Seretide: Δοσολογία, Παρενέργειες, Άσθμα, ΧΑΠ και Σωστή Χρήση του Εισπνεόμενου

1Τι είναι το Seretide

Το Seretide είναι εισπνεόμενο φάρμακο που περιέχει δύο δραστικές ουσίες: τη σαλμετερόλη και την προπιονική φλουτικαζόνη. Η σαλμετερόλη βοηθά στη διατήρηση των αεραγωγών πιο ανοικτών για πολλές ώρες, ενώ η φλουτικαζόνη μειώνει τη φλεγμονή μέσα στους βρόγχους. Ο συνδυασμός αυτός χρησιμοποιείται όταν ο γιατρός κρίνει ότι χρειάζεται ταυτόχρονα αντιφλεγμονώδης δράση και μακράς διάρκειας βρογχοδιαστολή.

Στην πράξη, το Seretide ανήκει στα φάρμακα ελέγχου. Αυτό σημαίνει ότι δεν προορίζεται για περιστασιακή χρήση μόνο όταν ο ασθενής νιώσει ξαφνική δύσπνοια, αλλά για τακτική χρήση σύμφωνα με συγκεκριμένο θεραπευτικό πλάνο. Η αξία του φαίνεται κυρίως όταν χρησιμοποιείται σωστά, καθημερινά και με καλή τεχνική εισπνοής.

Πολλοί ασθενείς μπερδεύουν τα εισπνεόμενα μεταξύ τους, επειδή όλα μοιάζουν ως “συσκευές για την αναπνοή”. Όμως δεν έχουν όλα τον ίδιο ρόλο. Άλλο είναι το φάρμακο συντήρησης, άλλο το φάρμακο άμεσης ανακούφισης, άλλο το ρινικό spray για αλλεργική ρινίτιδα και άλλο το αντιισταμινικό από το στόμα. Η σωστή κατανόηση αυτής της διαφοράς μειώνει τα λάθη, την άσκοπη ανησυχία και την κακή χρήση.

Το βασικό μήνυμα είναι απλό: το Seretide δεν “ανοίγει” απλώς στιγμιαία την αναπνοή. Στοχεύει σε βαθύτερο έλεγχο της νόσου, ειδικά όταν υπάρχει επίμονη φλεγμονή στους αεραγωγούς. Για αυτό η διακοπή ή αλλαγή δόσης χωρίς ιατρική οδηγία μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση, ακόμη και αν ο ασθενής αισθάνεται καλά για μερικές ημέρες.

2Πώς δρα: σαλμετερόλη και φλουτικαζόνη

Το Seretide συνδυάζει δύο διαφορετικές φαρμακολογικές λογικές. Η σαλμετερόλη είναι β2-διεγέρτης μακράς δράσης. Χαλαρώνει τους λείους μυς γύρω από τους βρόγχους και βοηθά να παραμένουν οι αεραγωγοί πιο ανοικτοί. Δεν είναι ίδια με ένα βραχείας δράσης ανακουφιστικό εισπνεόμενο, επειδή δρα ως μέρος της θεραπείας συντήρησης και όχι ως άμεση αντιμετώπιση μιας αιφνίδιας κρίσης.

Η φλουτικαζόνη είναι εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές. Η λέξη “κορτιζόνη” προκαλεί συχνά φόβο στους ασθενείς, αλλά στα εισπνεόμενα η θεραπευτική λογική είναι διαφορετική από τη μακροχρόνια λήψη κορτιζόνης από το στόμα. Η φλουτικαζόνη δρα τοπικά στους αεραγωγούς, μειώνοντας τη φλεγμονή, το οίδημα και την υπεραντιδραστικότητα των βρόγχων.

Ο συνδυασμός είναι χρήσιμος επειδή στο άσθμα δεν υπάρχει μόνο “στένωση” των βρόγχων. Υπάρχει και φλεγμονώδης διεργασία. Αν αντιμετωπίζεται μόνο η σύσπαση των βρόγχων χωρίς έλεγχο της φλεγμονής, ο ασθενής μπορεί να συνεχίσει να έχει εξάρσεις, νυχτερινά συμπτώματα, βήχα ή ανάγκη για συχνή ανακουφιστική αγωγή.

Η φλουτικαζόνη είναι ο λόγος για τον οποίο χρειάζεται ξέπλυμα του στόματος μετά τη χρήση. Το ξέπλυμα μειώνει τον κίνδυνο τοπικού ερεθισμού, βραχνάδας και μυκητίασης στο στόμα. Είναι μικρή καθημερινή κίνηση, αλλά έχει μεγάλη πρακτική αξία.

3Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται

Το Seretide χρησιμοποιείται κυρίως στο βρογχικό άσθμα, όταν η χρήση συνδυασμού μακράς δράσης β2-διεγέρτη και εισπνεόμενου κορτικοστεροειδούς είναι κατάλληλη. Αυτό μπορεί να αφορά ασθενείς που δεν ελέγχονται επαρκώς με εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές και ανακουφιστικό βραχείας δράσης, ή ασθενείς που ήδη ελέγχονται καλά με ξεχωριστό εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές και μακράς δράσης βρογχοδιασταλτικό.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί και στη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια σύμφωνα με την κρίση του πνευμονολόγου, ειδικά όταν υπάρχει ιστορικό εξάρσεων και σημαντικά συμπτώματα παρά τη βρογχοδιασταλτική αγωγή. Η ΧΑΠ δεν είναι ίδια νόσος με το άσθμα και η θεραπευτική απόφαση δεν λαμβάνεται μόνο επειδή υπάρχει βήχας ή δύσπνοια.

Η ένδειξη εξαρτάται από το ιστορικό, την ηλικία, τα συμπτώματα, τη σπιρομέτρηση, τις εξάρσεις, το κάπνισμα, τις λοιμώξεις, τις αλλεργίες και τα άλλα νοσήματα. Για παράδειγμα, ένας ασθενής με εποχικό φτέρνισμα και μπούκωμα μπορεί να έχει κυρίως αλλεργική ρινίτιδα, ενώ ένας ασθενής με βήχα στην άσκηση, νυχτερινό συριγμό και επαναλαμβανόμενη δύσπνοια μπορεί να χρειάζεται διαφορετική αναπνευστική εκτίμηση.

Όταν υπάρχει έντονο αλλεργικό υπόβαθρο, έχει νόημα να αξιολογείται συνολικά το ανώτερο και κατώτερο αναπνευστικό. Σχετικοί οδηγοί είναι η αλλεργική ρινίτιδα, η IgE και ο έλεγχος αλλεργίας στα ακάρεα, επειδή σε αρκετούς ασθενείς τα συμπτώματα της μύτης και των βρόγχων συνυπάρχουν.

4Γιατί δεν είναι φάρμακο άμεσης ανακούφισης

Το Seretide δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εισπνεόμενο “για την κρίση”. Είναι φάρμακο ελέγχου. Ο ασθενής που έχει ξαφνική δύσπνοια, έντονο συριγμό, βάρος στο στήθος ή αδυναμία να μιλήσει άνετα χρειάζεται το φάρμακο άμεσης ανακούφισης που του έχει ορίσει ο γιατρός και, αν τα συμπτώματα είναι σοβαρά ή δεν υποχωρούν, άμεση ιατρική βοήθεια.

Αυτό είναι από τα συχνότερα λάθη. Ο ασθενής βλέπει ότι το Seretide είναι εισπνεόμενο και θεωρεί ότι μπορεί να το χρησιμοποιήσει όπως ένα ανακουφιστικό βρογχοδιασταλτικό. Όμως η φαρμακολογική του θέση είναι διαφορετική. Η σαλμετερόλη έχει μακρά διάρκεια δράσης, αλλά δεν προορίζεται για άμεση ανακούφιση οξείας δύσπνοιας.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη για την ασφάλεια. Αν ένας ασθενής καθυστερήσει την κατάλληλη αντιμετώπιση μιας κρίσης επειδή παίρνει επαναλαμβανόμενες δόσεις Seretide, μπορεί να χαθεί πολύτιμος χρόνος. Αντίθετα, όταν χρησιμοποιείται σωστά ως αγωγή συντήρησης, μπορεί να συμβάλει στον καλύτερο μακροχρόνιο έλεγχο και στη μείωση των συμπτωμάτων.

5Μορφές, συσκευές και περιεκτικότητες

Το Seretide κυκλοφορεί σε διαφορετικές συσκευές και περιεκτικότητες. Οι πιο γνωστές μορφές είναι το Seretide Diskus/Accuhaler, που είναι συσκευή ξηράς σκόνης, και το Seretide Evohaler/Inhaler, που είναι δοσιμετρικό αερόλυμα. Η σωστή συσκευή έχει σημασία, γιατί η τεχνική εισπνοής δεν είναι ίδια σε όλες τις μορφές.

Στις συσκευές τύπου Diskus/Accuhaler ο ασθενής πρέπει να εισπνέει δυνατά και βαθιά, επειδή η δόση είναι σε μορφή σκόνης. Στις συσκευές τύπου Evohaler/Inhaler χρειάζεται καλύτερος συγχρονισμός μεταξύ πίεσης της συσκευής και εισπνοής. Σε ασθενείς που δυσκολεύονται στον συγχρονισμό, ο γιατρός μπορεί να συστήσει αεροθάλαμο, ανάλογα με την περίπτωση.

