ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ • ΚΟΚΚΥΤΗΣ • PCR

Κοκκύτης (Bordetella pertussis): Συμπτώματα, Επίμονος Βήχας, PCR, Μετάδοση και Θεραπεία

Δημοσίευση: 7 Αυγούστου 2026 • Τελευταία ενημέρωση: 7 Αυγούστου 2026

← Λοιμώξεις Αναπνευστικού
PCR και NAAT: Οδηγός Μοριακού Ελέγχου →

Ο κοκκύτης είναι ιδιαίτερα μεταδοτική βακτηριακή λοίμωξη του αναπνευστικού από το Bordetella pertussis. Στην αρχή μπορεί να μοιάζει με κοινό κρυολόγημα, αλλά στη συνέχεια μπορεί να προκαλέσει επαναλαμβανόμενους παροξυσμούς έντονου βήχα, εμετό μετά τον βήχα και χαρακτηριστική θορυβώδη εισπνοή. Στους ενήλικες και στους εμβολιασμένους η εικόνα συχνά είναι λιγότερο τυπική και μπορεί να εμφανίζεται απλώς ως επίμονος βήχας εβδομάδων.

Η PCR για Bordetella pertussis είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν γίνει έγκαιρα και με σωστό ρινοφαρυγγικό δείγμα. Δεν είναι όμως κάθε «PCR αναπνευστικού» εξέταση για κοκκύτη και ένα αρνητικό αποτέλεσμα αργά στην πορεία της νόσου δεν τον αποκλείει πάντα.

Περιεχόμενα

1. Τι είναι ο κοκκύτης •
2. Συμπτώματα •
3. Στάδια •
4. Πότε τον υποψιαζόμαστε •
5. Παιδιά και ενήλικες •
6. PCR •
7. Σωστό δείγμα •
8. Πότε γίνεται η PCR •
9. Θετικό ή αρνητικό PCR •
10. Καλλιέργεια και ορολογία •
11. Γενική αίματος και CRP •
12. Μετάδοση •
13. Θεραπεία •
14. Στενές επαφές •
15. Εμβολιασμός •
16. Διαφορική διάγνωση •
17. Επιπλοκές •
18. Πότε είναι επείγον •
19. FAQ

1Τι είναι ο κοκκύτης και τι είναι το Bordetella pertussis;

Ο κοκκύτης είναι οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού που προκαλείται κυρίως από το βακτήριο Bordetella pertussis. Πρόκειται για μικρό Gram-αρνητικό βακτήριο που προσκολλάται στο κροσσωτό επιθήλιο των αεραγωγών και παράγει ουσίες, μεταξύ των οποίων η κοκκυτική τοξίνη, που συμβάλλουν στην παθογένεια της νόσου.

Η λοίμωξη αφορά αποκλειστικά τον άνθρωπο και μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Παρότι ο κοκκύτης συνδέεται συχνά με την παιδική ηλικία, έφηβοι και ενήλικες μπορούν επίσης να νοσήσουν, ακόμη και αν είχαν εμβολιαστεί στο παρελθόν, επειδή η προστασία από τον εμβολιασμό και τη φυσική νόσηση μειώνεται με τον χρόνο.

Η σημασία αυτών των ήπιων ή άτυπων κρουσμάτων είναι μεγάλη, επειδή ένας ενήλικας με «έναν βήχα που δεν περνάει» μπορεί να αποτελέσει πηγή μετάδοσης σε ένα βρέφος, στο οποίο ο κοκκύτης μπορεί να είναι πολύ σοβαρότερος.

Σημαντικό: προηγούμενος εμβολιασμός δεν αποκλείει τον κοκκύτη. Μπορεί όμως να κάνει την κλινική εικόνα ηπιότερη και λιγότερο χαρακτηριστική.

2Ποια είναι τα συμπτώματα του κοκκύτη;

Τα πρώτα συμπτώματα συχνά δεν διαφέρουν από αυτά μιας κοινής λοίμωξης του ανώτερου αναπνευστικού. Μπορεί να εμφανιστούν:

καταρροή ή μπούκωμα,
φτέρνισμα,
ήπιος ερεθιστικός βήχας,
χαμηλός πυρετός ή απουσία πυρετού,
δακρύρροια ή αίσθημα απλού «κρυολογήματος».

Μετά από μερικές ημέρες ο βήχας μπορεί να γίνει πολύ πιο έντονος. Αντί για έναν μεμονωμένο βήχα, εμφανίζονται παροξυσμοί πολλών διαδοχικών βηχικών ώσεων, κατά τους οποίους ο ασθενής δυσκολεύεται να πάρει ανάσα.

Μετά τον παροξυσμό μπορεί να ακολουθεί βαθιά θορυβώδης εισπνοή — το κλασικό «whoop» — ή εμετός. Μπορεί επίσης να παρατηρηθούν ερυθρότητα ή κυάνωση του προσώπου, έντονη κόπωση και νυχτερινή επιδείνωση του βήχα.

Η απουσία του χαρακτηριστικού “whoop” δεν αποκλείει κοκκύτη. Το εύρημα μπορεί να λείπει ιδιαίτερα σε ενήλικες, εφήβους, εμβολιασμένα άτομα και πολύ μικρά βρέφη.

3Τα 3 στάδια του κοκκύτη και πόσο διαρκεί ο βήχας

Στάδιο	Συνήθης διάρκεια	Χαρακτηριστικά
Καταρροϊκό	Περίπου 1–2 εβδομάδες	Καταρροή, ήπιος βήχας, χαμηλός ή καθόλου πυρετός. Η νόσος μοιάζει με κοινό κρυολόγημα.
Παροξυσμικό	Συνήθως 1–6 εβδομάδες, μερικές φορές περισσότερο	Έντονοι παροξυσμοί βήχα, πιθανό whoop, εμετός μετά τον βήχα, εξάντληση.
Αποδρομή	Εβδομάδες	Οι παροξυσμοί μειώνονται σταδιακά, αλλά ο βήχας μπορεί να επιμένει για μεγάλο διάστημα.

Ο κοκκύτης έχει ιστορικά ονομαστεί και «βήχας των 100 ημερών», επειδή η πλήρης υποχώρηση του βήχα μπορεί να χρειαστεί πολλές εβδομάδες. Η επιμονή του βήχα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το βακτήριο εξακολουθεί να βρίσκεται σε μεγάλη ποσότητα στον ρινοφάρυγγα ή ότι ο ασθενής παραμένει εξίσου μεταδοτικός.

4Πότε πρέπει να σκεφτούμε κοκκύτη σε έναν επίμονο βήχα;

Ο κοκκύτης πρέπει να περιλαμβάνεται στη διαφορική διάγνωση όταν υπάρχει βήχας που επιμένει ή γίνεται παροξυσμικός, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω:

επεισόδια πολλών συνεχόμενων βηχικών ώσεων,
βήχα εντονότερο τη νύχτα,
εμετό μετά από παροξυσμό βήχα,
χαρακτηριστική θορυβώδη εισπνοή μετά τον βήχα,
μικρό ή καθόλου πυρετό παρά τον έντονο βήχα,
γνωστή επαφή με επιβεβαιωμένο ή πιθανό κρούσμα,
πολλά άτομα με παρατεταμένο βήχα στο ίδιο σπίτι, σχολείο ή εργασιακό περιβάλλον,
επίμονο βήχα χωρίς άλλη σαφή εξήγηση, ιδιαίτερα σε περίοδο αυξημένης κυκλοφορίας του κοκκύτη.

Σε ενήλικα ο κοκκύτης μπορεί να μην έχει τίποτε «θεαματικό». Μερικές φορές το μόνο στοιχείο είναι ένας ξηρός ή ερεθιστικός βήχας που συνεχίζεται για εβδομάδες και δεν ακολουθεί τη συνηθισμένη πορεία μιας απλής ίωσης.

5Κοκκύτης σε βρέφη, παιδιά, εφήβους και ενήλικες

Βρέφη

Τα μικρά βρέφη αποτελούν την ομάδα με τον μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης. Μάλιστα, μπορεί να μην εμφανίζουν τον χαρακτηριστικό βήχα. Η νόσος μπορεί να εκδηλωθεί με:

άπνοιες,
δυσκολία στην αναπνοή,
κυάνωση,
δυσκολία στη σίτιση,
εξάντληση ή μειωμένη ανταπόκριση.

Βρέφος με άπνοια, κυάνωση ή αναπνευστική δυσχέρεια χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Δεν περιμένουμε να εμφανιστεί το κλασικό «κοκκυτικό» βήξιμο για να ζητήσουμε βοήθεια.

Μεγαλύτερα παιδιά

Στα παιδιά είναι πιθανότερο να εμφανιστούν οι τυπικοί παροξυσμοί βήχα, το whoop και ο εμετός μετά τον βήχα.

