Καμπύλη Σακχάρου (OGTT) – Τιμές, Ερμηνεία & Διαβήτης Κύησης
Καμπύλη Σακχάρου (OGTT) – Τι Είναι, Πότε Γίνεται και Πώς Ερμηνεύεται
Τελευταία ενημέρωση:
Η καμπύλη σακχάρου (OGTT) είναι η πιο ευαίσθητη εξέταση για τη διάγνωση
προδιαβήτη, σακχαρώδους διαβήτη και
διαβήτη κύησης, γιατί δείχνει πώς αντιδρά ο οργανισμός σας
σε πραγματική φόρτιση με γλυκόζη.
1
Τι είναι η Καμπύλη Σακχάρου (OGTT)
Η Καμπύλη Σακχάρου ή OGTT (Oral Glucose Tolerance Test) είναι
εργαστηριακή δοκιμασία που μετρά
πώς ανταποκρίνεται ο οργανισμός σας σε μια μεγάλη δόση γλυκόζης.
Δεν δείχνει απλώς μια στιγμιαία τιμή σακχάρου,
αλλά ολόκληρη τη δυναμική της γλυκαιμικής ρύθμισης.
Με απλά λόγια:
πίνετε ένα ρόφημα γλυκόζης και το εργαστήριο παρακολουθεί
πόσο ανεβαίνει και πόσο γρήγορα πέφτει το σάκχαρό σας.
Αυτό αποκαλύπτει αν το πάγκρεας και η ινσουλίνη λειτουργούν σωστά.
Η OGTT είναι πιο ευαίσθητη από το απλό σάκχαρο νηστείας και την HbA1c
στην ανίχνευση πρώιμου προδιαβήτη και
διαβήτη κύησης.
2
Πότε και σε ποιους συνιστάται η OGTT
Η καμπύλη σακχάρου γίνεται όταν υπάρχει
υποψία διαταραχής του μεταβολισμού της γλυκόζης
ή όταν άλλες εξετάσεις δεν αρκούν για ασφαλή διάγνωση.
Άτομα με οριακό σάκχαρο, έγκυες γυναίκες και ασθενείς με
ινσουλινοαντίσταση ή οικογενειακό ιστορικό διαβήτη.
Τυπικές ενδείξεις για OGTT:
| Κατηγορία | Πότε γίνεται |
|---|---|
| Ενήλικες | Σάκχαρο νηστείας 100–125 mg/dL ή ύποπτα συμπτώματα |
| Προδιαβήτης | Για επιβεβαίωση διαταραχής ανοχής γλυκόζης |
| Εγκυμοσύνη | 24η–28η εβδομάδα για έλεγχο διαβήτη κύησης |
| Παιδιά με παχυσαρκία | Όταν συνυπάρχουν μεταβολικοί παράγοντες |
| Οριακή HbA1c | Όταν η HbA1c είναι 5.7–6.4% και δεν αρκεί για διάγνωση |
| Ύποπτος τύπος διαβήτη | MODY, LADA ή άτυπη υπεργλυκαιμία |
3
Τι ελέγχει πραγματικά η καμπύλη σακχάρου
Η καμπύλη σακχάρου δεν μετρά απλώς μια τιμή γλυκόζης.
Ελέγχει αν ο οργανισμός σας μπορεί να διαχειριστεί μια πραγματική μεταβολική πρόκληση:
μια μεγάλη ποσότητα γλυκόζης.
Σε υγιή μεταβολισμό, το σάκχαρο ανεβαίνει προσωρινά
και επανέρχεται γρήγορα σε φυσιολογικά επίπεδα,
καθώς η ινσουλίνη δρα αποτελεσματικά.
Σε προδιαβήτη ή διαβήτη,
το σάκχαρο μένει αυξημένο για παρατεταμένο διάστημα.
Η OGTT αποκαλύπτει πρώιμες διαταραχές που
μπορεί να είναι απολύτως «αόρατες» στο σάκχαρο νηστείας ή στην HbA1c.
4
Πώς γίνεται η καμπύλη σακχάρου βήμα-βήμα
Η OGTT είναι τυποποιημένη διαδικασία
και διαρκεί περίπου 2 ώρες (ή 3 ώρες στην εγκυμοσύνη).
- Νηστεία 8–12 ωρών (επιτρέπεται μόνο νερό)
- Αιμοληψία νηστείας (χρονικό σημείο 0)
- Κατανάλωση 75 g γλυκόζης διαλυμένης σε νερό
- Αναμονή σε καθιστή θέση χωρίς φαγητό, κάπνισμα ή περπάτημα
- Δεύτερη αιμοληψία στις 2 ώρες
Στην εγκυμοσύνη γίνεται OGTT τριών σημείων:
νηστείας, 1 ώρα και 2 ώρες μετά τη γλυκόζη.
Ακόμη και μικρή σωματική δραστηριότητα ή κάπνισμα
κατά τη διάρκεια της εξέτασης
μπορεί να αλλοιώσει τα αποτελέσματα.
