Χαμηλή Παραθορμόνη (PTH): Τι Σημαίνει, Πότε Συνδέεται με Χαμηλό Ασβέστιο και Ποιες Εξετάσεις Χρειάζονται

1Τι είναι η παραθορμόνη (PTH)

Η παραθορμόνη, γνωστή ως PTH, είναι ορμόνη που παράγεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες. Οι παραθυρεοειδείς είναι μικροί αδένες που βρίσκονται συνήθως πίσω από τον θυρεοειδή, αλλά έχουν διαφορετική λειτουργία από τον θυρεοειδή αδένα.

Ο βασικός ρόλος της PTH είναι να ρυθμίζει το ασβέστιο και τον φώσφορο στο αίμα. Όταν το ασβέστιο πέφτει, ο οργανισμός φυσιολογικά αυξάνει την PTH ώστε να επαναφέρει το ασβέστιο σε ασφαλή επίπεδα.

Η PTH δρα κυρίως σε τρία σημεία: στα οστά, στους νεφρούς και έμμεσα στο έντερο μέσω της ενεργοποίησης της βιταμίνης D. Για αυτόν τον λόγο, η εξέταση της PTH δεν αξιολογείται ποτέ σωστά χωρίς ασβέστιο, φώσφορο, βιταμίνη D και νεφρική λειτουργία.

Για τη βασική ερμηνεία της εξέτασης δείτε: Παραθορμόνη (PTH): Εξέταση Αίματος, Τιμές, Αυξημένη ή Χαμηλή PTH & Ερμηνεία.

2Τι σημαίνει χαμηλή PTH

Η χαμηλή PTH σημαίνει ότι η παραθορμόνη στο αίμα είναι κάτω από το αναμενόμενο εύρος ή χαμηλότερη από όσο θα έπρεπε για τη συγκεκριμένη τιμή ασβεστίου.

Το πιο σημαντικό δεν είναι μόνο αν η PTH είναι «κάτω από το όριο», αλλά αν είναι κατάλληλη ή ακατάλληλη σε σχέση με το ασβέστιο. Αν το ασβέστιο είναι χαμηλό, η PTH πρέπει φυσιολογικά να αυξάνεται. Αν παραμένει χαμηλή ή φυσιολογική ενώ το ασβέστιο είναι χαμηλό, αυτό θεωρείται ακατάλληλη απάντηση.

Αντίθετα, αν το ασβέστιο είναι υψηλό, η PTH συχνά πρέπει να είναι χαμηλή. Σε αυτή την περίπτωση η χαμηλή PTH μπορεί να είναι φυσιολογική καταστολή και βοηθά να ξεχωρίσουμε ότι το υψηλό ασβέστιο μάλλον δεν προέρχεται από υπερλειτουργία των παραθυρεοειδών.

3Χαμηλή PTH με χαμηλό ασβέστιο

Ο συνδυασμός χαμηλής PTH και χαμηλού ασβεστίου είναι το βασικό σενάριο που χρειάζεται διερεύνηση. Όταν το ασβέστιο πέφτει, ο οργανισμός πρέπει να απαντήσει αυξάνοντας την PTH. Αν αυτό δεν συμβαίνει, τότε οι παραθυρεοειδείς μπορεί να μην παράγουν επαρκή ορμόνη ή η λειτουργία τους να έχει προσωρινά ή μόνιμα επηρεαστεί.

Αυτό μπορεί να εμφανιστεί σε υποπαραθυρεοειδισμό, μετά από χειρουργείο θυρεοειδούς ή παραθυρεοειδών, μετά από τραυματισμό ή ακτινοβολία στην περιοχή του τραχήλου, σε αυτοάνοσες ή σπανιότερες γενετικές καταστάσεις, αλλά και σε σοβαρή διαταραχή μαγνησίου.

Στην πράξη, δεν αρκεί να δούμε μόνο την PTH. Χρειάζεται να επιβεβαιωθεί αν το ασβέστιο είναι πραγματικά χαμηλό, αν το ολικό ασβέστιο επηρεάζεται από χαμηλή αλβουμίνη και αν το ιονισμένο ασβέστιο είναι επίσης μειωμένο.

Σχετικό άρθρο: Χαμηλό Ασβέστιο: Εξέταση Αίματος, Αιτίες & Ερμηνεία.

4Υποπαραθυρεοειδισμός: η βασική κατάσταση που πρέπει να αποκλειστεί

Ο υποπαραθυρεοειδισμός είναι κατάσταση στην οποία οι παραθυρεοειδείς αδένες δεν παράγουν αρκετή PTH. Το αποτέλεσμα είναι ότι το ασβέστιο μπορεί να πέσει και ο φώσφορος να αυξηθεί.

