Φυσιολογικές Τιμές Εξετάσεων στα Παιδιά: Πίνακες Ανά Ηλικία για Αίμα, Θυρεοειδή, Σίδηρο, Ήπαρ και Ορμόνες

Τελευταία ενημέρωση: 10 Αυγούστου 2026

← Βρέφη & Παιδιά
Εξετάσεις Αίματος στα Παιδιά →

Το σημαντικότερο που πρέπει να γνωρίζετε

Στα παιδιά μία εργαστηριακή τιμή δεν χαρακτηρίζεται «φυσιολογική» ή «παθολογική» με βάση τα όρια των ενηλίκων. Η ηλικία, το φύλο, η νεογνική περίοδος, η ανάπτυξη, η εφηβεία και σε ορισμένες ορμόνες ακόμη και το στάδιο Tanner μπορούν να αλλάζουν σημαντικά τα όρια αναφοράς.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η αιμοσφαιρίνη και ο αιματοκρίτης, το MCV, η φερριτίνη, η TSH και η FT4, η αλκαλική φωσφατάση, η LDH, η κρεατινίνη, ο φώσφορος, η IGF-1, η LH, η FSH, η οιστραδιόλη και η τεστοστερόνη.

Οι πίνακες αυτού του οδηγού έχουν εκπαιδευτικό χαρακτήρα και δείχνουν πόσο διαφορετικά μπορεί να είναι τα παιδιατρικά όρια αναφοράς. Δεν αντικαθιστούν ποτέ το εύρος αναφοράς που αναγράφεται στο αποτέλεσμα του συγκεκριμένου εργαστηρίου, επειδή οι τιμές εξαρτώνται και από την αναλυτική μέθοδο, τον αναλυτή και τον πληθυσμό στον οποίο έχει επικυρωθεί το κάθε εύρος.

1Γιατί αλλάζουν οι φυσιολογικές τιμές στα παιδιά

Το παιδί δεν είναι ένας «μικρός ενήλικας» από εργαστηριακής πλευράς. Από τη γέννηση μέχρι την ολοκλήρωση της εφηβείας συμβαίνουν συνεχείς μεταβολές στην αιμοποίηση, στον μεταβολισμό, στη λειτουργία των οστών, στους νεφρούς και στο ενδοκρινικό σύστημα.

Έτσι, μία τιμή που θα χαρακτηριζόταν υψηλή σε έναν ενήλικα μπορεί να είναι απολύτως αναμενόμενη σε ένα αναπτυσσόμενο παιδί. Αντίστροφα, μία τιμή που βρίσκεται μέσα στα «ενήλικα» όρια μπορεί να χρειάζεται διαφορετική αξιολόγηση σε βρέφος ή μικρό παιδί.

Οι σημαντικότεροι παράγοντες που επηρεάζουν τα παιδιατρικά reference intervals είναι:

η ακριβής ηλικία — σε νεογνά μπορεί να μετρά ακόμη και η ηλικία σε ημέρες,
το φύλο, ιδιαίτερα μετά την έναρξη της εφηβείας,
το στάδιο Tanner για πολλές ορμόνες,
ο ρυθμός ανάπτυξης,
η μυϊκή μάζα,
η διατροφή,
η ώρα της αιμοληψίας για ορισμένες ορμόνες,
η αναλυτική μέθοδος και ο αναλυτής του εργαστηρίου.

2Ποιες εξετάσεις επηρεάζονται περισσότερο από την ηλικία

Εξέταση	Πόσο αλλάζει στα παιδιά;	Τι προσέχουμε
Hb / Hct / MCV	Πολύ	Ηλικία, φύλο, φυσιολογική βρεφική πτώση Hb
WBC / τύπος λευκών	Πολύ	Υψηλότερα WBC στα μικρά παιδιά, διαφορετική κατανομή λεμφοκυττάρων
Φερριτίνη	Πολύ	Ηλικία, φύλο, φλεγμονή
TSH / FT4	Πολύ, ειδικά στο πρώτο έτος	Νεογνική ηλικία και παιδιατρικά όρια
ALP	Πάρα πολύ	Οστική ανάπτυξη και εφηβικό growth spurt
LDH	Πολύ	Πολύ υψηλότερο άνω όριο στα βρέφη
Κρεατινίνη	Πολύ	Μυϊκή μάζα, ηλικία και φύλο
Φώσφορος	Σημαντικά	Υψηλότερες τιμές σε αναπτυσσόμενο παιδί
IGF-1 / LH / FSH / E2 / τεστοστερόνη	Πάρα πολύ	Ηλικία, φύλο και στάδιο Tanner

3Αιμοσφαιρίνη και αιματοκρίτης

Η αιμοσφαιρίνη (Hb) και ο αιματοκρίτης (Hct) είναι από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα εξετάσεων που πρέπει να ερμηνεύονται με βάση την ηλικία.

