PCR • ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΙ ΙΟΙ • MULTIPLEX PANEL

PCR Αναπνευστικών Ιών και Multiplex Panel: Γρίπη Α/Β, RSV, COVID-19 και Άλλοι Ιοί

Δημοσίευση: Τελευταία ενημέρωση:

Το PCR αναπνευστικών ιών και ιδιαίτερα το multiplex respiratory panel επιτρέπει, ανάλογα με το χρησιμοποιούμενο τεστ, την ταυτόχρονη ανίχνευση περισσότερων από ενός αναπνευστικών παθογόνων από ένα κατάλληλο δείγμα. Ένα περιορισμένο panel μπορεί να ελέγχει για Γρίπη Α, Γρίπη Β, RSV και SARS-CoV-2, ενώ ευρύτερα panels μπορεί να περιλαμβάνουν επιπλέον αδενοϊό, ρινοϊό/εντεροϊό, μεταπνευμονοϊό και ιούς παραγρίπης.

Η εξέταση έχει ιδιαίτερη αξία επειδή ο πυρετός, ο βήχας, η καταρροή, ο πονόλαιμος, η κόπωση και ακόμη και η δύσπνοια μπορεί να εμφανιστούν σε πολλές διαφορετικές λοιμώξεις. Από τα συμπτώματα και μόνο δεν είναι πάντα δυνατό να διακριθεί με ασφάλεια η Γρίπη Α από τον RSV, την COVID-19 ή άλλους αναπνευστικούς ιούς.

Το βασικό: το multiplex PCR δεν είναι ένα γενικό «τεστ για όλες τις ιώσεις». Κάθε panel έχει συγκεκριμένους στόχους, συγκεκριμένο είδος δείγματος και συγκεκριμένες δυνατότητες. Το αποτέλεσμα πρέπει να ερμηνεύεται μαζί με τα συμπτώματα, την ηλικία, τον χρόνο έναρξης της νόσου και το κλινικό ιστορικό.

1Τι είναι το PCR αναπνευστικών ιών

Το PCR αναπνευστικών ιών είναι μοριακή εξέταση που αναζητά γενετικό υλικό συγκεκριμένων ιών μέσα σε δείγμα από το αναπνευστικό σύστημα. Για τους RNA ιούς, όπως η γρίπη, ο RSV και ο SARS-CoV-2, χρησιμοποιούνται τεχνικές που περιλαμβάνουν αντίστροφη μεταγραφή του RNA πριν από την ενίσχυση του γενετικού στόχου.

Η μεγάλη διαφορά σε σχέση με μία απλή εξέταση αντιγόνου είναι ότι οι μοριακές τεχνικές έχουν γενικά μεγαλύτερη αναλυτική ευαισθησία και μπορούν να ανιχνεύσουν μικρότερες ποσότητες ιικού γενετικού υλικού.

Όταν η εξέταση αναζητά έναν μόνο συγκεκριμένο παθογόνο παράγοντα, μιλάμε πρακτικά για στοχευμένο PCR. Όταν το ίδιο δείγμα ελέγχεται ταυτόχρονα για πολλούς διαφορετικούς στόχους, χρησιμοποιείται ο όρος multiplex PCR ή multiplex respiratory panel.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη βασική τεχνολογία, τη διαφορά PCR και NAAT και την ερμηνεία ενός μοριακού αποτελέσματος, δείτε τον αναλυτικό οδηγό PCR και NAAT.

2Τι ακριβώς ανιχνεύει η εξέταση

Η PCR αναζητά συγκεκριμένες γενετικές αλληλουχίες του παθογόνου για το οποίο έχει σχεδιαστεί η εξέταση. Επομένως, ένα multiplex panel δεν «βλέπει ό,τι υπάρχει στο δείγμα». Αναζητά μόνο τους μικροοργανισμούς που περιλαμβάνονται στο συγκεκριμένο τεστ.

Αυτό είναι βασικό για τη σωστή ερμηνεία. Ένα αποτέλεσμα στο οποίο αναγράφεται «αρνητικό panel αναπνευστικών ιών» σημαίνει ότι δεν ανιχνεύθηκαν οι συγκεκριμένοι στόχοι του συγκεκριμένου panel. Δεν σημαίνει ότι αποκλείστηκαν όλοι οι πιθανοί ιοί, όλα τα βακτήρια ή κάθε άλλη αιτία των συμπτωμάτων.

Αντίστοιχα, ένα θετικό αποτέλεσμα σημαίνει ότι ανιχνεύθηκε γενετικό υλικό του συγκεκριμένου παθογόνου στο εξεταζόμενο δείγμα. Η κλινική σημασία του αποτελέσματος εξαρτάται από τα συμπτώματα, το στάδιο της νόσου και τον ασθενή.

