Ταχυκαρδίες και Αίσθημα Παλμών: Πότε Βοηθούν οι Εξετάσεις Αίματος

1
Τι είναι ταχυκαρδία και τι είναι αίσθημα παλμών

Η ταχυκαρδία σημαίνει ότι η καρδιά χτυπά πιο γρήγορα από το αναμενόμενο για την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το σώμα. Το αίσθημα παλμών είναι η υποκειμενική αίσθηση ότι η καρδιά χτυπά δυνατά, γρήγορα, ακανόνιστα, σαν «φτερούγισμα», σαν «κενό χτύπημα» ή σαν να «ανεβαίνει στον λαιμό». Τα δύο δεν είναι πάντα το ίδιο: κάποιος μπορεί να νιώθει παλμούς με φυσιολογική συχνότητα ή να έχει ταχυκαρδία χωρίς να την αντιλαμβάνεται έντονα.

Σε φυσιολογικές συνθήκες, οι παλμοί αυξάνονται με την άσκηση, το περπάτημα σε ανηφόρα, τον πυρετό, τον πόνο, το άγχος, την αφυδάτωση ή μετά από καφεΐνη. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα αρρυθμία. Η καρδιά ανταποκρίνεται στις ανάγκες του οργανισμού. Όταν όμως οι παλμοί εμφανίζονται χωρίς εμφανή λόγο, επανέρχονται συχνά, είναι ακανόνιστοι ή συνοδεύονται από ζάλη, δύσπνοια, πόνο στο στήθος ή τάση λιποθυμίας, χρειάζεται συστηματική αξιολόγηση.

Οι εξετάσεις αίματος έχουν συγκεκριμένο ρόλο: δεν καταγράφουν τον ρυθμό της καρδιάς όπως το ηλεκτροκαρδιογράφημα, αλλά δείχνουν αν υπάρχει αναιμία, διαταραχή θυρεοειδούς, ηλεκτρολυτική ανισορροπία, φλεγμονή, νεφρική δυσλειτουργία, μεταβολική διαταραχή ή άλλος παράγοντας που μπορεί να κάνει την καρδιά πιο «ευερέθιστη». Για γενική κατανόηση των βασικών αιματολογικών και βιοχημικών εξετάσεων, μπορείτε να δείτε και τον οδηγό Εξετάσεις Αίματος: Τι Δείχνουν τα Αποτελέσματα.

2
Πότε οι παλμοί χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση

Οι περισσότερες περιπτώσεις αισθήματος παλμών δεν είναι επικίνδυνες, αλλά υπάρχουν συμπτώματα που δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «απλό άγχος». Άμεση ιατρική εκτίμηση χρειάζεται όταν οι παλμοί συνοδεύονται από πόνο ή πίεση στο στήθος, έντονη δύσπνοια, λιποθυμία, σύγχυση, έντονη αδυναμία, κρύο ιδρώτα, κυάνωση, νευρολογικά συμπτώματα ή αίσθημα ότι «θα χαθείτε». Το ίδιο ισχύει όταν υπάρχει γνωστή καρδιοπάθεια, πρόσφατο καρδιακό επεισόδιο, σοβαρή αναιμία, νεφρική νόσος, ηλεκτρολυτικές διαταραχές ή οικογενειακό ιστορικό αιφνίδιου θανάτου σε νεαρή ηλικία.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν οι παλμοί είναι πολύ γρήγοροι σε ηρεμία, παραμένουν για ώρα, δεν υποχωρούν με ανάπαυση ή είναι τελείως ακανόνιστοι. Η αίσθηση «χτυπάει σαν τρελή και δεν σταματά» διαφέρει από τα μεμονωμένα έκτακτα χτυπήματα που πολλοί άνθρωποι νιώθουν ως μικρό «σκίρτημα». Επίσης, άλλο είναι οι παλμοί μετά από έντονη άσκηση και άλλο η αιφνίδια ταχυκαρδία ενώ κάποιος κάθεται ή κοιμάται.

Οι εξετάσεις αίματος δεν πρέπει να καθυστερούν την επείγουσα εκτίμηση όταν υπάρχουν σημεία κινδύνου. Σε τέτοια περίπτωση προηγείται η κλινική αξιολόγηση, το ηλεκτροκαρδιογράφημα, η μέτρηση ζωτικών σημείων και, ανάλογα με την εικόνα, ειδικός καρδιολογικός ή επείγων έλεγχος. Η τροπονίνη, για παράδειγμα, έχει νόημα όταν υπάρχει υποψία καρδιακής βλάβης ή οξέος στεφανιαίου συνδρόμου, όχι ως απλή εξέταση για κάθε αίσθημα παλμών.

3
Γιατί οι εξετάσεις αίματος βοηθούν αλλά δεν αρκούν μόνες τους

Οι εξετάσεις αίματος είναι πολύτιμες στην αξιολόγηση της ταχυκαρδίας και του αισθήματος παλμών, αλλά δεν είναι η εξέταση που «πιάνει» την αρρυθμία. Αν κάποιος έχει κολπική μαρμαρυγή, υπερκοιλιακή ταχυκαρδία, έκτακτες συστολές ή άλλη διαταραχή ρυθμού, η επιβεβαίωση γίνεται με ηλεκτροκαρδιογράφημα, Holter ρυθμού ή άλλη καταγραφή, ιδανικά τη στιγμή που εμφανίζονται τα συμπτώματα. Το αίμα μπορεί να δείξει γιατί ο ρυθμός απορρυθμίζεται ή γιατί η καρδιά αντιδρά υπερβολικά, αλλά δεν αντικαθιστά την καταγραφή του ηλεκτρικού ρυθμού.