Τα νεογνά ξεκινούν με πολύ υψηλότερη αιμοσφαιρίνη. Κατά τους πρώτους μήνες ακολουθεί φυσιολογική πτώση και αργότερα οι τιμές αυξάνονται σταδιακά προς τα επίπεδα της μεγαλύτερης παιδικής ηλικίας και της εφηβείας.

Ηλικία	Hb g/dL – ενδεικτικά	Hct % – ενδεικτικά
Γέννηση–6 ημέρες	14,5–22,5	45–67
1–2 μηνών	10,0–18,0	31–55
2–3 μηνών	9,0–14,0	28–42
6 μηνών–2 ετών	10,5–13,5	33–49
2–6 ετών	11,5–15,5	34–40
6–12 ετών	11,5–15,5	35–45
12–18 ετών, αγόρια	13,0–16,0	36–51
12–18 ετών, κορίτσια	12,0–16,0	33–51

Επομένως μία Hb 10 g/dL δεν έχει την ίδια σημασία σε ένα βρέφος δύο μηνών και σε ένα παιδί οκτώ ετών.

4MCV, λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια

Το MCV είναι χαμηλότερο στη βρεφική και μικρή παιδική ηλικία σε σχέση με τον ενήλικα. Για αυτό δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται αυτομάτως «μικροκυττάρωση» μία τιμή μόνο επειδή βρίσκεται κάτω από ένα ενήλικο όριο.

Ηλικία	MCV fL – ενδεικτικά	WBC ×10³/μL – ενδεικτικά
1–6 μηνών	περίπου 74–123 ανά υποομάδα ηλικίας	6,0–17,5
7–24 μηνών	70–86	6,0–17,0
2–5 ετών	75–87	5,5–15,5
5–8 ετών	περίπου 77–95	5,0–14,5
9–12 ετών	περίπου 77–95	4,5–13,5
13–18 ετών	περίπου 78–102 ανά φύλο	4,5–13,0

Στα βρέφη και στα μικρά παιδιά είναι επίσης φυσιολογικό να υπάρχει διαφορετική αναλογία ουδετεροφίλων και λεμφοκυττάρων από εκείνη του ενήλικα.

Τα αιμοπετάλια έχουν συνήθως μικρότερες ηλικιακές διαφορές· ένα συχνά χρησιμοποιούμενο παιδιατρικό εύρος είναι περίπου 150–450 ×10³/μL, αλλά και εδώ υπερισχύουν τα όρια του συγκεκριμένου εργαστηρίου.

5Φερριτίνη και σίδηρος στα παιδιά

Η φερριτίνη μεταβάλλεται έντονα κατά τη βρεφική ηλικία. Είναι υψηλή τις πρώτες εβδομάδες, μειώνεται τους επόμενους μήνες και παραμένει σχετικά χαμηλότερη σε όλη την παιδική ηλικία. Με την εφηβεία εμφανίζονται και διαφορές μεταξύ αγοριών και κοριτσιών.

Ηλικία	Αγόρια – φερριτίνη μg/L	Κορίτσια – φερριτίνη μg/L
0–4 εβδομάδων	150–973	150–973
5 εβδομάδων–5 μηνών	9–580	9–580
6 μηνών–9 ετών	6–111	8–115 περίπου για 6 μηνών–17 ετών
10–17 ετών	15–201	8–115

Προσοχή στη φλεγμονή: η φερριτίνη είναι πρωτεΐνη οξείας φάσης. Μία ίωση ή άλλη φλεγμονώδης κατάσταση μπορεί να αυξήσει τη φερριτίνη και να «κρύψει» μειωμένα αποθέματα σιδήρου. Για αυτό αξιολογείται μαζί με γενική αίματος, MCV/MCH/RDW και, όταν χρειάζεται, CRP.

Δείτε επίσης: Σιδηροπενία και Χαμηλή Φερριτίνη στα Παιδιά.