3Ποιοι ιοί μπορεί να περιλαμβάνονται σε ένα Multiplex Panel

Δεν έχουν όλα τα panels την ίδια σύνθεση. Υπάρχουν μικρά συνδυαστικά tests που ελέγχουν λίγους από τους συχνότερους εποχικούς ιούς και ευρύτερα panels που αναζητούν περισσότερους αναπνευστικούς παθογόνους παράγοντες.

ΠαθογόνοΜπορεί να περιλαμβάνεται;Κλινικό ενδιαφέρον
Influenza AΠολύ συχνάΕποχική γρίπη, πιθανή ανάγκη έγκαιρης αντιιικής αντιμετώπισης.
Influenza BΠολύ συχνάΣημαντική αιτία εποχικής γρίπης, ιδιαίτερα και σε παιδιά.
RSVΠολύ συχνάΙδιαίτερη σημασία σε βρέφη, ηλικιωμένους και καρδιοαναπνευστικούς ασθενείς.
SARS-CoV-2Σε πολλά σύγχρονα combo panelsCOVID-19 με σημαντική επικάλυψη συμπτωμάτων με γρίπη και RSV.
ΑδενοϊόςΣε ευρύτερα panelsΜπορεί να προκαλέσει πυρετό, φαρυγγίτιδα, βήχα και επιπεφυκίτιδα.
Human metapneumovirusΣε ευρύτερα panelsΜπορεί να προκαλέσει λοίμωξη ανώτερου ή κατώτερου αναπνευστικού.
ParainfluenzaΣε ευρύτερα panelsΣχετίζεται μεταξύ άλλων με λαρυγγίτιδα/croup και λοιμώξεις αναπνευστικού.
Ρινοϊός/εντεροϊόςΣε ευρύτερα panelsΠολύ συχνή αιτία συμπτωμάτων τύπου κοινού κρυολογήματος.

Σημαντικό: δεν πρέπει να θεωρούμε ότι κάθε εμπορικό respiratory panel περιλαμβάνει όλους τους παραπάνω στόχους. Η ακριβής σύνθεση πρέπει να ελέγχεται για το συγκεκριμένο τεστ που χρησιμοποιείται.

Ο αδενοϊός, για παράδειγμα, μπορεί να περιλαμβάνεται σε ευρύτερα panels, αλλά όχι απαραίτητα σε ένα απλό combo test Γρίπης Α/Β – RSV – SARS-CoV-2.

4PCR ενός ιού ή Multiplex Panel;

Η επιλογή εξαρτάται από το κλινικό ερώτημα. Αν υπάρχει πολύ συγκεκριμένη υποψία και το αποτέλεσμα ενός μόνο παθογόνου θα αλλάξει την αντιμετώπιση, μπορεί να αρκεί ένας στοχευμένος μοριακός έλεγχος.

Το multiplex panel είναι πιο χρήσιμο όταν υπάρχουν αρκετές πιθανές αιτίες με παρόμοια συμπτώματα και η αναγνώριση του υπεύθυνου παθογόνου μπορεί να επηρεάσει τις επόμενες αποφάσεις.

ΕξέτασηΠλεονέκτημαΠότε έχει περισσότερο νόημα
Στοχευμένο PCRΑπαντά σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα.Όταν υπάρχει σαφής υποψία συγκεκριμένου ιού.
Multiplex PCRΕλέγχει πολλούς στόχους από το ίδιο δείγμα.Όταν γρίπη, RSV, COVID-19 ή άλλοι ιοί είναι κλινικά δύσκολο να διαφοροποιηθούν.

5Γιατί η Γρίπη, ο RSV και η COVID-19 δεν ξεχωρίζουν πάντα από τα συμπτώματα

Οι διαφορετικοί αναπνευστικοί ιοί μπορούν να προκαλέσουν εντυπωσιακά παρόμοια εικόνα. Πυρετός, βήχας, πονόλαιμος, καταρροή, κεφαλαλγία, μυαλγίες και κόπωση δεν αντιστοιχούν αποκλειστικά σε έναν ιό.

Η γρίπη συχνά ξεκινά πιο απότομα και μπορεί να προκαλέσει έντονο πυρετό, μυαλγίες και καταβολή. Ο RSV έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για βρέφη και ηλικιωμένους και μπορεί να σχετίζεται με συριγμό ή νόσο του κατώτερου αναπνευστικού. Η COVID-19 μπορεί επίσης να παρουσιαστεί με παρόμοιο συνδυασμό συμπτωμάτων.