Ο ασθενής δεν πρέπει να αλλάζει μόνος του συσκευή επειδή “του φαίνεται ίδια”. Δύο εισπνεόμενα μπορεί να έχουν ίδιες δραστικές ουσίες αλλά διαφορετικό τρόπο χρήσης, διαφορετική αίσθηση στην εισπνοή και διαφορετικές οδηγίες. Η αλλαγή συσκευής χωρίς εκπαίδευση είναι συχνή αιτία κακού ελέγχου.

6Δοσολογία σε ενήλικες και παιδιά

Η δοσολογία του Seretide καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό, ανάλογα με τη διάγνωση, τη βαρύτητα, την ηλικία, τη συσκευή, τη συχνότητα των συμπτωμάτων, τη σπιρομέτρηση και το ιστορικό εξάρσεων. Δεν υπάρχει μία “σωστή δόση” για όλους.

Στο άσθμα, οι ενήλικες και οι έφηβοι συνήθως λαμβάνουν θεραπεία δύο φορές την ημέρα, με περιεκτικότητα που αντιστοιχεί στο επίπεδο ελέγχου και στη βαρύτητα της νόσου. Στις συσκευές τύπου Accuhaler/Diskus, το σχήμα είναι συνήθως μία εισπνοή δύο φορές ημερησίως στην περιεκτικότητα που έχει επιλεγεί. Στις συσκευές τύπου Evohaler/Inhaler, συχνά χρησιμοποιούνται δύο εισπνοές δύο φορές ημερησίως, ανάλογα με την περιεκτικότητα και την ιατρική οδηγία.

Στα παιδιά η δοσολογία είναι πιο περιορισμένη και πρέπει να ακολουθεί αυστηρά τις εγκεκριμένες ηλικίες, τη συσκευή και τις οδηγίες του παιδιάτρου ή πνευμονολόγου. Η χρήση σε μικρά παιδιά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην τεχνική, επειδή η κακή εισπνοή μπορεί να κάνει το φάρμακο να φαίνεται αναποτελεσματικό ενώ στην πραγματικότητα δεν φτάνει σωστά στους αεραγωγούς.

Η δόση πρέπει να επανεκτιμάται. Όταν ο έλεγχος είναι καλός για επαρκές διάστημα, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει αν χρειάζεται μείωση ή τροποποίηση θεραπείας. Αντίθετα, όταν υπάρχουν συχνά συμπτώματα, νυχτερινή δύσπνοια, ανάγκη για ανακουφιστικό εισπνεόμενο ή επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις, μπορεί να χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση.

7Πώς χρησιμοποιείται σωστά

Η σωστή τεχνική είναι τόσο σημαντική όσο και η ίδια η συνταγή. Ένας ασθενής μπορεί να παίρνει το σωστό φάρμακο στη σωστή δόση, αλλά να μην ωφελείται επειδή δεν εισπνέει σωστά. Αυτό είναι πολύ συχνό στα εισπνεόμενα.

Στο Diskus/Accuhaler, ο ασθενής πρέπει να προετοιμάζει τη δόση σύμφωνα με τις οδηγίες, να εκπνέει μακριά από τη συσκευή, να τοποθετεί σωστά το επιστόμιο, να εισπνέει δυνατά και βαθιά, να κρατά την αναπνοή για λίγα δευτερόλεπτα αν μπορεί και μετά να ξεπλένει το στόμα. Δεν πρέπει να φυσά μέσα στη συσκευή, γιατί η υγρασία μπορεί να επηρεάσει τη σκόνη.

Στο Evohaler/Inhaler, το βασικό είναι ο συγχρονισμός. Ο ασθενής πρέπει να ξεκινά αργή βαθιά εισπνοή και ταυτόχρονα να πιέζει τη συσκευή. Αν πατήσει πολύ νωρίς ή πολύ αργά, μεγάλο μέρος του φαρμάκου μπορεί να μείνει στο στόμα ή στον φάρυγγα. Σε ορισμένους ασθενείς, ο αεροθάλαμος διευκολύνει τη σωστή λήψη.

Μετά από κάθε δόση που περιέχει εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές, είναι σημαντικό το ξέπλυμα του στόματος με νερό και φτύσιμο. Δεν χρειάζεται υπερβολή, αλλά χρειάζεται συνέπεια. Το ξέπλυμα μειώνει τις τοπικές ανεπιθύμητες ενέργειες και βοηθά να διατηρείται η θεραπεία πιο ανεκτή.

8Πότε φαίνεται αποτέλεσμα

Το Seretide μπορεί να βελτιώσει συμπτώματα όπως συριγμό, βήχα, δύσπνοια και νυχτερινή ενόχληση, αλλά η πλήρης αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας δεν γίνεται συνήθως από την πρώτη δόση. Επειδή περιέχει εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές, ένα μέρος του οφέλους σχετίζεται με τη σταδιακή μείωση της φλεγμονής στους αεραγωγούς.

