Eucreas (Βιλνταγλιπτίνη + Μετφορμίνη): Δοσολογία, Παρενέργειες, HbA1c, Νεφρά και Εξετάσεις

1
Τι είναι το Eucreas;

Το Eucreas είναι ένα συνδυασμένο αντιδιαβητικό φάρμακο που χρησιμοποιείται σε ενήλικες με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Το χαρακτηριστικό του είναι ότι περιέχει δύο διαφορετικές δραστικές ουσίες στο ίδιο δισκίο: βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη.

Η βιλνταγλιπτίνη ανήκει στους αναστολείς DPP-4, μία κατηγορία φαρμάκων που ενισχύει τη φυσιολογική δράση των ορμονών του εντέρου που ονομάζονται ινκρετίνες. Η μετφορμίνη ανήκει στις διγουανίδες και αποτελεί βασικό φάρμακο για πολλούς ασθενείς με διαβήτη τύπου 2.

Ο σταθερός συνδυασμός μπορεί να απλοποιήσει τη θεραπεία σε ασθενείς που χρειάζονται και τις δύο ουσίες. Αντί να λαμβάνονται ξεχωριστά δισκία βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης, μπορούν σε κατάλληλες περιπτώσεις να χορηγηθούν μαζί με το Eucreas.

Η μετφορμίνη είναι επίσης η δραστική ουσία του Glucophage. Η βιλνταγλιπτίνη ανήκει στην ίδια φαρμακολογική κατηγορία με τη σιταγλιπτίνη του Januvia, αλλά πρόκειται για διαφορετική δραστική ουσία και τα δύο φάρμακα δεν πρέπει να θεωρούνται αυτόματα ισοδύναμα ή εναλλάξιμα.

Το Eucreas δεν είναι φάρμακο για την άμεση «πτώση» μιας μεμονωμένης υψηλής μέτρησης σακχάρου. Αποτελεί μακροχρόνια θεραπεία, η αποτελεσματικότητα της οποίας αξιολογείται με την πορεία του σακχάρου και ιδιαίτερα με τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη HbA1c.

Δεν προορίζεται για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 1 και δεν αντικαθιστά την ινσουλίνη όταν ένας ασθενής χρειάζεται ινσουλινοθεραπεία.

2
Eucreas 50/850 και 50/1000 mg

Το Eucreas διατίθεται σε δύο βασικές περιεκτικότητες:

• Eucreas 50/850 mg: κάθε δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης και 850 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης.
• Eucreas 50/1000 mg: κάθε δισκίο περιέχει 50 mg βιλνταγλιπτίνης και 1000 mg υδροχλωρικής μετφορμίνης.

Η ποσότητα της βιλνταγλιπτίνης είναι επομένως ίδια και στις δύο περιεκτικότητες. Αυτό που αλλάζει είναι η ποσότητα της μετφορμίνης.

Το Eucreas 50/1000 mg δεν είναι απλώς «πιο ισχυρό» Eucreas που μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν το σάκχαρο είναι υψηλότερο. Η επιλογή της περιεκτικότητας εξαρτάται κυρίως από τη δόση μετφορμίνης που χρειάζεται και ήδη ανέχεται ο ασθενής, από την προηγούμενη θεραπεία και από τη νεφρική λειτουργία.

Οι δύο περιεκτικότητες περιλαμβάνονται στον ελληνικό κατάλογο συνταγογραφούμενων φαρμάκων που καλύπτονται από την κοινωνική ασφάλιση. Η πραγματική συμμετοχή του ασφαλισμένου και οι προϋποθέσεις συνταγογράφησης ακολουθούν τους ισχύοντες κανόνες ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και την αντίστοιχη διάγνωση.

Η αλλαγή από Eucreas 50/850 σε 50/1000 mg ή το αντίστροφο δεν πρέπει να γίνεται από τον ασθενή χωρίς ιατρική οδηγία. Η διαφορά των 150 mg μετφορμίνης ανά δισκίο μπορεί να είναι σημαντική όταν το φάρμακο λαμβάνεται δύο φορές την ημέρα ή όταν η νεφρική λειτουργία είναι μειωμένη.

3
Πώς δρα η βιλνταγλιπτίνη και η μετφορμίνη;

Οι δύο δραστικές ουσίες του Eucreas μειώνουν τη γλυκόζη με διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς μηχανισμούς.