Αυτές όμως είναι γενικές κλινικές τάσεις και όχι απόλυτοι κανόνες. Για αυτό, όταν η ακριβής διάγνωση έχει πρακτικές συνέπειες, ο μοριακός έλεγχος μπορεί να είναι πολύ πιο χρήσιμος από την προσπάθεια διάγνωσης μόνο από τα συμπτώματα.

Δείτε επίσης τη σύγκριση RSV ή Γρίπη: διαφορές και ποιο τεστ χρειάζεται.

6Πότε έχει πραγματική αξία ένα Multiplex PCR

Η εξέταση έχει μεγαλύτερη κλινική αξία όταν το αποτέλεσμα πρόκειται να επηρεάσει μία πραγματική απόφαση και όχι απλώς για να δοθεί ένα όνομα σε μια ήπια ίωση.

  • Έντονα συμπτώματα ή εικόνα που χρειάζεται σαφέστερη διάγνωση.
  • Ηλικιωμένοι και άτομα με αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών.
  • Βρέφη και μικρά παιδιά, ανάλογα με την κλινική εικόνα και την ηλικία.
  • Ανοσοκατασταλμένοι ασθενείς.
  • Άτομα με άσθμα, ΧΑΠ, καρδιακή ή άλλη σημαντική χρόνια νόσο που επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια αναπνευστικής λοίμωξης.
  • Υποψία γρίπης όταν η επιβεβαίωση μπορεί να επηρεάσει απόφαση για αντιιική θεραπεία.
  • Περιπτώσεις όπου πρέπει να διαφοροποιηθούν γρήγορα Γρίπη Α/Β, RSV και SARS-CoV-2.
  • Νοσηλευόμενοι ή ασθενείς με σοβαρότερη αναπνευστική εικόνα, ανάλογα με την ιατρική αξιολόγηση.

Στη γρίπη ειδικά, ο χρόνος έχει σημασία επειδή η αντιιική αντιμετώπιση, όταν ενδείκνυται, έχει μεγαλύτερο όφελος όταν ξεκινήσει έγκαιρα. Για περισσότερες πληροφορίες δείτε τον οδηγό Tamiflu: πότε χρειάζεται και σε ποιους μπορεί να βοηθήσει.

7Πότε ένα ευρύ αναπνευστικό panel δεν είναι απαραίτητα αναγκαίο

Το γεγονός ότι ένα multiplex panel μπορεί να ελέγξει πολλούς ιούς ταυτόχρονα δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνεται σε κάθε κρυολόγημα.

Σε έναν κατά τα άλλα υγιή ενήλικα με ήπια, τυπικά συμπτώματα ιογενούς λοίμωξης που βελτιώνονται και χωρίς παράγοντες κινδύνου, η ακριβής ταυτοποίηση του ιού μπορεί να μην αλλάξει καθόλου την αντιμετώπιση.

Η διαγνωστική εξέταση έχει μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχει συγκεκριμένο ερώτημα: θα αλλάξει η θεραπεία, η παρακολούθηση, η ανάγκη προστασίας ευπαθούς ατόμου ή η περαιτέρω διερεύνηση;

Ένα πολύ ευρύ panel χωρίς συγκεκριμένη ένδειξη μπορεί επίσης να εντοπίσει έναν ιό του οποίου η πραγματική σχέση με τα σημερινά συμπτώματα χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση.

8Τι δείγμα χρειάζεται για PCR αναπνευστικών ιών

Το δείγμα εξαρτάται από το συγκεκριμένο μοριακό σύστημα. Συχνά χρησιμοποιείται ρινικό ή ρινοφαρυγγικό επίχρισμα, ενώ ορισμένες εξετάσεις είναι επικυρωμένες για διαφορετικούς τύπους αναπνευστικών δειγμάτων.

Η ποιότητα της λήψης είναι κρίσιμη. Ακόμη και μία πολύ ευαίσθητη PCR μπορεί να αποδώσει αρνητικό αποτέλεσμα αν το δείγμα δεν έχει ληφθεί από τη σωστή θέση, αν η ποσότητα του υλικού είναι ανεπαρκής ή αν χρησιμοποιηθεί τύπος δείγματος που δεν είναι κατάλληλος για το συγκεκριμένο test.

Σε σοβαρή νόσο του κατώτερου αναπνευστικού και ειδικά σε νοσηλευόμενους ασθενείς, η ιατρική ομάδα μπορεί σε επιλεγμένα σενάρια να χρειαστεί διαφορετικό δείγμα από το κατώτερο αναπνευστικό. Αυτό δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας για έναν εξωτερικό ασθενή με απλή ίωση.

