Ashwagandha (Ασβαγκάντα ή Βιθανία): Άγχος, Ύπνος, Δοσολογία και Παρενέργειες

1Τι είναι η ashwagandha

Η ashwagandha είναι αειθαλής θάμνος με επιστημονική ονομασία Withania somnifera. Ανήκει στην οικογένεια Solanaceae, στην οποία ανήκουν επίσης η ντομάτα, η πατάτα και η μελιτζάνα. Φύεται κυρίως σε περιοχές της Ινδίας, της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.

Η ρίζα της χρησιμοποιείται επί αιώνες στην παραδοσιακή ινδική ιατρική. Σήμερα διατίθεται κυρίως ως συμπλήρωμα διατροφής και προωθείται για:

• αντιμετώπιση του καθημερινού στρες,
• χαλάρωση και βελτίωση του ύπνου,
• μείωση της κόπωσης,
• ενίσχυση της σωματικής απόδοσης,
• υποστήριξη της τεστοστερόνης και της ανδρικής γονιμότητας,
• ρύθμιση του σακχάρου ή της αρτηριακής πίεσης.

Οι παραπάνω ισχυρισμοί δεν έχουν όλοι την ίδια επιστημονική τεκμηρίωση. Τα περισσότερο ενθαρρυντικά, αλλά ακόμη περιορισμένα, δεδομένα αφορούν το αντιλαμβανόμενο στρες και ορισμένες παραμέτρους του ύπνου.

Η ashwagandha χαρακτηρίζεται συχνά «προσαρμογόνο». Ο όρος χρησιμοποιείται για φυτικές ουσίες που υποτίθεται ότι βοηθούν τον οργανισμό να ανταποκρίνεται σε διάφορους στρεσογόνους παράγοντες. Δεν αποτελεί, όμως, συγκεκριμένη αναγνωρισμένη φαρμακολογική ένδειξη ούτε σημαίνει ότι ένα προϊόν είναι κατάλληλο για όλους.

2Ελληνική και επιστημονική ονομασία

Στα ελληνικά χρησιμοποιούνται κυρίως οι ονομασίες ασβαγκάντα και βιθανία. Η λέξη ashwagandha προέρχεται από τα σανσκριτικά και συνδέεται παραδοσιακά με τη χαρακτηριστική οσμή της ρίζας.

Άλλες κοινές ονομασίες είναι:

• ινδικό τζίνσενγκ,
• χειμερινό κεράσι ή winter cherry,
• ινδικό χειμερινό κεράσι,
• Withania somnifera.

Η ονομασία «ινδικό τζίνσενγκ» είναι περιγραφική και εμπορική. Η ashwagandha δεν ανήκει στο γένος Panax και δεν είναι βοτανικά το ίδιο φυτό με το ασιατικό ή το αμερικανικό ginseng.

Το δεύτερο μέρος της επιστημονικής ονομασίας, somnifera, σχετίζεται ετυμολογικά με την πρόκληση ύπνου. Αυτό δεν σημαίνει ότι το φυτό λειτουργεί ως ισχυρό υπνωτικό ή ότι προκαλεί προβλέψιμη υπνηλία σε κάθε χρήστη.

3Μορφές και διαφορετικά εκχυλίσματα

Η ashwagandha κυκλοφορεί σε πολλές μορφές:

• κάψουλες ή δισκία με ξηρό εκχύλισμα ρίζας,
• εκχυλίσματα ρίζας και φύλλων,
• σκόνη αποξηραμένης ρίζας,
• σταγόνες ή βάμματα,
• ροφήματα και μίγματα βοτάνων,
• συνδυασμούς με μαγνήσιο, μελατονίνη, βιταμίνες ή άλλα φυτικά συστατικά.

Οι μορφές αυτές δεν είναι ισοδύναμες. Ένα εκχύλισμα 300 mg μπορεί να έχει διαφορετική συγκέντρωση από ένα άλλο προϊόν 300 mg. Σημασία έχουν:

• το μέρος του φυτού που χρησιμοποιείται,
• η αναλογία εκχύλισης,
• ο διαλύτης εκχύλισης,
• η τυποποίηση σε withanolides,
• η ποσότητα withanolides ανά ημερήσια δόση,
• η παρουσία άλλων συστατικών.

Τα εκχυλίσματα μόνο από τη ρίζα διαφέρουν χημικά από τα εκχυλίσματα ρίζας και φύλλων. Συνεπώς, μια δοσολογία που μελετήθηκε για συγκεκριμένο τυποποιημένο προϊόν δεν πρέπει να αντιγράφεται αυτόματα σε διαφορετικό σκεύασμα.

4Πώς θεωρείται ότι δρα

Η ashwagandha περιέχει διάφορες φυτικές ενώσεις, μεταξύ των οποίων στεροειδείς λακτόνες που ονομάζονται withanolides, αλκαλοειδή και άλλα συστατικά. Οι withanolides χρησιμοποιούνται συχνά για την τυποποίηση των εμπορικών εκχυλισμάτων.

Εργαστηριακά και προκλινικά δεδομένα έχουν δείξει πιθανές επιδράσεις σε μηχανισμούς που σχετίζονται με:

• την απόκριση του οργανισμού στο στρες,
• τον άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–επινεφριδίων,
• τη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος,
• ορισμένους φλεγμονώδεις και οξειδωτικούς μηχανισμούς,
• τη λειτουργία του θυρεοειδούς και τις ορμόνες του φύλου.

Οι πιθανές βιολογικές δράσεις σε κύτταρα ή πειραματόζωα δεν αποδεικνύουν ότι το ίδιο αποτέλεσμα εμφανίζεται στους ανθρώπους. Επίσης, δεν έχει αποδειχθεί ότι οι withanolides είναι αποκλειστικά υπεύθυνες για όλες τις πιθανές επιδράσεις του φυτού.

Η ashwagandha δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως θεραπεία της φλεγμονής, του καρκίνου, της άνοιας ή άλλων σοβαρών παθήσεων με βάση εργαστηριακές μελέτες.

5Ashwagandha για στρες

Αρκετές μικρές, βραχυχρόνιες κλινικές μελέτες έχουν εξετάσει την ashwagandha σε ενήλικες που ανέφεραν αυξημένο στρες. Σε ορισμένες παρατηρήθηκε βελτίωση σε ερωτηματολόγια αντιλαμβανόμενου στρες, ποιότητας ζωής ή κόπωσης.

Σε κάποιες μελέτες καταγράφηκε επίσης μείωση της κορτιζόλης. Ωστόσο, τα αποτελέσματα χρειάζονται προσεκτική ερμηνεία επειδή:

• τα δείγματα ήταν συνήθως μικρά,
• οι μελέτες είχαν μικρή διάρκεια,
• χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικά εκχυλίσματα και δοσολογίες,
• αρκετά αποτελέσματα βασίστηκαν σε υποκειμενικά ερωτηματολόγια,
• δεν είναι πάντα σαφές ποια προϊόντα μπορούν να θεωρηθούν ισοδύναμα.

Το καθημερινό στρες δεν είναι το ίδιο με μια διαγνωσμένη αγχώδη διαταραχή, μείζονα κατάθλιψη, διαταραχή πανικού ή μετατραυματική διαταραχή. Η ashwagandha δεν αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία, τη φαρμακευτική αγωγή ή την αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας.

6Άγχος και ψυχική υγεία

Τα στοιχεία για το άγχος είναι ενθαρρυντικά αλλά όχι αρκετά ισχυρά για να θεωρείται η ashwagandha καθιερωμένη θεραπεία. Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει μικρότερες βαθμολογίες άγχους σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο, αλλά τα αποτελέσματα δεν μπορούν να γενικευθούν σε όλες τις αγχώδεις διαταραχές.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν το άγχος συνοδεύεται από:

• κρίσεις πανικού,
• λιποθυμικό επεισόδιο ή έντονη δύσπνοια,
• επίμονη ταχυκαρδία ή τρόμο,
• ανεξήγητη απώλεια βάρους,
• κατάθλιψη ή σκέψεις αυτοτραυματισμού,
• σοβαρή αϋπνία,
• σημαντική επίπτωση στην εργασία ή στις καθημερινές δραστηριότητες.

Παρόμοια συμπτώματα μπορεί να σχετίζονται με θυρεοειδική δυσλειτουργία, αναιμία, αρρυθμία, υπογλυκαιμία, υπερβολική καφεΐνη, φάρμακα ή άλλη οργανική αιτία.

Η ashwagandha δεν πρέπει να προστίθεται αυθαίρετα σε αντικαταθλιπτικά, αγχολυτικά, αντιψυχωσικά ή αντιεπιληπτικά φάρμακα. Ο συνδυασμός χρειάζεται έλεγχο για υπνηλία, μεταβολές της διάθεσης και πιθανές αλληλεπιδράσεις.

7Ύπνος και αϋπνία

Μικρός αριθμός κλινικών μελετών έχει δείξει ότι ορισμένα τυποποιημένα εκχυλίσματα μπορεί να βελτιώνουν ελαφρά:

• την υποκειμενική ποιότητα του ύπνου,
• τον χρόνο που απαιτείται για να αποκοιμηθεί κάποιος,
• τη συνολική διάρκεια του ύπνου,
• την αποδοτικότητα του ύπνου,
• την πρωινή αίσθηση ξεκούρασης.

Το πιθανό όφελος φαίνεται να είναι μεγαλύτερο σε άτομα που ήδη έχουν αϋπνία και όταν η χρήση διαρκεί αρκετές εβδομάδες. Η ashwagandha δεν λειτουργεί απαραίτητα ως άμεσο υπνωτικό και δεν είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσει υπνηλία από την πρώτη δόση.

Η χρόνια αϋπνία χρειάζεται αξιολόγηση της αιτίας. Μπορεί να σχετίζεται με:

• άγχος ή κατάθλιψη,
• υπνική άπνοια και έντονο ροχαλητό,
• σύνδρομο ανήσυχων ποδιών,
• υπερθυρεοειδισμό,
• εμμηνόπαυση,
• παλινδρόμηση ή χρόνιο πόνο,
• καφεΐνη, αλκοόλ ή φάρμακα,
• ακανόνιστο ωράριο και νυχτερινές βάρδιες.

Δεν πρέπει να συνδυάζεται χωρίς έλεγχο με βαλεριάνα, μελατονίνη, υπνωτικά, βενζοδιαζεπίνες ή κατασταλτικά αντιισταμινικά.

8Κορτιζόλη και εξετάσεις

Η κορτιζόλη αναφέρεται συχνά στη διαφήμιση της ashwagandha ως «ορμόνη του στρες». Η κορτιζόλη είναι απαραίτητη ορμόνη με φυσιολογικό ημερήσιο ρυθμό και σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό, στην αρτηριακή πίεση και στην απόκριση του οργανισμού σε ασθένεια ή τραυματισμό.

Μία τυχαία μέτρηση κορτιζόλης δεν αποτελεί γενικό τεστ για το καθημερινό στρες. Η τιμή επηρεάζεται από:

• την ώρα της αιμοληψίας,
• τον ύπνο και τη νυχτερινή εργασία,
• οξεία ασθένεια ή πόνο,
• σωματική άσκηση,
• οιστρογόνα και αντισυλληπτικά,
• κορτικοστεροειδή και άλλα φάρμακα.

Η εξέταση κορτιζόλης ζητείται όταν υπάρχει συγκεκριμένη κλινική υποψία διαταραχής των επινεφριδίων ή της υπόφυσης και πρέπει να γίνεται με το κατάλληλο πρωτόκολλο.

Η πιθανή μείωση της κορτιζόλης σε ορισμένες μελέτες ashwagandha δεν σημαίνει ότι χρειάζεται εργαστηριακή παρακολούθηση της κορτιζόλης σε κάθε χρήστη ούτε ότι μια χαμηλότερη τιμή είναι πάντοτε επιθυμητή.

9Κόπωση, ενέργεια και άσκηση

Ορισμένες μικρές μελέτες έχουν εξετάσει την ashwagandha για κόπωση, δύναμη, αντοχή και αποκατάσταση μετά την άσκηση. Έχουν αναφερθεί πιθανές βελτιώσεις σε ορισμένους δείκτες, αλλά η συνολική τεκμηρίωση παραμένει περιορισμένη.

Η ashwagandha δεν είναι διεγερτικό όπως η καφεΐνη. Σε κάποιους μπορεί να προκαλέσει χαλάρωση ή υπνηλία αντί για άμεση αύξηση ενέργειας.

Η επίμονη κόπωση δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα στο στρες. Ανάλογα με το ιστορικό, μπορεί να χρειάζεται διερεύνηση για:

• αναιμία ή έλλειψη σιδήρου,
• θυρεοειδική δυσλειτουργία,
• διαβήτη ή διαταραχή γλυκόζης,
• έλλειψη βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος,
• ηπατική ή νεφρική νόσο,
• χρόνια λοίμωξη ή φλεγμονή,
• υπνική άπνοια,
• κατάθλιψη ή ανεπαρκή ύπνο.