Παράδειγμα: χαμηλή αιμοσφαιρίνη μπορεί να κάνει την καρδιά να δουλεύει πιο γρήγορα για να μεταφέρει οξυγόνο. Υπερθυρεοειδισμός μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία, τρόμο, εφίδρωση και απώλεια βάρους. Χαμηλό κάλιο ή μαγνήσιο μπορεί να αυξήσει την ευαισθησία του μυοκαρδίου σε έκτακτες συστολές. Αφυδάτωση, λοίμωξη ή πυρετός μπορεί να ανεβάσουν τους παλμούς. Υπογλυκαιμία μπορεί να προκαλέσει αίσθημα τρεμούλας, ιδρώτα και ταχυκαρδία. Όλα αυτά είναι καταστάσεις που φαίνονται καλύτερα με στοχευμένο εργαστηριακό έλεγχο.

Η σωστή προσέγγιση δεν είναι «κάνω όλες τις εξετάσεις», αλλά «κάνω τις κατάλληλες εξετάσεις για το ιστορικό». Διαφορετικός είναι ο έλεγχος σε έναν νέο άνθρωπο με παλμούς μετά από καφέ και άγχος, διαφορετικός σε μια γυναίκα με έντονη περίοδο και κόπωση, διαφορετικός σε ασθενή με διουρητικά, υπέρταση ή νεφρική νόσο, και διαφορετικός σε ηλικιωμένο με ακανόνιστο σφυγμό και δύσπνοια. Για το ευρύτερο πλαίσιο, χρήσιμος είναι και ο θεματικός κόμβος Οδηγοί Ασθενών για Εξετάσεις Αίματος.

4
Ποιο είναι το βασικό πακέτο εξετάσεων αίματος

Στην καθημερινή πράξη, όταν κάποιος αναφέρει επαναλαμβανόμενες ταχυκαρδίες ή αίσθημα παλμών χωρίς σαφή εξήγηση, το βασικό εργαστηριακό πακέτο συνήθως στοχεύει σε συχνές και διορθώσιμες αιτίες: αναιμία, θυρεοειδή, ηλεκτρολύτες, νεφρική λειτουργία, γλυκαιμική διαταραχή και φλεγμονή. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής χρειάζεται όλες τις εξετάσεις ή ότι αυτές αρκούν για διάγνωση. Η επιλογή γίνεται από τον ιατρό με βάση την ηλικία, τα συμπτώματα, το ιστορικό, τα φάρμακα και το αν υπάρχει καρδιολογικό υπόστρωμα.

Το πακέτο πρέπει να προσαρμόζεται. Σε ασθενή με πόνο στο στήθος ή έντονη δύσπνοια, μπορεί να χρειαστεί επείγον καρδιολογικό πρωτόκολλο. Σε ασθενή με ήπια, παροδικά συμπτώματα, μπορεί να αρκεί αρχικά ένας βασικός αιματολογικός και βιοχημικός έλεγχος. Ο στόχος είναι να μη χαθεί κάτι σημαντικό, αλλά και να μην γίνονται άσκοπες εξετάσεις χωρίς κλινική ερώτηση.

5
Γενική αίματος, αναιμία και φερριτίνη

Η αναιμία είναι μία από τις πιο συχνές μη καρδιολογικές αιτίες ταχυκαρδίας. Όταν η αιμοσφαιρίνη είναι χαμηλή, το αίμα μεταφέρει λιγότερο οξυγόνο στους ιστούς. Η καρδιά συχνά αντιδρά αυξάνοντας τη συχνότητα και την ένταση των παλμών, ειδικά σε προσπάθεια, σκάλες, περπάτημα, ορθοστασία ή άγχος. Ο ασθενής μπορεί να νιώθει παλμούς, κόπωση, ζάλη, δύσπνοια, αδυναμία, πονοκέφαλο, κρύα άκρα ή μειωμένη αντοχή.

Η γενική αίματος δείχνει αιμοσφαιρίνη, αιματοκρίτη, ερυθρά αιμοσφαίρια, MCV, MCH, λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια. Δεν αρκεί όμως πάντα μόνη της. Σε αρχόμενη σιδηροπενία, η αιμοσφαιρίνη μπορεί ακόμη να βρίσκεται εντός ορίων, ενώ τα αποθέματα σιδήρου έχουν ήδη μειωθεί. Εκεί έχει αξία η φερριτίνη, η οποία δείχνει τα αποθέματα σιδήρου, αλλά πρέπει να ερμηνεύεται με προσοχή γιατί αυξάνεται και σε φλεγμονή.

Σε γυναίκες με έντονη ή παρατεταμένη περίοδο, σε άτομα με χορτοφαγική διατροφή, σε ασθενείς με γαστρεντερικά συμπτώματα, σε όσους λαμβάνουν αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά και σε ανθρώπους με χρόνια κόπωση, η σιδηροπενία πρέπει να εξετάζεται σοβαρά. Η χαμηλή φερριτίνη μπορεί να σχετίζεται με κόπωση, ζάλη, μειωμένη αντοχή και αίσθημα ταχυκαρδίας ακόμη και πριν εμφανιστεί εμφανής αναιμία. Για αναλυτικότερα, δείτε και τον οδηγό Χαμηλή Φερριτίνη.