5
Τι είναι το ρόφημα γλυκόζης
Το ρόφημα της καμπύλης σακχάρου είναι
διάλυμα 75 g καθαρής γλυκόζης σε νερό,
με γλυκιά γεύση, που πρέπει να καταναλωθεί μέσα σε λίγα λεπτά.
Σκοπός του δεν είναι απλώς να αυξήσει το σάκχαρο,
αλλά να δημιουργήσει ελεγχόμενη μεταβολική πρόκληση,
ώστε να φανεί αν η ινσουλίνη λειτουργεί επαρκώς.
Στην εγκυμοσύνη, σε κάποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται
δοκιμασία 50 g (screening test)
πριν την πλήρη OGTT των 75 g.
6
Φυσιολογικές τιμές στην καμπύλη σακχάρου (OGTT)
Οι φυσιολογικές τιμές της OGTT εξαρτώνται από το
αν το άτομο είναι έγκυος ή όχι.
Τα όρια καθορίζονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO),
την American Diabetes Association (ADA)
και την Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία.
Στην εγκυμοσύνη χρησιμοποιούνται αυστηρότερα όρια,
επειδή ακόμη και ήπια υπεργλυκαιμία επηρεάζει το έμβρυο.
🧍♂️ Γενικός πληθυσμός – OGTT 75 g (0 και 2 ώρες)
| Στάδιο | Τιμή (mg/dL) | Ερμηνεία |
|---|---|---|
| Νηστεία | < 100 | Φυσιολογικό |
| Νηστεία | 100–125 | Προδιαβήτης (IFG) |
| 2 ώρες | < 140 | Φυσιολογικό |
| 2 ώρες | 140–199 | Προδιαβήτης (IGT) |
| 2 ώρες | ≥ 200 | Σακχαρώδης διαβήτης |
📌 Τιμή ≥ 200 mg/dL με τυπικά συμπτώματα
θεωρείται διαγνωστική για διαβήτη.
🤰 Εγκυμοσύνη – OGTT 75 g (3 σημεία)
| Χρονικό σημείο | Φυσιολογική τιμή (mg/dL) |
|---|---|
| Νηστείας | < 92 |
| 1 ώρα | < 180 |
| 2 ώρες | < 153 |
Αν έστω μία τιμή είναι υψηλότερη →
διάγνωση διαβήτη κύησης (GDM).
7
Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα
Η ερμηνεία της OGTT δεν βασίζεται σε μία μόνο τιμή,
αλλά στο συνολικό γλυκαιμικό προφίλ του ατόμου
(νηστείας, απόκριση στη γλυκόζη και ικανότητα επαναφοράς).
| Εύρημα | Τι σημαίνει |
|---|---|
| Νηστείας 100–125 | Διαταραχή γλυκόζης νηστείας (IFG) |
| 2 ώρες ≥ 140 | Διαταραγμένη ανοχή γλυκόζης (IGT) |
| IFG + IGT | Υψηλός κίνδυνος ΣΔ τύπου 2 |
| 2 ώρες ≥ 200 | Σακχαρώδης διαβήτης |
| Έγκυος με ≥1 παθολογική τιμή | Διαβήτης κύησης |
Η συνύπαρξη IFG και IGT σημαίνει υψηλή πιθανότητα εξέλιξης σε ΣΔ τύπου 2
τα επόμενα χρόνια, αν δεν γίνουν παρεμβάσεις σε βάρος, διατροφή και άσκηση.
8
Υπογλυκαιμία κατά τη διάρκεια της OGTT
Σε ορισμένα άτομα, μετά την κατανάλωση της γλυκόζης,
μπορεί να εμφανιστεί αντιδραστική υπογλυκαιμία,
λόγω υπερβολικής έκκρισης ινσουλίνης.
- Πτώση σακχάρου < 70 mg/dL
- Τρέμουλο, ιδρώτας, πείνα, αδυναμία, ζάλη
Νεαρά άτομα ή άτομα με πολύ γρήγορη ινσουλινική απόκριση,
συχνά χωρίς διαβήτη.
Η υπογλυκαιμία στην OGTT δεν σημαίνει διαβήτη,
αλλά δείχνει δυσρρύθμιση της ινσουλίνης
που μπορεί να σχετίζεται με πρώιμη ινσουλινοαντίσταση.
9
OGTT στην εγκυμοσύνη – Πότε και γιατί γίνεται
Η καμπύλη σακχάρου στην εγκυμοσύνη είναι η
βασική εξέταση για τον εντοπισμό του διαβήτη κύησης (GDM).
Οι ορμονικές μεταβολές προκαλούν φυσιολογική
αντίσταση στην ινσουλίνη·
αν το πάγκρεας δεν καλύψει την αυξημένη ανάγκη,
προκύπτει υπεργλυκαιμία.
Ο μη διαγνωσμένος GDM αυξάνει τον κίνδυνο
επιπλοκών τόσο για τη μητέρα όσο και για το έμβρυο.