Η λήψη συμπληρώματος χωρίς διερεύνηση μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση της πραγματικής αιτίας.

10Τεστοστερόνη και γονιμότητα

Υπάρχουν περιορισμένα δεδομένα ότι ορισμένα εκχυλίσματα μπορεί να αυξάνουν ελαφρά την τεστοστερόνη ή να βελτιώνουν ορισμένες παραμέτρους του σπέρματος σε συγκεκριμένες ομάδες ανδρών. Οι περισσότερες μελέτες είναι μικρές και δεν αποδεικνύουν ότι η ashwagandha αντιμετωπίζει τον υπογοναδισμό ή την ανδρική υπογονιμότητα.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο ορμονικού και ανδρολογικού ελέγχου. Η χαμηλή τεστοστερόνη αξιολογείται με βάση:

• τα συμπτώματα,
• τουλάχιστον δύο κατάλληλα πρωινά δείγματα όταν απαιτείται,
• την ολική και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, την ελεύθερη τεστοστερόνη,
• LH, FSH, προλακτίνη και SHBG ανάλογα με το ιστορικό,
• την παχυσαρκία, τον ύπνο και τα φάρμακα.

Η διερεύνηση της ανδρικής γονιμότητας βασίζεται κυρίως στο σπερμοδιάγραμμα και στην κλινική αξιολόγηση, όχι μόνο στην τεστοστερόνη.

Άνδρες με καρκίνο προστάτη που είναι ευαίσθητος στις ορμόνες πρέπει να αποφεύγουν τη χρήση χωρίς ρητή έγκριση της ογκολογικής ομάδας.

11Σάκχαρο και αρτηριακή πίεση

Η ashwagandha προωθείται μερικές φορές για τη μείωση του σακχάρου ή της αρτηριακής πίεσης. Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για να χρησιμοποιείται ως θεραπεία του διαβήτη, του προδιαβήτη ή της υπέρτασης.

Η πιθανότητα επίδρασης στο σάκχαρο και στην πίεση δημιουργεί κυρίως θέμα ασφάλειας σε άτομα που ήδη λαμβάνουν φάρμακα. Ο συνδυασμός μπορεί θεωρητικά να αυξήσει τον κίνδυνο:

• υπογλυκαιμίας,
• ζάλης ή αδυναμίας,
• ορθοστατικής υπότασης,
• λιποθυμικού επεισοδίου.

Δεν πρέπει να μειώνονται ή να διακόπτονται αντιδιαβητικά και αντιυπερτασικά φάρμακα επειδή ξεκίνησε ένα φυτικό συμπλήρωμα.

Η αξιολόγηση του σακχάρου βασίζεται σε γλυκόζη νηστείας, HbA1c και, όταν υπάρχει ένδειξη, σε πρόσθετες εξετάσεις. Η αρτηριακή πίεση χρειάζεται σωστές επαναλαμβανόμενες μετρήσεις και όχι μία τυχαία τιμή.

Δείτε τον κεντρικό οδηγό για σάκχαρο, ινσουλίνη και μεταβολικό έλεγχο.

12Δοσολογία ashwagandha στους ενήλικες

Δεν υπάρχει μία ενιαία δοσολογία που να ισχύει για όλα τα προϊόντα. Η δόση εξαρτάται από το μέρος του φυτού, τη συγκέντρωση, την αναλογία εκχύλισης και την τυποποίηση.

Η περιοχή των 300–600 mg αφορά κυρίως συγκεκριμένα τυποποιημένα εκχυλίσματα που χρησιμοποιήθηκαν σε μελέτες. Δεν αποτελεί προσωπική ιατρική σύσταση ούτε επιβεβαιώνει ότι μεγαλύτερη δόση είναι αποτελεσματικότερη.

Για παράδειγμα, ένα προϊόν 300 mg τυποποιημένο σε 5% withanolides παρέχει θεωρητικά 15 mg withanolides. Ένα άλλο προϊόν 300 mg με διαφορετική τυποποίηση μπορεί να παρέχει πολύ διαφορετική ποσότητα.

Πρώτη αναφορά πρέπει να είναι η ετικέτα του συγκεκριμένου προϊόντος και η συμβουλή γιατρού ή φαρμακοποιού, ιδιαίτερα όταν υπάρχει χρόνια νόσος ή φαρμακευτική αγωγή.

13Πότε και για πόσο λαμβάνεται

Ο χρόνος λήψης εξαρτάται από την ανταπόκριση και από τις οδηγίες του προϊόντος.

• Βραδινή λήψη: μπορεί να είναι προτιμότερη όταν προκαλεί χαλάρωση ή υπνηλία.
• Πρωινή λήψη: χρησιμοποιείται σε ορισμένα προϊόντα που προωθούνται για κόπωση, αλλά πρέπει να αποφεύγεται αν προκαλεί ζάλη.
• Δύο δόσεις: ορισμένες μελέτες μοίρασαν την ημερήσια ποσότητα σε πρωί και βράδυ.
• Με τροφή: μπορεί να περιορίσει τη στομαχική ενόχληση, εφόσον δεν υπάρχει διαφορετική οδηγία.

Οι περισσότερες κλινικές μελέτες διήρκεσαν περίπου 6–12 εβδομάδες. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν ασφαλές συμπέρασμα για καθημερινή χρήση πολλών μηνών ή ετών.

Δεν είναι σωστό να συνεχίζεται επ’ αόριστον επειδή το προϊόν χαρακτηρίζεται «φυσικό». Μετά από μια περιορισμένη δοκιμή πρέπει να αξιολογούνται:

• αν υπήρξε πραγματικό και μετρήσιμο όφελος,
• αν εμφανίστηκαν παρενέργειες,
• αν άλλαξαν τα φάρμακα ή το ιατρικό ιστορικό,
• αν εξακολουθεί να υπάρχει λόγος λήψης.

Αν δεν υπάρχει ουσιαστική βελτίωση, δεν πρέπει να αυξάνεται αυθαίρετα η δόση.

14Πώς επιλέγουμε προϊόν ashwagandha

Η ποιότητα έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή τα φυτικά συμπληρώματα μπορεί να παρουσιάζουν διαφορές στη σύνθεση και στην καθαρότητα.

Στην ετικέτα είναι χρήσιμο να αναγράφονται καθαρά:

• η επιστημονική ονομασία Withania somnifera,
• αν χρησιμοποιείται ρίζα ή συνδυασμός ρίζας και φύλλων,
• η ποσότητα εκχυλίσματος ανά κάψουλα και ημερήσια δόση,
• το ποσοστό και, ιδανικά, η απόλυτη ποσότητα withanolides,
• η αναλογία εκχύλισης, όταν είναι διαθέσιμη,
• όλα τα υπόλοιπα δραστικά συστατικά,
• ο αριθμός παρτίδας και η ημερομηνία λήξης,
• οι σαφείς προειδοποιήσεις χρήσης.

Ένα μονοσυστατικό προϊόν είναι συνήθως ευκολότερο να αξιολογηθεί από ένα μείγμα πολλών βοτάνων. Αν εμφανιστεί παρενέργεια από ένα σύνθετο προϊόν, μπορεί να είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ποιο συστατικό ευθύνεται.

Οι υπερβολικές διαφημιστικές υποσχέσεις, όπως «θεραπεύει την κορτιζόλη», «αυξάνει εγγυημένα την τεστοστερόνη» ή «αντικαθιστά τα αγχολυτικά», αποτελούν λόγο επιφυλακτικότητας.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται προϊόντα αγνώστου προέλευσης ή σκευάσματα χωρίς πλήρη κατάλογο συστατικών.

15Συχνές παρενέργειες

Η βραχυχρόνια χρήση είναι συνήθως ανεκτή από αρκετούς υγιείς ενήλικες, αλλά δεν είναι χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες.

Πιθανές παρενέργειες περιλαμβάνουν:

• ναυτία,
• στομαχική ενόχληση ή κοιλιακό πόνο,
• μαλακές κενώσεις ή διάρροια,
• έμετο,
• υπνηλία ή αίσθημα κόπωσης,
• ζάλη,
• πονοκέφαλο,
• δερματικό εξάνθημα ή κνησμό.

Σε ορισμένα άτομα έχουν αναφερθεί ξαφνικός έντονος έμετος ή διάρροια ακόμη και μετά από μία ή δύο δόσεις. Σε αυτή την περίπτωση η λήψη πρέπει να διακόπτεται και να ζητείται ιατρική συμβουλή, ιδιαίτερα αν υπάρχει αφυδάτωση, έντονος πόνος ή επιμονή των συμπτωμάτων.

Άμεση ιατρική βοήθεια χρειάζεται σε δυσκολία στην αναπνοή, οίδημα του προσώπου ή του λαιμού, λιποθυμία, σοβαρή σύγχυση ή εκτεταμένο εξάνθημα.

16Ashwagandha και ήπαρ

Έχουν αναφερθεί σπάνιες αλλά δυνητικά σοβαρές περιπτώσεις οξείας ηπατικής βλάβης που συσχετίστηκαν χρονικά με τη χρήση ashwagandha. Οι περιπτώσεις δεν αποδεικνύουν πάντοτε με βεβαιότητα ότι ευθυνόταν αποκλειστικά το φυτό, επειδή ορισμένα προϊόντα περιείχαν περισσότερα συστατικά ή δεν αναλύθηκαν ανεξάρτητα.

Παρόλα αυτά, οι επαναλαμβανόμενες αναφορές έχουν οδηγήσει υγειονομικές αρχές σε ειδικές προειδοποιήσεις.

Η λήψη πρέπει να διακόπτεται άμεσα και να ζητείται ιατρική αξιολόγηση αν εμφανιστούν:

• κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών,
• σκούρα ούρα,
• πολύ ανοιχτόχρωμα κόπρανα,
• έντονος κνησμός,
• επίμονη ναυτία ή έμετος,
• ασυνήθιστη κόπωση ή αδυναμία,
• πόνος στο άνω δεξιό μέρος της κοιλιάς,
• απώλεια όρεξης.

Άτομα με ενεργό ή παλαιότερο ηπατικό πρόβλημα πρέπει να αποφεύγουν την ashwagandha. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επίσης όταν λαμβάνονται φάρμακα ή άλλα συμπληρώματα που μπορούν να επιβαρύνουν το ήπαρ.

Όταν υπάρχει υποψία ηπατικής βλάβης, ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει ALT, AST, αλκαλική φωσφατάση, γ-GT, ολική και άμεση χολερυθρίνη και, ανάλογα με τη βαρύτητα, INR και πρόσθετες εξετάσεις.

Ο φυσιολογικός αρχικός έλεγχος δεν εγγυάται ότι δεν θα εμφανιστεί ιδιοσυγκρασιακή αντίδραση αργότερα.

17Θυρεοειδής και αυτοάνοσα νοσήματα

Η ashwagandha μπορεί να επηρεάσει τη θυρεοειδική λειτουργία. Σε μικρές μελέτες παρατηρήθηκαν αυξήσεις των Τ3 και Τ4 και μείωση της TSH, ενώ έχουν δημοσιευθεί περιπτώσεις θυρεοτοξίκωσης κατά τη διάρκεια της χρήσης.

Η ashwagandha δεν αποτελεί εγκεκριμένη θεραπεία του υποθυρεοειδισμού. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για την «ενεργοποίηση» του θυρεοειδούς ούτε να αντικαθιστά τη λεβοθυροξίνη.

Άτομα με:

• υποθυρεοειδισμό ή υπερθυρεοειδισμό,
• θυρεοειδίτιδα Hashimoto,
• νόσο Graves,
• όζους με υπερλειτουργία,
• λήψη λεβοθυροξίνης ή αντιθυρεοειδικών φαρμάκων

πρέπει να αποφεύγουν την αυθαίρετη έναρξη και να συμβουλεύονται τον θεράποντα ιατρό.

Συμπτώματα όπως ταχυκαρδία, τρόμος, έντονη εφίδρωση, δυσανεξία στη ζέστη, αϋπνία, διάρροια και ανεξήγητη απώλεια βάρους απαιτούν διακοπή και έλεγχο TSH και FT4, με FT3 όπου υπάρχει ένδειξη.

Δείτε τον κεντρικό οδηγό εξετάσεων θυρεοειδούς.

Επειδή το φυτό μπορεί να επηρεάζει την ανοσολογική λειτουργία, δεν συνιστάται αυθαίρετη χρήση σε αυτοάνοσα νοσήματα ή σε άτομα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία.

18Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα

Οι αλληλεπιδράσεις δεν έχουν μελετηθεί πλήρως, αλλά υπάρχουν σημαντικές θεωρητικές και κλινικές ανησυχίες.

