Strep Test στα Παιδιά: Πότε Γίνεται, Θετικό/Αρνητικό και Καλλιέργεια Φαρυγγικού

1Τι είναι το Strep Test στα παιδιά;

Το Strep Test είναι μια γρήγορη εξέταση φαρυγγικού επιχρίσματος που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση του β-αιμολυτικού στρεπτόκοκκου ομάδας Α, γνωστού ως Streptococcus pyogenes ή GAS.

Ο GAS είναι η σημαντικότερη βακτηριακή αιτία οξείας φαρυγγίτιδας στα παιδιά. Ωστόσο, δεν προκαλεί κάθε πονόλαιμο. Οι ιογενείς λοιμώξεις είναι συνολικά πολύ συχνότερες και γι’ αυτό το Strep Test πρέπει να χρησιμοποιείται όταν υπάρχει πραγματική κλινική ένδειξη και όχι ως εξέταση ρουτίνας σε κάθε παιδί που έχει βήχα, συνάχι ή ερεθισμένο λαιμό.

Το rapid Strep Test δίνει γρήγορα απάντηση. Η καλλιέργεια φαρυγγικού χρειάζεται περισσότερο χρόνο, αλλά έχει ιδιαίτερη σημασία στα παιδιά όταν το rapid είναι αρνητικό και εξακολουθεί να υπάρχει υποψία στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας.

2Πότε ο πονόλαιμος μπορεί να είναι στρεπτόκοκκος;

Η στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα συχνά εμφανίζεται σχετικά απότομα. Συμπτώματα που μπορεί να αυξάνουν την υποψία είναι:

• έντονος πονόλαιμος,
• πυρετός,
• πόνος κατά την κατάποση,
• ερυθρές ή διογκωμένες αμυγδαλές,
• λευκά εξιδρώματα ή πλάκες στις αμυγδαλές,
• επώδυνοι πρόσθιοι τραχηλικοί λεμφαδένες,
• μικρές πετέχειες στην υπερώα,
• πονοκέφαλος,
• κοιλιακό άλγος, ναυτία ή έμετος σε ορισμένα παιδιά.

Κανένα από αυτά τα ευρήματα μόνο του δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει GAS. Ακόμη και οι λευκές πλάκες στις αμυγδαλές μπορούν να εμφανιστούν σε ιογενείς λοιμώξεις, όπως λοιμώδη μονοπυρήνωση.

Όταν δεν υπάρχουν σαφή ιογενή χαρακτηριστικά, η κλινική εικόνα δεν αρκεί πάντα για να διαχωρίσει με βεβαιότητα τη στρεπτοκοκκική από την ιογενή φαρυγγίτιδα. Σε αυτή την περίπτωση έχει αξία το στοχευμένο testing.

3Η ηλικία του παιδιού έχει σημασία

Η ηλικία είναι από τα σημαντικότερα στοιχεία στην απόφαση για Strep Test.

Πρακτικά: δεν εφαρμόζουμε την ίδια στρατηγική σε ένα παιδί 18 μηνών με καταρροή και σε ένα παιδί 9 ετών με αιφνίδιο πυρετό, έντονο πονόλαιμο και απουσία βήχα.

4Πότε δεν χρειάζεται συνήθως Strep Test;

Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία είναι ότι δεν εξετάζουμε κάθε ίωση για στρεπτόκοκκο.

Συμπτώματα που κατευθύνουν περισσότερο προς ιογενή λοίμωξη είναι:

• έντονος βήχας,
• καταρροή,
• βραχνάδα,
• επιπεφυκίτιδα,
• στοματικά έλκη ή άφθες.

Όταν η εικόνα είναι ξεκάθαρα ιογενής, το Strep Test συνήθως δεν προσφέρει χρήσιμη πληροφορία. Αντίθετα, η αδιάκριτη εξέταση μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση, ιδιαίτερα σε ένα παιδί που είναι φορέας GAS: το test μπορεί να βγει θετικό ενώ ο πραγματικός λόγος του πονόλαιμου είναι ένας ιός.

5Πότε γίνεται Strep Test σε ένα παιδί;

Το Strep Test έχει μεγαλύτερη αξία όταν το παιδί έχει συμπτώματα συμβατά με οξεία φαρυγγίτιδα από GAS και δεν κυριαρχούν τα χαρακτηριστικά μιας απλής ίωσης.

Η απόφαση λαμβάνει υπόψη συνδυαστικά:

• την ηλικία,
• την ένταση και την απότομη έναρξη του πονόλαιμου,
• τον πυρετό,
• την εικόνα των αμυγδαλών,
• τους τραχηλικούς λεμφαδένες,
• την παρουσία ή απουσία βήχα και καταρροής,
• πιθανή επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα,
• την παρουσία εξανθήματος συμβατού με οστρακιά.