Η βιλνταγλιπτίνη αναστέλλει το ένζυμο DPP-4. Το ένζυμο αυτό φυσιολογικά διασπά γρήγορα τις ορμόνες GLP-1 και GIP που απελευθερώνονται από το έντερο μετά τη λήψη τροφής. Όταν αναστέλλεται το DPP-4, οι ινκρετίνες παραμένουν ενεργές για περισσότερο χρόνο.

Αυτό βοηθά το πάγκρεας να αυξάνει την έκκριση ινσουλίνης όταν η γλυκόζη είναι αυξημένη και παράλληλα να περιορίζει την ακατάλληλη έκκριση γλυκαγόνης. Επειδή ο μηχανισμός αυτός εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τα επίπεδα γλυκόζης, η βιλνταγλιπτίνη από μόνη της έχει γενικά χαμηλότερο κίνδυνο υπογλυκαιμίας σε σχέση με φάρμακα που διεγείρουν την έκκριση ινσουλίνης ανεξάρτητα από τη γλυκόζη.

Η μετφορμίνη δρα κυρίως μειώνοντας την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ και βελτιώνοντας την ευαισθησία των περιφερικών ιστών στην ινσουλίνη. Έτσι βοηθά τον οργανισμό να χρησιμοποιεί αποτελεσματικότερα την ινσουλίνη που ήδη παράγει.

Ο συνδυασμός μπορεί να βελτιώσει τόσο τη γλυκόζη νηστείας όσο και τις μεταγευματικές αυξήσεις, οδηγώντας σε χαμηλότερη HbA1c όταν η θεραπεία είναι αποτελεσματική και λαμβάνεται σωστά.

4
Σε ποιους ασθενείς χορηγείται;

Το Eucreas χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα της διατροφής και της σωματικής δραστηριότητας για τη βελτίωση της γλυκαιμικής ρύθμισης σε ενήλικες με διαβήτη τύπου 2.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί:

• όταν η μετφορμίνη μόνη της δεν εξασφαλίζει ικανοποιητικό έλεγχο,
• σε ασθενείς που ήδη λαμβάνουν βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη ως ξεχωριστά δισκία,
• μαζί με άλλα αντιδιαβητικά φάρμακα όταν η προηγούμενη θεραπεία δεν επαρκεί,
• σε κατάλληλους ασθενείς μαζί με ινσουλίνη.

Η επιλογή αντιδιαβητικής αγωγής σήμερα δεν γίνεται αποκλειστικά με βάση το πόσο αυξημένο είναι το σάκχαρο. Συνεκτιμώνται η HbA1c, ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας, το βάρος, η ηλικία, η νεφρική λειτουργία, η καρδιαγγειακή νόσος, η καρδιακή ανεπάρκεια, η χρόνια νεφρική νόσος και τα υπόλοιπα φάρμακα.

Για συνολική εικόνα των διαφορετικών κατηγοριών και των εξετάσεων παρακολούθησης μπορείτε να δείτε τον κεντρικό οδηγό Αντιδιαβητικά Φάρμακα.

Το Eucreas δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια με GFR κάτω από 30 mL/min, σε σημαντική ηπατική δυσλειτουργία, σε οξεία μεταβολική οξέωση ή σε άλλες καταστάσεις στις οποίες η μετφορμίνη αντενδείκνυται.

5
Πότε προστίθεται στη μετφορμίνη;

Ένα συχνό θεραπευτικό σενάριο είναι ο ασθενής να λαμβάνει ήδη μετφορμίνη αλλά η HbA1c να παραμένει πάνω από τον εξατομικευμένο στόχο παρά τη σωστή λήψη, τη διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα.

Σε αυτή την περίπτωση ο γιατρός μπορεί να προσθέσει δεύτερο αντιδιαβητικό φάρμακο. Μία από τις επιλογές είναι ένας αναστολέας DPP-4 όπως η βιλνταγλιπτίνη. Εφόσον κριθεί ότι ο συγκεκριμένος συνδυασμός είναι κατάλληλος, μπορεί να χρησιμοποιηθεί το Eucreas ώστε βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη να λαμβάνονται στο ίδιο δισκίο.

Η απόφαση δεν βασίζεται σε μία μόνο μέτρηση γλυκόζης. Εξετάζεται η συνολική πορεία της HbA1c, το σάκχαρο αίματος, πιθανές μεταγευματικές αυξήσεις, η νεφρική λειτουργία και οι συνοσηρότητες.