Η απουσία μιας αλληλεπίδρασης από την ετικέτα δεν αποδεικνύει ότι ο συνδυασμός είναι ασφαλής. Ο γιατρός ή ο φαρμακοποιός πρέπει να βλέπει το ακριβές προϊόν, τη δόση και όλα τα συστατικά του.

Η ashwagandha δεν πρέπει να συνδυάζεται με αλκοόλ όταν προκαλεί υπνηλία ή ζάλη. Πριν από χειρουργείο, αναισθησία ή μέθη πρέπει να ενημερώνεται η ιατρική ομάδα και η διακοπή να γίνεται στον χρόνο που θα υποδείξει.

19Εγκυμοσύνη, θηλασμός και παιδιά

Η ashwagandha πρέπει να αποφεύγεται κατά την εγκυμοσύνη. Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ασφάλειας και έχουν διατυπωθεί ανησυχίες για πιθανή επίδραση στην εγκυμοσύνη.

Δεν συνιστάται επίσης κατά τον θηλασμό, επειδή δεν είναι γνωστό αν συστατικά της περνούν στο μητρικό γάλα ή πώς μπορεί να επηρεάσουν το βρέφος.

Η χρήση σε παιδιά και εφήβους πρέπει να αποφεύγεται χωρίς σαφή ιατρική ένδειξη και παιδιατρική καθοδήγηση. Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για:

• ασφαλή δοσολογία,
• επίδραση στην ανάπτυξη,
• επίδραση στον θυρεοειδή και στις ορμόνες,
• μακροχρόνια ασφάλεια.

Η ένδειξη «φυτικό» ή «φυσικό» δεν αποτελεί απόδειξη ασφάλειας για την εγκυμοσύνη, το βρέφος ή το παιδί.

20Πότε χρειάζεται ιατρικός και εργαστηριακός έλεγχος

Πριν από την έναρξη χρειάζεται συμβουλή επαγγελματία υγείας όταν υπάρχει:

• ηπατική νόσος ή παλαιότερη αύξηση τρανσαμινασών,
• πάθηση του θυρεοειδούς,
• αυτοάνοσο νόσημα,
• διαβήτης ή υπογλυκαιμικά επεισόδια,
• χαμηλή αρτηριακή πίεση ή λιποθυμικά επεισόδια,
• επιληψία,
• καρκίνος προστάτη ή άλλη ορμονοευαίσθητη κακοήθεια,
• εγκυμοσύνη, προσπάθεια σύλληψης ή θηλασμός,
• πολυφαρμακία,
• προγραμματισμένη χειρουργική επέμβαση.

Δεν απαιτείται αυτόματα ένα γενικό «πακέτο εξετάσεων» σε κάθε υγιή ενήλικα. Ο έλεγχος καθορίζεται από το ιστορικό και τα συμπτώματα.

Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται σε ίκτερο, σοβαρό κοιλιακό πόνο, λιποθυμία, δύσπνοια, έντονη αλλεργική αντίδραση ή σύγχυση.

21Συχνές ερωτήσεις

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

1. NIH Office of Dietary Supplements – Ashwagandha: Health Professional Fact Sheet:
   https://ods.od.nih.gov/factsheets/Ashwagandha-HealthProfessional/
2. National Center for Complementary and Integrative Health – Ashwagandha: Usefulness and Safety:
   https://www.nccih.nih.gov/health/ashwagandha
3. European Medicines Agency – Withaniae somniferae radix:
   https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/withaniae-somniferae-radix
4. Therapeutic Goods Administration – Herbal preparations containing Withania somnifera:
   https://www.tga.gov.au/safety/safety-monitoring-and-information/safety-alerts/herbal-preparations-containing-withania-somnifera-withania-ashwagandha
5. German Federal Institute for Risk Assessment – Ashwagandha food supplements with potential health risks:
   https://www.bfr.bund.de/cm/349/ashwagandha-food-supplements-with-potential-health-risks.pdf
6. Philips CA et al. Ashwagandha-induced liver injury: a case series from India and literature review. Hepatology Communications, 2023:
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37756041/
7. Cheah KL et al. Effect of Ashwagandha extract on sleep: systematic review and meta-analysis:
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34559859/
8. Εσωτερικός οδηγός – Βαλεριάνα για ύπνο και άγχος:
   https://mikrobiologikolamia.gr/valeriana-ypnos-agchos/