RAST IgE Γάτας / Σκύλου: Εξέταση Αίματος για Αλλεργία σε Κατοικίδια

1 Τι είναι το RAST IgE Γάτας / Σκύλου

Το RAST IgE Γάτας / Σκύλου είναι αιματολογική εξέταση που ανιχνεύει IgE αντισώματα έναντι αλλεργιογόνων που προέρχονται από γάτα ή σκύλο. Ο όρος RAST έχει μείνει στην καθημερινή ιατρική χρήση ως πρακτική ονομασία για τις εξετάσεις αλλεργίας στο αίμα. Για τον ασθενή, το βασικό είναι ότι πρόκειται για απλή εξέταση αίματος που βοηθά να διερευνηθεί αν τα συμπτώματα μετά από επαφή με κατοικίδια σχετίζονται με αλλεργική ευαισθητοποίηση.

Η αλλεργία στη γάτα και στον σκύλο δεν οφείλεται μόνο στην τρίχα. Τα αλλεργιογόνα είναι πρωτεΐνες που βρίσκονται στο δέρμα, στα επιθήλια, στο σάλιο, στο σμήγμα, στα ούρα ή σε μικρά σωματίδια που μεταφέρονται στον αέρα και επικάθονται σε υφάσματα, έπιπλα, χαλιά, κουρτίνες και ρούχα. Γι’ αυτό ένας άνθρωπος μπορεί να έχει συμπτώματα ακόμη και όταν δεν βλέπει το ζώο μπροστά του, αλλά βρίσκεται σε χώρο όπου υπάρχουν υπολείμματα αλλεργιογόνων.

Η εξέταση δεν απαντά γενικά αν κάποιος «αντέχει» τα κατοικίδια. Απαντά αν υπάρχουν εργαστηριακές ενδείξεις IgE ευαισθητοποίησης σε γάτα ή σκύλο. Άλλο είναι η ευαισθητοποίηση και άλλο η κλινικά σημαντική αλλεργία. Ένας ασθενής μπορεί να έχει θετικό αποτέλεσμα αλλά ήπια συμπτώματα, ενώ άλλος μπορεί να έχει μικρότερη τιμή αλλά σημαντική επιδείνωση ρινίτιδας ή άσθματος όταν εκτίθεται σε ζώα.

Η εξέταση έχει μεγαλύτερη αξία όταν το ιστορικό είναι συμβατό: φτέρνισμα, μπούκωμα, καταρροή, κνησμός στα μάτια, δακρύρροια, βήχας, συριγμός ή δύσπνοια μετά από επαφή με γάτα ή σκύλο. Είναι επίσης χρήσιμη όταν ο ασθενής δεν είναι σίγουρος αν τα συμπτώματα οφείλονται στο κατοικίδιο, στη σκόνη, στα ακάρεα, στη γύρη, στη μούχλα ή σε άλλο παράγοντα του χώρου.

2 Πότε ζητείται η εξέταση

Το RAST IgE Γάτας / Σκύλου ζητείται όταν υπάρχει υποψία ότι τα συμπτώματα ενός ασθενούς σχετίζονται με έκθεση σε γάτα, σκύλο ή χώρο όπου υπάρχουν αλλεργιογόνα κατοικιδίων. Η υποψία γίνεται ισχυρότερη όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται κάθε φορά που ο ασθενής επισκέπτεται σπίτι με ζώο, όταν επιδεινώνονται σε δωμάτια όπου κινείται το κατοικίδιο ή όταν μειώνονται μετά από απομάκρυνση από τον συγκεκριμένο χώρο.

Η εξέταση ζητείται συχνά σε ασθενείς με αλλεργική ρινίτιδα, αλλεργική επιπεφυκίτιδα, επίμονο μπούκωμα, συχνό φτέρνισμα, βήχα, συριγμό ή άσθμα. Μπορεί επίσης να ζητηθεί σε παιδιά με επαναλαμβανόμενα αναπνευστικά συμπτώματα όταν υπάρχει κατοικίδιο στο σπίτι ή συχνή επαφή με ζώα σε συγγενείς, φίλους, σχολικό περιβάλλον ή άλλους κλειστούς χώρους.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ασθενής δεν έχει κατοικίδιο στο σπίτι αλλά έχει συμπτώματα σε συγκεκριμένα σπίτια, αυτοκίνητα, επαγγελματικούς χώρους ή χώρους φιλοξενίας ζώων. Τα αλλεργιογόνα γάτας και σκύλου μεταφέρονται εύκολα με ρούχα, υφάσματα και σκόνη. Επομένως, η έκθεση δεν είναι πάντα εμφανής.

Δεν είναι πάντα απαραίτητο να ελεγχθούν μόνο γάτα και σκύλος. Αν το ιστορικό δείχνει πολλαπλές αλλεργίες, μπορεί να ζητηθεί ευρύτερος αλλεργιολογικός έλεγχος που περιλαμβάνει ακάρεα σκόνης, μύκητες, γύρεις, επιθήλια ζώων και άλλα εισπνεόμενα αλλεργιογόνα. Το RAST για γάτα και σκύλο είναι στοχευμένο εργαλείο μέσα σε συνολική εκτίμηση, όχι απομονωμένη διάγνωση.

3 Κωδικοί RAST για κατάλογο εξετάσεων

Για τον κατάλογο εξετάσεων, είναι χρήσιμο να μπουν οι βασικοί κωδικοί RAST για γάτα και σκύλο, καθώς και προαιρετικά οι επιμέρους μοριακοί κωδικοί. Έτσι ο ασθενής μπορεί να βρει την εξέταση είτε ψάχνοντας «RAST γάτας», είτε «e1», είτε «Fel d 1», είτε «RAST σκύλου», είτε «e5», είτε «Can f 1».

Για τον βασικό κατάλογο εξετάσεων, οι κύριες καταχωρίσεις είναι RAST Γάτας (e1) και RAST Σκύλου (e5). Για τον κατάλογο ερμηνείας μπορείτε να βάλετε επιπλέον καταχωρίσεις όπως RAST Fel d 1 (e94) – Ερμηνεία και RAST Can f 1 (e101) – Ερμηνεία, όλες να οδηγούν στο ίδιο αναλυτικό άρθρο, εκτός αν αργότερα δημιουργηθούν ξεχωριστές σελίδες για components.

4 RAST Γάτας e1

Το RAST Γάτας e1 είναι η βασική εξέταση αίματος για αλλεργική ευαισθητοποίηση σε αλλεργιογόνα γάτας. Συνήθως αναφέρεται ως Cat dander. Δεν σημαίνει ότι η εξέταση μετρά μόνο τρίχες γάτας. Στην πράξη, το αλλεργιογονικό υλικό της γάτας περιλαμβάνει πρωτεΐνες από επιθήλια, σάλιο, σμήγμα, δέρμα και μικροσκοπικά σωματίδια που βρίσκονται στο περιβάλλον.

Η γάτα είναι συχνή πηγή εισπνεόμενων αλλεργιογόνων. Τα αλλεργιογόνα της διασπείρονται εύκολα στον αέρα, επικάθονται σε υφάσματα και μεταφέρονται με ρούχα. Γι’ αυτό ένας ασθενής μπορεί να εμφανίζει συμπτώματα ακόμη και σε χώρο όπου η γάτα δεν βρίσκεται εκείνη τη στιγμή, αλλά ζει στο σπίτι ή έχει υπάρξει πρόσφατα.

Ένα θετικό RAST Γάτας e1 έχει μεγαλύτερη σημασία όταν ο ασθενής εμφανίζει φτέρνισμα, καταρροή, μπούκωμα, φαγούρα στα μάτια, δακρύρροια, βήχα ή συριγμό μετά από έκθεση σε γάτα. Αν το αποτέλεσμα είναι θετικό αλλά ο ασθενής δεν έχει συμπτώματα σε πραγματική έκθεση, μπορεί να πρόκειται για εργαστηριακή ευαισθητοποίηση χωρίς σαφή κλινική αλλεργία.

Σε ασθενείς με άσθμα, η θετικότητα στη γάτα χρειάζεται προσοχή. Η χρόνια έκθεση μπορεί να διατηρεί φλεγμονή στους αεραγωγούς και να δυσκολεύει τον έλεγχο των συμπτωμάτων. Η ερμηνεία πρέπει να συνδυάζει τιμή εξέτασης, συμπτώματα, ένταση έκθεσης, ύπαρξη άσθματος και πιθανές άλλες ευαισθητοποιήσεις, όπως ακάρεα σκόνης ή μύκητες.

5 RAST Σκύλου e5

Το RAST Σκύλου e5 είναι η βασική εξέταση αίματος για αλλεργική ευαισθητοποίηση σε αλλεργιογόνα σκύλου. Συνήθως αναφέρεται ως Dog dander. Όπως και στη γάτα, η αλλεργία στον σκύλο δεν αφορά μόνο την ορατή τρίχα. Αλλεργιογόνες πρωτεΐνες μπορούν να υπάρχουν σε τρίχωμα, δέρμα, σάλιο, επιθήλια και σωματίδια που κυκλοφορούν στον χώρο.

Η αλλεργία στον σκύλο μπορεί να είναι πιο ετερογενής από την αλλεργία στη γάτα, επειδή υπάρχουν πολλά διαφορετικά αλλεργιογόνα Can f. Ορισμένοι ασθενείς αντιδρούν περισσότερο σε συγκεκριμένα συστατικά, κάτι που μπορεί να εξηγεί γιατί κάποιος έχει συμπτώματα με ορισμένους σκύλους και όχι με άλλους, ή γιατί η ένταση δεν είναι ίδια σε κάθε έκθεση.

Ένα θετικό RAST Σκύλου e5 υποστηρίζει την υποψία όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται μετά από επαφή με σκύλο ή παραμονή σε χώρο όπου ζει σκύλος. Η κλινική σημασία αυξάνεται όταν υπάρχει επαναληψιμότητα: ο ασθενής μπαίνει σε χώρο με σκύλο, εμφανίζει μπούκωμα, φτέρνισμα, δακρύρροια ή βήχα, και βελτιώνεται όταν απομακρύνεται από τον χώρο.

Αν το RAST Σκύλου e5 είναι θετικό αλλά τα συμπτώματα δεν είναι ξεκάθαρα, μπορεί να χρειαστεί ευρύτερη αξιολόγηση. Ο ίδιος χώρος μπορεί να έχει ακάρεα, γύρεις που μεταφέρονται από έξω, μούχλα, καθαριστικά ή καπνό. Η εξέταση βοηθά, αλλά δεν αντικαθιστά την κλινική ανάλυση του περιβάλλοντος.

6 Μοριακά αλλεργιογόνα γάτας: Fel d 1, Fel d 2, Fel d 4, Fel d 7

Σε πιο εξειδικευμένη αλλεργιολογική διερεύνηση, μπορεί να χρησιμοποιηθούν επιμέρους μοριακά αλλεργιογόνα γάτας. Το πιο γνωστό είναι το Fel d 1, με κωδικό e94. Θεωρείται κύριο αλλεργιογόνο της γάτας και σχετίζεται συχνά με πραγματική κλινική αλλεργία. Παράγεται κυρίως από σμηγματογόνους και σιελογόνους αδένες, μεταφέρεται στο τρίχωμα και διασπείρεται εύκολα στο περιβάλλον.

Το Fel d 2, με κωδικό e220, είναι cat serum albumin. Έχει σημασία κυρίως όταν εξετάζονται πιθανές διασταυρούμενες αντιδράσεις μεταξύ θηλαστικών, επειδή οι albumins διαφορετικών ζώων μπορεί να εμφανίζουν ομοιότητες. Η θετικότητα σε albumin δεν ερμηνεύεται με τον ίδιο τρόπο όπως η θετικότητα στο κύριο αλλεργιογόνο Fel d 1.

Τα Fel d 4 με κωδικό e228 και Fel d 7 με κωδικό e231 μπορούν να δώσουν επιπλέον πληροφορίες σε επιλεγμένες περιπτώσεις. Δεν χρειάζονται σε κάθε ασθενή με υποψία αλλεργίας στη γάτα. Συνήθως ζητούνται όταν ο αλλεργιολόγος θέλει πιο λεπτομερή μοριακή εικόνα, ειδικά αν υπάρχουν πολλαπλές ευαισθητοποιήσεις ή ασάφεια μεταξύ γάτας, σκύλου και άλλων θηλαστικών.

Για τον απλό κατάλογο εξετάσεων, αρκεί συνήθως η βασική καταχώριση RAST Γάτας e1. Για τον κατάλογο ερμηνείας ή για πιο αναλυτική ταξινόμηση, μπορείτε να προσθέσετε RAST Fel d 1 e94, RAST Fel d 2 e220, RAST Fel d 4 e228 και RAST Fel d 7 e231 ως επιπλέον αναζητήσιμες καταχωρίσεις που οδηγούν στο ίδιο άρθρο.

7 Μοριακά αλλεργιογόνα σκύλου: Can f 1 έως Can f 6

Στον σκύλο υπάρχουν αρκετά μοριακά αλλεργιογόνα, γι’ αυτό η αλλεργία μπορεί να είναι πιο σύνθετη στην ερμηνεία. Το Can f 1, με κωδικό e101, είναι σημαντικό αλλεργιογόνο σκύλου και χρησιμοποιείται σε μοριακή διερεύνηση όταν θέλουμε να δούμε πιο συγκεκριμένο προφίλ ευαισθητοποίησης.

Το Can f 2, με κωδικό e102, είναι επίσης μοριακό αλλεργιογόνο σκύλου. Το Can f 3, με κωδικό e221, είναι dog serum albumin και μπορεί να σχετίζεται με διασταυρούμενες αντιδράσεις μέσω albumins θηλαστικών. Γι’ αυτό η ερμηνεία του Can f 3 πρέπει να γίνεται με προσοχή και όχι σαν απλή επιβεβαίωση ότι “φταίει μόνο ο σκύλος”.

Το Can f 4, με κωδικό e229, και το Can f 6, με κωδικό e230, μπορούν να βοηθήσουν στην πιο λεπτομερή αξιολόγηση της αλλεργίας στον σκύλο. Το Can f 5, με κωδικό e226, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί σχετίζεται κυρίως με μη στειρωμένους αρσενικούς σκύλους. Σε ασθενείς που αντιδρούν σε ορισμένους σκύλους αλλά όχι σε άλλους, η πληροφορία αυτή μπορεί να έχει πρακτική αξία.

Για τον βασικό κατάλογο εξετάσεων, η κύρια καταχώριση είναι RAST Σκύλου e5. Τα components Can f 1 e101, Can f 2 e102, Can f 3 e221, Can f 4 e229, Can f 5 e226 και Can f 6 e230 μπορούν να μπουν ως καταχωρίσεις ερμηνείας ή ως επιπλέον αναζητήσιμες λέξεις, ανάλογα με το πώς οργανώνεται ο κατάλογος.

8 RAST Animal Proteins Mix ex2

Το RAST Animal Proteins Mix ex2 είναι μίγμα ζωικών αλλεργιογόνων. Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει υποψία αλλεργίας σε επιθήλια ή πρωτεΐνες ζώων, αλλά δεν είναι σαφές ποιο ζώο είναι το βασικό αίτιο. Το ex2 περιλαμβάνει συνήθως cat dander, dog dander, guinea pig epithelium, rat και mouse.

Το πλεονέκτημα του mix είναι ότι μπορεί να λειτουργήσει ως αρχικός έλεγχος. Το μειονέκτημα είναι ότι, αν βγει θετικό, δεν δείχνει μόνο του ποιο αλλεργιογόνο μέσα στο μίγμα ευθύνεται για τη θετικότητα. Γι’ αυτό, σε θετικό ex2, μπορεί να χρειαστεί συνέχεια με ξεχωριστό RAST Γάτας e1, RAST Σκύλου e5 ή άλλες επιμέρους εξετάσεις.

Αν το ιστορικό είναι καθαρό, για παράδειγμα τα συμπτώματα εμφανίζονται μόνο σε σπίτι με γάτα, τότε είναι πιο πρακτικό να ζητηθεί στοχευμένα RAST Γάτας e1. Αν τα συμπτώματα εμφανίζονται σε πολλούς χώρους με διαφορετικά ζώα, τότε το ex2 μπορεί να έχει θέση ως μέρος ευρύτερης διερεύνησης.

Για τον κατάλογο εξετάσεων, το ex2 καλό είναι να μπει ως ξεχωριστή καταχώριση: RAST Animal Proteins Mix (ex2). Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως συνώνυμο του RAST Γάτας / Σκύλου, γιατί είναι μίγμα που περιλαμβάνει περισσότερα ζώα.

9 Συμπτώματα αλλεργίας σε γάτα ή σκύλο

Τα συχνότερα συμπτώματα αλλεργίας σε γάτα ή σκύλο αφορούν τη μύτη και τα μάτια. Ο ασθενής μπορεί να παρουσιάζει φτέρνισμα, υδαρή καταρροή, μπούκωμα, φαγούρα στη μύτη, φαγούρα στον ουρανίσκο, οπισθορρινική καταρροή, δακρύρροια, κόκκινα μάτια ή αίσθημα καύσου στα μάτια. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται γρήγορα μετά την έκθεση ή να επιμένουν για ώρες, επειδή τα αλλεργιογόνα παραμένουν στον χώρο.

Σε άτομα με άσθμα ή υπεραντιδραστικότητα των αεραγωγών, η έκθεση σε γάτα ή σκύλο μπορεί να προκαλέσει βήχα, βάρος στο στήθος, συριγμό, δύσπνοια ή νυχτερινή επιδείνωση. Η σχέση με το κατοικίδιο δεν είναι πάντα προφανής, ειδικά αν ο ασθενής ζει καθημερινά με το ζώο και θεωρεί τα συμπτώματα “μόνιμο μπούκωμα” ή “ευαισθησία στη σκόνη”.

Μερικοί ασθενείς εμφανίζουν δερματικά συμπτώματα. Μπορεί να εμφανιστεί φαγούρα, ερυθρότητα, εξάνθημα ή κνίδωση μετά από άμεση επαφή, γλείψιμο, γρατζούνισμα ή τρίψιμο με το ζώο. Σε άτομα με ατοπική δερματίτιδα, η επαφή με αλλεργιογόνα ζώων μπορεί να επιδεινώσει την ξηρότητα, τον κνησμό και τις εξάρσεις του εκζέματος.

Η ένταση των συμπτωμάτων δεν είναι πάντα ανάλογη με το πόσο πολύ τρίχωμα έχει το ζώο. Τα αλλεργιογόνα είναι πρωτεΐνες και μπορούν να υπάρχουν στο σάλιο, στο δέρμα και στα μικροσκοπικά σωματίδια που αιωρούνται. Γι’ αυτό ορισμένοι ασθενείς έχουν έντονα συμπτώματα ακόμη και με ζώα που θεωρούνται χαμηλής τριχόπτωσης.

10 Πώς ερμηνεύεται θετικό αποτέλεσμα

Θετικό RAST σε γάτα ή σκύλο σημαίνει ότι ανιχνεύονται IgE αντισώματα έναντι του συγκεκριμένου αλλεργιογόνου. Αν ο ασθενής εμφανίζει συμπτώματα όταν βρίσκεται κοντά σε γάτα ή σκύλο, το θετικό αποτέλεσμα υποστηρίζει ότι η έκθεση στο ζώο έχει κλινική σημασία. Η ερμηνεία είναι πιο ισχυρή όταν υπάρχει καθαρή χρονική σχέση: έκθεση, εμφάνιση συμπτωμάτων, βελτίωση μετά την απομάκρυνση.

Το μέγεθος της τιμής βοηθά, αλλά δεν πρέπει να διαβάζεται μηχανικά. Δεν υπάρχει απλή γραμμή που χωρίζει όλους τους ασθενείς σε “λίγο αλλεργικούς” και “πολύ αλλεργικούς”. Η βαρύτητα εξαρτάται από την τιμή, το ιστορικό, το επίπεδο έκθεσης, την ύπαρξη άσθματος, την ευαισθητοποίηση σε άλλα αλλεργιογόνα και τη γενική κατάσταση των αεραγωγών.

Σε ασθενή με άσθμα, θετικό RAST σε γάτα ή σκύλο έχει ιδιαίτερη σημασία αν η έκθεση επιδεινώνει βήχα, συριγμό ή δύσπνοια. Η αλλεργική φλεγμονή μπορεί να συντηρείται από μόνιμη έκθεση στο κατοικίδιο και να κάνει δυσκολότερο τον έλεγχο των συμπτωμάτων. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση από απλή περιστασιακή λήψη αντιισταμινικού.

Ένα θετικό αποτέλεσμα δεν οδηγεί πάντα στην ίδια απόφαση για όλους. Άλλος ασθενής χρειάζεται απλή μείωση έκθεσης, άλλος καλύτερη φαρμακευτική ρύθμιση, άλλος αλλεργιολογική εκτίμηση για ανοσοθεραπεία και άλλος πιο αυστηρή απομάκρυνση αλλεργιογόνων από το υπνοδωμάτιο. Η απόφαση πρέπει να είναι πρακτική και εξατομικευμένη.

11 Πώς ερμηνεύεται αρνητικό αποτέλεσμα

Αρνητικό RAST σε γάτα ή σκύλο σημαίνει ότι δεν ανιχνεύθηκαν IgE αντισώματα στο όριο της μεθόδου για το συγκεκριμένο αλλεργιογόνο. Αυτό μειώνει την πιθανότητα IgE-μεσολαβούμενης αλλεργίας στο συγκεκριμένο ζώο, ειδικά όταν το ιστορικό δεν είναι έντονα συμβατό. Αν όμως τα συμπτώματα είναι πολύ χαρακτηριστικά, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει αν χρειάζεται δερματικός έλεγχος ή ευρύτερη αλλεργιολογική διερεύνηση.

Ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει ότι ο χώρος δεν προκαλεί συμπτώματα. Μπορεί ο ασθενής να αντιδρά σε ακάρεα σκόνης που υπάρχουν σε χαλιά και στρώματα, σε μύκητες, σε γύρεις που μεταφέρονται μέσα στο σπίτι, σε καπνό, αρώματα, καθαριστικά ή άλλους ερεθιστικούς παράγοντες. Η αλλεργιολογική αξιολόγηση πρέπει να λαμβάνει υπόψη ολόκληρο το περιβάλλον.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ασθενής μπορεί να έχει συμπτώματα κυρίως από μη αλλεργική ρινίτιδα ή από υπεραντιδραστικότητα των αεραγωγών. Τότε η επαφή με ζώο μπορεί να ερεθίζει, χωρίς να υπάρχει σαφής IgE αλλεργία. Η διαφορά έχει σημασία, γιατί η αντιμετώπιση δεν είναι πάντα ίδια.

Το αρνητικό RAST πρέπει να αξιολογείται μαζί με το ερώτημα που τέθηκε. Αν ο ασθενής έχει συμπτώματα μόνο την άνοιξη, ίσως η γύρη είναι πιο πιθανή αιτία. Αν έχει συμπτώματα όλο τον χρόνο, ειδικά στο σπίτι, πρέπει να εξεταστούν κατοικίδια, ακάρεα, υγρασία και άλλοι ενδοοικιακοί παράγοντες.

12 Προετοιμασία και δείγμα

Το RAST IgE Γάτας / Σκύλου γίνεται με απλή αιμοληψία. Συνήθως δεν απαιτείται νηστεία. Ο ασθενής μπορεί να πιει νερό και να έρθει στο εργαστήριο χωρίς ειδική διατροφική προετοιμασία, εκτός αν έχουν ζητηθεί ταυτόχρονα άλλες εξετάσεις που χρειάζονται νηστεία. Το δείγμα είναι αίμα και η μέτρηση πραγματοποιείται στον ορό ή στο πλάσμα, ανάλογα με τη μέθοδο.

Τα αντιισταμινικά δεν επηρεάζουν με τον ίδιο τρόπο την αιματολογική μέτρηση RAST όπως επηρεάζουν τις δερματικές δοκιμασίες. Αυτό είναι πρακτικό πλεονέκτημα για ασθενείς που δεν μπορούν εύκολα να διακόψουν φαρμακευτική αγωγή. Παρ’ όλα αυτά, είναι σωστό να ενημερώνεται ο γιατρός για όλα τα φάρμακα που λαμβάνονται.

Για καλύτερη ερμηνεία, ο ασθενής πρέπει να περιγράψει το περιβάλλον έκθεσης. Υπάρχει γάτα ή σκύλος στο σπίτι; Κοιμάται το ζώο στο υπνοδωμάτιο; Υπάρχουν χαλιά, υφασμάτινοι καναπέδες ή κουρτίνες; Τα συμπτώματα εμφανίζονται μόνο στο σπίτι ή και σε άλλα σπίτια με ζώα; Υπάρχει βελτίωση όταν ο ασθενής λείπει για λίγες ημέρες;

Αν ο γιατρός υποψιάζεται πολλαπλές αλλεργίες, μπορεί να ζητήσει ταυτόχρονα RAST για ακάρεα οικιακής σκόνης, μύκητες, γύρεις ή άλλα εισπνεόμενα αλλεργιογόνα. Αυτό είναι χρήσιμο γιατί συχνά τα συμπτώματα δεν οφείλονται σε έναν μόνο παράγοντα.

13 Γάτα, σκύλος και διασταυρούμενες αντιδράσεις

Η αλλεργία σε γάτα και σκύλο μπορεί να συνυπάρχει, αλλά δεν είναι πάντα η ίδια αλλεργία. Ορισμένοι ασθενείς έχουν θετικό RAST μόνο στη γάτα, άλλοι μόνο στον σκύλο και άλλοι και στα δύο. Η συνύπαρξη μπορεί να οφείλεται σε πραγματική πολλαπλή ευαισθητοποίηση ή σε διασταυρούμενη αναγνώριση παρόμοιων πρωτεϊνών.

Ορισμένα αλλεργιογόνα ζώων ανήκουν σε οικογένειες πρωτεϊνών που εμφανίζονται σε διαφορετικά θηλαστικά. Αυτό μπορεί να δημιουργεί θετικότητα σε περισσότερα από ένα ζώα. Η μοριακή αλλεργιολογία, όταν χρειάζεται, μπορεί να βοηθήσει να ξεχωρίσει αν πρόκειται για κύρια ευαισθητοποίηση σε συγκεκριμένο ζώο ή για ευρύτερη διασταυρούμενη αντίδραση.

Η γάτα θεωρείται συχνά ισχυρή αλλεργιογονική πηγή λόγω του Fel d 1, το οποίο διασπείρεται εύκολα και παραμένει στο περιβάλλον. Ο σκύλος όμως μπορεί επίσης να προκαλεί σημαντικά συμπτώματα, ειδικά σε ασθενείς με άσθμα ή πολλαπλή ευαισθητοποίηση. Η ένταση των συμπτωμάτων δεν μπορεί να προβλεφθεί μόνο από το είδος του ζώου.

Η ράτσα του ζώου δεν εγγυάται απουσία αλλεργίας. Αν και ορισμένα ζώα μπορεί να παράγουν ή να μεταφέρουν λιγότερα αλλεργιογόνα, δεν υπάρχει ασφαλής γενικός κανόνας ότι μια ράτσα είναι πλήρως υποαλλεργική για όλους τους ασθενείς. Ο ασθενής πρέπει να αξιολογείται με βάση τα δικά του συμπτώματα και τα δικά του εργαστηριακά δεδομένα.

14 Διαφορά από ολική IgE, ALEX και prick test

Η ολική IgE δείχνει τη συνολική ποσότητα IgE στο αίμα, όχι την αιτία της αλλεργίας. Μπορεί να είναι αυξημένη σε άτομα με ατοπία, αλλεργική ρινίτιδα, άσθμα, έκζεμα ή άλλες καταστάσεις, αλλά δεν δείχνει αν ο ασθενής αντιδρά σε γάτα ή σκύλο. Αντίστοιχα, φυσιολογική ολική IgE δεν αποκλείει αλλεργία σε συγκεκριμένο αλλεργιογόνο.