Σε ορισμένους ασθενείς, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει χρόνια νεφρική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια ή υψηλός καρδιαγγειακός κίνδυνος, μπορεί να υπάρχουν επιπλέον λόγοι για επιλογή άλλων κατηγοριών, όπως SGLT2 αναστολείς ή θεραπείες GLP-1/GIP. Για αυτό ο συνδυασμός φαρμάκων πρέπει να εξατομικεύεται.

6
Δοσολογία Eucreas

Η δοσολογία του Eucreas καθορίζεται ανάλογα με την προηγούμενη αγωγή, την αποτελεσματικότητα, την ανοχή στη μετφορμίνη και τη νεφρική λειτουργία.

Σε ενήλικες με φυσιολογική νεφρική λειτουργία, η επίσημη πληροφορία προϊόντος προβλέπει ότι το Eucreas μπορεί να χορηγηθεί ως 50/850 mg ή 50/1000 mg δύο φορές ημερησίως, με ένα δισκίο το πρωί και ένα το βράδυ, ανάλογα με τη δόση μετφορμίνης που χρειάζεται ο ασθενής.

Η μέγιστη συνιστώμενη ημερήσια δόση βιλνταγλιπτίνης είναι 100 mg.

Σε ασθενείς που δεν ρυθμίζονται επαρκώς με τη μέγιστη ανεκτή δόση μετφορμίνης, το αρχικό σχήμα πρέπει να αντιστοιχεί περίπου στη δόση μετφορμίνης που ήδη λαμβάνουν, με προσθήκη βιλνταγλιπτίνης.

Όταν ο ασθενής μεταβαίνει από ξεχωριστή βιλνταγλιπτίνη και μετφορμίνη στο Eucreas, επιλέγεται περιεκτικότητα που αντιστοιχεί όσο γίνεται στις δόσεις που ήδη λαμβάνει.

Σε νεφρική δυσλειτουργία μπορεί να μην υπάρχει κατάλληλη περιεκτικότητα σταθερού συνδυασμού. Σε αυτή την περίπτωση η επίσημη πληροφορία προβλέπει χρήση των επιμέρους δραστικών ουσιών χωριστά, ώστε να προσαρμοστεί ανεξάρτητα η δόση κάθε συστατικού.

7
Πώς και πότε λαμβάνεται;

Όταν έχει συνταγογραφηθεί δύο φορές την ημέρα, το Eucreas λαμβάνεται συνήθως ως ένα δισκίο το πρωί και ένα το βράδυ.

Η λήψη μαζί με το γεύμα ή αμέσως μετά μπορεί να μειώσει τη ναυτία, τη διάρροια, το φούσκωμα και άλλες γαστρεντερικές ενοχλήσεις που σχετίζονται κυρίως με τη μετφορμίνη.

Το φάρμακο πρέπει να λαμβάνεται με συνέπεια και σύμφωνα με το συνταγογραφημένο σχήμα. Η αυθαίρετη λήψη επιπλέον δισκίου επειδή μία μέτρηση σακχάρου είναι αυξημένη δεν αποτελεί σωστό τρόπο χρήσης.

Η συνολική θεραπεία του διαβήτη περιλαμβάνει επίσης τη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα, την παρακολούθηση του βάρους και τον τακτικό εργαστηριακό έλεγχο.

Εάν οι τιμές γλυκόζης παραμένουν συστηματικά υψηλές παρά τη σωστή λήψη, χρειάζεται επανεκτίμηση της αγωγής και όχι αυτοσχέδια αύξηση της δόσης.

8
Ξεχασμένη δόση και υπερδοσολογία

Εάν ξεχαστεί μία δόση, δεν πρέπει να λαμβάνεται διπλή ποσότητα για να αναπληρωθεί το χαμένο δισκίο.

Εάν η παράλειψη γίνει αντιληπτή κοντά στην επόμενη προγραμματισμένη δόση, ο ασθενής πρέπει να ακολουθήσει τις οδηγίες του γιατρού ή του φύλλου οδηγιών και να μην προσπαθήσει να καλύψει τη διαφορά με δύο δισκία μαζί.

Σε περίπτωση που έχουν παραλειφθεί πολλές δόσεις ή υπάρχει αβεβαιότητα για το πώς θα συνεχιστεί η θεραπεία, είναι ασφαλέστερη η επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό ή τον φαρμακοποιό.

Λήψη σημαντικά μεγαλύτερης ποσότητας Eucreas χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Η υπερβολική έκθεση στη μετφορμίνη μπορεί, ιδιαίτερα σε άτομα με μειωμένη νεφρική λειτουργία, να αυξήσει τον κίνδυνο γαλακτικής οξέωσης.