9Χρειάζεται νηστεία ή άλλη προετοιμασία;

Για ένα ρινικό ή ρινοφαρυγγικό δείγμα PCR δεν απαιτείται νηστεία. Η λήψη δεν είναι εξέταση αίματος και το φαγητό δεν επηρεάζει με τον ίδιο τρόπο το αποτέλεσμα.

Είναι όμως χρήσιμο να γνωρίζει το εργαστήριο ή ο γιατρός:

  • πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα,
  • αν υπάρχει πυρετός και από πότε,
  • αν έχει προηγηθεί rapid ή άλλο PCR,
  • αν έχει ήδη δοθεί αντιιική ή άλλη θεραπεία,
  • αν υπάρχει γνωστή πρόσφατη λοίμωξη από κάποιον από τους εξεταζόμενους ιούς,
  • αν ο ασθενής είναι ανοσοκατεσταλμένος ή ανήκει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.

Οι ειδικές οδηγίες λήψης πρέπει πάντα να ακολουθούν τις προδιαγραφές του συγκεκριμένου εργαστηριακού συστήματος.

10Πότε πρέπει να γίνεται το PCR μετά την έναρξη των συμπτωμάτων

Γενικά, η εξέταση έχει μεγαλύτερη διαγνωστική χρησιμότητα όταν γίνεται σε χρονικό σημείο κατά το οποίο ο ιός υπάρχει σε επαρκή ποσότητα στο σημείο λήψης.

Για πολλές οξείες αναπνευστικές λοιμώξεις, αυτό συμβαίνει συχνά στις πρώτες ημέρες της νόσου. Δεν υπάρχει όμως μία ενιαία «ιδανική ημέρα» που να ισχύει για όλους τους ιούς και όλους τους ασθενείς.

Η διάρκεια ανίχνευσης μπορεί να επηρεάζεται από:

  • το συγκεκριμένο παθογόνο,
  • την ηλικία,
  • την ανοσολογική κατάσταση,
  • τη βαρύτητα της λοίμωξης,
  • το σημείο λήψης,
  • την ποιότητα του δείγματος.

Για αυτό ένα πολύ πρώιμο ή ένα πολύ όψιμο αρνητικό αποτέλεσμα δεν πρέπει να ερμηνεύεται μηχανικά χωρίς να ληφθεί υπόψη η κλινική εικόνα.

11Τι σημαίνει θετικό αποτέλεσμα PCR

Ένα θετικό αποτέλεσμα σημαίνει ότι στο δείγμα ανιχνεύθηκε ο γενετικός στόχος του συγκεκριμένου παθογόνου.

Σε έναν ασθενή που έχει συμβατά, οξέα συμπτώματα, ένα θετικό αποτέλεσμα συχνά αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι ο συγκεκριμένος ιός σχετίζεται με την τρέχουσα λοίμωξη.

Υπάρχει όμως μία σημαντική λεπτομέρεια: η PCR ανιχνεύει γενετικό υλικό και όχι κατ’ ανάγκη ζωντανό, πολλαπλασιαζόμενο ιό. Σε ορισμένες λοιμώξεις, γενετικό υλικό μπορεί να παραμένει ανιχνεύσιμο για κάποιο διάστημα μετά την κλινική βελτίωση.

Επομένως:

Θετικό PCR ≠ από μόνο του ακριβής μέτρηση μεταδοτικότητας.

Η εκτίμηση της μεταδοτικότητας εξαρτάται από το συγκεκριμένο παθογόνο, τον χρόνο από την έναρξη των συμπτωμάτων και τις ισχύουσες ιατρικές ή δημόσιες οδηγίες.

12Τι σημαίνει αρνητικό αποτέλεσμα PCR

Αρνητικό αποτέλεσμα σημαίνει ότι ο συγκεκριμένος γενετικός στόχος δεν ανιχνεύθηκε στο δείγμα σε επίπεδο που να μπορεί να ανιχνεύσει η χρησιμοποιούμενη μέθοδος.

Δεν σημαίνει πάντοτε «100% δεν υπάρχει λοίμωξη». Ένα ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να σχετίζεται με:

  • ανεπαρκή λήψη δείγματος,
  • ακατάλληλο τύπο δείγματος,
  • πολύ πρώιμο χρόνο εξέτασης,
  • χαμηλή ποσότητα γενετικού υλικού,
  • όψιμο στάδιο της λοίμωξης,
  • παθογόνο που δεν περιλαμβάνεται στο συγκεκριμένο panel.

Όταν υπάρχει ισχυρή κλινική υποψία παρά αρνητικό αποτέλεσμα, ο γιατρός αποφασίζει αν χρειάζεται επανέλεγχος, διαφορετικό δείγμα ή άλλη διαγνωστική προσέγγιση.