Το RAST IgE Γάτας / Σκύλου είναι στοχευμένη εξέταση. Ελέγχει συγκεκριμένη κατεύθυνση: γάτα, σκύλος ή αντίστοιχα αλλεργιογόνα. Αν το ερώτημα είναι ευρύτερο, μπορεί να προτιμηθεί panel εισπνεόμενων αλλεργιογόνων ή μοριακός έλεγχος όπως το ALEX, ειδικά όταν υπάρχουν συμπτώματα όλο τον χρόνο ή υποψία πολλαπλών αλλεργιών.

Οι δερματικές δοκιμασίες prick γίνονται στο δέρμα με αλλεργιογόνα εκχυλίσματα και δίνουν γρήγορη απάντηση σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Έχουν αξία στην αλλεργιολογική πράξη, αλλά μπορεί να επηρεάζονται από αντιισταμινικά, δερματικές παθήσεις ή άλλους παράγοντες. Το RAST, ως εξέταση αίματος, είναι χρήσιμο όταν οι δερματικές δοκιμασίες δεν είναι πρακτικές ή όταν ο γιατρός θέλει αιματολογική τεκμηρίωση.

Το ALEX Allergy Xplorer μπορεί να δείξει ευρύτερο προφίλ ευαισθητοποίησης, συμπεριλαμβανομένων πολλών εισπνεόμενων και τροφικών αλλεργιογόνων. Είναι χρήσιμο σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, αλλά δεν χρειάζεται πάντα ως πρώτη εξέταση για κάθε ασθενή με υποψία αλλεργίας σε γάτα ή σκύλο.

15 Παιδιά, άσθμα και αλλεργική ρινίτιδα

Στα παιδιά, η αλλεργία σε γάτα ή σκύλο μπορεί να εμφανιστεί ως χρόνια ρινίτιδα, επαναλαμβανόμενο μπούκωμα, φτέρνισμα, βήχας, νυχτερινά συμπτώματα ή επιδείνωση άσθματος. Μερικές φορές οι γονείς θεωρούν ότι το παιδί “κρυώνει συνέχεια”, ενώ στην πραγματικότητα υπάρχει μόνιμη αλλεργική φλεγμονή λόγω έκθεσης σε ενδοοικιακά αλλεργιογόνα.

Η αξιολόγηση είναι σημαντική γιατί το ανεπαρκώς ελεγχόμενο αλλεργικό υπόστρωμα μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο, τη συγκέντρωση, την άσκηση και την ποιότητα ζωής. Ένα παιδί με αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να έχει δυσκολία στην αναπνοή από τη μύτη, ροχαλητό, συχνό τρίψιμο της μύτης, δακρύρροια ή βήχα που χειροτερεύει σε σπίτια με κατοικίδια.

Σε παιδί με άσθμα, θετικό RAST σε γάτα ή σκύλο χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Η συνεχής έκθεση μπορεί να δυσκολεύει τον έλεγχο του άσθματος, ακόμη και αν τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται αμέσως κάθε φορά που το παιδί ακουμπά το ζώο. Η έκθεση μπορεί να είναι έμμεση και παρατεταμένη, μέσω σκόνης, κλινοσκεπασμάτων και υφασμάτων.

Η απόφαση για το κατοικίδιο είναι συχνά συναισθηματικά δύσκολη για την οικογένεια. Η εξέταση δεν πρέπει να χρησιμοποιείται με απότομο τρόπο, αλλά ως εργαλείο τεκμηρίωσης. Ο παιδίατρος ή αλλεργιολόγος μπορεί να προτείνει μέτρα μείωσης έκθεσης, αγωγή για ρινίτιδα ή άσθμα, και σε επιλεγμένες περιπτώσεις πιο εξειδικευμένη αντιμετώπιση.

16 Συχνές ερωτήσεις

17 Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας μπορείτε να πραγματοποιήσετε αιμοληψία για αλλεργιολογικό έλεγχο αίματος, συμπεριλαμβανομένων εξετάσεων RAST για γάτα, σκύλο και επιμέρους αλλεργιογόνα, όταν ζητούνται από τον ιατρό. Για σωστή επιλογή εξετάσεων, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα, σε ποιον χώρο, αν υπάρχει κατοικίδιο και αν συνυπάρχει άσθμα ή αλλεργική ρινίτιδα.

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος.

Ενδεικτικές πηγές