Η πιο συχνή αιτία υποπαραθυρεοειδισμού στους ενήλικες είναι η βλάβη ή αφαίρεση παραθυρεοειδικού ιστού μετά από χειρουργική επέμβαση στον τράχηλο, κυρίως σε επεμβάσεις θυρεοειδούς ή παραθυρεοειδών. Μπορεί να είναι παροδικός ή μόνιμος, ανάλογα με την περίπτωση.

Άλλες πιθανές αιτίες είναι αυτοάνοσες διαταραχές, σπάνια γενετικά σύνδρομα, διηθητικές ή μεταβολικές καταστάσεις και σοβαρή υπομαγνησιαιμία. Για αυτό, το ιστορικό έχει μεγάλη σημασία: προηγούμενο χειρουργείο θυρεοειδούς, πρόσφατη επέμβαση, χρόνια νεφρική νόσος, φάρμακα, συμπληρώματα και συμπτώματα πρέπει να συνεκτιμηθούν.

5Μαγνήσιο, βιταμίνη D και φώσφορος στη χαμηλή PTH

Το μαγνήσιο είναι κρίσιμο στην ερμηνεία της χαμηλής PTH. Σοβαρή έλλειψη μαγνησίου μπορεί να μειώσει την έκκριση PTH και να επηρεάσει τη δράση της στους ιστούς. Έτσι μπορεί να προκύψει λειτουργική εικόνα υποπαραθυρεοειδισμού με χαμηλό ασβέστιο.

Η 25-OH βιταμίνη D χρειάζεται επίσης έλεγχο. Συνήθως η χαμηλή βιταμίνη D οδηγεί σε αύξηση της PTH, όχι σε πτώση της. Αν όμως συνυπάρχουν πολλοί παράγοντες, όπως χαμηλό μαγνήσιο, χρόνια νόσος ή λήψη φαρμάκων, η εικόνα μπορεί να είναι πιο σύνθετη.

Ο φώσφορος βοηθά στη διάκριση των αιτιών. Σε υποπαραθυρεοειδισμό ο φώσφορος συχνά τείνει να είναι αυξημένος, επειδή η PTH φυσιολογικά αυξάνει την αποβολή φωσφόρου από τους νεφρούς. Όταν η PTH λείπει, ο φώσφορος μπορεί να συγκρατείται.

Σχετικά άρθρα: Βιταμίνη D: Ποιες Εξετάσεις Γίνονται Μαζί και Φώσφορος (P) Αίματος: Τιμές και Ερμηνεία.

6Χαμηλή PTH με υψηλό ασβέστιο

Η χαμηλή PTH με υψηλό ασβέστιο έχει διαφορετική ερμηνεία. Όταν το ασβέστιο είναι αυξημένο, οι παραθυρεοειδείς φυσιολογικά καταστέλλουν την παραγωγή PTH. Άρα η χαμηλή PTH σε αυτή την περίπτωση μπορεί να είναι αναμενόμενη απάντηση.

Αυτό βοηθά στη διαφοροδιάγνωση της υπερασβεστιαιμίας. Αν το ασβέστιο είναι υψηλό και η PTH είναι χαμηλή, τότε η αιτία του υψηλού ασβεστίου πιθανότερα δεν είναι πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός. Ο γιατρός μπορεί να εξετάσει άλλες αιτίες, όπως υπερβολική πρόσληψη βιταμίνης D ή ασβεστίου, ορισμένες νεοπλασματικές καταστάσεις, κοκκιωματώδη νοσήματα, φάρμακα ή άλλους μεταβολικούς μηχανισμούς.

Σε αυτό το σενάριο, η χαμηλή PTH δεν είναι το πρόβλημα από μόνη της. Είναι ένδειξη ότι ο οργανισμός προσπαθεί να μειώσει το ασβέστιο. Το βασικό θέμα είναι η διερεύνηση της υπερασβεστιαιμίας.

Σχετικό άρθρο: Υψηλό Ασβέστιο: Εξέταση Αίματος & Τι Σημαίνει.

7Ποιες εξετάσεις χρειάζονται όταν η PTH είναι χαμηλή

Για να ερμηνευτεί σωστά η χαμηλή PTH, συνήθως χρειάζεται συνδυασμός εξετάσεων. Οι πιο χρήσιμες είναι:

• PTH, συχνά με επανάληψη αν το εύρημα δεν ταιριάζει με την κλινική εικόνα.
• Ολικό ασβέστιο μαζί με αλβουμίνη, για σωστή ερμηνεία.
• Ιονισμένο ασβέστιο, ειδικά όταν υπάρχει υποψία πραγματικής υπασβεστιαιμίας.
• Φώσφορος, γιατί συχνά αυξάνεται όταν η PTH είναι ανεπαρκής.
• Μαγνήσιο, γιατί η χαμηλή τιμή μπορεί να καταστείλει την PTH.
• 25-OH βιταμίνη D, για έλεγχο αποθεμάτων βιταμίνης D.
• Κρεατινίνη και eGFR, για αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας.
• Αλκαλική φωσφατάση (ALP), όταν αξιολογείται οστικός μεταβολισμός.
• Ασβέστιο ούρων, όταν χρειάζεται εκτίμηση απώλειας ή υπερβολικής αποβολής ασβεστίου.