13Τι σημαίνει αν το Multiplex Panel βρει δύο ιούς

Ένα από τα πλεονεκτήματα των multiplex panels είναι ότι μπορούν να αποκαλύψουν συν-ανίχνευση δύο ή περισσότερων παθογόνων.

Για παράδειγμα, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να ανιχνευθούν ταυτόχρονα SARS-CoV-2 και γρίπη ή RSV μαζί με άλλο αναπνευστικό ιό.

Αυτό δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι όλοι οι ανιχνευόμενοι ιοί συμβάλλουν στον ίδιο βαθμό στα συμπτώματα. Ένα εύρημα μπορεί να αντιπροσωπεύει τρέχουσα συνλοίμωξη, ενώ σε ορισμένα σενάρια μπορεί να αντανακλά παρατεταμένη ανίχνευση γενετικού υλικού από πρόσφατη λοίμωξη.

Η σημασία μιας πολλαπλής θετικότητας είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αξιολογείται σε μικρά παιδιά, ανοσοκατεσταλμένους, ηλικιωμένους και ασθενείς με σοβαρή αναπνευστική νόσο.

14Ct Value: είναι το ίδιο με το ιικό φορτίο;

Σε ορισμένα real-time PCR συστήματα μπορεί να υπάρχει τιμή Ct, δηλαδή cycle threshold. Σε γενικές γραμμές, χαμηλότερο Ct μπορεί να συσχετίζεται με μεγαλύτερη ποσότητα γενετικού στόχου στο συγκεκριμένο δείγμα και υψηλότερο Ct με μικρότερη.

Δεν πρέπει όμως να μετατρέπεται μηχανικά η τιμή Ct σε «ποσοστό ιού», «βαρύτητα νόσου» ή «πόσο μεταδοτικός είναι ο ασθενής».

Οι τιμές Ct επηρεάζονται από:

  • την πλατφόρμα και τα αντιδραστήρια,
  • τον γενετικό στόχο,
  • την ποσότητα και ποιότητα του δείγματος,
  • τον τρόπο λήψης,
  • τον χρόνο της εξέτασης.

Επίσης, πολλά multiplex συστήματα δίνουν μόνο ποιοτικό αποτέλεσμα, όπως Detected / Not Detected, χωρίς κλινικά ανακοινώσιμη τιμή Ct.

15PCR ή Rapid Test: ποιο είναι καλύτερο;

Δεν υπάρχει μία απάντηση που να ισχύει σε κάθε περίπτωση. Το rapid antigen test έχει το πλεονέκτημα της ταχύτητας και της απλότητας. Η μοριακή εξέταση έχει γενικά μεγαλύτερη ευαισθησία και είναι προτιμότερη όταν η ακρίβεια της διάγνωσης έχει μεγαλύτερη κλινική σημασία.

ΧαρακτηριστικόRapid αντιγόνουPCR / Multiplex PCR
Τι ανιχνεύειΙικό αντιγόνοΙικό γενετικό υλικό
ΤαχύτηταΣυνήθως πολύ γρήγορηΕξαρτάται από πλατφόρμα και εργαστήριο
ΕυαισθησίαΓενικά χαμηλότερηΓενικά υψηλότερη
Πολλοί ιοί μαζίΜόνο σε συγκεκριμένα combo testsΝαι, όταν χρησιμοποιείται multiplex panel

Ένα αρνητικό rapid test δεν αποκλείει πάντα τη γρίπη ή άλλη λοίμωξη όταν η κλινική υποψία παραμένει υψηλή. Σε τέτοια περίπτωση η χρήση μοριακής εξέτασης μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη διαγνωστική ασφάλεια.

Για τη γρίπη ειδικά δείτε και τον πλήρη οδηγό Γρίπη Α: H1N1 και H3N2.

16Multiplex PCR στα παιδιά

Στα παιδιά κυκλοφορούν ταυτόχρονα πολλοί αναπνευστικοί ιοί και η κλινική εικόνα συχνά επικαλύπτεται. Ο RSV έχει ιδιαίτερη σημασία στα βρέφη, ενώ γρίπη, αδενοϊός, ρινοϊός, μεταπνευμονοϊός και άλλοι ιοί μπορεί να προκαλέσουν πυρετό, βήχα και συμπτώματα από το ανώτερο ή κατώτερο αναπνευστικό.

Ένα multiplex panel μπορεί να είναι χρήσιμο όταν το παιδί είναι πολύ μικρό, έχει σοβαρότερη εικόνα, ανήκει σε ομάδα αυξημένου κινδύνου ή όταν η αναγνώριση του ιού μπορεί να αλλάξει την ιατρική διαχείριση.