Η αναιμία δεν είναι διάγνωση από μόνη της. Είναι εύρημα που απαιτεί αιτία. Η απάντηση δεν είναι απλώς «παίρνω σίδηρο», αλλά εντοπίζω γιατί έπεσε ο σίδηρος ή η αιμοσφαιρίνη. Σε άνδρες, σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες ή σε άτομα με ύποπτα συμπτώματα από το γαστρεντερικό, η σιδηροπενία χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή και ιατρική καθοδήγηση.

6
TSH, FT4, FT3 και θυρεοειδής

Ο θυρεοειδής είναι από τις σημαντικότερες αιτίες που πρέπει να ελέγχονται όταν υπάρχει ταχυκαρδία ή αίσθημα παλμών χωρίς σαφή εξήγηση. Η TSH είναι η βασική εξέταση εκκίνησης, γιατί δείχνει το «σήμα» της υπόφυσης προς τον θυρεοειδή. Συχνά συνοδεύεται από FT4 και, όταν υπάρχει υποψία υπερθυρεοειδισμού, από FT3. Σε ειδικές περιπτώσεις προστίθενται αντισώματα θυρεοειδούς, όπως anti-TPO, anti-Tg ή TRAb, ανάλογα με την κλινική εικόνα.

Ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να προκαλέσει γρήγορους παλμούς, αίσθημα έντονου χτυπήματος, τρόμο στα χέρια, εφίδρωση, απώλεια βάρους, νευρικότητα, αϋπνία, συχνότερες κενώσεις και δυσανεξία στη ζέστη. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να πυροδοτήσει ή να αποκαλύψει αρρυθμία, όπως κολπική μαρμαρυγή, ιδίως σε μεγαλύτερες ηλικίες ή σε άτομα με καρδιολογικό υπόβαθρο. Γι’ αυτό η TSH είναι από τις πιο χρήσιμες εξετάσεις στο βασικό πακέτο αξιολόγησης παλμών.

Ο υποθυρεοειδισμός συνδέεται συχνότερα με βραδυκαρδία, κόπωση, αύξηση βάρους, δυσανεξία στο κρύο και υπνηλία, αλλά δεν πρέπει να αποκλείεται μόνο επειδή ο ασθενής αναφέρει παλμούς. Κάποιες φορές η ταχυκαρδία οφείλεται σε άλλη αιτία που συνυπάρχει, ενώ ο θυρεοειδής βρίσκεται στο ιστορικό ως χρόνια διαταραχή ή ως φαρμακευτική ρύθμιση. Για πιο ολοκληρωμένη εικόνα, δείτε και τον οδηγό Θυρεοειδής & TSH.

7
Ηλεκτρολύτες: κάλιο, μαγνήσιο, ασβέστιο και νάτριο

Οι ηλεκτρολύτες συμμετέχουν στην ηλεκτρική σταθερότητα των κυττάρων, στη μυϊκή σύσπαση και στη νευρική μετάδοση. Η καρδιά είναι ηλεκτρικό και μυϊκό όργανο, επομένως οι διαταραχές σε κάλιο, μαγνήσιο, ασβέστιο ή νάτριο μπορεί να επηρεάσουν την αίσθηση παλμών, την αντοχή, τις κράμπες και τη γενική αδυναμία. Δεν σημαίνει ότι κάθε μικρή μεταβολή προκαλεί αρρυθμία, αλλά σε ευαίσθητους ασθενείς, σε φαρμακευτική αγωγή ή σε συνυπάρχουσα καρδιοπάθεια, η σημασία τους αυξάνεται.

Το κάλιο είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Χαμηλό κάλιο μπορεί να εμφανιστεί με διουρητικά, εμέτους, διάρροια, έντονη εφίδρωση, κακή πρόσληψη, ορμονικά αίτια ή ορισμένα φάρμακα. Υψηλό κάλιο μπορεί να σχετίζεται με νεφρική δυσλειτουργία, φάρμακα όπως σπιρονολακτόνη, αναστολείς ΜΕΑ ή ARBs, συμπληρώματα ή αιμολυμένο δείγμα. Και στις δύο περιπτώσεις, η ερμηνεία πρέπει να γίνεται προσεκτικά και συχνά σε συνδυασμό με κρεατινίνη και eGFR.

Το μαγνήσιο συχνά παραβλέπεται, αλλά έχει κλινική αξία σε άτομα με κράμπες, μυϊκή αδυναμία, χρήση διουρητικών, χρόνιο γαστρεντερικό πρόβλημα, αλκοόλ, κακή διατροφή ή επαναλαμβανόμενες έκτακτες συστολές. Το ασβέστιο έχει σημασία για νευρομυϊκά συμπτώματα, μουδιάσματα, κράμπες και ενδοκρινολογικά/νεφρικά αίτια. Το νάτριο μπορεί να αλλάξει με αφυδάτωση, υπερυδάτωση, διουρητικά ή ορμονικές διαταραχές.