Μερικοί ασθενείς αισθάνονται καλύτερα σχετικά γρήγορα, κυρίως λόγω της βρογχοδιασταλτικής συνιστώσας. Άλλοι χρειάζονται περισσότερες ημέρες σταθερής χρήσης για να παρατηρήσουν ουσιαστική αλλαγή. Αυτό δεν σημαίνει ότι το φάρμακο “δεν δουλεύει” από την αρχή, αλλά ότι η φλεγμονώδης πλευρά του άσθματος χρειάζεται χρόνο.

Η αξιολόγηση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο αν ο ασθενής “αναπνέει καλύτερα” εκείνη την ημέρα. Σημασία έχουν η συχνότητα των συμπτωμάτων, η νυχτερινή αφύπνιση, η ανάγκη για ανακουφιστικό εισπνεόμενο, η αντοχή στην άσκηση, οι εξάρσεις, οι επισκέψεις σε επείγοντα και η σπιρομέτρηση όταν χρειάζεται.

Αν μετά από σωστή και σταθερή χρήση τα συμπτώματα παραμένουν, δεν σημαίνει αυτόματα ότι χρειάζεται μεγαλύτερη δόση. Μπορεί να υπάρχει λάθος τεχνική, λάθος διάγνωση, μη ελεγχόμενη αλλεργική ρινίτιδα, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, παχυσαρκία, έκθεση σε καπνό, λοίμωξη ή άλλη αιτία δύσπνοιας.

9Συχνές παρενέργειες

Οι πιο συχνές ενοχλήσεις σχετίζονται με το στόμα, τον λαιμό και τη φωνή. Μπορεί να εμφανιστεί βραχνάδα, ερεθισμός στον φάρυγγα, ξηρότητα, δυσάρεστη γεύση ή μυκητίαση στο στόμα. Αυτά είναι πιο πιθανό να εμφανιστούν όταν δεν γίνεται ξέπλυμα μετά τη χρήση ή όταν η τεχνική οδηγεί μεγάλο μέρος του φαρμάκου να μένει στο στόμα.

Η σαλμετερόλη μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να σχετίζεται με αίσθημα παλμών, τρέμουλο, νευρικότητα ή πονοκέφαλο. Συνήθως τα συμπτώματα είναι ήπια, αλλά αν είναι έντονα ή επιμένουν, πρέπει να ενημερωθεί ο γιατρός. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς με καρδιολογικό ιστορικό ή αρρυθμίες.

Σε ασθενείς με ΧΑΠ, τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή μπορεί να σχετίζονται με αυξημένη προσοχή για λοιμώξεις του αναπνευστικού, ανάλογα με το ιστορικό και τη βαρύτητα της νόσου. Ο ασθενής πρέπει να αναφέρει πυρετό, αλλαγή στην απόχρεμψη, επιδείνωση δύσπνοιας ή πόνο στο στήθος.

Οι παρενέργειες δεν πρέπει να οδηγούν σε αυθαίρετη διακοπή, εκτός αν υπάρχει επείγον πρόβλημα ή σαφής ιατρική οδηγία. Πολλές ενοχλήσεις διορθώνονται με καλύτερη τεχνική, αεροθάλαμο όπου ενδείκνυται, αλλαγή συσκευής ή προσαρμογή θεραπείας από τον γιατρό.

10Σοβαρά συμπτώματα που θέλουν προσοχή

Ο ασθενής πρέπει να ζητήσει άμεση ιατρική βοήθεια αν εμφανίσει έντονη δύσπνοια που δεν υποχωρεί, συριγμό που επιδεινώνεται γρήγορα, δυσκολία στην ομιλία, κυάνωση, πόνο στο στήθος, λιποθυμική τάση ή ανάγκη για συνεχείς δόσεις ανακουφιστικού εισπνεόμενου. Αυτά μπορεί να δείχνουν σοβαρή κρίση άσθματος ή άλλη επείγουσα κατάσταση.

Επίσης χρειάζεται ιατρική επικοινωνία όταν υπάρχει πυρετός, πυώδης απόχρεμψη, αιμόπτυση, απότομη επιδείνωση βήχα, έντονη κόπωση ή πόνος στο στήθος. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να ζητήσει κλινική εξέταση, ακρόαση, οξυμετρία, ακτινολογικό έλεγχο ή εργαστηριακές εξετάσεις όπως γενική αίματος και CRP.

Αλλεργική αντίδραση στο φάρμακο είναι σπάνια, αλλά πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη όταν υπάρχουν οίδημα σε χείλη ή πρόσωπο, εξάνθημα, έντονος κνησμός, δυσκολία στην αναπνοή ή απότομη επιδείνωση αμέσως μετά την εισπνοή. Σε τέτοια περίπτωση χρειάζεται άμεση εκτίμηση.