Δεν χρειάζεται όμως ευρύ PCR panel σε κάθε παιδί που έχει απλό συνάχι ή ήπια ίωση. Η απόφαση εξαρτάται από ηλικία, συμπτώματα, διάρκεια, αναπνευστική κατάσταση και συνοδά προβλήματα.

Για τον RSV μπορείτε να δείτε αναλυτικά τον οδηγό RSV: συμπτώματα, μετάδοση και εξετάσεις.

17Ηλικιωμένοι, ανοσοκαταστολή και χρόνια νοσήματα

Σε έναν νέο, υγιή ασθενή μια αναπνευστική ίωση συχνά είναι αυτοπεριοριζόμενη. Στους ευπαθείς ασθενείς όμως η ίδια λοίμωξη μπορεί να έχει διαφορετική βαρύτητα και διαφορετικές θεραπευτικές συνέπειες.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε:

  • ηλικιωμένους,
  • ανοσοκατεσταλμένους,
  • ασθενείς με ΧΑΠ ή σοβαρό άσθμα,
  • ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα,
  • άτομα με πολλαπλές χρόνιες παθήσεις,
  • ασθενείς που εμφανίζουν δύσπνοια, υποξαιμία ή σαφή κλινική επιδείνωση.

Σε αυτές τις ομάδες, η ταυτοποίηση ενός ιού μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία για θεραπεία, παρακολούθηση, μέτρα προστασίας και αξιολόγηση πιθανών επιπλοκών.

18PCR αναπνευστικών ιών και αντιβιοτικά

Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη της σωστής εργαστηριακής διάγνωσης είναι ότι μπορεί να αποτρέψει την αυτόματη αντιμετώπιση κάθε πυρετού και βήχα με αντιβιοτικό.

Η γρίπη, ο RSV, η COVID-19, ο αδενοϊός και οι περισσότεροι άλλοι συχνοί αναπνευστικοί ιοί δεν θεραπεύονται με αντιβιοτικά.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ένα θετικό ιολογικό PCR αποκλείει με βεβαιότητα ταυτόχρονη βακτηριακή λοίμωξη. Μπορεί να υπάρξει βακτηριακή επιπλοκή ή συνλοίμωξη, ιδιαίτερα σε σοβαρότερες περιπτώσεις.

Για αυτό πρέπει να αποφεύγονται δύο αντίθετα λάθη:

  • «Έχω πυρετό, άρα χρειάζομαι αντιβίωση» – λάθος.
  • «Το PCR βρήκε ιό, άρα αποκλείεται οποιαδήποτε βακτηριακή επιπλοκή» – επίσης λάθος.

Η απόφαση βασίζεται στη συνολική κλινική εικόνα. Δείτε αναλυτικά τον οδηγό Αντιβιοτικά για Αναπνευστικές Λοιμώξεις και τον οδηγό Αντιβιοτικά και Εξετάσεις Αίματος.

19PCR, CRP και Γενική Αίματος: τι δείχνει η κάθε εξέταση

Η PCR και οι δείκτες φλεγμονής απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα.

ΕξέτασηΒασικό ερώτημαΤι δεν αποδεικνύει μόνη της
Multiplex PCRΑνιχνεύεται κάποιος από τους συγκεκριμένους μικροοργανισμούς του panel;Δεν μετρά από μόνο του τη βαρύτητα της νόσου.
CRPΥπάρχει ενεργή φλεγμονώδης αντίδραση;Δεν δείχνει ποιος ιός ή ποιο βακτήριο ευθύνεται.
Γενική αίματοςΠώς είναι λευκά αιμοσφαίρια, τύπος λευκών, αιμοπετάλια και άλλες αιματολογικές παράμετροι;Δεν διακρίνει πάντα με βεβαιότητα ιογενή από βακτηριακή λοίμωξη.

Μία αυξημένη CRP δεν σημαίνει αυτόματα βακτηριακή λοίμωξη και δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη αντιβίωσης. Αντίστοιχα, μία φυσιολογική CRP δεν αντικαθιστά την κλινική αξιολόγηση όταν υπάρχουν ανησυχητικά συμπτώματα.

Για τη συνολική ερμηνεία μπορείτε να δείτε τον κεντρικό οδηγό Δείκτες Φλεγμονής: CRP, ΤΚΕ, Φερριτίνη και Γενική Αίματος.

Αν υπάρχει παραγωγικός βήχας και κλινική υποψία βακτηριακής λοίμωξης του κατώτερου αναπνευστικού, ο γιατρός μπορεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις να ζητήσει και καλλιέργεια πτυέλων. Η καλλιέργεια και το PCR ιών απαντούν σε διαφορετικά διαγνωστικά ερωτήματα.