8
Νεφρική λειτουργία, αφυδάτωση και φάρμακα

Η νεφρική λειτουργία επηρεάζει άμεσα την ισορροπία υγρών και ηλεκτρολυτών. Όταν οι νεφροί δεν αποβάλλουν σωστά κάλιο, ουρία, κρεατινίνη ή νερό, μπορεί να δημιουργηθεί βιοχημικό περιβάλλον που επιβαρύνει την καρδιά ή αλλάζει την ανοχή του οργανισμού σε φάρμακα. Γι’ αυτό, στις ταχυκαρδίες και στο αίσθημα παλμών, ειδικά σε ασθενείς με υπέρταση, διαβήτη, ηλικία, καρδιακή ανεπάρκεια ή διουρητικά, η κρεατινίνη και το eGFR είναι βασικές πληροφορίες.

Η κρεατινίνη και το eGFR δείχνουν πόσο καλά φιλτράρουν οι νεφροί. Η ουρία και η κρεατινίνη μαζί βοηθούν να εκτιμηθεί αν υπάρχει αφυδάτωση, αυξημένος καταβολισμός, νεφρική επιβάρυνση ή επίδραση φαρμάκων. Σε αφυδάτωση, ο όγκος του αίματος μειώνεται και η καρδιά μπορεί να χτυπά πιο γρήγορα για να διατηρήσει την κυκλοφορία. Αυτό είναι συχνό σε ζέστη, πυρετό, γαστρεντερίτιδα, έντονη εφίδρωση, μειωμένη πρόσληψη υγρών ή χρήση διουρητικών.

Τα φάρμακα είναι κρίσιμη πληροφορία. Διουρητικά μπορεί να ρίξουν κάλιο ή μαγνήσιο. Σπιρονολακτόνη, αναστολείς ΜΕΑ και ARBs μπορεί να αυξήσουν το κάλιο. Ορισμένα φάρμακα για άσθμα, αποσυμφορητικά, θυρεοειδικές ορμόνες, αντικαταθλιπτικά, αντιβιοτικά ή διεγερτικά μπορεί να επηρεάσουν τους παλμούς. Η νεφρική λειτουργία καθορίζει επίσης πώς αποβάλλονται πολλά φάρμακα. Για πιο συνολικό πλαίσιο, δείτε τον οδηγό Νεφρική Λειτουργία.

9
Σάκχαρο, υπογλυκαιμία και HbA1c

Η γλυκόζη δεν είναι η πρώτη εξέταση που σκέφτεται κάποιος για παλμούς, αλλά σε συγκεκριμένα σενάρια είναι πολύ χρήσιμη. Η υπογλυκαιμία μπορεί να προκαλέσει ταχυκαρδία, ιδρώτα, τρέμουλο, αίσθημα πανικού, πείνα, αδυναμία, θολούρα και δυσκολία συγκέντρωσης. Πολλοί ασθενείς περιγράφουν επεισόδια «σαν κρίση άγχους», ενώ στην πραγματικότητα το σώμα ενεργοποιεί ορμόνες στρες για να ανεβάσει τη γλυκόζη.

Το σάκχαρο αίματος βοηθά όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται νηστικοί, μετά από γλυκό γεύμα, μετά από άσκηση, σε άτομα με διαβήτη ή σε όσους λαμβάνουν φάρμακα που μειώνουν τη γλυκόζη. Η HbA1c δείχνει τη μέση γλυκαιμική εικόνα των τελευταίων εβδομάδων και βοηθά στην εκτίμηση προδιαβήτη ή διαβήτη. Δεν εξηγεί από μόνη της ένα μεμονωμένο επεισόδιο παλμών, αλλά δίνει σημαντικό μεταβολικό πλαίσιο.

Σε άτομα με μεταγευματικά επεισόδια, ειδικά όταν συνδυάζονται με τρέμουλο, ιδρώτα και έντονη πείνα, η χρονική σχέση με το φαγητό είναι πολύ σημαντική. Άλλο είναι η ταχυκαρδία μετά από μεγάλο γεύμα, λόγω πέψης, άγχους ή καφεΐνης, και άλλο η πραγματική υπογλυκαιμία. Η καταγραφή ώρας, γεύματος, συμπτωμάτων και τιμής γλυκόζης, όταν υπάρχει δυνατότητα, βοηθά πολύ τον ιατρό.

10
CRP, ΤΚΕ και λοίμωξη

Ο πυρετός, η λοίμωξη και η φλεγμονή μπορούν να αυξήσουν τους παλμούς χωρίς να υπάρχει πρωτοπαθής καρδιακή αρρυθμία. Όταν ο οργανισμός αντιμετωπίζει λοίμωξη, αυξάνονται οι ανάγκες σε οξυγόνο, ενεργοποιείται το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και συχνά υπάρχει αφυδάτωση ή μειωμένη πρόσληψη υγρών. Έτσι, ακόμη και μια κοινή ίωση, ουρολοίμωξη ή γαστρεντερίτιδα μπορεί να συνοδεύεται από ταχυκαρδία, ειδικά σε ηλικιωμένους ή σε άτομα με υποκείμενα νοσήματα.

Η CRP είναι δείκτης φλεγμονής που αυξάνεται σε πολλές καταστάσεις. Δεν δείχνει από μόνη της την αιτία, αλλά βοηθά να φανεί αν υπάρχει ενεργή φλεγμονώδης αντίδραση. Η ΤΚΕ είναι πιο αργός και λιγότερο ειδικός δείκτης, χρήσιμος σε ορισμένα χρόνια ή υποξεία σενάρια. Η γενική αίματος με τύπο λευκών προσθέτει πληροφορίες για λευκοκυττάρωση, ουδετεροφιλία, λεμφοκυττάρωση ή άλλη αιματολογική εικόνα.