Συμπτώματα όπως έντονη κακουχία, επίμονοι έμετοι, κοιλιακός πόνος, βαθιά ή δύσκολη αναπνοή, μυϊκές κράμπες ή ασυνήθιστη υπνηλία χρειάζονται άμεση αξιολόγηση όταν υπάρχει πιθανότητα σημαντικής υπερδοσολογίας.

9
HbA1c και παρακολούθηση σακχάρου

Η HbA1c είναι μία από τις βασικότερες εξετάσεις για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας μιας αντιδιαβητικής θεραπείας όπως το Eucreas.

Σε αντίθεση με μία μεμονωμένη μέτρηση γλυκόζης, η HbA1c δίνει μία συνολική εικόνα της γλυκαιμικής ρύθμισης των προηγούμενων περίπου δύο έως τριών μηνών, με μεγαλύτερη επίδραση των πιο πρόσφατων εβδομάδων.

Ο στόχος HbA1c δεν είναι ίδιος για όλους. Εξατομικεύεται με βάση:

• την ηλικία,
• τη διάρκεια του διαβήτη,
• τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας,
• τη νεφρική και καρδιαγγειακή κατάσταση,
• τις συνοδές παθήσεις,
• τη λειτουργικότητα και το συνολικό προσδόκιμο.

Η HbA1c δεν δείχνει όμως αν υπάρχουν μεγάλες καθημερινές διακυμάνσεις ή επεισόδια υπογλυκαιμίας. Για αυτό μπορεί να χρειάζεται να συνδυάζεται με γλυκόζη νηστείας, μεταγευματικές μετρήσεις, αυτοέλεγχο ή συνεχή καταγραφή γλυκόζης.

Υπάρχουν επίσης καταστάσεις στις οποίες η HbA1c μπορεί να είναι παραπλανητική, όπως συγκεκριμένες αναιμίες, αιμοσφαιρινοπάθειες, πρόσφατη αιμορραγία ή μετάγγιση. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί η φρουκτοζαμίνη.

10
Κρεατινίνη, eGFR και νεφρική λειτουργία

Η νεφρική λειτουργία έχει ιδιαίτερη σημασία για το Eucreas επειδή η μετφορμίνη αποβάλλεται μέσω των νεφρών. Η οξεία ή χρόνια μείωση της νεφρικής λειτουργίας μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση μετφορμίνης.

Πριν από την έναρξη θεραπείας με σκεύασμα που περιέχει μετφορμίνη πρέπει να αξιολογείται ο eGFR. Η κρεατινίνη είναι βασική εξέταση, αλλά η ερμηνεία δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στην απόλυτη τιμή της.

Σύμφωνα με την επίσημη πληροφορία προϊόντος, η νεφρική λειτουργία ελέγχεται πριν από την έναρξη και τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο στη συνέχεια. Σε ηλικιωμένους και σε ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας ο έλεγχος μπορεί να χρειάζεται συχνότερα, για παράδειγμα κάθε 3–6 μήνες.

Σημαντική πρακτική λεπτομέρεια είναι ότι στις χαμηλότερες τιμές GFR ο σταθερός συνδυασμός Eucreas μπορεί να μην επιτρέπει τη σωστή δόση και των δύο δραστικών. Τότε μπορεί να χρειάζεται χορήγηση βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης ως ξεχωριστά φάρμακα.

Για πιο ολοκληρωμένη εργαστηριακή εικόνα δείτε τον κεντρικό οδηγό Νεφρική Λειτουργία.

11
Eucreas και ήπαρ: ALT και AST

Η βιλνταγλιπτίνη έχει συσχετιστεί με σπάνιες περιπτώσεις ηπατικής δυσλειτουργίας. Για αυτό η παρακολούθηση των ηπατικών ενζύμων αποτελεί σημαντικό μέρος της ασφαλούς χρήσης του Eucreas.

Πριν από την έναρξη πρέπει να υπάρχουν βασικές ηπατικές δοκιμασίες. Η επίσημη πληροφορία προϊόντος συνιστά έλεγχο της ηπατικής λειτουργίας ανά τρεις μήνες κατά το πρώτο έτος και περιοδικά στη συνέχεια.

Οι βασικές εξετάσεις είναι οι ALT και AST. Ανάλογα με την κλινική εικόνα μπορούν να αξιολογηθούν επιπλέον γ-GT, ALP και χολερυθρίνη.