Κλινικά συστήματα βαθμολόγησης μπορούν να βοηθήσουν τον γιατρό να εκτιμήσει ποια παιδιά έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα GAS και σε ποια αξίζει να γίνει εργαστηριακός έλεγχος. Δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιούνται μηχανικά ή ανεξάρτητα από την ηλικία και την κλινική εξέταση.

6Πώς γίνεται σωστά η λήψη;

Το Strep Test γίνεται με φαρυγγικό επίχρισμα. Με ειδικό αποστειρωμένο στυλεό λαμβάνεται υλικό από τις αμυγδαλές και το οπίσθιο τοίχωμα του φάρυγγα.

Η λήψη διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα. Μπορεί να προκαλέσει στιγμιαία ενόχληση ή τάση για έμετο, αλλά δεν πρόκειται για επώδυνη διαδικασία.

Για αξιόπιστο αποτέλεσμα είναι σημαντικό ο στυλεός να έρθει σε επαφή με τα σωστά σημεία του φάρυγγα και να αποφεύγεται όσο γίνεται η επαφή με γλώσσα, χείλη και παρειές.

7Τι σημαίνει θετικό Strep Test;

Ένα θετικό rapid Strep Test ανιχνεύει GAS στο φαρυγγικό δείγμα και, σε παιδί με συμβατή οξεία φαρυγγίτιδα, θεωρείται επιβεβαίωση της διάγνωσης.

Σε αυτή την περίπτωση ο παιδίατρος αποφασίζει την κατάλληλη αντιβιοτική θεραπεία με βάση την ηλικία, το βάρος, το ιστορικό αλλεργιών και τα υπόλοιπα κλινικά δεδομένα.

Η σωστή θεραπεία της επιβεβαιωμένης στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας:

• μειώνει τη διάρκεια και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων,
• περιορίζει τη μετάδοση,
• μειώνει τον κίνδυνο ορισμένων επιπλοκών,
• συμβάλλει στην πρόληψη του οξέος ρευματικού πυρετού.

Υπάρχει όμως μία σημαντική εξαίρεση στην απλοποιημένη λογική «θετικό = η αιτία του πονόλαιμου»: τα παιδιά που είναι χρόνιοι φορείς GAS. Σε αυτά η ερμηνεία χρειάζεται συσχέτιση με τα συμπτώματα.

8Τι σημαίνει αρνητικό Strep Test;

Το αρνητικό rapid Strep Test δεν έχει την ίδια σημασία σε όλες τις ηλικίες.

Στα παιδιά ηλικίας 3 ετών και άνω με συμπτώματα που παραμένουν συμβατά με στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα, οι οδηγίες συστήνουν το αρνητικό rapid να επιβεβαιώνεται με καλλιέργεια φαρυγγικού.

Ο λόγος είναι ότι τα rapid antigen tests έχουν γενικά υψηλή ειδικότητα, αλλά η ευαισθησία τους δεν είναι απόλυτη. Δηλαδή ένα θετικό αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, αλλά ένα αρνητικό μπορεί περιστασιακά να χάσει πραγματική λοίμωξη.

9Πότε χρειάζεται καλλιέργεια φαρυγγικού;

Η καλλιέργεια φαρυγγικού εκκρίματος παραμένει η κλασική μέθοδος αναφοράς για τη διάγνωση GAS φαρυγγίτιδας.

Στα παιδιά χρησιμοποιείται ιδιαίτερα:

• μετά από αρνητικό rapid Strep Test όταν η ηλικία είναι ≥3 ετών και η κλινική υποψία παραμένει,
• όταν χρειάζεται εργαστηριακή επιβεβαίωση και το rapid δεν δίνει επαρκή απάντηση,
• σε ειδικές ή επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις όπου απαιτείται πληρέστερη αξιολόγηση.

Η καλλιέργεια χρειάζεται χρόνο για την ανάπτυξη και ταυτοποίηση του μικροοργανισμού. Το πλεονέκτημά της είναι ότι μπορεί να εντοπίσει ορισμένες περιπτώσεις που ένα rapid antigen test δεν ανίχνευσε.

10Rapid Strep Test ή καλλιέργεια;

Για αναλυτικότερη παρουσίαση της ίδιας της εξέτασης δείτε τον γενικό οδηγό Strep Test: σωστή λήψη, rapid, καλλιέργεια και ερμηνεία.

11Τι είναι η φορεία GAS;

Φορέας GAS είναι ένα παιδί που έχει στρεπτόκοκκο ομάδας Α στον φάρυγγά του χωρίς να έχει ενεργή στρεπτοκοκκική νόσο.

Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν ένας φορέας κολλήσει μια συνηθισμένη ίωση. Το παιδί μπορεί να έχει βήχα, συνάχι και πονόλαιμο από τον ιό, αλλά το Strep Test να βγει θετικό επειδή ανιχνεύει τον GAS που ήδη υπήρχε στον φάρυγγα.