Ένα ιδιαίτερο φαινόμενο που πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής είναι ο παράδοξος βρογχόσπασμος: αν αμέσως μετά τη χρήση του εισπνεόμενου η αναπνοή γίνει χειρότερη αντί για καλύτερη, αυτό δεν πρέπει να αγνοηθεί. Χρειάζεται διακοπή της συγκεκριμένης δόσης και άμεση επικοινωνία με γιατρό.

11Προφυλάξεις και αντενδείξεις

Το Seretide δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε ασθενείς με γνωστή υπερευαισθησία στις δραστικές ουσίες ή σε συστατικά της συσκευής. Σε συσκευές ξηράς σκόνης μπορεί να υπάρχει λακτόζη ως έκδοχο, κάτι που έχει σημασία σε ειδικές περιπτώσεις υπερευαισθησίας.

Προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς με καρδιακές αρρυθμίες, ισχαιμική καρδιοπάθεια, υπέρταση, υπερθυρεοειδισμό, σακχαρώδη διαβήτη, ιστορικό υποκαλιαιμίας, γλαύκωμα, καταρράκτη, οστεοπόρωση ή συχνές λοιμώξεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι το φάρμακο απαγορεύεται σε όλους αυτούς τους ασθενείς, αλλά ότι η χρήση του πρέπει να είναι εξατομικευμένη.

Σε μακροχρόνια θεραπεία με εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή, ειδικά σε υψηλότερες δόσεις, ο γιατρός μπορεί να λαμβάνει υπόψη θέματα όπως οστική υγεία, λοιμώξεις, οφθαλμολογικά προβλήματα ή επιδράσεις στον μεταβολισμό. Όταν υπάρχει σχετικός κίνδυνος, μπορεί να έχει νόημα και ο έλεγχος της βιταμίνης D, ιδιαίτερα σε ασθενείς με οστικό κίνδυνο.

Η απότομη διακοπή της αγωγής, ειδικά όταν το άσθμα ήταν προηγουμένως μη ελεγχόμενο, μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση. Ο ασθενής πρέπει να συζητά αλλαγές με τον γιατρό, ακόμη και αν αισθάνεται καλύτερα.

12Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Οι αλληλεπιδράσεις του Seretide έχουν μεγαλύτερη σημασία όταν ο ασθενής λαμβάνει πολλά φάρμακα, έχει καρδιολογικό ιστορικό ή χρησιμοποιεί θεραπείες που επηρεάζουν τον μεταβολισμό των κορτικοστεροειδών. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με ισχυρούς αναστολείς ορισμένων ηπατικών ενζύμων, επειδή μπορεί να αυξήσουν τη συστηματική έκθεση στη φλουτικαζόνη.

Οι β-αναστολείς, ειδικά οι μη εκλεκτικοί, μπορεί να επηρεάσουν τη δράση των β2-διεγερτών και να προκαλέσουν πρόβλημα σε ασθενείς με άσθμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε καρδιολογικό φάρμακο απαγορεύεται, αλλά ότι ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει όλα τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής.

Άλλα βρογχοδιασταλτικά, διουρητικά, φάρμακα που επηρεάζουν το κάλιο ή θεραπείες για λοιμώξεις μπορεί να έχουν σημασία ανάλογα με το ιστορικό. Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει τον γιατρό για συνταγογραφούμενα φάρμακα, μη συνταγογραφούμενα, φυτικά προϊόντα και συχνή χρήση ανακουφιστικών εισπνεόμενων.

Ένα πρακτικό λάθος είναι η διπλή θεραπεία με παρόμοια δραστική κατηγορία επειδή ο ασθενής έχει παλιά εισπνεόμενα στο σπίτι. Η ταυτόχρονη χρήση πολλών εισπνεόμενων χωρίς σαφές πλάνο μπορεί να αυξήσει παρενέργειες χωρίς να βελτιώσει τον έλεγχο.

13Seretide, άσθμα και αλλεργικό υπόβαθρο

Σε αρκετούς ασθενείς το άσθμα συνυπάρχει με αλλεργική ρινίτιδα, ευαισθησία σε ακάρεα, γύρεις, μούχλα ή επιθήλια ζώων. Όταν το αλλεργικό υπόβαθρο δεν ελέγχεται, τα συμπτώματα από τους βρόγχους μπορεί να φαίνονται πιο επίμονα. Ο ασθενής μπορεί να έχει βήχα, καταρροή προς τα πίσω, νυχτερινό ερεθισμό και αίσθημα “βαριάς” αναπνοής.

Η αξιολόγηση του αλλεργικού προφίλ δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής με Seretide χρειάζεται όλες τις αλλεργιολογικές εξετάσεις. Σημαίνει ότι, όταν το ιστορικό δείχνει εποχικότητα, φτέρνισμα, μπούκωμα, κνησμό, δακρύρροια ή επιδείνωση σε συγκεκριμένο περιβάλλον, έχει νόημα να εξετάζεται το συνολικό πλαίσιο.

Χρήσιμες εσωτερικές αναφορές είναι ο οδηγός για την αλλεργική ρινίτιδα, η εξέταση IgE, το Avamys για ρινική αλλεργική φλεγμονή, το Xozal για αλλεργικά συμπτώματα και το Singulair, το οποίο έχει θέση σε συγκεκριμένα αναπνευστικά και αλλεργικά πλαίσια σύμφωνα με ιατρική εκτίμηση.

Το σημαντικό είναι να μην αποδίδονται όλα τα συμπτώματα στο άσθμα. Βήχας μπορεί να προέρχεται από ρινίτιδα, παλινδρόμηση, λοίμωξη, κάπνισμα, φάρμακα, καρδιακή νόσο ή άλλες αιτίες. Η σωστή διάγνωση αποφεύγει την άσκοπη αύξηση εισπνεόμενων φαρμάκων.

14Seretide στη ΧΑΠ

Η ΧΑΠ είναι χρόνια νόσος των αεραγωγών που συνδέεται συχνά με κάπνισμα ή άλλες μακροχρόνιες εισπνεόμενες εκθέσεις. Δεν είναι το ίδιο με το άσθμα, παρότι μπορεί να υπάρχουν κοινά συμπτώματα όπως δύσπνοια, βήχας και συριγμός.

Στη ΧΑΠ, η απόφαση για εισπνεόμενο κορτικοστεροειδές δεν λαμβάνεται μόνο από τη δύσπνοια. Ο γιατρός συνεκτιμά τον αριθμό και τη βαρύτητα των εξάρσεων, τη σπιρομέτρηση, το ιστορικό νοσηλειών, τα ηωσινόφιλα όπου χρειάζεται, τις λοιμώξεις και τον κίνδυνο πνευμονίας. Σε ορισμένους ασθενείς τα εισπνεόμενα κορτικοστεροειδή έχουν σαφή θέση, ενώ σε άλλους μπορεί να μην είναι η πρώτη επιλογή.

Αν ένας ασθενής με ΧΑΠ εμφανίζει νέα επιδείνωση, πυρετό, αλλαγή στα πτύελα ή έντονη αδυναμία, δεν αρκεί να “πάρει καλύτερα το εισπνεόμενο”. Μπορεί να χρειάζεται αξιολόγηση για λοίμωξη, παρόξυνση, καρδιακή επιβάρυνση ή άλλη αιτία. Εξετάσεις όπως λευκά αιμοσφαίρια, CRP και γενική αίματος μπορεί να βοηθήσουν στη συνολική εκτίμηση, χωρίς να αντικαθιστούν την κλινική εξέταση.

Η ΧΑΠ χρειάζεται επίσης μη φαρμακευτική αντιμετώπιση: διακοπή καπνίσματος, εμβολιαστική κάλυψη όπου ενδείκνυται, άσκηση/αναπνευστική αποκατάσταση, σωστή διατροφή και παρακολούθηση συννοσηροτήτων. Το εισπνεόμενο είναι ένα μέρος του συνολικού πλάνου.

15Εξετάσεις που μπορεί να χρειαστούν

Το Seretide δεν απαιτεί από μόνο του έναν συγκεκριμένο εργαστηριακό έλεγχο για όλους. Οι εξετάσεις επιλέγονται με βάση το ιστορικό, τα συμπτώματα, τις λοιμώξεις, τις εξάρσεις, τα αλλεργικά στοιχεία, την ηλικία και τα συνοδά νοσήματα.

Σε υποψία λοίμωξης ή παρόξυνσης, η γενική αίματος, τα λευκά αιμοσφαίρια και η CRP μπορεί να βοηθήσουν στην εκτίμηση φλεγμονής ή λοίμωξης. Οι εξετάσεις αυτές δεν λένε από μόνες τους αν χρειάζεται αντιβίωση, αλλά ερμηνεύονται μαζί με την κλινική εικόνα.

Σε ασθενείς με αλλεργικό ιστορικό, η IgE και ειδικότερος αλλεργιολογικός έλεγχος μπορεί να έχουν θέση όταν υπάρχουν συμπτώματα ρινίτιδας, εποχικότητα, επιδείνωση σε σκόνη ή ακάρεα, ιστορικό έκζεμα ή οικογενειακή ατοπία. Δεν χρειάζεται σε όλους, αλλά είναι χρήσιμος όταν αλλάζει τη θεραπευτική στρατηγική.