Το Eucreas δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με ηπατική δυσλειτουργία, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων στις οποίες πριν από την έναρξη η ALT ή η AST υπερβαίνει το τριπλάσιο του ανώτερου φυσιολογικού ορίου.

Εάν εμφανιστεί αύξηση τρανσαμινασών κατά τη θεραπεία, η τιμή πρέπει να επιβεβαιώνεται και να ακολουθεί στενότερος έλεγχος. Επίμονη αύξηση ≥3 φορές το ανώτερο φυσιολογικό όριο αποτελεί λόγο διακοπής σύμφωνα με την πληροφορία προϊόντος.

Ίκτερος, σκουρόχρωμα ούρα ή άλλα συμπτώματα που υποδηλώνουν ηπατική δυσλειτουργία χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

12
Βιταμίνη Β12 και μακροχρόνια θεραπεία

Η μακροχρόνια θεραπεία με μετφορμίνη μπορεί να συνδέεται με μειωμένη απορρόφηση και χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης Β12.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στον ασθενή με διαβήτη, επειδή η έλλειψη Β12 μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά συμπτώματα που μοιάζουν με διαβητική περιφερική νευροπάθεια.

Έλεγχος της Β12 έχει αυξημένη αξία όταν υπάρχουν:

• μούδιασμα ή παραισθησίες στα άκρα,
• κάψιμο ή αστάθεια,
• αναιμία,
• αυξημένο MCV,
• γλωσσίτιδα,
• ανεξήγητη κόπωση,
• πολυετής θεραπεία με μετφορμίνη,
• διατροφικοί ή γαστρεντερικοί παράγοντες κινδύνου.

Η Β12 δεν χρειάζεται να εξετάζεται αυθαίρετα κάθε λίγους μήνες σε κάθε ασθενή, αλλά η μακροχρόνια έκθεση στη μετφορμίνη πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όταν υπάρχει κλινική υποψία ή παράγοντες κινδύνου.

Εάν βρεθεί χαμηλή ή οριακή Β12, μπορεί να χρειαστούν γενική αίματος, MCV, φυλλικό οξύ και, σε ειδικές περιπτώσεις, ομοκυστεΐνη ή μεθυλμαλονικό οξύ.

13
Γαλακτική οξέωση

Η γαλακτική οξέωση είναι μία πολύ σπάνια αλλά σοβαρή μεταβολική επιπλοκή που σχετίζεται με τη μετφορμίνη, ιδιαίτερα όταν υπάρχει συσσώρευση του φαρμάκου λόγω οξείας επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας.

Ο κίνδυνος αυξάνεται σε καταστάσεις όπως:

• σοβαρή νεφρική δυσλειτουργία,
• οξεία αφυδάτωση,
• σοβαρή λοίμωξη ή σήψη,
• shock,
• καταστάσεις σημαντικής υποξίας,
• ηπατική ανεπάρκεια,
• παρατεταμένη νηστεία,
• υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.

Η σοβαρή διάρροια, οι επαναλαμβανόμενοι έμετοι, ο υψηλός πυρετός με μικρή πρόσληψη υγρών ή άλλη κατάσταση που προκαλεί σημαντική αφυδάτωση μπορεί να επιδεινώσει απότομα τη νεφρική λειτουργία. Σε αυτές τις περιπτώσεις η μετφορμίνη μπορεί να χρειάζεται προσωρινή διακοπή και επικοινωνία με επαγγελματία υγείας.

Πιθανά συμπτώματα γαλακτικής οξέωσης είναι έντονη αδυναμία, κοιλιακό άλγος, μυϊκές κράμπες, έμετοι, βαθιά ή δύσκολη αναπνοή, υποθερμία και διαταραχή του επιπέδου συνείδησης.

14
Eucreas και υπογλυκαιμία

Ο συνδυασμός βιλνταγλιπτίνης και μετφορμίνης έχει γενικά χαμηλότερο κίνδυνο υπογλυκαιμίας όταν χρησιμοποιείται χωρίς άλλα φάρμακα που μπορούν να ρίξουν έντονα το σάκχαρο.

Η μετφορμίνη δεν διεγείρει άμεσα την έκκριση ινσουλίνης, ενώ η δράση της βιλνταγλιπτίνης μέσω των ινκρετινών εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τα επίπεδα γλυκόζης.

Ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας αυξάνεται όταν το Eucreas χρησιμοποιείται μαζί με:

• σουλφονυλουρία,
• ινσουλίνη,
• πολύ μειωμένη πρόσληψη τροφής,
• παρατεταμένη έντονη άσκηση χωρίς κατάλληλη προσαρμογή της διατροφής ή της θεραπείας.