Η σωστή σειρά είναι πρώτα να επιβεβαιωθεί το ασβέστιο, μετά να αξιολογηθεί αν η PTH είναι κατάλληλη για αυτή την τιμή και στη συνέχεια να συνεκτιμηθούν μαγνήσιο, φώσφορος, βιταμίνη D και νεφρική λειτουργία.

Χρήσιμος οδηγός: Ασβέστιο: Φυσιολογικές Τιμές, Εξέταση Αίματος & Ερμηνεία.

8Συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με χαμηλό ασβέστιο

Η χαμηλή PTH μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα κυρίως όταν οδηγεί σε χαμηλό ασβέστιο. Τα συμπτώματα της υπασβεστιαιμίας μπορεί να είναι ήπια ή έντονα, ανάλογα με το πόσο χαμηλό είναι το ασβέστιο και πόσο γρήγορα μειώθηκε.

Πιθανά συμπτώματα είναι μουδιάσματα ή μυρμηγκιάσματα γύρω από το στόμα ή στα άκρα, μυϊκές κράμπες, σπασμοί, αίσθημα νευρικότητας, κόπωση, μυϊκή αδυναμία ή ταχυκαρδίες. Σε σοβαρή υπασβεστιαιμία μπορεί να εμφανιστούν τετανία, σπασμοί ή καρδιακές αρρυθμίες.

Τα συμπτώματα δεν αρκούν για διάγνωση. Χρειάζεται εργαστηριακή επιβεβαίωση με ασβέστιο, αλβουμίνη, ιονισμένο ασβέστιο, μαγνήσιο, φώσφορο και PTH.

Σχετικό άρθρο: Κράμπες και Μυϊκή Αδυναμία: Ηλεκτρολύτες, Μαγνήσιο, Κάλιο και Εξετάσεις.

9Πότε η χαμηλή PTH θέλει άμεση ιατρική εκτίμηση

Η χαμηλή PTH χρειάζεται πιο άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν συνυπάρχει σημαντικά χαμηλό ασβέστιο, συμπτώματα υπασβεστιαιμίας, πρόσφατο χειρουργείο θυρεοειδούς ή παραθυρεοειδών, σπασμοί, έντονοι μυϊκοί σπασμοί, καρδιακά συμπτώματα ή διαταραχές στο ηλεκτροκαρδιογράφημα.

Άμεση εκτίμηση χρειάζεται επίσης όταν το ασβέστιο είναι χαμηλό και το μαγνήσιο είναι πολύ χαμηλό, γιατί η διόρθωση της υπασβεστιαιμίας μπορεί να είναι δύσκολη αν δεν διορθωθεί πρώτα ή ταυτόχρονα η διαταραχή του μαγνησίου.

Σε άτομα που έχουν υποβληθεί σε χειρουργείο θυρεοειδούς, η παρακολούθηση ασβεστίου και PTH έχει ιδιαίτερη σημασία τις πρώτες ημέρες και εβδομάδες, γιατί η μετεγχειρητική υπολειτουργία των παραθυρεοειδών μπορεί να είναι παροδική ή να επιμένει.

“`html id=”r42xkq”

11Τι να θυμάστε

• Η χαμηλή PTH ερμηνεύεται πάντα μαζί με το ασβέστιο.
• Χαμηλή ή ακατάλληλα φυσιολογική PTH με χαμηλό ασβέστιο μπορεί να δείχνει υποπαραθυρεοειδισμό.
• Χαμηλή PTH με υψηλό ασβέστιο μπορεί να είναι φυσιολογική καταστολή της ορμόνης.
• Το μαγνήσιο είναι απαραίτητο στην ερμηνεία, γιατί σοβαρή έλλειψη μπορεί να καταστείλει την PTH.
• Ο φώσφορος, η 25-OH βιταμίνη D, η νεφρική λειτουργία και η ALP βοηθούν στη συνολική αξιολόγηση.
• Δεν ξεκινάμε αυθαίρετα ασβέστιο ή βιταμίνη D χωρίς ιατρική καθοδήγηση, ειδικά όταν υπάρχουν διαταραχές ασβεστίου ή νεφρική νόσος.

12Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία