Τροφική Αλλεργία RAST: Γάλα, Αυγό, Σιτάρι, Φιστίκι, Σόγια

1 Τι είναι το RAST τροφών

Το RAST τροφών είναι εξέταση αίματος που βοηθά στη διερεύνηση πιθανής αλλεργικής αντίδρασης σε συγκεκριμένες τροφές. Στην καθημερινή γλώσσα, πολλοί ασθενείς ζητούν “RAST για τροφές” όταν θέλουν να ελεγχθεί αν υπάρχει αλλεργική ευαισθητοποίηση σε γάλα, αυγό, σιτάρι, φιστίκι, σόγια ή άλλες τροφές. Ο όρος RAST έχει μείνει στην πράξη επειδή είναι γνωστός, απλός και άμεσα αναγνωρίσιμος.

Η εξέταση δεν σημαίνει ότι ο ασθενής τρώει την τροφή στο εργαστήριο. Γίνεται με απλή αιμοληψία. Το εργαστήριο ελέγχει αν στο αίμα υπάρχουν αντισώματα που αναγνωρίζουν συγκεκριμένο τροφικό αλλεργιογόνο. Αν υπάρχουν, το αποτέλεσμα δείχνει ότι ο οργανισμός έχει ευαισθητοποιηθεί. Αυτό είναι σημαντικό εύρημα, αλλά δεν είναι από μόνο του πλήρης διάγνωση τροφικής αλλεργίας.

Για να έχει νόημα το RAST, πρέπει να υπάρχει ερώτημα. Για παράδειγμα: “Έβγαλε το παιδί κνίδωση μετά το αυγό;”, “Υπήρξε εμετός και οίδημα μετά από γάλα;”, “Έπαθε ο ασθενής πρήξιμο στα χείλη μετά από φιστίκι;”, “Υπάρχει αντίδραση μετά από σιτάρι ή προϊόντα σόγιας;”. Όσο πιο καθαρό είναι το ιστορικό, τόσο πιο χρήσιμο είναι το αποτέλεσμα. Αντίθετα, ένα μεγάλο panel χωρίς συμπτώματα μπορεί να δώσει χαμηλές θετικότητες που μπερδεύουν την ερμηνεία.

2 Πότε ζητείται RAST για τροφική αλλεργία

Το RAST για τροφική αλλεργία ζητείται όταν υπάρχει ιστορικό που ταιριάζει με άμεση αλλεργική αντίδραση μετά από συγκεκριμένη τροφή. Τυπικά, τα συμπτώματα εμφανίζονται μέσα σε λίγα λεπτά έως περίπου δύο ώρες μετά την κατανάλωση. Η χρονική σχέση έχει μεγάλη σημασία. Άλλο είναι μια γενικευμένη κνίδωση δεκαπέντε λεπτά μετά από φιστίκι και άλλο ένα αόριστο φούσκωμα την επόμενη ημέρα μετά από βαρύ γεύμα.

Η εξέταση μπορεί να ζητηθεί σε παιδιά με ύποπτη αλλεργία στο γάλα ή στο αυγό, σε ενήλικες με πιθανή αλλεργία σε φιστίκι, σε άτομα που αναφέρουν άμεση αντίδραση μετά από σιτάρι ή σε ασθενείς που παρουσιάζουν συμπτώματα μετά από προϊόντα σόγιας. Μπορεί επίσης να ζητηθεί όταν υπάρχουν πολλαπλές πιθανές τροφές και χρειάζεται να ξεχωρίσει ποια είναι η πιο πιθανή αιτία.

RAST αίματος μπορεί να προτιμηθεί όταν οι δερματικές δοκιμασίες δεν είναι πρακτικές, όπως σε εκτεταμένο έκζεμα, έντονο δερμογραφισμό ή χρήση φαρμάκων που δυσκολεύουν την αξιολόγηση των δερματικών tests. Είναι επίσης χρήσιμο όταν χρειάζεται αριθμητική παρακολούθηση στον χρόνο, για παράδειγμα σε παιδί με γνωστή αλλεργία στο γάλα ή στο αυγό, όπου ο ιατρός θέλει να εκτιμήσει αν η ευαισθητοποίηση μειώνεται.

3 Τι δείχνει και τι δεν δείχνει το RAST

Το RAST δείχνει αν υπάρχουν στο αίμα αντισώματα έναντι μιας συγκεκριμένης τροφής. Αυτό λέγεται ευαισθητοποίηση. Η ευαισθητοποίηση είναι εργαστηριακό εύρημα. Η τροφική αλλεργία είναι κλινική διάγνωση. Για να πούμε ότι ένα άτομο έχει πραγματική αλλεργία, πρέπει το αποτέλεσμα να ταιριάζει με τα συμπτώματα, τον χρόνο εμφάνισης και την επαναληψιμότητα της αντίδρασης.

Το RAST δεν δείχνει με βεβαιότητα πόσο σοβαρή θα είναι μια μελλοντική αντίδραση. Η υψηλότερη τιμή αυξάνει την πιθανότητα κλινικής αλλεργίας, αλλά δεν προβλέπει από μόνη της τη βαρύτητα. Η σοβαρότητα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως ποσότητα τροφής, άσκηση, λήψη αλκοόλ ή αντιφλεγμονωδών, συνύπαρξη άσθματος, ηλικία, προηγούμενο ιστορικό και γενική κατάσταση του ασθενούς.

Το RAST δεν είναι εξέταση για τροφική δυσανεξία, δυσπεψία, δυσανεξία στη λακτόζη, κοιλιοκάκη, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου ή τροφική δηλητηρίαση. Δεν είναι “λίστα τροφών που με πειράζουν”. Είναι στοχευμένο εργαλείο για πιθανή άμεση αλλεργική αντίδραση, δηλαδή αντίδραση που συνήθως εμφανίζεται γρήγορα και μπορεί να αφορά το δέρμα, το αναπνευστικό, το γαστρεντερικό ή το κυκλοφορικό.

4 Κωδικοί RAST για κατάλογο εξετάσεων

Για να μπει σωστά το άρθρο και στον κατάλογο εξετάσεων, είναι χρήσιμο να εμφανίζονται οι κωδικοί των βασικών αλλεργιογόνων. Οι κωδικοί βοηθούν στην αναζήτηση, στην ακριβή καταχώριση και στην αποφυγή σύγχυσης μεταξύ γενικής ονομασίας και επιμέρους αλλεργιογόνων. Για παράδειγμα, άλλο είναι το γενικό αυγό, άλλο το ασπράδι αυγού και άλλο ο κρόκος αυγού.

Για τον κατάλογο εξετάσεων, πρακτικά μπορούν να μπουν ξεχωριστές καταχωρίσεις: RAST Γάλα (f2), RAST Αυγό (f245), RAST Ασπράδι Αυγού (f1), RAST Κρόκος Αυγού (f75), RAST Σιτάρι (f4), RAST Φιστίκι (f13), RAST Σόγια (f14) και προαιρετικά RAST Food Mix fx5, αν θέλετε να υπάρχει καταχώριση για βασικό μίγμα τροφών.

5 RAST γάλακτος f2

Το RAST γάλακτος f2 χρησιμοποιείται όταν υπάρχει υποψία αλλεργίας στις πρωτεΐνες του γάλακτος. Είναι πολύ σημαντικό να ξεχωρίζει η αλλεργία στο γάλα από τη δυσανεξία στη λακτόζη. Η αλλεργία αφορά ανοσολογική αντίδραση σε πρωτεΐνες γάλακτος. Η δυσανεξία στη λακτόζη αφορά δυσκολία πέψης της λακτόζης και προκαλεί κυρίως φούσκωμα, αέρια, κοιλιακό πόνο ή διάρροια, χωρίς να είναι αλλεργία.

Η αλλεργία στο γάλα μπορεί να εμφανιστεί με κνίδωση, κοκκινίλες, κνησμό, οίδημα στα χείλη ή στα βλέφαρα, εμετό, βήχα, συριγμό ή δυσκολία στην αναπνοή. Στα βρέφη και στα παιδιά, η αξιολόγηση θέλει ιδιαίτερη προσοχή, επειδή το γάλα είναι βασική τροφή. Ένα θετικό RAST γάλακτος f2 έχει μεγαλύτερη σημασία όταν υπάρχει σαφής αντίδραση μετά από γάλα ή γαλακτοκομικό προϊόν.

Αν ένα παιδί καταναλώνει γάλα χωρίς συμπτώματα και βρεθεί χαμηλά θετικό σε τυχαίο έλεγχο, η ερμηνεία είναι διαφορετική. Η απόφαση για αποφυγή, επανεισαγωγή ή περαιτέρω έλεγχο δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στον αριθμό. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει επιπλέον αλλεργιογόνα πρωτεϊνών γάλακτος, όπως καζεΐνη ή πρωτεΐνες ορού, για πιο λεπτομερή εκτίμηση.

6 RAST αυγού f245, RAST ασπράδι αυγού f1 και RAST κρόκος αυγού f75

Στην αλλεργία στο αυγό χρειάζεται να ξεχωρίζουμε τη γενική καταχώριση RAST Αυγό f245 από το RAST Ασπράδι Αυγού f1 και το RAST Κρόκος Αυγού f75. Στην πράξη, το ασπράδι αυγού είναι πολύ συχνό αλλεργιογόνο και γι’ αυτό το f1 είναι σημαντική καταχώριση στον κατάλογο εξετάσεων. Το f245 μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γενική καταχώριση για αυγό, ενώ το f75 αφορά ειδικότερα τον κρόκο.

Η αλλεργία στο αυγό είναι συχνότερη στα παιδιά, αλλά μπορεί να επιμένει ή να εμφανίζεται και αργότερα. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μετά από βραστό αυγό, ομελέτα, γλυκά, κρέμες, μαγιονέζα, αρτοσκευάσματα ή έτοιμα τρόφιμα που περιέχουν αυγό. Έχει σημασία αν το παιδί αντιδρά σε ωμό ή ελαφρά μαγειρεμένο αυγό, αλλά ανέχεται καλά ψημένο αυγό μέσα σε τρόφιμα.

Ένα θετικό RAST αυγού πρέπει να συσχετίζεται με τα συμπτώματα. Αν υπήρξε άμεση κνίδωση, εμετός ή οίδημα μετά από αυγό, το αποτέλεσμα έχει μεγάλη κλινική αξία. Αν όμως το παιδί έτρωγε αυγό χωρίς πρόβλημα και το αποτέλεσμα βρέθηκε τυχαία, δεν πρέπει να γίνεται αυτόματη απαγόρευση χωρίς ιατρική αξιολόγηση. Η άσκοπη αποφυγή αυγού μπορεί να περιορίσει τη διατροφή και να δημιουργήσει περιττό άγχος.

7 RAST σιταριού f4

Το RAST σιταριού f4 διερευνά πιθανή αλλεργική ευαισθητοποίηση στο σιτάρι. Δεν είναι εξέταση για κοιλιοκάκη και δεν πρέπει να συγχέεται με έλεγχο γλουτένης. Η κοιλιοκάκη είναι αυτοάνοσο νόσημα και διερευνάται με άλλες εξετάσεις, όπως αντισώματα έναντι ιστικής τρανσγλουταμινάσης, ενδομυϊκά αντισώματα και άλλους δείκτες ανάλογα με το περιστατικό.

Η αλλεργία στο σιτάρι μπορεί να εμφανιστεί μετά από ψωμί, ζυμαρικά, πίτες, μπισκότα, κέικ ή άλλα τρόφιμα που περιέχουν σιτάρι. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι δερματικά, γαστρεντερικά ή αναπνευστικά. Σε ορισμένους ασθενείς υπάρχει ειδική μορφή όπου η αντίδραση εμφανίζεται όταν η κατανάλωση σιταριού συνδυάζεται με άσκηση, αλκοόλ ή άλλους παράγοντες. Αυτό κάνει το ιστορικό απαραίτητο.

Πολλοί ασθενείς έχουν φούσκωμα ή ενόχληση μετά από αρτοσκευάσματα χωρίς να έχουν αλλεργία στο σιτάρι. Μπορεί να υπάρχουν ζυμώσεις, ευερέθιστο έντερο, δυσανεξία σε άλλα συστατικά, βαρύ γεύμα ή κοιλιοκάκη. Το RAST σιταριού f4 απαντά μόνο στο ερώτημα της αλλεργικής ευαισθητοποίησης και όχι σε όλες τις πιθανές αιτίες συμπτωμάτων μετά από σιτάρι.

8 RAST φιστικιού f13

Το RAST φιστικιού f13 είναι από τις εξετάσεις που χρειάζονται ιδιαίτερα προσεκτική ερμηνεία. Το φιστίκι μπορεί να σχετίζεται με σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις σε ορισμένους ασθενείς, αλλά η θετικότητα στο αίμα δεν έχει πάντα την ίδια σημασία. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε πραγματική κλινική αλλεργία και εργαστηριακή ευαισθητοποίηση χωρίς σαφή συμπτώματα.

Στην ερμηνεία βοηθούν συγκεκριμένες ερωτήσεις: Έφαγε πράγματι ο ασθενής φιστίκι; Πόση ποσότητα; Σε πόση ώρα εμφανίστηκαν τα συμπτώματα; Υπήρξε κνίδωση, οίδημα, δύσπνοια, εμετός ή ζάλη; Χρειάστηκε επείγουσα αντιμετώπιση; Υπήρξε επανάληψη σε νέα έκθεση; Υπάρχει άσθμα; Οι απαντήσεις αλλάζουν την κλινική αξία του αποτελέσματος.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ο αλλεργιολόγος μπορεί να ζητήσει επιπλέον μοριακό έλεγχο συστατικών φιστικιού για καλύτερη εκτίμηση κινδύνου. Η απόφαση για επανέκθεση ή δοκιμασία πρόκλησης δεν πρέπει να λαμβάνεται από τον ασθενή μόνος του, ειδικά αν υπήρξαν αναπνευστικά συμπτώματα, γενικευμένη αντίδραση ή εικόνα αναφυλαξίας.

9 RAST σόγιας f14

Το RAST σόγιας f14 ζητείται όταν υπάρχει υποψία αλλεργικής αντίδρασης σε σόγια ή προϊόντα που την περιέχουν. Η σόγια μπορεί να υπάρχει εμφανώς σε τρόφιμα όπως ρόφημα σόγιας, tofu και σάλτσες, αλλά και ως συστατικό σε επεξεργασμένα προϊόντα. Γι’ αυτό η λήψη ιστορικού πρέπει να περιλαμβάνει και έτοιμα τρόφιμα, πρωτεϊνούχα προϊόντα και ετικέτες συστατικών.

Η θετικότητα στη σόγια μπορεί να είναι κλινικά σημαντική, αλλά μπορεί επίσης να σχετίζεται με διασταυρούμενες αντιδράσεις με άλλα φυτικά αλλεργιογόνα. Αν ο ασθενής καταναλώνει σόγια χωρίς συμπτώματα, ένα χαμηλό θετικό RAST σόγιας μπορεί να μην έχει πρακτική σημασία. Αν όμως εμφανίζει άμεσα συμπτώματα μετά από προϊόντα σόγιας, το αποτέλεσμα βοηθά στην τεκμηρίωση της υποψίας.

Στα παιδιά, η αλλεργία στη σόγια μπορεί να συνυπάρχει με άλλες τροφικές αλλεργίες, αλλά κάθε περίπτωση πρέπει να αξιολογείται ξεχωριστά. Δεν είναι σωστό να αποκλείονται πολλές τροφές μόνο επειδή υπάρχουν χαμηλές εργαστηριακές θετικότητες. Η θρεπτική επάρκεια είναι σημαντική, ειδικά όταν υπάρχουν ήδη περιορισμοί σε γάλα, αυγό ή σιτάρι.

10 RAST Food Mix fx5: πότε έχει νόημα

Το RAST Food Mix fx5 είναι μίγμα βασικών τροφικών αλλεργιογόνων. Συνήθως περιλαμβάνει ασπράδι αυγού f1, γάλα f2, ψάρι f3, σιτάρι f4, φιστίκι f13 και σόγια f14. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αρχικός έλεγχος όταν υπάρχει υποψία τροφικής αλλεργίας αλλά το ιστορικό δεν δείχνει καθαρά μία συγκεκριμένη τροφή.

Το fx5 έχει πρακτική αξία ως μίγμα, αλλά δεν αντικαθιστά πάντα τον ξεχωριστό έλεγχο κάθε τροφής. Αν το fx5 είναι θετικό, συχνά χρειάζεται να ακολουθήσει ανάλυση των επιμέρους αλλεργιογόνων για να φανεί ποιο από τα συστατικά είναι υπεύθυνο για τη θετικότητα. Αν το ιστορικό είναι ήδη ξεκάθαρο, για παράδειγμα αντίδραση μόνο μετά από αυγό, μπορεί να είναι πιο χρήσιμο να ζητηθεί απευθείας RAST αυγού ή ασπραδιού αυγού.

Για το συγκεκριμένο άρθρο, επειδή αναλύονται γάλα, αυγό, σιτάρι, φιστίκι και σόγια, το fx5 μπορεί να αναφερθεί ως σχετικό food mix, αλλά πρέπει να σημειωθεί ότι περιλαμβάνει και ψάρι. Αν στον κατάλογο εξετάσεων μπει το fx5, καλό είναι να εμφανίζεται ως ξεχωριστή καταχώριση “RAST Food Mix fx5” και όχι ως απλή συνώνυμη ονομασία του παρόντος άρθρου.