Πιθανά συμπτώματα υπογλυκαιμίας είναι τρόμος, εφίδρωση, έντονη πείνα, ταχυκαρδία, ζάλη, αδυναμία, θολή όραση, δυσκολία συγκέντρωσης, σύγχυση και σε σοβαρές περιπτώσεις απώλεια συνείδησης.

Όταν το Eucreas συνδυάζεται με σουλφονυλουρία, μπορεί να απαιτείται χαμηλότερη δόση της σουλφονυλουρίας ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας.

15
Συχνές παρενέργειες

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες του Eucreas μπορεί να προέρχονται από τη βιλνταγλιπτίνη, τη μετφορμίνη ή τον συνδυασμό τους.

Οι γαστρεντερικές ενοχλήσεις είναι ιδιαίτερα γνωστές με τη μετφορμίνη και εμφανίζονται συχνότερα στην αρχή της θεραπείας. Σε πολλούς ασθενείς μειώνονται σταδιακά καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται.

Μεταξύ των ανεπιθύμητων ενεργειών που έχουν καταγραφεί περιλαμβάνονται:

• ναυτία,
• έμετος,
• διάρροια,
• κοιλιακό άλγος,
• μετεωρισμός,
• δυσκοιλιότητα,
• γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση,
• κεφαλαλγία,
• ζάλη,
• τρόμος,
• υπεριδρωσία,
• κνησμός ή εξάνθημα.

Η λήψη του φαρμάκου μαζί ή αμέσως μετά το γεύμα μπορεί να βελτιώσει τη γαστρεντερική ανοχή.

Επίμονη διάρροια ή έμετοι έχουν πρόσθετη σημασία επειδή μπορεί να προκαλέσουν αφυδάτωση. Η αφυδάτωση μπορεί να επιβαρύνει τους νεφρούς και να αυξήσει τον κίνδυνο συσσώρευσης μετφορμίνης.

16
Παγκρεατίτιδα και σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες

Η χρήση βιλνταγλιπτίνης έχει συσχετιστεί με κίνδυνο οξείας παγκρεατίτιδας. Η παγκρεατίτιδα είναι ασυνήθης ανεπιθύμητη ενέργεια, αλλά είναι σημαντικό να αναγνωρίζονται έγκαιρα τα χαρακτηριστικά συμπτώματα.

Έντονος και επίμονος πόνος στο άνω μέρος της κοιλιάς, ιδιαίτερα όταν αντανακλά προς την πλάτη και συνοδεύεται από ναυτία ή εμετούς, χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Εάν υπάρχει υποψία παγκρεατίτιδας, η βιλνταγλιπτίνη πρέπει να διακόπτεται. Εάν επιβεβαιωθεί οξεία παγκρεατίτιδα, δεν πρέπει να επαναχορηγείται χωρίς ειδική ιατρική αξιολόγηση.

Άλλες σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που απαιτούν προσοχή είναι:

• αγγειοοίδημα με πρήξιμο προσώπου, γλώσσας ή λαιμού,
• σοβαρή αλλεργική αντίδραση,
• ηπατική δυσλειτουργία ή ηπατίτιδα,
• φυσαλιδώδεις ή απολεπιστικές δερματικές βλάβες,
• πομφολυγώδες πεμφιγοειδές,
• γαλακτική οξέωση λόγω μετφορμίνης.

Η εμφάνιση ίκτερου, σοβαρού εξανθήματος με φυσαλίδες, δυσκολίας στην αναπνοή ή έντονου επίμονου κοιλιακού πόνου δεν πρέπει να αποδίδεται απλώς σε μία «συνηθισμένη παρενέργεια».

17
Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Η βιλνταγλιπτίνη έχει σχετικά χαμηλό δυναμικό φαρμακοκινητικών αλληλεπιδράσεων μέσω του CYP450. Ωστόσο, η συνολική ασφάλεια του Eucreas επηρεάζεται και από τη μετφορμίνη, ιδιαίτερα όταν άλλα φάρμακα μπορούν να μεταβάλλουν τη νεφρική λειτουργία.

Χρειάζεται προσοχή με φάρμακα όπως:

• ΜΣΑΦ και εκλεκτικοί αναστολείς COX-2,
• ACE inhibitors,
• ανταγωνιστές υποδοχέων αγγειοτενσίνης ΙΙ,
• διουρητικά, ιδιαίτερα διουρητικά αγκύλης,
• γλυκοκορτικοειδή,
• β2-αγωνιστές,
• ορισμένα φάρμακα που επηρεάζουν τη νεφρική αποβολή της μετφορμίνης.