Επομένως:

• ένα θετικό test δείχνει ότι ανιχνεύθηκε GAS,
• δεν μπορεί από μόνο του να διαχωρίσει τη χρόνια φορεία από κάθε πιθανό επεισόδιο ενεργής λοίμωξης,
• η κλινική εικόνα και το ιστορικό επαναλαμβανόμενων επεισοδίων έχουν σημασία.

Οι ασυμπτωματικοί φορείς γενικά έχουν μικρότερη πιθανότητα μετάδοσης και πολύ μικρό κίνδυνο των κλασικών επιπλοκών της οξείας στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας. Για αυτό η φορεία δεν αντιμετωπίζεται αυτόματα όπως μία νέα ενεργή λοίμωξη.

12Επαναλαμβανόμενα θετικά Strep Test

Ένα παιδί που εμφανίζει πολλές φορές θετικό Strep Test χρειάζεται προσεκτικότερη αξιολόγηση και όχι απλώς την επανάληψη του ίδιου κύκλου «πονόλαιμος → test → αντιβίωση».

Ο γιατρός θα εξετάσει:

• αν κάθε επεισόδιο είχε πραγματικά εικόνα GAS φαρυγγίτιδας,
• αν μεσολαβούσαν περίοδοι χωρίς συμπτώματα,
• αν υπήρχαν έντονα ιογενή συμπτώματα στα επεισόδια,
• αν υπάρχει πιθανότητα χρόνιας φορείας,
• αν η θεραπεία ολοκληρώθηκε όπως είχε δοθεί,
• αν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες εκθέσεις μέσα στην οικογένεια ή το σχολικό περιβάλλον.

Η επαναλαμβανόμενη ανίχνευση GAS δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι το παιδί παθαίνει κάθε φορά νέα στρεπτοκοκκική λοίμωξη.

13Strep Test και οστρακιά

Η οστρακιά προκαλείται από στελέχη GAS που παράγουν συγκεκριμένες εξωτοξίνες. Συνήθως συνδυάζεται με φαρυγγίτιδα και χαρακτηριστικό εξάνθημα.

Το εξάνθημα είναι συνήθως διάχυτο, ερυθρό και λεπτό στην αφή, συχνά περιγράφεται σαν «γυαλόχαρτο». Μπορεί επίσης να εμφανιστεί χαρακτηριστική εικόνα της γλώσσας, γνωστή ως «γλώσσα φράουλα».

Όταν υπάρχει υποψία οστρακιάς, η διάγνωση πρέπει να επιβεβαιώνεται με εξέταση για GAS — rapid Strep Test, κατάλληλη μοριακή μέθοδο όπου χρησιμοποιείται ή καλλιέργεια φαρυγγικού.

Σε παιδιά άνω των 3 ετών, ένα αρνητικό rapid σε κλινικά ύποπτη οστρακιά μπορεί επίσης να χρειάζεται επιβεβαίωση με καλλιέργεια.

14Μεταδοτικότητα και επιστροφή στο σχολείο

Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α μεταδίδεται κυρίως μέσω στενής επαφής και αναπνευστικών σταγονιδίων. Σχολεία, παιδικοί σταθμοί και οικογένειες διευκολύνουν τη μετάδοση όταν υπάρχει στενή επαφή.

Με την έναρξη κατάλληλης αντιβιοτικής θεραπείας, η μεταδοτικότητα μειώνεται σημαντικά.

Σύμφωνα με τις οδηγίες δημόσιας υγείας, ένα παιδί με επιβεβαιωμένη στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα πρέπει να παραμείνει εκτός σχολείου ή παιδικού σταθμού μέχρι:

• να μην έχει πυρετό και
• να έχουν περάσει τουλάχιστον 12–24 ώρες από την έναρξη της κατάλληλης αντιβιοτικής αγωγής.

Η τελική οδηγία επιστροφής δίνεται από τον παιδίατρο, λαμβάνοντας υπόψη και τη γενική κατάσταση του παιδιού.

15Χρειάζονται CRP, γενική αίματος ή ASTO;

Για τη συνήθη διάγνωση της οξείας στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας, το βασικό ερώτημα απαντάται με φαρυγγικό δείγμα και όχι με μία εξέταση αίματος.

Το ASTO δεν είναι Strep Test. Τα αντισώματα ASTO/ASO αυξάνονται μετά από στρεπτοκοκκική λοίμωξη και χρησιμοποιούνται σε διαφορετικό κλινικό πλαίσιο, κυρίως όταν διερευνώνται πιθανές μεταστρεπτοκοκκικές επιπλοκές. Δεν είναι η κατάλληλη εξέταση για να αποφασίσουμε αν ο σημερινός πονόλαιμος οφείλεται σε GAS.

