◆
Βασικές εξετάσεις βιταμινών & θρεπτικών δεικτών
Κάθε δείκτης απαντά σε διαφορετικό εργαστηριακό ερώτημα.
Βιταμίνη D
Για εκτίμηση αποθεμάτων, οστικό ιστορικό και παρακολούθηση συμπληρωμάτων όταν υπάρχει κλινικό ερώτημα.[4]
Βιταμίνη B12
Χρήσιμη σε μακροκυττάρωση, αναιμία, νευρολογικά συμπτώματα, vegan διατροφή ή επιλεγμένα φαρμακευτικά ιστορικά.[1]
Φυλλικό Οξύ
Συνδέεται κυρίως με μακροκυττάρωση, μακροκυτταρική αναιμία, κύηση και πιθανή δυσαπορρόφηση.[6]
Φερριτίνη
Χρησιμοποιείται για τις αποθήκες σιδήρου, αλλά επηρεάζεται και από φλεγμονή ή άλλες καταστάσεις.[2]
Μαγνήσιο
Ελέγχεται επιλεκτικά σε κράμπες, γαστρεντερικές απώλειες, διουρητικά, PPI, νεφρικά προβλήματα ή διαταραχές καλίου/ασβεστίου.[5]
B12 και φάρμακα: η μακροχρόνια χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων (PPI) μπορεί να αποτελεί σχετικό ιστορικό όταν διερευνάται χαμηλή B12. Δείτε πληροφορίες για ομεπραζόλη / Losec και παντοπραζόλη / Controloc.[1][7]
◆
Ποια εξέταση χρειάζομαι;
Οι παρακάτω εξετάσεις είναι ενδεικτικές και επιλέγονται ανάλογα με το ιστορικό, τα συμπτώματα και τα υπόλοιπα εργαστηριακά ευρήματα.
| Σύμπτωμα / σενάριο | Πιθανή εργαστηριακή κατεύθυνση |
|---|---|
| Κόπωση χωρίς σαφή αιτία | Αρχικά γενική αίματος και, με βάση την κλινική υποψία, φερριτίνη, TSH ή B12. Η 25-OH D και το φυλλικό δεν αποτελούν καθολικό έλεγχο για κάθε κόπωση. |
| Αναιμία / χαμηλή αιμοσφαιρίνη | Γενική αίματος, MCV, φερριτίνη, σίδηρος, B12 και φυλλικό |
| Μουδιάσματα / νευρολογικά συμπτώματα | B12 και γενική αίματος όπου υπάρχει υποψία, ακόμη και αν δεν έχει τεκμηριωθεί αναιμία· πρόσθετες εξετάσεις σύμφωνα με τη νευρολογική εκτίμηση.[1] |
| Τριχόπτωση / εύθραυστα νύχια | Γενική αίματος και φερριτίνη όπου υπάρχει σχετική υποψία· περαιτέρω έλεγχος (π.χ. TSH ή B12) ανάλογα με το ιστορικό, όχι αυτόματα πλήρης σειρά βιταμινών. |
| Κράμπες / μυϊκή αδυναμία | Μαγνήσιο, κάλιο, ασβέστιο και νεφρική λειτουργία όπου ζητηθεί |
| Υποψία δυσαπορρόφησης | Γενική αίματος, φερριτίνη, B12 ή φυλλικό ανάλογα με το ιστορικό· ειδικός έλεγχος κοιλιοκάκης όταν υπάρχει ένδειξη. |
◆
Δυσαπορρόφηση & κοιλιοκάκη
Όταν συνυπάρχουν πολλαπλές ελλείψεις ή γαστρεντερικά συμπτώματα, ο έλεγχος βιταμινών είναι μόνο ένα μέρος της διερεύνησης.
Χρόνια διάρροια, φούσκωμα, απώλεια βάρους ή επαναλαμβανόμενες ελλείψεις μπορεί να οδηγήσουν σε διερεύνηση δυσαπορρόφησης. Όταν υπάρχει υποψία κοιλιοκάκης, ο αρχικός ορολογικός έλεγχος περιλαμβάνει συνήθως anti-tTG IgA και ολικά IgA, όσο η διατροφή περιέχει ακόμη γλουτένη.[3]
◆
Προετοιμασία πριν από την αιμοληψία
Σημαντικότερο από μια γενική οδηγία νηστείας είναι να δηλώνονται τα συμπληρώματα και τα φάρμακα.
| Εξέταση | Τι να αναφέρετε |
|---|---|
| 25-OH βιταμίνη D | Συμπλήρωμα, δόση και τελευταία λήψη |
| B12 | Πρόσφατη λήψη/ένεση B12, μετφορμίνη, PPI και διατροφή |
| Φυλλικό | Πολυβιταμίνες, φυλλικό, κύηση ή σχετική αγωγή |
| Φερριτίνη / σίδηρος | Σίδηρος από το στόμα, πρόσφατη λοίμωξη ή φλεγμονή |
| Μαγνήσιο | Συμπλήρωμα, διουρητικά, PPI, νεφρική λειτουργία και γαστρεντερικές απώλειες |
◆
Σχετικοί οδηγοί
Πρόσθετες πληροφορίες για αναιμία, δικτυοερυθροκύτταρα, μεταβολικό έλεγχο και διαθέσιμες εξετάσεις.
◆
Συχνές ερωτήσεις για βιταμίνες & θρεπτικούς δείκτες
Επιστημονική βιβλιογραφία – 7 πηγές
- NICE (2024). Vitamin B12 deficiency in over 16s: diagnosis and management, NG239.
- WHO (2020). Guideline on use of ferritin concentrations to assess iron status.
- NICE. Coeliac disease: recognition, assessment and management, NG20.
- Endocrine Society (2024). Vitamin D for the Prevention of Disease.
- NIH Office of Dietary Supplements. Magnesium – Health Professional Fact Sheet.
- NIH Office of Dietary Supplements. Folate – Health Professional Fact Sheet.
- MHRA (2022). Metformin and reduced vitamin B12 levels: advice for monitoring.