6TSH και FT4: τα όρια αλλάζουν σημαντικά με την ηλικία

Η TSH αποτελεί ένα από τα καλύτερα παραδείγματα όπου δεν πρέπει να εφαρμόζονται μηχανικά τα ενήλικα όρια σε νεογνό ή βρέφος.

Ηλικία	TSH mIU/L – ενδεικτικά	FT4 ng/dL – ενδεικτικά
0–5 ημερών	0,7–15,2	0,9–2,5
6 ημερών–2 μηνών	0,7–11,0	0,9–2,2
3–11 μηνών	0,7–8,4	0,9–2,0
1–5 ετών	0,7–6,0	1,0–1,8
6–10 ετών	0,6–4,8	1,0–1,7
11–19 ετών	0,5–4,3	1,0–1,6

Για παράδειγμα, TSH 5 mIU/L μπορεί να βρίσκεται μέσα σε ένα παιδιατρικό εύρος αναφοράς σε μικρό παιδί, ενώ θα μπορούσε να χαρακτηριστεί αυξημένη με ορισμένα ενήλικα reference intervals.

Η TSH πάντοτε αξιολογείται μαζί με την FT4, τα συμπτώματα, την ανάπτυξη και το ιστορικό. Η νεογνική περίοδος αποτελεί ξεχωριστή φυσιολογική κατάσταση και δεν πρέπει να συγκρίνεται με την παιδική ή ενήλικη ηλικία.

7Αλκαλική φωσφατάση: γιατί είναι πολύ υψηλότερη στα παιδιά

Η αλκαλική φωσφατάση (ALP) είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα εξέτασης που μπορεί να προκαλέσει άσκοπη ανησυχία όταν συγκρίνεται με όρια ενηλίκων.

Στα παιδιά μεγάλο μέρος της ALP προέρχεται από τον οστικό μεταβολισμό. Οι οστεοβλάστες είναι ιδιαίτερα ενεργοί κατά την ανάπτυξη του σκελετού, επομένως η ALP αυξάνεται φυσιολογικά στις περιόδους ταχείας ανάπτυξης και ιδιαίτερα γύρω από την εφηβική επιτάχυνση του ύψους.

Ηλικία	Αγόρια ALP U/L	Κορίτσια ALP U/L
0–14 ημερών	83–248	83–248
15 ημερών–<1 έτους	122–469	122–469
1–<10 ετών	142–335	142–335
10–<13 ετών	129–417	129–417
13–<15 ετών	116–468	57–254
15–<17 ετών	82–331	50–117

Βλέπουμε ότι ένα αποτέλεσμα ALP της τάξης των 300 ή 400 U/L μπορεί να είναι αναμενόμενο σε συγκεκριμένες παιδιατρικές ηλικίες, ενώ θα ήταν σαφώς υψηλό με πολλά ενήλικα όρια.

Όταν η ALP είναι αυξημένη, η ερμηνεία γίνεται σε συνδυασμό με ηλικία, ανάπτυξη και —ανάλογα με την περίπτωση— γ-GT, AST/ALT, ασβέστιο, φώσφορο, βιταμίνη D και PTH. Μία φυσιολογική γ-GT μαζί με αυξημένη ALP μπορεί να υποστηρίζει περισσότερο οστική παρά ηπατοχολική προέλευση, χωρίς αυτό να αποτελεί από μόνο του διάγνωση.

Και κάτι ακόμη ιδιαίτερα παιδιατρικό: στα μικρά παιδιά μπορεί να εμφανιστεί παροδική υπερφωσφατασαιμία, με πολύ μεγάλη αύξηση της ALP χωρίς αντίστοιχη νόσο του ήπατος ή των οστών. Η αξιολόγηση πάντως ανήκει στον παιδίατρο και εξαρτάται από ολόκληρη την κλινική εικόνα.

8Τρανσαμινάσες AST, ALT και γ-GT

Οι τρανσαμινάσες χρειάζονται επίσης ηλικιακά κατάλληλα όρια. Η AST μπορεί να έχει υψηλότερο άνω όριο στην παιδική ηλικία. Επιπλέον, η AST δεν βρίσκεται μόνο στο ήπαρ αλλά και στους σκελετικούς μύες και σε άλλους ιστούς.

Εξέταση	Παιδιατρικά παραδείγματα	Σχόλιο
AST – αγόρια 1–13 ετών	8–60 U/L	Υψηλότερο άνω όριο από του ενήλικα
AST – κορίτσια 1–13 ετών	8–50 U/L	Η ηλικία και το φύλο έχουν σημασία
ALT – ≥1 έτους	έως περίπου 55 U/L αγόρια, 45 U/L κορίτσια σε συγκεκριμένη μέθοδο	Ιδιαίτερα method-dependent
γ-GT 0–11 μηνών	<178 U/L	Πολύ διαφορετική από μεγαλύτερο παιδί
γ-GT 1–6 ετών	<21 U/L	Μεγάλη πτώση μετά τη βρεφική περίοδο
γ-GT 7–12 ετών	<24 U/L	—

Η ερμηνεία δεν γίνεται από μία τρανσαμινάση απομονωμένα. Αξιολογούνται μαζί AST, ALT, γ-GT, ALP, χολερυθρίνη, κλινική εικόνα, φάρμακα, πρόσφατη λοίμωξη και ενδεχόμενη μυϊκή καταπόνηση.

9LDH: πολύ διαφορετικές φυσιολογικές τιμές στα παιδιά

Και η γαλακτική αφυδρογονάση – LDH παρουσιάζει εντυπωσιακή ηλικιακή μεταβολή. Το ανώτερο όριο μπορεί να είναι πολλαπλάσιο σε νεογνό ή βρέφος σε σχέση με έναν ενήλικα.

Ηλικία	LDH U/L – ενδεικτικό εύρος
1–30 ημερών	135–750
31 ημερών–11 μηνών	180–435
1–3 ετών	160–370
4–6 ετών	145–345
7–9 ετών	143–290
10–12 ετών	120–293
13–15 ετών	110–283
16–17 ετών	105–233
Ενήλικες	περίπου 122–222

Έτσι, μία LDH 350 U/L μπορεί να είναι μέσα σε παιδιατρικό εύρος σε μικρό παιδί αλλά αυξημένη για έναν ενήλικα.

Σημαντικό εργαστηριακό σημείο: η LDH αυξάνεται πολύ εύκολα όταν το δείγμα είναι αιμολυμένο. Επειδή τα ερυθρά αιμοσφαίρια περιέχουν μεγάλη ποσότητα LDH, μία δύσκολη αιμοληψία ή αιμόλυση του δείγματος μπορεί να δώσει ψευδώς αυξημένο αποτέλεσμα.

10Κρεατινίνη: τα χαμηλά επίπεδα είναι συχνά φυσιολογικά στα παιδιά

Η κρεατινίνη σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με τη μυϊκή μάζα. Ένα βρέφος ή ένα μικρό παιδί έχει πολύ μικρότερη μυϊκή μάζα από έναν ενήλικα και επομένως φυσιολογικά πολύ χαμηλότερη κρεατινίνη.

Ηλικία	Κρεατινίνη mg/dL – ενδεικτικά
0–11 μηνών	0,17–0,42
1–5 ετών	0,19–0,49
6–10 ετών	0,26–0,61
11–14/15 ετών	περίπου 0,35–0,86

Στην εφηβεία αρχίζουν να εμφανίζονται μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ αγοριών και κοριτσιών λόγω μεταβολών της μυϊκής μάζας.

Επίσης δεν εφαρμόζουμε μηχανικά σε παιδί μία εξίσωση eGFR σχεδιασμένη για ενήλικες. Η παιδιατρική εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας απαιτεί κατάλληλη παιδιατρική εξίσωση και συχνά λαμβάνει υπόψη και το ύψος του παιδιού.

11Ασβέστιο, φώσφορος και οστικός μεταβολισμός

Ο φώσφορος είναι ακόμη μία εξέταση που φυσιολογικά βρίσκεται σε υψηλότερα επίπεδα στα παιδιά, λόγω του έντονου οστικού μεταβολισμού.

Ηλικία	Φώσφορος mg/dL – ενδεικτικά
1–4 ετών, αγόρια	4,3–5,4
5–13 ετών, αγόρια	3,7–5,4
1–7 ετών, κορίτσια	4,3–5,4
8–13 ετών, κορίτσια	4,0–5,2
16–17 ετών	3,1–4,7
Ενήλικες	περίπου 2,5–4,5

Για το ολικό ασβέστιο ένα ενδεικτικό εύρος είναι περίπου 8,7–11,0 mg/dL κάτω του έτους και 9,3–10,6 mg/dL από 1 έως 17 ετών σε συγκεκριμένο εργαστηριακό σύστημα.

Σε προβλήματα ανάπτυξης ή οστικού μεταβολισμού μπορεί να χρειάζεται συνδυασμός ασβεστίου, φωσφόρου, ALP, βιταμίνης D, PTH και, ανάλογα με το ερώτημα, μαγνησίου.

12Χολερυθρίνη, λευκωματίνη και ολικές πρωτεΐνες

Η χολερυθρίνη είναι ιδιαίτερη περίπτωση στα νεογνά. Τις πρώτες ημέρες ζωής η ερμηνεία δεν γίνεται με ένα απλό σταθερό «φυσιολογικό όριο». Η τιμή αξιολογείται σε σχέση με τις ώρες ζωής, την ηλικία κύησης και άλλους κλινικούς παράγοντες.

Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα γιατί οι τιμές ενός νεογνού δεν πρέπει να συγκρίνονται με τις τιμές ενός μεγαλύτερου παιδιού.

Μετά τη νεογνική περίοδο, η χολερυθρίνη πλησιάζει περισσότερο τα συνηθισμένα παιδιατρικά και ενήλικα επίπεδα.

Λευκωματίνη και ολικές πρωτεΐνες επίσης παρουσιάζουν μεταβολές με την ηλικία, ιδιαίτερα στη βρεφική περίοδο. Η ερμηνεία τους γίνεται πάντα με τα όρια του συγκεκριμένου εργαστηρίου.

13Γλυκόζη, HbA1c και λιπίδια

Για αρκετές μεταβολικές εξετάσεις οι διαφορές μετά τη βρεφική ηλικία είναι μικρότερες από εκείνες που βλέπουμε στην ALP, στη LDH ή στις ορμόνες.

Η γλυκόζη όμως πρέπει να ερμηνεύεται γνωρίζοντας αν το παιδί ήταν νηστικό, αν υπήρχε οξεία νόσος ή stress και ποιο ήταν το κλινικό ερώτημα.

Η HbA1c δεν αξιολογείται απλώς με ένα ηλικιακό «φυσιολογικό εύρος» αλλά χρησιμοποιείται μαζί με καθιερωμένα διαγνωστικά κριτήρια και την κλινική εικόνα. Σε ορισμένες αιματολογικές καταστάσεις μπορεί να είναι παραπλανητική.

Στα λιπίδια είναι επίσης σημαντικό να διακρίνουμε τα εργαστηριακά reference intervals από τα παιδιατρικά όρια επιθυμητού ή αυξημένου καρδιαγγειακού κινδύνου. Χοληστερόλη, LDL και τριγλυκερίδια δεν ερμηνεύονται απλώς συγκρίνοντας ένα παιδί με τον μέσο ενήλικα.

14CRP, ΤΚΕ και δείκτες φλεγμονής

Η CRP έχει συνήθως μικρότερες ηλικιακές διαφορές από άλλους δείκτες, αλλά η κλινική της ερμηνεία στα παιδιά είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Δεν υπάρχει μία τιμή CRP που να απαντά αυτόματα στο ερώτημα «ίωση ή μικρόβιο». Η τιμή επηρεάζεται από τη χρονική στιγμή της εξέτασης, την ένταση και τη διάρκεια της φλεγμονής και το είδος της λοίμωξης.

Το ίδιο ισχύει για την ΤΚΕ. Μπορεί να είναι χρήσιμη σε συγκεκριμένες κλινικές καταστάσεις, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση.

Σε παιδί με πυρετό, τα αποτελέσματα συνδυάζονται με ηλικία, γενική κατάσταση, διάρκεια πυρετού, κλινική εξέταση, γενική αίματος και τις κατάλληλες μικροβιολογικές εξετάσεις.

15CK και μυϊκά ένζυμα

Η CK ή CPK σχετίζεται με τη μυϊκή μάζα και παρουσιάζει διαφορές μεταξύ φύλων. Σε ένα σύγχρονο εργαστηριακό σύστημα χρησιμοποιούνται μετά τους τρεις μήνες ενδεικτικά όρια περίπου:

αγόρια: 39–308 U/L,
κορίτσια: 26–192 U/L.

Η CK μπορεί να αυξηθεί προσωρινά μετά από έντονη άσκηση, μυϊκό τραυματισμό ή ενδομυϊκή ένεση. Για αυτό ένα μεμονωμένο αυξημένο αποτέλεσμα πρέπει να ερμηνεύεται στο σωστό κλινικό πλαίσιο.

Όταν υπάρχει ταυτόχρονη αύξηση AST, είναι επίσης χρήσιμο να θυμόμαστε ότι η AST δεν είναι αποκλειστικά ηπατικό ένζυμο.

16Αυξητική ορμόνη, IGF-1 και IGFBP-3

Η αυξητική ορμόνη είναι ιδιαίτερη περίπτωση. Η GH εκκρίνεται σε παλμούς, κυρίως σε σχέση με τον ύπνο και άλλους φυσιολογικούς ερεθισμούς. Για αυτό μία τυχαία μέτρηση GH μπορεί να είναι πολύ χαμηλή σε ένα απολύτως φυσιολογικό παιδί.

Δεν υπάρχει λοιπόν μία απλή “φυσιολογική GH” που να χρησιμοποιείται όπως η γλυκόζη ή η κρεατινίνη.

Για τη διερεύνηση προβλημάτων ανάπτυξης χρησιμοποιείται συνήθως ως σταθερότερος δείκτης η IGF-1, συχνά μαζί με IGFBP-3 και την καμπύλη ανάπτυξης. Αν υπάρχει πραγματική υποψία ανεπάρκειας αυξητικής ορμόνης, μπορεί να χρειαστούν ειδικές δοκιμασίες διέγερσης υπό παιδοενδοκρινολογική παρακολούθηση.

Η IGF-1 αλλάζει θεαματικά με την ηλικία και την εφηβεία. Ενδεικτικά όρια ανά Tanner stage μπορούν να είναι:

Tanner	Αγόρια IGF-1 ng/mL	Κορίτσια IGF-1 ng/mL
I	81–255 περίπου	86–323 περίπου
II	106–432	118–451
III	245–511	258–529
IV	223–578	224–586
V	227–518	188–512

Η IGF-1 επηρεάζεται επίσης από θρέψη, χρόνια νόσο και άλλους παράγοντες. Δεν αποτελεί μόνη της διάγνωση ανεπάρκειας αυξητικής ορμόνης.

17LH, FSH, οιστραδιόλη και τεστοστερόνη

Στην παιδοενδοκρινολογία οι ορμόνες της εφηβείας αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες παγίδες της απλής σύγκρισης με «φυσιολογικές τιμές».

Για LH, FSH, οιστραδιόλη και τεστοστερόνη δεν αρκεί πάντα η ηλικία. Το αποτέλεσμα μπορεί να χρειάζεται να συγκριθεί με το στάδιο Tanner.

LH

Για παράδειγμα, σε παιδιατρική υψηλής ευαισθησίας μέθοδο:

κορίτσια Tanner I: περίπου <0,02–0,3 IU/L,
κορίτσια Tanner III: περίπου 0,6–7,2 IU/L,
αγόρια Tanner I: περίπου <0,02–0,5 IU/L,
αγόρια Tanner IV–V: περίπου 1,3–9,8 IU/L.

FSH

Η FSH επίσης μεταβάλλεται ανάλογα με ηλικία, φύλο και στάδιο εφηβείας. Ένα επίπεδο που θα θεωρούνταν πολύ χαμηλό για ενήλικη γυναίκα μπορεί να είναι το αναμενόμενο σε προεφηβικό κορίτσι.

Οιστραδιόλη

Με ευαίσθητη μέθοδο φασματομετρίας μάζας, ενδεικτικά παιδιατρικά όρια μπορεί να είναι:

κορίτσια Tanner I: μη ανιχνεύσιμη έως περίπου 20 pg/mL,
Tanner II: έως περίπου 24 pg/mL,
Tanner III: έως περίπου 60 pg/mL,
Tanner IV: περίπου 15–85 pg/mL,
Tanner V: περίπου 15–350 pg/mL.

Τεστοστερόνη

Στα αγόρια η μεταβολή κατά την εφηβεία είναι τεράστια:

Tanner αγοριών	Ολική τεστοστερόνη ng/dL – ενδεικτικά
I	<7–20
II	8–66
III	26–800
IV	85–1.200
V	300–950 περίπου

Αυτό δείχνει γιατί μία ορμονική εξέταση εφηβείας δεν πρέπει να διαβάζεται απλώς ως «H» ή «L» χωρίς να γνωρίζουμε το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού.

18Κορτιζόλη, προλακτίνη και άλλες ορμόνες

Η κορτιζόλη εξαρτάται όχι μόνο από την ηλικία αλλά και από την ώρα αιμοληψίας, το stress και την κλινική κατάσταση.