Έφηβοι και ενήλικες

Η νόσος συχνά είναι ηπιότερη ή άτυπη. Μπορεί να θεωρηθεί λανθασμένα παρατεταμένη ίωση ή βρογχίτιδα. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όταν ο ενήλικας έρχεται σε στενή επαφή με νεογνό ή μικρό βρέφος.

6PCR για Bordetella pertussis: τι ανιχνεύει;

Η PCR είναι μοριακή μέθοδος που αναζητά γενετικό υλικό του Bordetella pertussis στο αναπνευστικό δείγμα. Είναι ταχύτερη και γενικά πιο ευαίσθητη από την κλασική καλλιέργεια, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται στο κατάλληλο χρονικό παράθυρο.

Η εξέταση έχει τη μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχει κλινική υποψία κοκκύτη. Δεν συνιστάται ως γενικό screening ασυμπτωματικών ανθρώπων και ένα θετικό PCR πρέπει πάντοτε να ερμηνεύεται σε συνδυασμό με τα συμπτώματα, τη διάρκεια του βήχα και το επιδημιολογικό ιστορικό.

Προσοχή στο “multiplex”: ένα συνηθισμένο multiplex panel για γρίπη Α/Β, RSV, COVID-19 και άλλους αναπνευστικούς ιούς δεν σημαίνει αυτόματα ότι ελέγχει και Bordetella pertussis. Πρέπει να γνωρίζουμε ακριβώς ποιοι μικροοργανισμοί περιλαμβάνονται στο συγκεκριμένο panel ή να ζητηθεί ειδική PCR για Bordetella.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη μοριακή διάγνωση δείτε τον οδηγό PCR και NAAT: τι δείχνει η μοριακή εξέταση, δείγμα, αποτελέσματα και Ct.

7Ποιο είναι το σωστό δείγμα για PCR κοκκύτη;

Η ποιότητα του δείγματος είναι από τα σημαντικότερα σημεία της εξέτασης.

Για PCR κοκκύτη προτιμάται ρινοφαρυγγικό επίχρισμα από τον οπίσθιο ρινοφάρυγγα ή ρινοφαρυγγικό αναρρόφημα. Το δείγμα πρέπει να ληφθεί με κατάλληλο στυλεό και σύμφωνα με τις οδηγίες του εργαστηρίου και της χρησιμοποιούμενης μεθόδου.

Απλό φαρυγγικό επίχρισμα ή δείγμα μόνο από το πρόσθιο τμήμα της μύτης δεν θεωρούνται κατάλληλα δείγματα για αξιόπιστη PCR κοκκύτη, επειδή μπορεί να περιέχουν πολύ μικρότερη ποσότητα βακτηριακού DNA.

Δείγμα	Καταλληλότητα για PCR κοκκύτη
Οπίσθιο ρινοφαρυγγικό επίχρισμα	Κατάλληλο και συνήθως προτιμώμενο
Ρινοφαρυγγικό αναρρόφημα	Πολύ καλό δείγμα όταν είναι διαθέσιμο
Πρόσθιο ρινικό επίχρισμα	Δεν συνιστάται για διάγνωση κοκκύτη
Φαρυγγικό επίχρισμα	Δεν συνιστάται ως κατάλληλο δείγμα PCR κοκκύτη

Για PCR πρέπει επίσης να χρησιμοποιείται υλικό συλλογής συμβατό με τη συγκεκριμένη μοριακή μέθοδο. Οι οδηγίες CDC αναφέρουν polyester/Dacron, rayon ή nylon-flocked στυλεούς και αποφυγή βαμβακερών ή calcium alginate swabs για PCR, επειδή μπορεί να επηρεάσουν την αντίδραση.

8Πότε πρέπει να γίνεται η PCR και πότε μειώνεται η αξία της;

Το χρονικό σημείο της εξέτασης είναι κρίσιμο.

Χρόνος από την έναρξη του βήχα	Διαγνωστική αξία PCR
1η–3η εβδομάδα	Καλύτερο χρονικό παράθυρο. Η ποσότητα βακτηριακού DNA στον ρινοφάρυγγα είναι συνήθως μεγαλύτερη.
3η–4η εβδομάδα	Η PCR μπορεί ακόμη να είναι χρήσιμη, αλλά η ευαισθησία αρχίζει να μειώνεται.
Μετά την 4η εβδομάδα	Αυξάνει σημαντικά η πιθανότητα ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος λόγω μείωσης του βακτηριακού DNA.

Το CDC αναφέρει ότι η PCR έχει τη μεγαλύτερη ευαισθησία κατά τις πρώτες 3 εβδομάδες του βήχα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μέχρι περίπου την 3η–4η εβδομάδα. Μετά την τέταρτη εβδομάδα η ποσότητα DNA στον ρινοφάρυγγα μειώνεται γρήγορα.

Η προηγούμενη αντιβιοτική θεραπεία μπορεί επίσης να μειώσει τη διαγνωστική απόδοση. Μετά από περίπου 5 ημέρες αποτελεσματικής αντιβιοτικής αγωγής, η PCR συνήθως έχει πολύ μικρότερη χρησιμότητα.

Πρακτικά: όταν υπάρχει ισχυρή υποψία κοκκύτη, η λήψη του κατάλληλου δείγματος πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν νωρίτερα και ιδανικά πριν από την έναρξη αντιβιοτικής αγωγής, όταν αυτό είναι κλινικά ασφαλές και δεν καθυστερεί απαραίτητη θεραπεία.

9Τι σημαίνει θετικό ή αρνητικό PCR κοκκύτη;

Θετικό PCR

Σε ασθενή με συμβατή κλινική εικόνα, ένα θετικό PCR υποστηρίζει έντονα τη διάγνωση. Η ερμηνεία εξαρτάται όμως από το assay, τους μοριακούς στόχους που χρησιμοποιεί και το επιδημιολογικό πλαίσιο.

Ορισμένες δοκιμασίες βασίζονται σε πολύ ευαίσθητους γενετικούς στόχους. Για τον λόγο αυτό, ιδιαίτερα ασθενή ή οριακά αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται σύμφωνα με τα όρια και τα κριτήρια του συγκεκριμένου εργαστηρίου.

Αρνητικό PCR

Ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει απόλυτα τον κοκκύτη όταν:

η λήψη έγινε αργά, μετά από αρκετές εβδομάδες βήχα,
είχε προηγηθεί αποτελεσματική αντιβιοτική αγωγή,
το δείγμα δεν λήφθηκε σωστά από τον οπίσθιο ρινοφάρυγγα,
υπήρχε μικρή ποσότητα βακτηριακού DNA στο δείγμα.

Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να ερμηνεύεται ένα αποτέλεσμα PCR απομονωμένα από τη διάρκεια των συμπτωμάτων και την κλινική εικόνα.

10Καλλιέργεια ή ορολογικός έλεγχος για κοκκύτη;

Καλλιέργεια

Η καλλιέργεια Bordetella pertussis έχει πολύ υψηλή ειδικότητα και παραμένει σημαντική μέθοδος επιβεβαίωσης. Είναι όμως πιο αργή και λιγότερο ευαίσθητη από την PCR.

Η μεγαλύτερη πιθανότητα απομόνωσης υπάρχει συνήθως κατά τις πρώτες 2 εβδομάδες του βήχα. Αργότερα, και ιδιαίτερα μετά από αντιβιοτική αγωγή, η πιθανότητα θετικής καλλιέργειας μειώνεται.

Η συνηθισμένη καλλιέργεια πτυέλων δεν είναι η εξέταση που χρησιμοποιούμε για να διαγνώσουμε κοκκύτη. Η Bordetella pertussis απαιτεί ειδική προσέγγιση και κατάλληλο ρινοφαρυγγικό δείγμα. Η καλλιέργεια πτυέλων έχει διαφορετικό ρόλο, κυρίως στη διερεύνηση επιλεγμένων λοιμώξεων του κατώτερου αναπνευστικού.

Ορολογικός έλεγχος

Η ορολογία μπορεί να έχει θέση όταν ο ασθενής εξετάζεται αργά και η PCR ή η καλλιέργεια είναι πλέον λιγότερο πιθανό να είναι θετικές. Το CDC αναφέρει ως καλύτερο παράθυρο περίπου τις 2–8 εβδομάδες μετά την έναρξη του βήχα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί αργότερα.

Η ερμηνεία της ορολογίας χρειάζεται προσοχή, επειδή οι διαθέσιμες μέθοδοι δεν είναι όλες εξίσου τυποποιημένες και ο πρόσφατος εμβολιασμός μπορεί να επηρεάζει τα αντισώματα.

11Γενική Αίματος, λεμφοκύτταρα και CRP στον κοκκύτη

Οι εξετάσεις αίματος μπορούν να προσφέρουν συμπληρωματικές πληροφορίες, αλλά δεν επιβεβαιώνουν ούτε αποκλείουν μόνες τους τον κοκκύτη.

Γενική Αίματος

Στην κλασική μορφή της νόσου, ιδιαίτερα στα βρέφη, μπορεί να εμφανιστεί σημαντική λευκοκυττάρωση με λεμφοκυττάρωση. Το εύρημα όμως δεν είναι υποχρεωτικό και μπορεί να απουσιάζει σε μεγαλύτερα παιδιά, ενήλικες ή ηπιότερα και τροποποιημένα από τον εμβολιασμό περιστατικά.

CRP

Η CRP είναι μη ειδικός δείκτης φλεγμονής. Δεν υπάρχει τιμή CRP που να διαγιγνώσκει κοκκύτη. Μια χαμηλή ή φυσιολογική CRP δεν τον αποκλείει, ενώ σημαντική αύξηση της CRP μπορεί να οδηγήσει τον γιατρό να διερευνήσει παράλληλα επιπλοκή ή διαφορετική λοίμωξη, όπως πνευμονία.

Δείτε επίσης τον οδηγό Δείκτες Φλεγμονής: CRP, ΤΚΕ, Φερριτίνη και Γενική Αίματος.

12Πώς μεταδίδεται και για πόσο είναι μεταδοτικός ο κοκκύτης;

Ο κοκκύτης μεταδίδεται κυρίως από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω αναπνευστικών σταγονιδίων και στενής επαφής με εκκρίσεις του αναπνευστικού.

Ο χρόνος επώασης είναι συνήθως περίπου 5–10 ημέρες, αλλά μπορεί να φτάσει έως περίπου 21 ημέρες.

Η μεταδοτικότητα είναι ιδιαίτερα μεγάλη στην αρχική, καταρροϊκή φάση, όταν ο ασθενής συχνά πιστεύει ότι έχει ένα απλό κρυολόγημα. Χωρίς κατάλληλη θεραπεία, η δυνατότητα μετάδοσης μπορεί να συνεχίζεται για περίπου 3 εβδομάδες από την έναρξη του βήχα.

Μετά από 5 πλήρεις ημέρες κατάλληλης αποτελεσματικής αντιβιοτικής θεραπείας, ο ασθενής γενικά δεν θεωρείται πλέον μεταδοτικός.

Αυτό εξηγεί γιατί ένας άνθρωπος μπορεί να συνεχίζει να βήχει επί εβδομάδες, παρότι η μεταδοτικότητά του έχει ήδη μειωθεί σημαντικά.

13Θεραπεία: χρειάζεται αντιβίωση στον κοκκύτη;

Ο κοκκύτης είναι βακτηριακή λοίμωξη και αντιμετωπίζεται με συγκεκριμένα αντιβιοτικά όταν υπάρχει ένδειξη. Οι μακρολίδες, όπως η αζιθρομυκίνη, η κλαριθρομυκίνη και η ερυθρομυκίνη, αποτελούν βασικές επιλογές θεραπείας. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις όπου δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν μακρολίδες μπορεί να εξεταστεί άλλη θεραπευτική επιλογή από τον θεράποντα ιατρό.

Η θεραπεία έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να επηρεάσει την πορεία της νόσου όταν αρχίσει νωρίς, κατά την καταρροϊκή φάση ή πριν εγκατασταθούν οι έντονοι παροξυσμοί.

Όταν ο ασθενής βρίσκεται ήδη για εβδομάδες στην παροξυσμική φάση, τα αντιβιοτικά συχνά δεν σταματούν άμεσα τον βήχα. Παραμένουν όμως σημαντικά όταν χορηγούνται στο κατάλληλο χρονικό πλαίσιο για τον περιορισμό της μετάδοσης και για την προστασία ευάλωτων επαφών.

Μην ξεκινάτε μόνοι σας αντιβιοτικό για έναν επίμονο βήχα. Η επιλογή αντιβιοτικού, η δόση και η διάρκεια εξαρτώνται από την ηλικία, την εγκυμοσύνη, άλλες παθήσεις, αλληλεπιδράσεις και το χρονικό σημείο της νόσου.

Για τη γενικότερη σωστή χρήση αντιβιοτικών στο αναπνευστικό δείτε τον οδηγό Αντιβιοτικά για Αναπνευστικές Λοιμώξεις: Πότε Χρειάζονται και Ποιες Εξετάσεις Βοηθούν.

14Τι γίνεται με τις στενές επαφές;

Η αντιμετώπιση του κοκκύτη δεν αφορά μόνο τον ασθενή αλλά και το στενό περιβάλλον του, κυρίως όταν υπάρχουν άτομα με αυξημένο κίνδυνο σοβαρής νόσου.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν στο σπίτι ή στο στενό περιβάλλον υπάρχουν:

βρέφη, ιδιαίτερα κάτω του ενός έτους,
νεογνά που δεν έχουν προλάβει να ολοκληρώσουν τον αρχικό εμβολιασμό,
έγκυες προς το τέλος της κύησης,
άτομα με παθήσεις που μπορεί να επιβαρυνθούν σοβαρά από λοίμωξη του αναπνευστικού.

Ο γιατρός ή οι αρμόδιες υπηρεσίες δημόσιας υγείας αποφασίζουν ποιοι στενοί επαφές χρειάζονται μετα-εκθεσιακή αντιμικροβιακή προφύλαξη.

Σύμφωνα με τις σύγχρονες οδηγίες, η PCR δεν χρησιμοποιείται ως γενικός έλεγχος σε ασυμπτωματικές επαφές προκειμένου να αποφασιστεί αν πρέπει να χορηγηθεί προφύλαξη.

15Εμβολιασμός και πρόληψη του κοκκύτη

Ο εμβολιασμός αποτελεί το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης της σοβαρής νόσου. Τα εμβόλια κατά του κοκκύτη χορηγούνται σε συνδυασμό με τα εμβόλια τετάνου και διφθερίτιδας, σύμφωνα με το ισχύον Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών.

Η προστασία δεν διαρκεί εφ’ όρου ζωής, γι’ αυτό προβλέπονται αναμνηστικές δόσεις.

Κοκκύτης και εγκυμοσύνη

Στην Ελλάδα συστήνεται μία δόση Tdap ή Tdap-IPV σε κάθε κύηση, κατά προτίμηση από την 27η έως την 36η εβδομάδα, ανεξάρτητα από το πότε είχε γίνει προηγούμενος εμβολιασμός. Στόχος είναι κυρίως η προστασία του νεογνού κατά τους πρώτους μήνες της ζωής του, όταν είναι περισσότερο ευάλωτο.

Ο εμβολιασμός δεν σημαίνει ότι ένα άτομο δεν μπορεί ποτέ να μολυνθεί. Μειώνει όμως τον κίνδυνο σοβαρής νόσου και αποτελεί θεμελιώδες μέτρο προστασίας των βρεφών.

16Κοκκύτης, βρογχίτιδα, γρίπη ή πνευμονία;

Ένας παρατεταμένος βήχας δεν σημαίνει αυτομάτως κοκκύτη. Η διαφορική διάγνωση περιλαμβάνει ιογενείς λοιμώξεις, μεταλοιμώδη βήχα, οξεία βρογχίτιδα, πνευμονία, άσθμα, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και λοιμώξεις από άλλα παθογόνα όπως το Mycoplasma pneumoniae.

Χαρακτηριστικό	Κοκκύτης	Οξεία βρογχίτιδα / ίωση	Πνευμονία
Βήχας	Παροξυσμικός, επαναλαμβανόμενος, συχνά για εβδομάδες	Συχνός, ξηρός ή παραγωγικός, συχνά μετά από ίωση	Μπορεί να είναι παραγωγικός ή ξηρός
Πυρετός	Συνήθως χαμηλός ή απών	Μεταβλητός	Συχνότερα σημαντικός, αλλά όχι πάντα
Εμετός μετά τον βήχα	Χαρακτηριστικό στοιχείο	Λιγότερο χαρακτηριστικό	Όχι τυπικό
PCR Bordetella	Χρήσιμη όταν γίνει έγκαιρα και με σωστό δείγμα	Δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας	Μόνο αν υπάρχει ειδική υποψία κοκκύτη

Η αξιολόγηση μπορεί να χρειαστεί ακρόαση πνευμόνων, οξυμετρία, απεικόνιση ή διαφορετικό εργαστηριακό έλεγχο ανάλογα με την κλινική εικόνα.

Στον Κεντρικό Οδηγό Λοιμώξεων Αναπνευστικού μπορείτε να βρείτε συγκεντρωμένους τους οδηγούς για βήχα, βρογχίτιδα, πνευμονία, γρίπη, RSV, μοριακές εξετάσεις και αντιβιοτικά.

17Ποιες επιπλοκές μπορεί να προκαλέσει;

Οι σοβαρές επιπλοκές είναι πολύ συχνότερες στα μικρά βρέφη. Μπορεί να περιλαμβάνουν:

πνευμονία,
άπνοιες και υποξαιμία,
αφυδάτωση λόγω δυσκολίας στη σίτιση ή εμέτων,
σπασμούς,
σπανιότερα σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές.

Σε μεγαλύτερα παιδιά και ενήλικες, οι επαναλαμβανόμενοι βίαιοι παροξυσμοί βήχα μπορεί να προκαλέσουν έντονη εξάντληση, διαταραχή ύπνου, ακράτεια ούρων, μυοσκελετικό πόνο και σπανιότερα τραυματικές επιπλοκές από την αυξημένη ενδοθωρακική πίεση.

18Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;

Ζητήστε άμεση ιατρική βοήθεια όταν υπάρχει:

άπνοια ή επεισόδια όπου το βρέφος «σταματά να αναπνέει»,
κυάνωση ή μπλε χρώμα στα χείλη/πρόσωπο,
έντονη δύσπνοια ή αναπνευστική δυσχέρεια,
σημαντική δυσκολία στη σίτιση ή σημεία αφυδάτωσης,
σπασμός, μειωμένη ανταπόκριση ή ασυνήθιστη υπνηλία,
σημαντική επιδείνωση της γενικής κατάστασης,
βρέφος, ιδιαίτερα πολύ μικρής ηλικίας, με συμβατά συμπτώματα κοκκύτη.

19Συχνές Ερωτήσεις για τον Κοκκύτη και την PCR

Πόσο κρατάει ο βήχας του κοκκύτη;

Μπορεί να διαρκέσει πολλές εβδομάδες και σε ορισμένους ασθενείς να επιμένει για μήνες. Ο παρατεταμένος βήχας δεν σημαίνει ότι ο ασθενής παραμένει μεταδοτικός για όλο αυτό το διάστημα.

Πότε είναι καλύτερα να γίνει PCR για κοκκύτη;

Η μεγαλύτερη διαγνωστική απόδοση είναι συνήθως κατά τις πρώτες 3 εβδομάδες μετά την έναρξη του βήχα. Μπορεί να παραμένει χρήσιμη μέχρι περίπου την 4η εβδομάδα, αλλά αργότερα αυξάνεται ο κίνδυνος ψευδώς αρνητικού αποτελέσματος.

Τι δείγμα χρειάζεται για PCR Bordetella pertussis;

Χρειάζεται σωστά ληφθέν δείγμα από τον οπίσθιο ρινοφάρυγγα, συνήθως ρινοφαρυγγικό επίχρισμα ή αναρρόφημα. Ένα απλό φαρυγγικό ή πρόσθιο ρινικό επίχρισμα δεν θεωρείται κατάλληλο.

Αν το PCR είναι αρνητικό αποκλείεται ο κοκκύτης;

Όχι πάντα. Η πιθανότητα αρνητικού αποτελέσματος αυξάνεται όταν η εξέταση γίνεται αργά, μετά από αντιβιοτική θεραπεία ή όταν το δείγμα δεν έχει ληφθεί σωστά.

Το multiplex PCR για γρίπη, RSV και COVID δείχνει και κοκκύτη;

Όχι απαραίτητα. Πολλά αναπνευστικά panels περιλαμβάνουν κυρίως ιούς και δεν εξετάζουν το Bordetella pertussis. Πρέπει να ελέγχεται η ακριβής σύνθεση του panel ή να ζητείται ειδική PCR για Bordetella.

Η CRP δείχνει αν έχω κοκκύτη;

Όχι. Η CRP είναι μη ειδικός δείκτης φλεγμονής. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη τιμή CRP που να επιβεβαιώνει ή να αποκλείει τον κοκκύτη.

Χρειάζεται αντιβίωση;

Ο κοκκύτης αντιμετωπίζεται με συγκεκριμένα αντιβιοτικά όταν υπάρχει ένδειξη, συνήθως μακρολίδες. Η θεραπεία είναι αποτελεσματικότερη όταν αρχίζει νωρίς και η επιλογή πρέπει να γίνεται από γιατρό.

Μετά από πόσες ημέρες αντιβίωσης παύει η μεταδοτικότητα;

Μετά από 5 πλήρεις ημέρες κατάλληλης αποτελεσματικής αντιβιοτικής θεραπείας ο ασθενής γενικά δεν θεωρείται πλέον μεταδοτικός.

Μπορεί να έχω κοκκύτη παρότι έχω εμβολιαστεί;

Ναι. Η ανοσία μειώνεται με τον χρόνο και μπορεί να εμφανιστεί λοίμωξη σε εμβολιασμένο άτομο, συνήθως με ηπιότερη ή λιγότερο τυπική εικόνα.