11 Συμπτώματα που ταιριάζουν με τροφική αλλεργία

Τα συμπτώματα που ταιριάζουν περισσότερο με άμεση τροφική αλλεργία είναι αυτά που εμφανίζονται γρήγορα μετά από συγκεκριμένη τροφή. Από το δέρμα μπορεί να εμφανιστούν κνίδωση, κοκκινίλες, έντονος κνησμός, πρήξιμο στα χείλη, στη γλώσσα ή στα βλέφαρα. Από το γαστρεντερικό μπορεί να εμφανιστούν ναυτία, εμετός, κοιλιακός πόνος ή διάρροια. Από το αναπνευστικό μπορεί να εμφανιστούν βήχας, βράγχος φωνής, συριγμός ή δύσπνοια.

Σε πιο σοβαρές αντιδράσεις μπορεί να υπάρξει ζάλη, αδυναμία, πτώση πίεσης, σύγχυση ή αίσθημα λιποθυμίας. Αυτή η εικόνα χρειάζεται άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Το RAST δεν είναι εξέταση για την οξεία στιγμή του επεισοδίου. Είναι εργαλείο διερεύνησης μετά το επεισόδιο, ώστε να αποσαφηνιστεί αν υπάρχει πιθανή αλλεργική ευαισθητοποίηση στην ύποπτη τροφή.

Αντίθετα, χρόνια κόπωση, πονοκέφαλος, φούσκωμα πολλών ημερών, αόριστη δυσπεψία ή ενόχληση μετά από πολλά διαφορετικά γεύματα δεν είναι τυπική εικόνα άμεσης τροφικής αλλεργίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα συμπτώματα δεν έχουν σημασία. Σημαίνει ότι μπορεί να χρειάζονται διαφορετική διερεύνηση και όχι απλώς RAST σε πολλές τροφές χωρίς σαφές ερώτημα.

12 Προετοιμασία και αιμοληψία

Για το RAST τροφών δεν απαιτείται συνήθως νηστεία. Ο ασθενής μπορεί να κάνει την αιμοληψία οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, εκτός αν έχουν ζητηθεί ταυτόχρονα άλλες εξετάσεις που απαιτούν ειδική προετοιμασία. Η εξέταση γίνεται με απλή λήψη αίματος και δεν εκθέτει τον ασθενή στην τροφή που ελέγχεται.

Η λήψη αντιισταμινικών δεν επηρεάζει συνήθως το αποτέλεσμα του RAST αίματος με τον ίδιο τρόπο που μπορεί να επηρεάσει τις δερματικές δοκιμασίες. Παρόλα αυτά, ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει τον ιατρό για τα φάρμακα που λαμβάνει, για προηγούμενα επεισόδια αναφυλαξίας, για άσθμα και για κάθε σημαντικό ιατρικό ιστορικό.

Πριν από την αιμοληψία είναι χρήσιμο να καταγραφούν οι ύποπτες τροφές. Για κάθε τροφή βοηθά να σημειωθεί η ποσότητα, η μορφή της τροφής, ο χρόνος εμφάνισης των συμπτωμάτων, η διάρκεια, η θεραπεία που χρειάστηκε και αν το επεισόδιο επαναλήφθηκε. Αυτές οι πληροφορίες είναι συχνά πιο χρήσιμες από ένα μεγάλο panel χωρίς κατεύθυνση.

13 Πώς γράφονται τα αποτελέσματα RAST

Τα αποτελέσματα RAST μπορεί να αναφέρονται αριθμητικά, συνήθως σε kUA/L, ή να συνοδεύονται από κλάσεις. Η αριθμητική τιμή επιτρέπει καλύτερη παρακολούθηση στον χρόνο, αλλά δεν πρέπει να ερμηνεύεται μηχανικά. Η ίδια τιμή μπορεί να έχει διαφορετικό νόημα ανάλογα με την τροφή, την ηλικία, το ιστορικό και τη μέθοδο.

Το αποτέλεσμα πρέπει να διαβάζεται μαζί με το ερώτημα για το οποίο ζητήθηκε. Ένα θετικό RAST γάλακτος f2 σε βρέφος με άμεση αντίδραση έχει άλλη σημασία από ένα χαμηλό θετικό RAST σόγιας f14 σε ενήλικα που τρώει σόγια χωρίς συμπτώματα. Η εξέταση δεν είναι “τεστ απαγόρευσης τροφών”, αλλά εργαστηριακό στοιχείο μέσα σε συνολική αξιολόγηση.

14 Τι σημαίνει θετικό RAST

Θετικό RAST σημαίνει ότι ανιχνεύθηκαν αντισώματα έναντι της συγκεκριμένης τροφής. Αυτό δείχνει ευαισθητοποίηση. Δεν σημαίνει πάντα ότι ο ασθενής έχει κλινική αλλεργία, ούτε ότι πρέπει να κόψει αυτόματα την τροφή για πάντα. Η κλινική αλλεργία γίνεται πιθανή όταν το θετικό αποτέλεσμα ταιριάζει με σαφή συμπτώματα μετά την τροφή.

Για παράδειγμα, θετικό RAST αυγού σε παιδί που εμφανίζει κνίδωση και εμετό λίγο μετά το αυγό είναι σημαντικό εύρημα. Θετικό RAST φιστικιού f13 σε ενήλικα που είχε οίδημα, δύσπνοια ή γενικευμένη αντίδραση μετά από φιστίκι επίσης έχει μεγάλη βαρύτητα. Αντίθετα, χαμηλό θετικό RAST σε τροφή που ο ασθενής καταναλώνει συστηματικά χωρίς πρόβλημα μπορεί να μην έχει πρακτική σημασία.

Η σωστή επόμενη κίνηση εξαρτάται από το ιστορικό. Μπορεί να χρειαστεί αποφυγή, εκπαίδευση για αναγνώριση συμπτωμάτων, περαιτέρω αλλεργιολογικός έλεγχος ή παρακολούθηση. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί ελεγχόμενη δοκιμασία πρόκλησης από ειδικό. Αυτό δεν πρέπει να γίνεται ανεξέλεγκτα στο σπίτι, ειδικά όταν υπήρξαν σοβαρά συμπτώματα.

15 Τι σημαίνει αρνητικό RAST

Αρνητικό RAST σημαίνει ότι δεν ανιχνεύθηκε ευαισθητοποίηση πάνω από το όριο της μεθόδου για τη συγκεκριμένη τροφή. Αυτό μειώνει την πιθανότητα άμεσης αλλεργικής αντίδρασης για την τροφή που ελέγχθηκε. Σε πολλές περιπτώσεις, ένα αρνητικό αποτέλεσμα είναι καθησυχαστικό, ειδικά όταν το ιστορικό δεν είναι έντονα ύποπτο.

Ωστόσο, αρνητικό RAST δεν σημαίνει ότι κάθε σύμπτωμα μετά από τροφή είναι ασήμαντο. Μπορεί να υπάρχουν δυσανεξίες, μη αλλεργικοί μηχανισμοί, γαστρεντερικά νοσήματα, κοιλιοκάκη, ένζυμικές ανεπάρκειες, φαρμακευτικοί παράγοντες ή άλλες αιτίες. Αν το ιστορικό είναι σοβαρό, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει επιπλέον εξετάσεις ή να παραπέμψει σε αλλεργιολόγο.

Σε ασθενή με ιστορικό αναφυλακτικής εικόνας, το αρνητικό αποτέλεσμα δεν πρέπει να οδηγεί σε ανεξέλεγκτη επανέκθεση. Η ασφάλεια προηγείται. Η ερμηνεία πρέπει να γίνεται με βάση τη συνολική εικόνα και όχι μόνο με βάση ένα αποτέλεσμα.

16 RAST και δερματικά τεστ αλλεργίας

Το RAST και τα δερματικά τεστ αλλεργίας δεν είναι αντίπαλες εξετάσεις. Είναι διαφορετικά εργαλεία που απαντούν σε παρόμοιο ερώτημα: υπάρχει αλλεργική ευαισθητοποίηση σε συγκεκριμένο αλλεργιογόνο; Τα δερματικά τεστ δίνουν γρήγορη εικόνα στο ιατρείο, αλλά επηρεάζονται από την κατάσταση του δέρματος, τη λήψη ορισμένων φαρμάκων και την τεχνική. Το RAST γίνεται με αίμα και είναι χρήσιμο όταν το δέρμα δεν επιτρέπει αξιόπιστη δοκιμασία ή όταν χρειάζεται αριθμητικό αποτέλεσμα.

Σε ορισμένα περιστατικά, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει και τα δύο. Για παράδειγμα, σε ύποπτη αλλεργία στο φιστίκι με σημαντικό ιστορικό, μπορεί να χρειαστεί συνδυασμός ιστορικού, RAST, δερματικών δοκιμασιών και πιθανώς μοριακού ελέγχου. Σε άλλα περιστατικά, ένα στοχευμένο RAST μπορεί να είναι αρκετό για την αρχική διερεύνηση.

Το σημαντικό είναι να μη γίνεται καμία εξέταση χωρίς ερώτημα. Ο αλλεργιολογικός έλεγχος έχει νόημα όταν προσπαθεί να εξηγήσει συγκεκριμένη αντίδραση. Όταν γίνεται ως γενικό screening χωρίς ιστορικό, μπορεί να δημιουργήσει περισσότερες απορίες από απαντήσεις.

17 RAST, δυσανεξίες και IgG panels τροφών

Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι η σύγχυση αλλεργίας και δυσανεξίας. Η αλλεργία είναι ανοσολογική αντίδραση. Η δυσανεξία συνήθως αφορά δυσκολία πέψης ή μεταβολισμού μιας ουσίας. Η δυσανεξία στη λακτόζη, για παράδειγμα, δεν διαγιγνώσκεται με RAST γάλακτος. Μπορεί να προκαλεί φούσκωμα, αέρια, κράμπες και διάρροια, αλλά δεν είναι αλλεργία στις πρωτεΐνες γάλακτος.

Αντίστοιχα, η κοιλιοκάκη δεν διαγιγνώσκεται με RAST σιταριού. Η κοιλιοκάκη είναι αυτοάνοσο νόσημα που σχετίζεται με τη γλουτένη και απαιτεί διαφορετικό εργαστηριακό και κλινικό έλεγχο. Ένας ασθενής μπορεί να έχει συμπτώματα μετά από σιτάρι για πολλούς λόγους: αλλεργία, κοιλιοκάκη, μη κοιλιοκακική ευαισθησία, ευερέθιστο έντερο, ζυμώσεις ή συνοδά συστατικά του γεύματος.

Το RAST δεν πρέπει επίσης να συγχέεται με εμπορικά IgG ή IgG4 panels τροφών που συχνά παρουσιάζονται ως τεστ δυσανεξίας. Η παρουσία IgG έναντι τροφών δεν αποτελεί απόδειξη αλλεργίας και συχνά αντικατοπτρίζει απλή έκθεση ή ανοχή. Τέτοια panels μπορούν να οδηγήσουν σε μακροσκελείς λίστες αποκλεισμών χωρίς πραγματική ιατρική αξία.

18 RAST τροφών στα παιδιά

Στα παιδιά, το RAST τροφών χρησιμοποιείται συχνά για γάλα, αυγό, σιτάρι, φιστίκι και σόγια. Η ερμηνεία πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτική, επειδή τα παιδιά μπορεί να έχουν ατοπική δερματίτιδα, πολλαπλές ευαισθητοποιήσεις ή μεταβαλλόμενη ανοσολογική εικόνα με την ηλικία. Ένα αποτέλεσμα που σήμερα είναι θετικό μπορεί να μειωθεί με τον χρόνο, ειδικά σε ορισμένες αλλεργίες της παιδικής ηλικίας.

Το γάλα και το αυγό είναι βασικές τροφές και δεν πρέπει να αποκλείονται χωρίς σοβαρό λόγο. Αν το παιδί είχε άμεση αντίδραση, ο αποκλεισμός μπορεί να είναι απαραίτητος μέχρι να υπάρξει ιατρική οδηγία. Αν όμως δεν υπάρχει σαφές ιστορικό, η απλή θετικότητα δεν αρκεί για να αλλάξει δραστικά η διατροφή.

Στα παιδιά, η παρακολούθηση του RAST στον χρόνο μπορεί να βοηθήσει τον ιατρό να εκτιμήσει την πορεία. Δεν σημαίνει όμως ότι οι γονείς πρέπει να κάνουν μόνοι τους δοκιμές στο σπίτι. Η επανεισαγωγή τροφής, όταν υπάρχει ιστορικό αλλεργίας, γίνεται με συγκεκριμένο πλάνο και ιατρική καθοδήγηση.

19 RAST τροφών στους ενήλικες

Στους ενήλικες, η τροφική αλλεργία μπορεί να εμφανιστεί με διαφορετικό τρόπο σε σχέση με τα παιδιά. Μπορεί να υπάρχει νέα αντίδραση σε τροφή που παλαιότερα ήταν ανεκτή, αντίδραση σε φιστίκι ή άλλους ξηρούς καρπούς, αντίδραση σε σιτάρι που εμφανίζεται μόνο με άσκηση ή συμπτώματα από φυτικά τρόφιμα λόγω διασταυρούμενης αντιδραστικότητας με γύρεις. Το RAST βοηθά όταν το ιστορικό είναι συγκεκριμένο.