Σε μακροχρόνια χρήση εισπνεόμενων κορτικοστεροειδών, ειδικά σε ασθενείς με οστικό κίνδυνο, χρόνια νοσήματα ή ηλικιωμένους, μπορεί να συνεκτιμηθεί η 25-OH βιταμίνη D, το ασβέστιο ή άλλοι δείκτες ανάλογα με το ιστορικό. Ο εργαστηριακός έλεγχος πρέπει να υπηρετεί συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα.

Μπορείτε να δείτε διαθέσιμες εξετάσεις στον Κατάλογο Εξετάσεων.

16Παιδιά, ηλικιωμένοι, κύηση και θηλασμός

Στα παιδιά, η θεραπεία με Seretide πρέπει να είναι απολύτως εξατομικευμένη. Ο γιατρός αξιολογεί τη διάγνωση, τη συχνότητα συμπτωμάτων, τις εξάρσεις, την ανάπτυξη, τη σωστή τεχνική και τη δυνατότητα χρήσης της συσκευής. Οι γονείς δεν πρέπει να αυξάνουν ή να μειώνουν τη δόση επειδή “το παιδί βήχει περισσότερο” χωρίς ιατρική επικοινωνία.

Στους ηλικιωμένους, η τεχνική της συσκευής είναι συχνά το κεντρικό θέμα. Αρθρίτιδα, τρόμος, μειωμένη εισπνευστική ροή, προβλήματα όρασης ή γνωσιακές δυσκολίες μπορεί να οδηγούν σε λάθος χρήση. Σε τέτοιες περιπτώσεις χρειάζεται πρακτική επίδειξη και επανέλεγχος, όχι μόνο αλλαγή φαρμάκου.

Στην κύηση, ο κακός έλεγχος του άσθματος μπορεί να είναι επικίνδυνος. Η θεραπεία δεν πρέπει να διακόπτεται αυθαίρετα επειδή η ασθενής φοβάται το φάρμακο. Ο γιατρός σταθμίζει το όφελος και τον κίνδυνο και επιλέγει το ασφαλέστερο αποτελεσματικό σχήμα. Αντίστοιχα, στον θηλασμό η απόφαση είναι εξατομικευμένη.

Σε όλες τις ειδικές ομάδες ισχύει η ίδια αρχή: το φάρμακο πρέπει να χρησιμοποιείται στη μικρότερη αποτελεσματική θεραπευτική ένταση που διατηρεί καλό έλεγχο, με τακτική επανεκτίμηση και χωρίς αυθαίρετες αλλαγές.

17Συχνά λάθη στη χρήση

Το πιο συχνό λάθος είναι η χρήση του Seretide μόνο όταν υπάρχουν συμπτώματα. Επειδή είναι φάρμακο ελέγχου, η ακανόνιστη χρήση μπορεί να αφήνει τη φλεγμονή των αεραγωγών ανεπαρκώς ελεγχόμενη. Ο ασθενής μπορεί να νιώθει καλά για λίγο και μετά να εμφανίζει υποτροπές.

Δεύτερο συχνό λάθος είναι η παράλειψη του ξεπλύματος. Η βραχνάδα ή η μυκητίαση στο στόμα πολλές φορές αποφεύγονται με απλό ξέπλυμα και σωστή τεχνική. Αν ο ασθενής εμφανίζει συχνά τέτοια συμπτώματα, πρέπει να ελεγχθεί ο τρόπος χρήσης πριν θεωρηθεί ότι “δεν του ταιριάζει” το φάρμακο.

Τρίτο λάθος είναι η λάθος εισπνοή. Στη σκόνη χρειάζεται δυνατή και βαθιά εισπνοή. Στο αερόλυμα χρειάζεται αργή εισπνοή και συγχρονισμός. Αν ο ασθενής εφαρμόζει την τεχνική της μίας συσκευής στην άλλη, η απόδοση μειώνεται.

Τέταρτο λάθος είναι η μη αντικατάσταση της συσκευής όταν τελειώνουν οι δόσεις. Ο μετρητής δόσεων υπάρχει για να αποφεύγεται ακριβώς αυτό το πρόβλημα. Ο ασθενής πρέπει να ελέγχει τακτικά πόσες δόσεις απομένουν, ειδικά πριν από ταξίδι ή περίοδο αυξημένων συμπτωμάτων.

18Ξεχασμένη δόση και υπερδοσολογία

Αν ξεχαστεί μία δόση, ο ασθενής συνήθως συνεχίζει με την επόμενη προγραμματισμένη δόση σύμφωνα με τις οδηγίες που του έχουν δοθεί. Δεν πρέπει να διπλασιάζει αυθαίρετα τη δόση για να “αναπληρώσει” την προηγούμενη, εκτός αν έχει ειδική οδηγία από γιατρό.