Ενδεικτικά παιδιατρικά reference intervals συγκεκριμένης μεθόδου είναι:

0–<3 μηνών: περίπου 1,1–19 μg/dL,
3–<12 μηνών: 2,6–23 μg/dL,
1–<13 ετών: 2,2–13 μg/dL,
13–<16 ετών: 3,0–17 μg/dL,
16–<18 ετών: 3,8–19 μg/dL.

Όταν η κορτιζόλη ζητείται για ειδική ενδοκρινολογική διερεύνηση, η ώρα λήψης και το είδος του test είναι συχνά εξίσου σημαντικά με τον ίδιο τον αριθμό.

Η προλακτίνη επηρεάζεται από stress, ύπνο, άσκηση και τη διαδικασία της αιμοληψίας. Τα παιδιατρικά όρια είναι ιδιαίτερα method-dependent και πρέπει να χρησιμοποιούνται αυτά του συγκεκριμένου εργαστηρίου.

Το ίδιο ισχύει για ACTH, DHEA-S, 17-OH προγεστερόνη, ανδροστενεδιόνη και πολλές άλλες ειδικές ορμονικές εξετάσεις.

19Βιταμίνες, ανοσοσφαιρίνες και άλλες εξετάσεις

Δεν αλλάζουν όλες οι εργαστηριακές εξετάσεις στον ίδιο βαθμό, αλλά σε αρκετές ειδικές κατηγορίες η ηλικία παραμένει σημαντική.

Ανοσοσφαιρίνες IgG, IgA και IgM: παρουσιάζουν σημαντική ωρίμανση κατά τη βρεφική και παιδική ηλικία. Ειδικά η IgA μπορεί φυσιολογικά να βρίσκεται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα σε μικρό παιδί από ό,τι σε ενήλικα. Για αυτό χρησιμοποιούνται αυστηρά ηλικιοεξαρτώμενα όρια.

Βιταμίνη Β12 και φυλλικό οξύ: το εργαστήριο χρησιμοποιεί τα δικά του reference intervals, ενώ η κλινική αξιολόγηση συνδυάζεται με γενική αίματος και MCV.

25-OH βιταμίνη D: η ερμηνεία γίνεται περισσότερο με κλινικά όρια επάρκειας ή ανεπάρκειας παρά με απλή σύγκριση παιδιού και ενήλικα. Σε περίπτωση διαταραχής του οστικού μεταβολισμού αξιολογείται μαζί με ασβέστιο, φώσφορο, ALP και PTH.

Σε εξειδικευμένες εξετάσεις —ανοσολογικές, μεταβολικές ή ενδοκρινολογικές— τα ηλικιακά reference intervals είναι ακόμη πιο σημαντικά.

20Πώς διαβάζουμε σωστά ένα παιδιατρικό αποτέλεσμα

Όταν βλέπουμε τις εξετάσεις ενός παιδιού, η σωστή σειρά είναι:

Ελέγχουμε ότι το εργαστήριο γνωρίζει τη σωστή ηλικία και το φύλο.
Χρησιμοποιούμε το παιδιατρικό reference interval της συγκεκριμένης μεθόδου.
Δεν συγκρίνουμε αυτόματα το παιδί με όρια ενηλίκων.
Εξετάζουμε αν η τιμή μπορεί να επηρεάζεται από ανάπτυξη, εφηβεία, ώρα λήψης, άσκηση, λοίμωξη ή φλεγμονή.
Δεν ερμηνεύουμε μία μεμονωμένη τιμή χωρίς τις υπόλοιπες σχετικές εξετάσεις.
Συγκρίνουμε, όταν υπάρχουν, με προηγούμενα αποτελέσματα του ίδιου παιδιού.
Η τελική εκτίμηση γίνεται πάντα σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και τον παιδίατρο.

Ένας αριθμός δεν είναι διάγνωση

ALP 350, LDH 300, TSH 5 ή κρεατινίνη 0,35 μπορεί να έχουν τελείως διαφορετική σημασία ανάλογα με το αν αφορούν βρέφος, παιδί σχολικής ηλικίας, έφηβο ή ενήλικα. Η ηλικία αποτελεί μέρος της εργαστηριακής ερμηνείας.