Χρειάζεται PCR σε όλους όσους ήρθαν σε επαφή με κρούσμα;

Όχι. Η PCR δεν συνιστάται ως γενικός έλεγχος ασυμπτωματικών στενών επαφών. Η ανάγκη για προφυλακτική θεραπεία εκτιμάται με βάση την έκθεση και τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης.

20Τι να θυμάστε

Ο κοκκύτης μπορεί να εμφανιστεί και σε εμβολιασμένους εφήβους ή ενήλικες ως επίμονος βήχας χωρίς το κλασικό «whoop».
Η PCR έχει τη μεγαλύτερη αξία όταν γίνεται νωρίς, κυρίως στις πρώτες 3 εβδομάδες του βήχα.
Το σωστό δείγμα είναι από τον οπίσθιο ρινοφάρυγγα, όχι ένα απλό φαρυγγικό επίχρισμα.
Μετά την 4η εβδομάδα ή μετά από προηγούμενη κατάλληλη αντιβιοτική αγωγή αυξάνεται η πιθανότητα αρνητικού PCR.
Η Γενική Αίματος και η CRP μπορεί να βοηθούν στην κλινική αξιολόγηση, αλλά δεν διαγιγνώσκουν τον κοκκύτη.
Η έγκαιρη αντιβιοτική θεραπεία έχει τη μεγαλύτερη αξία και μειώνει τη μετάδοση.
Μετά από 5 ημέρες αποτελεσματικής θεραπείας η μεταδοτικότητα συνήθως παύει.
Τα μικρά βρέφη αποτελούν την ομάδα που χρειάζεται τη μεγαλύτερη προσοχή.

21Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΜΙΑΣ

Εργαστηριακός έλεγχος και ιατρική αξιολόγηση

Για πληροφορίες σχετικά με διαθέσιμες μοριακές εξετάσεις, τον κατάλληλο τύπο δείγματος και την προετοιμασία πριν από τη λήψη, επικοινωνήστε με το εργαστήριο. Η κατάλληλη εξέταση επιλέγεται ανάλογα με τα συμπτώματα, τη διάρκεια του βήχα και το κλινικό ερώτημα.

Κλείστε Ραντεβού

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Κοκκύτης – κλινικές εκδηλώσεις, διάγνωση, μετάδοση, θεραπεία και πρόληψη. Δείτε την επίσημη πηγή.
Centers for Disease Control and Prevention. Best Practices for Use of Polymerase Chain Reaction for Diagnosing Pertussis. Updated December 2025. CDC – PCR Best Practices.
Centers for Disease Control and Prevention. Laboratory Testing for Pertussis – PCR, culture and serology. Updated December 2025. CDC – Laboratory Testing.
Centers for Disease Control and Prevention. Treatment of Pertussis. Updated December 2025. CDC – Clinical Care.
Centers for Disease Control and Prevention. Postexposure Antimicrobial Prophylaxis. Updated December 2025. CDC – Postexposure Prophylaxis.
European Centre for Disease Prevention and Control. Factsheet about pertussis. ECDC – Pertussis Factsheet.
European Centre for Disease Prevention and Control. Pertussis – Annual Epidemiological Report for 2024, published 2026. ECDC – Epidemiological Report.
Υπουργείο Υγείας. Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026. Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών 2026.
ΕΟΔΥ. Ενημερωτικό Δελτίο Μαρτίου–Απριλίου 2026 – συστάσεις εμβολιασμού ενηλίκων και εγκύων με Tdap/Tdap-IPV. Δείτε τις συστάσεις.

Σχετικός οδηγός: Λοιμώξεις Αναπνευστικού – Συμπτώματα, Εξετάσεις, Ιοί, Βακτήρια και Θεραπεία.

Ιατρική σημείωση: Το άρθρο παρέχει γενική επιστημονική ενημέρωση και δεν υποκαθιστά την κλινική εξέταση, τη διάγνωση ή την εξατομικευμένη θεραπευτική οδηγία. Σε ύποπτο κοκκύτη, ιδιαίτερα όταν υπάρχει βρέφος, εγκυμοσύνη, δύσπνοια, άπνοια ή σοβαρή γενική εικόνα, απαιτείται άμεση επικοινωνία με ιατρό. Μην ξεκινάτε, διακόπτετε ή τροποποιείτε αντιβιοτική αγωγή χωρίς ιατρική καθοδήγηση.