20Τι δεν μπορεί να δείξει ένα Multiplex Respiratory Panel

Το multiplex PCR είναι ισχυρό διαγνωστικό εργαλείο, αλλά έχει σαφή όρια.

  • Δεν ελέγχει μικροοργανισμούς που δεν περιλαμβάνονται στο panel.
  • Δεν αποκλείει αυτόματα βακτηριακή πνευμονία ή άλλη βακτηριακή επιπλοκή.
  • Δεν δείχνει πάντοτε αν ο ανιχνευόμενος ιός είναι η μοναδική αιτία των συμπτωμάτων.
  • Δεν αποτελεί από μόνο του μέτρηση της βαρύτητας της νόσου.
  • Δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε μέτρηση μεταδοτικότητας.
  • Δεν σημαίνει ότι κάθε θετικό αποτέλεσμα χρειάζεται ειδική φαρμακευτική θεραπεία.
  • Ένα αποτέλεσμα Influenza A δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το συγκεκριμένο σύστημα προσδιορίζει και H1N1 ή H3N2. Αυτό εξαρτάται από τις δυνατότητες του assay.
  • Δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση όταν υπάρχει δύσπνοια, πόνος στο στήθος, υποξαιμία ή σοβαρή επιδείνωση.

Προειδοποιητικά συμπτώματα: σημαντική δυσκολία στην αναπνοή, κυάνωση, σύγχυση, έντονη υπνηλία, επίμονος πόνος στο στήθος, σοβαρή αφυδάτωση ή σαφής κλινική επιδείνωση χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση και όχι απλώς ένα εργαστηριακό test.

Για συνολική πλοήγηση ανά σύμπτωμα, λοίμωξη και εξέταση, επιστρέψτε στον Κεντρικό Οδηγό για Ιώσεις, Γρίπη και Λοιμώξεις Αναπνευστικού.

21Συχνές Ερωτήσεις για PCR Αναπνευστικών Ιών

Τι είναι το multiplex PCR αναπνευστικών ιών;

Είναι μοριακή εξέταση που μπορεί να αναζητά ταυτόχρονα περισσότερα από ένα αναπνευστικά παθογόνα στο ίδιο δείγμα. Οι ακριβείς ιοί που ελέγχονται εξαρτώνται από το συγκεκριμένο panel.

Το panel ελέγχει πάντα Γρίπη Α, Γρίπη Β, RSV και COVID-19;

Όχι όλα τα panels. Πολλά σύγχρονα combo tests περιλαμβάνουν αυτούς τους τέσσερις στόχους, αλλά πρέπει να ελέγχεται η ακριβής σύνθεση του συγκεκριμένου τεστ.

Μπορεί το PCR να βρει γρίπη Α και Β μαζί;

Ένα κατάλληλο multiplex assay μπορεί να διαφοροποιεί Influenza A από Influenza B. Η ταυτόχρονη ανίχνευση περισσότερων παθογόνων είναι επίσης τεχνικά δυνατή, αν και η κλινική σημασία πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα.

Θετικό Influenza A σημαίνει ότι έχω H1N1;

Όχι απαραίτητα. Ένα test μπορεί να αναφέρει μόνο Influenza A χωρίς υποτυποποίηση. Η δυνατότητα διάκρισης H1N1, H3N2 ή άλλων υποτύπων εξαρτάται από το συγκεκριμένο μοριακό σύστημα.

Είναι το PCR πιο αξιόπιστο από το rapid test;

Οι μοριακές εξετάσεις έχουν γενικά μεγαλύτερη ευαισθησία από τα rapid τεστ αντιγόνου. Η κατάλληλη επιλογή όμως εξαρτάται από το κλινικό ερώτημα, την ανάγκη για γρήγορο αποτέλεσμα και τον ασθενή.

Αν το rapid είναι αρνητικό, χρειάζεται PCR;

Όχι σε όλους. Αν όμως υπάρχει υψηλή κλινική υποψία, ο ασθενής ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου ή το αποτέλεσμα πρόκειται να επηρεάσει θεραπευτική απόφαση, μπορεί να χρειαστεί πιο ευαίσθητος μοριακός έλεγχος.

Χρειάζεται νηστεία για PCR αναπνευστικών ιών;

Όχι για το συνήθες ρινικό ή ρινοφαρυγγικό δείγμα. Ακολουθούνται όμως πάντα οι οδηγίες που αντιστοιχούν στο συγκεκριμένο test και στον τρόπο λήψης.