Τα ΜΣΑΦ, ορισμένα αντιυπερτασικά και τα διουρητικά μπορεί σε συγκεκριμένες συνθήκες — ιδιαίτερα με αφυδάτωση — να επιδεινώσουν τη νεφρική λειτουργία. Για αυτό μπορεί να απαιτείται στενότερη παρακολούθηση κρεατινίνης και eGFR.

Τα κορτικοστεροειδή και ορισμένοι β2-αγωνιστές μπορούν να αυξήσουν τη γλυκόζη και να απαιτήσουν συχνότερες μετρήσεις σακχάρου.

Έχει επίσης αναφερθεί μεγαλύτερος κίνδυνος αγγειοοιδήματος όταν η βιλνταγλιπτίνη χρησιμοποιείται μαζί με ACE inhibitor. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο συνδυασμός απαγορεύεται σε κάθε ασθενή, αλλά ότι το σύμπτωμα πρέπει να αναγνωρίζεται έγκαιρα.

18
Eucreas και αξονική με σκιαγραφικό

Η χορήγηση ενδαγγειακού ιωδιούχου σκιαγραφικού έχει ιδιαίτερη σημασία σε ασθενείς που λαμβάνουν Eucreas επειδή το φάρμακο περιέχει μετφορμίνη.

Το ιωδιούχο σκιαγραφικό μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να προκαλέσει οξεία επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας. Εάν συμβεί αυτό, μπορεί να αυξηθούν τα επίπεδα μετφορμίνης και ο κίνδυνος γαλακτικής οξέωσης.

Σύμφωνα με την επίσημη πληροφορία προϊόντος, η μετφορμίνη πρέπει να διακόπτεται πριν ή κατά τον χρόνο της εξέτασης με ενδαγγειακό ιωδιούχο σκιαγραφικό και να μην επανεκκινείται πριν περάσουν τουλάχιστον 48 ώρες, εφόσον έχει επανεκτιμηθεί η νεφρική λειτουργία και έχει βρεθεί σταθερή.

Η ακριβής διαχείριση μπορεί να προσαρμόζεται από τον θεράποντα και το ακτινολογικό τμήμα ανάλογα με το eGFR, τον τρόπο χορήγησης του σκιαγραφικού και τον κίνδυνο νεφρικής βλάβης.

19
Χειρουργείο, αφυδάτωση και οξεία νόσος

Το Eucreas μπορεί να χρειαστεί να διακοπεί προσωρινά όταν υπάρχει κατάσταση που αυξάνει τον κίνδυνο οξείας νεφρικής δυσλειτουργίας ή συσσώρευσης μετφορμίνης.

Χειρουργείο

Η μετφορμίνη πρέπει να διακόπτεται κατά τον χρόνο χειρουργικής επέμβασης με γενική, ραχιαία ή επισκληρίδιο αναισθησία. Η επανέναρξη δεν πρέπει να γίνεται νωρίτερα από 48 ώρες μετά το χειρουργείο ή μετά την επανέναρξη της από του στόματος σίτισης και μόνο αφού η νεφρική λειτουργία επανεκτιμηθεί και βρεθεί σταθερή.

Αφυδάτωση

Σοβαρή διάρροια, επαναλαμβανόμενοι έμετοι, πυρετός, έκθεση σε υψηλή θερμοκρασία ή σημαντικά μειωμένη πρόσληψη υγρών μπορεί να οδηγήσουν σε αφυδάτωση.

Σε τέτοιες συνθήκες η μετφορμίνη μπορεί να χρειάζεται προσωρινή διακοπή. Η οδηγία πρέπει να δίνεται από επαγγελματία υγείας.

Σοβαρή λοίμωξη

Σοβαρές λοιμώξεις, σήψη, κυκλοφορική καταπληξία ή άλλες καταστάσεις που επηρεάζουν τη νεφρική αιμάτωση και την οξυγόνωση των ιστών αποτελούν λόγο επανεκτίμησης της θεραπείας.

20
Αλκοόλ, εγκυμοσύνη και θηλασμός

Eucreas και αλκοόλ

Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει τον κίνδυνο γαλακτικής οξέωσης που σχετίζεται με τη μετφορμίνη, ιδιαίτερα σε καταστάσεις νηστείας, υποσιτισμού ή ηπατικής δυσλειτουργίας.