Συχνές ερωτήσεις

Γιατί η αλκαλική φωσφατάση είναι υψηλή σε ένα παιδί;

Η ALP μπορεί να είναι φυσιολογικά πολύ υψηλότερη στα παιδιά λόγω της έντονης οστεοβλαστικής δραστηριότητας και της ανάπτυξης των οστών. Η τιμή πρέπει να συγκρίνεται με το παιδιατρικό όριο για ηλικία και φύλο και να αξιολογείται μαζί με τις υπόλοιπες εξετάσεις.

Η LDH 300 είναι υψηλή σε παιδί;

Όχι απαραίτητα. Σε αρκετές παιδιατρικές ηλικίες η LDH 300 U/L μπορεί να βρίσκεται μέσα στο ηλικιακό εύρος αναφοράς. Πρέπει επίσης να αποκλειστεί αιμόλυση του δείγματος.

Η TSH 5 είναι υψηλή σε παιδί;

Εξαρτάται από την ηλικία και τη μέθοδο. Σε βρέφη και μικρά παιδιά το άνω όριο της TSH μπορεί να είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο των ενηλίκων. Η TSH ερμηνεύεται μαζί με FT4 και την κλινική εικόνα.

Γιατί η κρεατινίνη του παιδιού είναι τόσο χαμηλή;

Τα παιδιά έχουν μικρότερη μυϊκή μάζα και επομένως φυσιολογικά χαμηλότερη κρεατινίνη. Τιμές γύρω στο 0,2–0,5 mg/dL μπορούν να είναι αναμενόμενες σε βρέφη και μικρά παιδιά.

Μπορούμε να ελέγξουμε την αυξητική ορμόνη με μία απλή αιμοληψία;

Μία τυχαία GH έχει περιορισμένη διαγνωστική αξία επειδή η ορμόνη εκκρίνεται σε παλμούς. Για τη διερεύνηση ανάπτυξης χρησιμοποιούνται συχνότερα IGF-1 και IGFBP-3 και, όταν υπάρχει ένδειξη, ειδικές δοκιμασίες υπό παιδοενδοκρινολογική παρακολούθηση.

Γιατί οι ορμόνες της εφηβείας έχουν τόσο μεγάλα εύρη;

Επειδή οι LH, FSH, οιστραδιόλη και τεστοστερόνη μεταβάλλονται γρήγορα κατά την εφηβεία. Η ερμηνεία συχνά βασίζεται στο στάδιο Tanner και όχι μόνο στη χρονολογική ηλικία.

Μπορώ να συγκρίνω τις εξετάσεις του παιδιού με τις δικές μου;

Όχι. Για αρκετές εξετάσεις η σύγκριση με ενήλικα μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα. Χρησιμοποιούνται παιδιατρικά όρια ανά ηλικία και, όπου χρειάζεται, ανά φύλο και στάδιο ανάπτυξης.

ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΜΙΑ

Εργαστηριακός έλεγχος για βρέφη και παιδιά

Για νεογνά, βρέφη και μικρά παιδιά είναι χρήσιμο να προηγείται επικοινωνία με το εργαστήριο ώστε να γνωρίζουμε την ηλικία του παιδιού και ολόκληρη τη λίστα εξετάσεων που έχει ζητήσει ο παιδίατρος.

Βρέφη & Παιδιά
Κατάλογος Εξετάσεων
Ραντεβού
22310 66841

Βιβλιογραφία και πηγές αναφοράς

CALIPER – Canadian Laboratory Initiative on Pediatric Reference Intervals, SickKids.
Mayo Clinic Laboratories – Pediatric and age-specific laboratory reference intervals.
Children’s Minnesota – Complete Blood Count Pediatric Reference Values.
Tietz Textbook of Laboratory Medicine / Clinical Chemistry and Molecular Diagnostics.
Bindlingmaier M. και συν. Age- and Tanner-stage-specific reference intervals for IGF-1.

Ιατρική σημείωση: Τα αριθμητικά εύρη του άρθρου παρατίθενται ως παραδείγματα τεκμηριωμένων παιδιατρικών reference intervals. Δεν αποτελούν καθολικά όρια για κάθε εργαστήριο και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για αυτοδιάγνωση ή για αλλαγή θεραπείας. Για την ερμηνεία ενός συγκεκριμένου αποτελέσματος χρησιμοποιούνται τα όρια της μεθόδου που αναγράφονται στο εργαστηριακό αποτέλεσμα και η κλινική αξιολόγηση του παιδιού.