Αν ξεχνιούνται συχνά δόσεις, χρειάζεται πρακτική λύση: σταθερή ώρα, σύνδεση με καθημερινή συνήθεια, υπενθύμιση στο κινητό ή επανεκτίμηση της συσκευής και του θεραπευτικού πλάνου. Η συμμόρφωση δεν είναι θέμα “πειθαρχίας” μόνο, αλλά και απλότητας του σχήματος.

Υπερβολική λήψη μπορεί να προκαλέσει τρόμο, ταχυκαρδία, πονοκέφαλο, ανησυχία ή διαταραχές καλίου σε ευαίσθητους ασθενείς. Σε πολύ μεγάλες ή επαναλαμβανόμενες υπερβάσεις χρειάζεται ιατρική επικοινωνία, ειδικά αν υπάρχουν καρδιολογικά συμπτώματα.

Η συχνή ανάγκη για επιπλέον ανακουφιστικό εισπνεόμενο ή η αίσθηση ότι “δεν φτάνει” η καθημερινή αγωγή είναι σημάδι ότι το άσθμα ή η ΧΑΠ μπορεί να μην ελέγχεται καλά. Αυτό δεν διορθώνεται με αυτοσχέδια αύξηση Seretide, αλλά με επανεκτίμηση.

19Seretide και άλλα φάρμακα αναπνευστικού

Το Seretide δεν είναι ίδιο με ένα απλό ανακουφιστικό εισπνεόμενο, δεν είναι ίδιο με ρινικό spray και δεν είναι ίδιο με αντιισταμινικό. Η σύγχυση αυτή είναι συχνή επειδή τα συμπτώματα μπορεί να επικαλύπτονται: βήχας, μπούκωμα, δύσπνοια, φτέρνισμα, συριγμός και αίσθημα βλέννας στον λαιμό.

Το Avamys αφορά κυρίως τη φλεγμονή της μύτης στην αλλεργική ρινίτιδα. Το Xozal είναι αντιισταμινικό για αλλεργικά συμπτώματα. Το Singulair έχει διαφορετικό μηχανισμό και χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένα πλαίσια άσθματος ή αλλεργικής συνύπαρξης. Το Seretide, αντίθετα, είναι εισπνεόμενος συνδυασμός για έλεγχο των κατώτερων αεραγωγών.

Σε έναν ασθενή μπορεί να χρειάζονται περισσότερα από ένα φάρμακα, αλλά αυτό πρέπει να προκύπτει από ενιαίο θεραπευτικό πλάνο. Για παράδειγμα, όταν υπάρχει άσθμα και αλλεργική ρινίτιδα, η θεραπεία της μύτης μπορεί να βοηθήσει και την αναπνευστική άνεση. Αυτό δεν σημαίνει ότι το ένα φάρμακο αντικαθιστά αυτόματα το άλλο.

Η καλύτερη ερώτηση δεν είναι “ποιο φάρμακο είναι πιο δυνατό”, αλλά “ποιο πρόβλημα προσπαθούμε να θεραπεύσουμε”. Άλλο πρόβλημα είναι η βρογχική φλεγμονή, άλλο η ρινική συμφόρηση, άλλο η αλλεργική αντίδραση και άλλο η οξεία κρίση δύσπνοιας.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Το Seretide είναι φάρμακο ελέγχου για άσθμα και, σε ειδικές περιπτώσεις, για ΧΑΠ. Περιέχει σαλμετερόλη και φλουτικαζόνη, δηλαδή συνδυασμό μακράς δράσης βρογχοδιαστολής και αντιφλεγμονώδους δράσης στους αεραγωγούς.

Δεν είναι φάρμακο άμεσης ανακούφισης για οξεία δύσπνοια. Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ποιο εισπνεόμενο χρησιμοποιείται καθημερινά και ποιο χρησιμοποιείται σε επεισόδιο αιφνίδιας δύσπνοιας, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

Η τεχνική χρήσης είναι καθοριστική. Αν το φάρμακο δεν φτάνει σωστά στους αεραγωγούς, η θεραπεία μπορεί να φαίνεται αναποτελεσματική. Γι’ αυτό η επίδειξη, ο επανέλεγχος της τεχνικής και το ξέπλυμα του στόματος είναι βασικά μέρη της θεραπείας.

Όταν τα συμπτώματα δεν ελέγχονται, δεν πρέπει να αυξάνεται αυθαίρετα η δόση. Χρειάζεται να ελεγχθούν η τεχνική, η διάγνωση, η συμμόρφωση, η αλλεργική ρινίτιδα, οι λοιμώξεις, το κάπνισμα και άλλοι παράγοντες που μπορεί να μιμούνται ή να επιδεινώνουν το άσθμα ή τη ΧΑΠ.

22Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30