Για αυτό πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική κατανάλωση και ιδιαίτερα η μεγάλη επεισοδιακή πρόσληψη αλκοόλ.

Εγκυμοσύνη

Σύμφωνα με την επίσημη πληροφορία προϊόντος, το Eucreas δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά την εγκυμοσύνη. Η αντιμετώπιση του διαβήτη στην κύηση απαιτεί ειδικό θεραπευτικό σχεδιασμό.

Γυναίκα που λαμβάνει Eucreas και σχεδιάζει εγκυμοσύνη, πιστεύει ότι μπορεί να είναι έγκυος ή έχει θετικό τεστ πρέπει να επικοινωνήσει με τον θεράποντα ιατρό και να μη μεταβάλει μόνη της τη θεραπεία.

Θηλασμός

Το Eucreas δεν πρέπει να χρησιμοποιείται κατά τον θηλασμό. Η μετφορμίνη απεκκρίνεται σε μικρές ποσότητες στο ανθρώπινο γάλα, ενώ τα διαθέσιμα ανθρώπινα δεδομένα για τη βιλνταγλιπτίνη είναι ανεπαρκή.

21
Eucreas, βάρος και επιλογή θεραπείας

Η βιλνταγλιπτίνη θεωρείται γενικά ουδέτερη ως προς το σωματικό βάρος, ενώ η μετφορμίνη επίσης δεν σχετίζεται συνήθως με αύξηση βάρους και σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να συνοδεύεται από μικρή μείωση.

Το Eucreas όμως δεν είναι φάρμακο αδυνατίσματος και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται με αυτόν τον σκοπό.

Το σωματικό βάρος αποτελεί μόνο ένα από τα κριτήρια επιλογής αντιδιαβητικής θεραπείας. Άλλα σημαντικά κριτήρια είναι:

• η HbA1c,
• ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας,
• η χρόνια νεφρική νόσος,
• η καρδιακή ανεπάρκεια,
• η εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσος,
• η ανοχή στη θεραπεία,
• η ευκολία λήψης και η συμμόρφωση.

Ο ασθενής με διαβήτη χρειάζεται επίσης τακτική αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Το λιπιδαιμικό προφίλ, η αρτηριακή πίεση, η νεφρική λειτουργία και η λευκωματουρία αποτελούν σημαντικά στοιχεία της συνολικής παρακολούθησης.

Η επιλογή Eucreas πρέπει επομένως να εντάσσεται στο συνολικό θεραπευτικό σχέδιο και όχι να αξιολογείται μόνο με βάση το αν «ρίχνει αρκετά το σάκχαρο».

22
Ποιες εξετάσεις χρειάζονται με Eucreas;

Η εργαστηριακή παρακολούθηση ενός ασθενούς που λαμβάνει Eucreas έχει δύο βασικούς στόχους: να φανεί αν η θεραπεία είναι αποτελεσματική και να επιβεβαιώνεται ότι παραμένει ασφαλής.

Η HbA1c και η γλυκόζη απαντούν κυρίως στο ερώτημα «ρυθμίζεται ο διαβήτης;».

Η κρεατινίνη και το eGFR απαντούν στο ερώτημα «παραμένει ασφαλής η χρήση της μετφορμίνης και ποια δόση μπορεί να χρησιμοποιηθεί;».

Οι ALT και AST έχουν ειδικό ενδιαφέρον λόγω της βιλνταγλιπτίνης, ενώ η Β12 αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη μακροχρόνια λήψη μετφορμίνης.

Το λιπιδαιμικό προφίλ, η αρτηριακή πίεση και ο έλεγχος ούρων δεν γίνονται επειδή το Eucreas προκαλεί απαραίτητα κάποια συγκεκριμένη διαταραχή. Αποτελούν μέρος της ολοκληρωμένης παρακολούθησης ενός ασθενούς με διαβήτη τύπου 2.

Συχνές ερωτήσεις για το Eucreas

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

1. 
   European Medicines Agency – Eucreas: European Public Assessment Report
   
2. 
   European Medicines Agency – Eucreas: Summary of Product Characteristics and Package Leaflet
   
3. 
   Υπουργείο Υγείας – Κατάλογος Συνταγογραφούμενων Φαρμακευτικών Προϊόντων που καλύπτονται από την κοινωνική ασφάλιση
   
4. 
   European Medicines Agency – Metformin and metformin-containing medicines
   
5. 
   American Diabetes Association – Standards of Care in Diabetes 2026