Στις παλμικές ενοχλήσεις, οι δείκτες φλεγμονής έχουν νόημα όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως πυρετός, ρίγος, νυχτερινοί ιδρώτες, κακουχία, βήχας, πόνος, ουρολογικά συμπτώματα ή πρόσφατη λοίμωξη. Δεν είναι εξέταση ρουτίνας για κάθε μεμονωμένο φτερούγισμα. Όταν όμως υπάρχει συστηματική εικόνα, μπορεί να δείξει ότι η ταχυκαρδία είναι αντίδραση του οργανισμού και όχι απαραίτητα ανεξάρτητη καρδιακή διαταραχή.

11
Τροπονίνη, NT-proBNP και καρδιακοί δείκτες

Οι καρδιακοί δείκτες αίματος δεν χρησιμοποιούνται όλοι για τον ίδιο λόγο. Η τροπονίνη δεν είναι «εξέταση για παλμούς». Είναι δείκτης μυοκαρδιακής βλάβης και έχει αξία όταν υπάρχει υποψία οξέος καρδιακού συμβάντος, όπως πόνος στο στήθος, πίεση, δύσπνοια, λιποθυμική εικόνα ή ύποπτο ΗΚΓ. Αν κάποιος έχει απλώς ήπιες παλμικές ενοχλήσεις χωρίς άλλα ανησυχητικά σημεία, η τροπονίνη δεν είναι απαραίτητα η σωστή αρχική εξέταση.

Το άρθρο για την τροπονίνη εξηγεί γιατί η εξέταση ερμηνεύεται με βάση το ιστορικό, το ΗΚΓ, την ώρα έναρξης των συμπτωμάτων και συχνά τη μεταβολή της τιμής σε επαναληπτική μέτρηση. Μια τιμή δεν πρέπει να διαβάζεται απομονωμένα. Μπορεί να αυξηθεί σε οξύ στεφανιαίο σύνδρομο, αλλά και σε άλλες καταστάσεις μυοκαρδιακής καταπόνησης, νεφρική δυσλειτουργία ή σοβαρή συστηματική νόσο.

Το NT-proBNP είναι δείκτης καρδιακής καταπόνησης και χρησιμοποιείται κυρίως όταν υπάρχει υποψία καρδιακής ανεπάρκειας ή ανεξήγητης δύσπνοιας. Δεν είναι εξέταση που διαγιγνώσκει αρρυθμία, αλλά μπορεί να βοηθήσει όταν οι παλμοί συνυπάρχουν με δύσπνοια, οίδημα, μειωμένη αντοχή ή ιστορικό καρδιακής νόσου. Η CK/CPK έχει περισσότερο ρόλο σε μυϊκή βλάβη και ειδικές καταστάσεις, ενώ έχει αντικατασταθεί σε μεγάλο βαθμό από την τροπονίνη για την εκτίμηση οξείας καρδιακής βλάβης. Δείτε και τον οδηγό CPK για τη σωστή χρήση της.

12
Φάρμακα, συμπληρώματα, καφεΐνη και αλκοόλ

Πριν αποδοθούν οι παλμοί σε «άγχος», πρέπει πάντα να ελέγχεται τι λαμβάνει ο ασθενής. Φάρμακα για θυρεοειδή, εισπνεόμενα ή νεφελοποιημένα βρογχοδιασταλτικά, αποσυμφορητικά μύτης, ορισμένα αντικαταθλιπτικά, διεγερτικά, φάρμακα για ΔΕΠΥ, χάπια αδυνατίσματος, ενεργειακά ποτά και συμπληρώματα με καφεΐνη ή άλλα διεγερτικά μπορεί να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν παλμούς. Ακόμη και «φυσικά» σκευάσματα μπορεί να περιέχουν ουσίες με διεγερτική δράση.

Η καφεΐνη δεν επηρεάζει όλους το ίδιο. Κάποιος μπορεί να πίνει δύο καφέδες χωρίς πρόβλημα για χρόνια και ξαφνικά, σε περίοδο στρες, αϋπνίας, αφυδάτωσης ή θυρεοειδικής απορρύθμισης, να αρχίσει να εμφανίζει παλμούς. Το αλκοόλ, ειδικά σε μεγαλύτερη ποσότητα ή σε συνδυασμό με κακή ενυδάτωση και λίγο ύπνο, μπορεί να συνδεθεί με αίσθημα παλμών και ακανόνιστο ρυθμό. Η νικοτίνη επίσης δρα διεγερτικά.