Ένα συχνό φαινόμενο στους ενήλικες είναι τα ήπια στοματικά συμπτώματα μετά από φυτικές τροφές, όπως κνησμός στο στόμα ή στον λαιμό. Σε κάποιες περιπτώσεις σχετίζεται με αλλεργία σε γύρεις και διασταυρούμενες πρωτεΐνες. Αυτό δεν έχει πάντα την ίδια επικινδυνότητα με μια συστηματική τροφική αλλεργία, αλλά χρειάζεται αξιολόγηση όταν τα συμπτώματα επεκτείνονται πέρα από το στόμα ή όταν υπάρχει ιστορικό αναφυλαξίας.

Στους ενήλικες είναι επίσης συχνό να αποδίδονται πολλά γαστρεντερικά συμπτώματα σε αλλεργία, ενώ μπορεί να οφείλονται σε δυσανεξίες, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, γαστρίτιδα, χοληφόρα, φάρμακα ή συνδυασμό παραγόντων. Το RAST είναι χρήσιμο όταν υπάρχει πιθανότητα αλλεργικού μηχανισμού, όχι ως γενική εξέταση για κάθε ενόχληση μετά το φαγητό.

20 Συχνά λάθη στην ερμηνεία του RAST

Το πρώτο λάθος είναι να θεωρείται ότι κάθε θετικό RAST σημαίνει αλλεργία. Στην πραγματικότητα, θετικό σημαίνει ευαισθητοποίηση. Η αλλεργία απαιτεί συμβατό ιστορικό. Το δεύτερο λάθος είναι να κόβονται πολλές τροφές χωρίς ιατρική οδηγία. Αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό σε παιδιά, αλλά και σε ενήλικες που καταλήγουν με υπερβολικά περιορισμένη διατροφή.

Το τρίτο λάθος είναι να θεωρείται ότι το RAST δείχνει τη βαρύτητα της επόμενης αντίδρασης. Η τιμή μπορεί να σχετίζεται με πιθανότητα αλλεργίας, αλλά δεν προβλέπει με ασφάλεια την ένταση. Το τέταρτο λάθος είναι να συγκρίνονται τιμές διαφορετικών τροφών σαν να έχουν το ίδιο νόημα. Η ίδια τιμή σε γάλα, αυγό, σιτάρι, φιστίκι ή σόγια μπορεί να μην σημαίνει το ίδιο πράγμα.

Το πέμπτο λάθος είναι η ανεξέλεγκτη δοκιμή στο σπίτι μετά από σοβαρό επεισόδιο. Αν υπήρξε δύσπνοια, οίδημα λαιμού, ζάλη, πτώση πίεσης ή γενικευμένη αντίδραση, η επανέκθεση σε ύποπτη τροφή πρέπει να γίνεται μόνο με ιατρική καθοδήγηση. Το έκτο λάθος είναι να ζητείται μεγάλο panel χωρίς συγκεκριμένο λόγο. Η στοχευμένη εξέταση είναι πιο χρήσιμη και πιο ασφαλής ερμηνευτικά.

21 Συχνές ερωτήσεις για RAST τροφών

22 Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας μπορείτε να πραγματοποιήσετε αιμοληψία για αλλεργιολογικό έλεγχο αίματος, συμπεριλαμβανομένων εξετάσεων RAST για τροφές όπως γάλα, αυγό, σιτάρι, φιστίκι και σόγια. Για σωστή επιλογή εξετάσεων, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε ποια τροφή προκάλεσε συμπτώματα, πόσο γρήγορα εμφανίστηκαν, τι συμπτώματα υπήρξαν, αν χρειάστηκε φαρμακευτική αγωγή και αν το επεισόδιο επαναλήφθηκε.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον αλλεργιολογικό έλεγχο αίματος μπορείτε να δείτε και τον γενικό οδηγό RAST – Εξέταση Αλλεργίας στο Αίμα. Σχετικοί οδηγοί του εργαστηρίου είναι το RAST Πενικιλίνη / Αμοξικιλλίνη, το RAST IgE Γάτας / Σκύλου και ο οδηγός Xozal – Levocetirizine για ενημέρωση σχετικά με αντιισταμινική αγωγή, όταν αυτή έχει δοθεί από ιατρό.

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος.

Ενδεικτικές πηγές