Αντίστοιχα:

• η CRP μπορεί να δείξει φλεγμονή αλλά δεν ταυτοποιεί τον GAS,
• η γενική αίματος δεν μπορεί να επιβεβαιώσει ή να αποκλείσει από μόνη της στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα,
• το Strep Test ή η καλλιέργεια απαντούν άμεσα στο ερώτημα αν ανιχνεύεται GAS στον φάρυγγα.

16Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση;

Το Strep Test δεν πρέπει να καθυστερεί την ιατρική αξιολόγηση ενός παιδιού που φαίνεται σοβαρά άρρωστο.

Άμεση εκτίμηση χρειάζεται ιδιαίτερα όταν υπάρχει:

• δυσκολία στην αναπνοή,
• δυσκολία ή αδυναμία κατάποσης υγρών,
• έντονη σιελόρροια επειδή το παιδί δεν μπορεί να καταπιεί,
• σημαντική αφυδάτωση ή πολύ μειωμένη ούρηση,
• έντονη υπνηλία, σύγχυση ή κακή γενική κατάσταση,
• έντονο μονόπλευρο πρήξιμο ή πόνος στον λαιμό,
• δυσκολία στο άνοιγμα του στόματος,
• επιδείνωση αντί βελτίωσης,
• εξάνθημα μαζί με σοβαρή κακουχία ή άλλα ανησυχητικά συμπτώματα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις προέχει η κλινική αξιολόγηση και όχι η αναμονή ενός εργαστηριακού αποτελέσματος.

17Συχνά λάθη στην πράξη

1. «Έχει πονόλαιμο, άρα χρειάζεται Strep Test.»
Όχι απαραίτητα. Ένα παιδί με βήχα, καταρροή και βραχνάδα έχει πολύ συχνότερα ιογενή λοίμωξη.

2. «Έχει πύον στις αμυγδαλές, άρα είναι στρεπτόκοκκος.»
Οι λευκές πλάκες δεν είναι ειδικές για GAS και μπορούν να εμφανιστούν και σε άλλες λοιμώξεις.

3. «Το rapid είναι αρνητικό, άρα αποκλείστηκε ο στρεπτόκοκκος.»
Όχι πάντα στα παιδιά. Σε συμπτωματικό παιδί ≥3 ετών, το αρνητικό rapid συχνά χρειάζεται επιβεβαίωση με καλλιέργεια.

4. «Θετικό Strep Test σημαίνει πάντα ότι ο GAS προκαλεί τα σημερινά συμπτώματα.»
Συνήθως το θετικό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε συμβατή κλινική εικόνα, αλλά η φορεία μπορεί να δυσκολέψει την ερμηνεία σε παιδιά με επαναλαμβανόμενα θετικά αποτελέσματα ή σαφή ιογενή συμπτώματα.

5. «Το ASTO θα μας πει αν έχει τώρα στρεπτόκοκκο.»
Όχι. Για την οξεία φαρυγγίτιδα χρησιμοποιούμε Strep Test ή/και καλλιέργεια φαρυγγικού.

6. «Καλύτερα να δώσουμε αντιβίωση για σιγουριά.»
Η αδικαιολόγητη χρήση αντιβιοτικών δεν προσφέρει όφελος στις ιογενείς λοιμώξεις και αυξάνει τις ανεπιθύμητες ενέργειες και την πίεση για ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής.

Συχνές Ερωτήσεις

19Τι να θυμάστε

Για περισσότερα σχετικά με τον πονόλαιμο και τη διαφορική διάγνωση μπορείτε να δείτε και τον οδηγό Φαρυγγίτιδα και Αμυγδαλίτιδα καθώς και τον αναλυτικό οδηγό για τον β-αιμολυτικό στρεπτόκοκκο ομάδας Α (GAS).

20Χρήσιμοι οδηγοί και βιβλιογραφία

Ενδεικτική βιβλιογραφία

1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Clinical Guidance for Group A Streptococcal Pharyngitis. CDC – Group A Strep Pharyngitis.
2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Testing for Strep Throat or Scarlet Fever. CDC – Strep Testing.
3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Clinical Guidance for Scarlet Fever. CDC – Scarlet Fever.
4. Infectious Diseases Society of America (IDSA). 2025 Clinical Practice Guideline Update on Group A Streptococcal Pharyngitis: Risk Assessment Using Clinical Scoring Systems in Children and Adults. IDSA Clinical Practice Guideline.
5. Μικροβιολογικό Λαμία. Strep Test: Σωστή Λήψη, Rapid, Καλλιέργεια και Ερμηνεία Αποτελέσματος.
6. Μικροβιολογικό Λαμία. Καλλιέργεια Φαρυγγικού Εκκρίματος: Στρεπτόκοκκος, Πότε Γίνεται και Τι Δείχνει.