Οι εξετάσεις αίματος βοηθούν κυρίως όταν τα φάρμακα επηρεάζουν ηλεκτρολύτες, νεφρική λειτουργία, θυρεοειδή ή γλυκόζη. Για παράδειγμα, διουρητικά σχετίζονται με κάλιο και μαγνήσιο, θυρεοειδική αγωγή με TSH/FT4, αντιδιαβητικά με γλυκόζη, και φάρμακα που επηρεάζουν νεφρική λειτουργία με κρεατινίνη/eGFR. Είναι σημαντικό ο ασθενής να αναφέρει όλα τα φάρμακα, συμπληρώματα και σκευάσματα που λαμβάνει πριν την ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

13
Άγχος, κρίσεις πανικού και έλλειψη ύπνου

Το άγχος και οι κρίσεις πανικού μπορούν πράγματι να προκαλέσουν ταχυκαρδία, έντονο αίσθημα παλμών, σφίξιμο στο στήθος, τρέμουλο, εφίδρωση, δύσπνοια, μούδιασμα και φόβο ότι συμβαίνει κάτι σοβαρό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε αίσθημα παλμών είναι ψυχολογικό. Η ασφαλής προσέγγιση είναι να αξιολογούνται τα συμπτώματα, να αποκλείονται βασικές οργανικές αιτίες όταν υπάρχει ένδειξη και μετά να συζητείται ο ρόλος του άγχους.

Η έλλειψη ύπνου, η υπερκόπωση και η υπερδιέγερση από οθόνες, καφέ ή ένταση αυξάνουν τη δραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος. Έτσι, ο ασθενής μπορεί να νιώθει τους παλμούς πιο έντονα, ακόμη και αν ο ρυθμός είναι φυσιολογικός. Τα έκτακτα χτυπήματα γίνονται επίσης πιο αισθητά όταν κάποιος είναι ξαπλωμένος, σε ησυχία ή εστιάζει συνεχώς στην καρδιά του.

Οι εξετάσεις αίματος είναι χρήσιμες όταν τα συμπτώματα μοιάζουν με άγχος αλλά συνυπάρχουν κόπωση, απώλεια βάρους, τρόμος, έντονη περίοδος, αδυναμία, ζάλη, κράμπες, φάρμακα ή μεταβολικοί παράγοντες. Ένα βασικό πακέτο με γενική αίματος, φερριτίνη, TSH/FT4, ηλεκτρολύτες, νεφρική λειτουργία και γλυκόζη μπορεί να δώσει σημαντική ασφάλεια στην κλινική εκτίμηση. Αν όλα είναι φυσιολογικά και το ΗΚΓ δεν δείχνει παθολογία, τότε η διαχείριση στρες και ύπνου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

14
Γυναίκες: περίοδος, εγκυμοσύνη, λοχεία και εμμηνόπαυση

Στις γυναίκες, οι παλμοί συχνά χρειάζονται πιο προσεκτική εργαστηριακή αξιολόγηση, γιατί μπορεί να σχετίζονται με σιδηροπενία, ορμονικές μεταβολές, εγκυμοσύνη, λοχεία, θυρεοειδή ή εμμηνόπαυση. Η έντονη περίοδος είναι συχνή αιτία χαμηλής φερριτίνης και αναιμίας. Ακόμη και όταν ο αιματοκρίτης δεν είναι πολύ χαμηλός, μειωμένα αποθέματα σιδήρου μπορεί να συνδέονται με κόπωση, ζάλη, αδυναμία και αίσθημα ταχυκαρδίας.

Στην εγκυμοσύνη, οι παλμοί μπορεί να αυξηθούν φυσιολογικά λόγω αυξημένου όγκου αίματος και μεταβολικών απαιτήσεων. Παρ’ όλα αυτά, δεν πρέπει να θεωρούνται πάντα αθώοι. Χρειάζεται αξιολόγηση όταν είναι έντονοι, επίμονοι, ακανόνιστοι ή συνοδεύονται από δύσπνοια, πόνο στο στήθος, λιποθυμική τάση, αναιμία, υπέρταση ή θυρεοειδική διαταραχή. Εξετάσεις όπως γενική αίματος, φερριτίνη, TSH/FT4, ηλεκτρολύτες και γλυκόζη μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμες, πάντα με καθοδήγηση του θεράποντος ιατρού.

Στη λοχεία, η απώλεια αίματος, η αϋπνία, το άγχος, η αφυδάτωση και οι θυρεοειδικές μεταβολές μπορεί να δημιουργήσουν έντονη συμπτωματολογία. Στην περιεμμηνόπαυση και εμμηνόπαυση, οι εξάψεις, η αϋπνία και οι ορμονικές διακυμάνσεις μπορεί να μιμούνται ή να επιδεινώνουν παλμούς. Το κλειδί είναι να μη δίνεται αυτόματα μία εξήγηση χωρίς βασικό έλεγχο, ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι καινούργια ή αλλάζουν χαρακτήρα.

15
Παιδιά και έφηβοι με αίσθημα παλμών

Στα παιδιά και στους εφήβους, το αίσθημα παλμών είναι συχνά καλοήθες, αλλά χρειάζεται προσεκτική λήψη ιστορικού. Πότε εμφανίζεται; Σε άσκηση ή σε ηρεμία; Ξεκινά και σταματά απότομα; Υπάρχει λιποθυμία, πόνος στο στήθος, δύσπνοια, κυάνωση, οικογενειακό ιστορικό αιφνίδιου θανάτου ή γνωστή καρδιοπάθεια; Αυτά τα στοιχεία είναι πιο σημαντικά από το να γίνει τυφλά μια μεγάλη λίστα εξετάσεων.

Οι εξετάσεις αίματος στα παιδιά μπορεί να βοηθήσουν όταν υπάρχουν ενδείξεις αναιμίας, θυρεοειδικής διαταραχής, λοίμωξης, αφυδάτωσης, διαταραχών ηλεκτρολυτών ή μεταβολικού προβλήματος. Η γενική αίματος, η φερριτίνη, η TSH, οι ηλεκτρολύτες και η γλυκόζη επιλέγονται κατά περίπτωση. Σε εφήβους, η καφεΐνη, τα ενεργειακά ποτά, η έλλειψη ύπνου, η έντονη άσκηση, το άγχος εξετάσεων και η διατροφή παίζουν συχνά μεγάλο ρόλο.

Σημαντικό είναι να μην υποτιμάται η περιγραφή του παιδιού. Όταν λέει ότι η καρδιά του «τρέχει» ξαφνικά, ότι δεν μπορεί να αναπνεύσει καλά ή ότι νιώθει πως θα λιποθυμήσει, χρειάζεται αξιολόγηση από παιδίατρο ή παιδοκαρδιολόγο ανάλογα με την εικόνα. Οι εξετάσεις αίματος είναι συμπληρωματικές και δεν αντικαθιστούν το ΗΚΓ ή την καρδιολογική εκτίμηση όταν υπάρχουν ύποπτα χαρακτηριστικά.

16
Αθλητές και άνθρωποι με έντονη άσκηση

Σε ανθρώπους που ασκούνται έντονα, οι παλμοί μπορεί να σχετίζονται με αφυδάτωση, απώλεια ηλεκτρολυτών, υπερπροπόνηση, καφεΐνη, συμπληρώματα, χαμηλή ενεργειακή πρόσληψη ή ανεπαρκή αποκατάσταση. Δεν είναι σπάνιο κάποιος να νιώθει παλμούς μετά από έντονη προπόνηση, ειδικά αν έχει ιδρώσει πολύ, δεν έχει πιει αρκετά υγρά ή έχει καταναλώσει προ-προπονητικά σκευάσματα.

Οι εξετάσεις που έχουν αξία σε αυτό το πλαίσιο είναι ηλεκτρολύτες, μαγνήσιο, νεφρική λειτουργία, γενική αίματος, φερριτίνη και, ανάλογα με την περίπτωση, CK/CPK. Η CK μπορεί να αυξηθεί μετά από έντονη μυϊκή καταπόνηση και πρέπει να ερμηνεύεται με βάση την άσκηση των προηγούμενων ημερών. Δεν είναι δείκτης αρρυθμίας, αλλά δείκτης μυϊκής βλάβης ή καταπόνησης. Για περισσότερα, δείτε τον οδηγό CK – Τι είναι, πότε αυξάνεται και τι σημαίνει.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν οι παλμοί εμφανίζονται κατά την άσκηση και συνοδεύονται από πόνο στο στήθος, ζάλη, λιποθυμία, δυσανάλογη δύσπνοια ή απότομη πτώση απόδοσης. Σε αυτά τα σενάρια δεν αρκεί εργαστηριακός έλεγχος. Χρειάζεται καρδιολογική εκτίμηση, πιθανώς ΗΚΓ, υπέρηχος καρδιάς, δοκιμασία κόπωσης ή Holter, ανάλογα με την ηλικία, το άθλημα και το ιστορικό.

17
Προετοιμασία για τις εξετάσεις αίματος

Η σωστή προετοιμασία κάνει τα αποτελέσματα πιο αξιόπιστα και πιο εύκολα στην ερμηνεία. Για πολλές εξετάσεις που σχετίζονται με παλμούς, όπως γενική αίματος, TSH, ηλεκτρολύτες, κρεατινίνη και CRP, δεν απαιτείται πάντα αυστηρή νηστεία. Όμως, όταν στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνονται γλυκόζη νηστείας, λιπίδια, σίδηρος ή ειδικές ορμόνες, μπορεί να χρειάζεται συγκεκριμένη οδηγία. Γι’ αυτό δεν πρέπει να ακολουθείται γενικός κανόνας χωρίς συνεννόηση.

Πριν την αιμοληψία, καλό είναι να αποφεύγεται η έντονη άσκηση, το πολύ αλκοόλ και η ακραία αφυδάτωση, εκτός αν ο γιατρός έχει ζητήσει διαφορετικά. Τα φάρμακα δεν διακόπτονται χωρίς ιατρική οδηγία. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε φάρμακα καρδιάς, πίεσης, θυρεοειδούς, αντιπηκτικά, αντιδιαβητικά και διουρητικά. Αυτό που πρέπει να γίνεται είναι να δηλώνονται καθαρά στον ιατρό και στο εργαστήριο.

Για αναλυτικές οδηγίες ανά εξέταση, δείτε τον οδηγό Προετοιμασία Εξετάσεων Αίματος. Στην πράξη, η πιο χρήσιμη πληροφορία για τον ιατρό δεν είναι μόνο «τιμές εξετάσεων», αλλά και οι συνθήκες: ώρα αιμοληψίας, νηστεία ή όχι, φάρμακα, συμπληρώματα, πρόσφατη άσκηση, λοίμωξη, καφές, αλκοόλ και ώρα εμφάνισης των παλμών.

18
Πώς συνδυάζονται οι εξετάσεις με ΗΚΓ και Holter

Οι εξετάσεις αίματος απαντούν στο ερώτημα «υπάρχει κάτι στο αίμα ή στον μεταβολισμό που εξηγεί ή επιδεινώνει τους παλμούς;». Το ΗΚΓ και το Holter απαντούν στο ερώτημα «τι ρυθμό κάνει η καρδιά;». Αυτά τα δύο δεν ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Συμπληρώνουν το ένα το άλλο. Μπορεί οι εξετάσεις αίματος να είναι φυσιολογικές και παρ’ όλα αυτά να υπάρχει αρρυθμία. Μπορεί επίσης το ΗΚΓ να είναι φυσιολογικό, αλλά οι εξετάσεις να αποκαλύψουν υπερθυρεοειδισμό ή αναιμία.

Το απλό ΗΚΓ είναι στιγμιαία καταγραφή. Αν ο ασθενής δεν έχει συμπτώματα εκείνη τη στιγμή, μπορεί να μη φανεί η παροδική αρρυθμία. Το Holter 24ώρου, 48ώρου ή περισσότερων ημερών αυξάνει την πιθανότητα καταγραφής, ειδικά όταν τα επεισόδια είναι συχνά. Αν τα συμπτώματα είναι σπάνια, μπορεί να χρειαστεί διαφορετικός τύπος καταγραφής, πάντα με καρδιολογική καθοδήγηση.

Η σωστή ερμηνεία γίνεται όταν όλα τα κομμάτια μπαίνουν μαζί: ιστορικό, παλμοί, πίεση, ΗΚΓ, Holter, αιματολογικός έλεγχος, φάρμακα, ηλικία και συνοδά νοσήματα. Ένας ασθενής με χαμηλή φερριτίνη και φυσιολογικό Holter έχει διαφορετική αντιμετώπιση από έναν ασθενή με φυσιολογική γενική αίματος αλλά επεισόδια κολπικής μαρμαρυγής. Η εργαστηριακή διερεύνηση βοηθά να μη χαθούν διορθώσιμες αιτίες και να γίνει ασφαλέστερη καρδιολογική απόφαση.

19
Πρακτικός πίνακας συμπτωμάτων και εξετάσεων

Ο παρακάτω πίνακας δεν αντικαθιστά την ιατρική εκτίμηση. Δείχνει πώς σκέφτεται πρακτικά ο κλινικός ιατρός όταν προσπαθεί να συνδέσει το σύμπτωμα με πιθανές αιτίες και κατάλληλες εξετάσεις. Το ίδιο σύμπτωμα μπορεί να έχει πολλές εξηγήσεις, γι’ αυτό η επιλογή εξετάσεων πρέπει να γίνεται με βάση το συνολικό ιστορικό.

20
Συχνές ερωτήσεις

21
Τι να θυμάστε

Οι ταχυκαρδίες και το αίσθημα παλμών είναι συχνά συμπτώματα και δεν σημαίνουν πάντα επικίνδυνη αρρυθμία. Μπορεί να οφείλονται σε άγχος, καφεΐνη, έλλειψη ύπνου, αφυδάτωση ή σωματική καταπόνηση. Μπορεί όμως να σχετίζονται με αναιμία, χαμηλή φερριτίνη, υπερθυρεοειδισμό, χαμηλό κάλιο ή μαγνήσιο, λοίμωξη, νεφρική δυσλειτουργία, υπογλυκαιμία, φάρμακα ή καρδιολογική πάθηση.

Οι εξετάσεις αίματος βοηθούν όταν υπάρχει κλινική ερώτηση. Δεν αντικαθιστούν το ΗΚΓ ή το Holter, αλλά συμπληρώνουν την εικόνα. Η γενική αίματος και η φερριτίνη ελέγχουν αναιμία και σιδηροπενία. Η TSH και η FT4 ελέγχουν θυρεοειδική λειτουργία. Το κάλιο, το μαγνήσιο, το ασβέστιο και το νάτριο δείχνουν ηλεκτρολυτική ισορροπία. Η ουρία, η κρεατινίνη και το eGFR δίνουν εικόνα νεφρικής λειτουργίας. Η γλυκόζη και η HbA1c βοηθούν σε μεταβολικά επεισόδια. Η CRP και η ΤΚΕ έχουν αξία όταν υπάρχει φλεγμονώδης ή λοιμώδης εικόνα.

Το πιο σημαντικό είναι να μη διαβάζονται οι εξετάσεις απομονωμένα. Μια φυσιολογική τιμή δεν ακυρώνει το σύμπτωμα και μια παθολογική τιμή δεν εξηγεί πάντα τα πάντα. Η ερμηνεία πρέπει να γίνεται με βάση το πότε εμφανίζονται οι παλμοί, πόσο διαρκούν, αν είναι ακανόνιστοι, ποια φάρμακα λαμβάνονται, αν υπάρχει πυρετός, αναιμία, εγκυμοσύνη, καρδιολογικό ιστορικό ή άλλα συμπτώματα. Όταν υπάρχουν σημεία κινδύνου, προηγείται η άμεση ιατρική αξιολόγηση.

22
Κλείστε ραντεβού και βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Ενημέρωση για εξετάσεις, φάρμακα και οδηγούς υγείας

Λάβετε σύντομες, ιατρικά επιμελημένες ενημερώσεις για εργαστηριακές εξετάσεις, σωστή προετοιμασία, φάρμακα, συχνές παρενέργειες και νέα άρθρα του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.

Email για λήψη ενημέρωσης*

Η ενημέρωση είναι εκπαιδευτική και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, την οδηγία του θεράποντος ιατρού ή του φαρμακοποιού.

Βιβλιογραφία