Μπορεί να βγει θετικό το PCR ενώ αισθάνομαι ήδη καλά;

Ναι, σε ορισμένες λοιμώξεις το γενετικό υλικό μπορεί να παραμείνει ανιχνεύσιμο για κάποιο διάστημα. Η PCR ανιχνεύει γενετικό υλικό και δεν αποτελεί από μόνη της δοκιμασία μεταδοτικότητας.

Αν το multiplex PCR είναι αρνητικό σημαίνει ότι δεν έχω ίωση;

Όχι. Σημαίνει ότι δεν ανιχνεύθηκαν οι στόχοι του συγκεκριμένου panel στο συγκεκριμένο δείγμα. Μπορεί να υπάρχει άλλος ιός που δεν εξετάστηκε ή μη λοιμώδης αιτία των συμπτωμάτων.

Αν βρεθεί ιός χρειάζομαι αντιβίωση;

Όχι για την ίδια την ιογενή λοίμωξη. Τα αντιβιοτικά δρουν στα βακτήρια και όχι στους ιούς. Η ύπαρξη βακτηριακής συνλοίμωξης ή επιπλοκής αξιολογείται ξεχωριστά από τον γιατρό.

Χρειάζεται μαζί CRP ή γενική αίματος;

Όχι υποχρεωτικά σε κάθε περιστατικό. Η CRP και η γενική αίματος απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα και μπορεί να ζητηθούν όταν χρειάζεται εκτίμηση της φλεγμονής ή της συνολικής κλινικής εικόνας.

Πόσο γρήγορα βγαίνει το αποτέλεσμα;

Ο αναλυτικός χρόνος εξαρτάται από το χρησιμοποιούμενο μοριακό σύστημα και μπορεί να είναι από σχετικά σύντομος έως αρκετές ώρες. Ο πραγματικός χρόνος παράδοσης εξαρτάται επίσης από τη ροή και την οργάνωση του εργαστηρίου.

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΜΙΑ

Εργαστηριακός έλεγχος με ιατρική αξιολόγηση αποτελεσμάτων

Για πληροφορίες σχετικά με εξετάσεις, τύπο δείγματος, διαθεσιμότητα συγκεκριμένου μοριακού ελέγχου και προετοιμασία πριν από την εξέταση, επικοινωνήστε με το εργαστήριο.

Τηλ. 22310 66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30 • Έσλιν 19, 2ος όροφος, Λαμία

Βιβλιογραφία και επιστημονικές πηγές

  1. Infectious Diseases Society of America (IDSA). Clinical Practice Guidelines for the Diagnosis, Treatment, Chemoprophylaxis and Institutional Outbreak Management of Seasonal Influenza. Clinical Infectious Diseases. 2019;68:e1–e47. doi:10.1093/cid/ciy866.
  2. U.S. Food and Drug Administration. Respiratory Viral Panel Multiplex Nucleic Acid Assay – Class II Special Controls Guidance. Ορισμός, απαιτήσεις και βασικές αρχές των multiplex nucleic acid respiratory panels.
  3. U.S. Food and Drug Administration. Respiratory viral panel multiplex nucleic acid assay – Regulation 21 CFR 866.3980. Μοριακά panels για ταυτόχρονη ανίχνευση και διαφοροποίηση αναπνευστικών ιών.
  4. Infectious Diseases Society of America. Guidelines on the Diagnosis of COVID-19: Molecular Diagnostic Testing. Version 3.0.
  5. Centers for Disease Control and Prevention. Guidance for influenza diagnostic testing and use of molecular assays in patients with suspected influenza.
  6. Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμία. PCR και NAAT: Τι Δείχνει η Μοριακή Εξέταση, Δείγμα, Αποτελέσματα και Ct.
  7. Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμία. RSV ή Γρίπη; Πώς Ξεχωρίζουν και Ποιο Τεστ Χρειάζεται.
  8. Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμία. Ιώσεις, Γρίπη, Βήχας και Λοιμώξεις Αναπνευστικού – Κεντρικός Οδηγός.

Ιατρική σημείωση: Το άρθρο παρέχει γενική επιστημονική ενημέρωση και δεν υποκαθιστά την κλινική εξέταση ή την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Η επιλογή μοριακού ελέγχου πρέπει να βασίζεται στο συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα, στην ηλικία, στη βαρύτητα των συμπτωμάτων και στους παράγοντες κινδύνου. Ένα εργαστηριακό αποτέλεσμα δεν πρέπει να χρησιμοποιείται απομονωμένα για έναρξη, διακοπή ή τροποποίηση φαρμακευτικής θεραπείας.

Μικροβιολογικό Λαμία
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.