🕒 Πότε γίνεται;
- 24η–28η εβδομάδα σε όλες τις εγκύους
- 16η–20η εβδομάδα αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου
Παράγοντες κινδύνου:
| Παράγοντας | Παράδειγμα |
|---|---|
| Παχυσαρκία | BMI > 30 |
| Προηγούμενος GDM | Ναι |
| Μακροσωμία εμβρύου | > 4.000 g |
| Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ | Ναι |
| PCOS | Πολυκυστικές ωοθήκες |
🧪 Διαδικασία OGTT στην εγκυμοσύνη
- Αιμοληψία νηστείας
- Κατανάλωση 75 g γλυκόζης
- Αιμοληψία στην 1η και στη 2η ώρα
| Χρονικό σημείο | Όριο (mg/dL) |
|---|---|
| Νηστείας | < 92 |
| 1 ώρα | < 180 |
| 2 ώρες | < 153 |
Αν έστω μία τιμή είναι παθολογική →
διάγνωση διαβήτη κύησης.
Ο GDM σχετίζεται με μακροσωμία,
νεογνική υπογλυκαιμία,
καισαρική τομή
και αυξημένο κίνδυνο ΣΔ τύπου 2 στη ζωή.
Αντιμετωπίζεται με
διατροφή, έλεγχο και, αν χρειαστεί, ινσουλίνη.
10
OGTT σε παιδιά και εφήβους
Η καμπύλη σακχάρου εφαρμόζεται και σε παιδιά ή εφήβους
όταν υπάρχει υποψία πρώιμης μεταβολικής διαταραχής
ή αυξημένος καρδιομεταβολικός κίνδυνος.
- Παχυσαρκία (BMI > 95η εκατοστιαία θέση)
- Οικογενειακό ιστορικό σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2
- Υπέρταση ή δυσλιπιδαιμία
- Acanthosis nigricans (δερματικός δείκτης ινσουλινοαντίστασης)
Η δόση γλυκόζης είναι
1,75 g ανά κιλό σωματικού βάρους
με μέγιστο τα 75 g.
| Χρονικό σημείο | Φυσιολογικό |
|---|---|
| Νηστείας | < 100 mg/dL |
| 2 ώρες | < 140 mg/dL |
Τιμές ≥ 200 mg/dL στις 2 ώρες είναι
διαγνωστικές για σακχαρώδη διαβήτη και απαιτούν άμεση παιδοενδοκρινολογική εκτίμηση.
11
Πώς να προετοιμαστείτε για την καμπύλη σακχάρου
Η σωστή προετοιμασία είναι απαραίτητη για
αξιόπιστα και κλινικά χρήσιμα αποτελέσματα.
Ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορούν να αλλοιώσουν την OGTT.
| Οδηγία | Τι να κάνετε |
|---|---|
| Διατροφή | Τις 3 προηγούμενες ημέρες τρώτε κανονικά, όχι υποθερμιδική δίαιτα |
| Νηστεία | 8–12 ώρες πριν, επιτρέπεται μόνο νερό |
| Φάρμακα | Ενημερώστε τον ιατρό για όσα λαμβάνετε |
| Κάπνισμα | Αποφύγετε για τουλάχιστον 12 ώρες |
| Καφεΐνη | Μην καταναλώσετε την ημέρα της εξέτασης |
| Άσκηση | Αποφύγετε έντονη δραστηριότητα πριν και κατά τη διάρκεια |
Να μετρηθεί ο φυσιολογικός μεταβολισμός σας,
όχι η αντίδραση σε δίαιτα, άσκηση ή διεγερτικά.
12
Συχνά λάθη που αλλοιώνουν την OGTT
Η ακρίβεια της καμπύλης σακχάρου εξαρτάται από
σωστή προετοιμασία και
αυστηρή τήρηση της διαδικασίας.
| Λάθος | Συνέπεια |
|---|---|
| Νηστεία < 8 ώρες | Ψευδώς αυξημένα αποτελέσματα |
| Αλλαγή δίαιτας πριν την εξέταση | Ψευδώς φυσιολογική καμπύλη |
| Καφές ή κάπνισμα | Ορμονική διέγερση → άνοδος σακχάρου |
| Άσκηση λίγο πριν | Αλλαγή μεταβολισμού γλυκόζης |
| Φάρμακα (π.χ. κορτιζόνη) | Πλασματική υπεργλυκαιμία |
| Εμετός κατά τη δοκιμασία | Άκυρο αποτέλεσμα – χρειάζεται επανάληψη |
| Μικρότερη δόση γλυκόζης | Ψευδώς φυσιολογικά |
📌 Αν νιώσετε αδιαθεσία, ενημερώστε άμεσα το προσωπικό του εργαστηρίου.
13
Πότε ενδείκνυται η καμπύλη σακχάρου (OGTT)
Η OGTT χρησιμοποιείται όταν υπάρχει
υποψία διαταραχής του μεταβολισμού της γλυκόζης
ή όταν άλλες εξετάσεις δεν επαρκούν για ασφαλή διάγνωση.
🔍 Ενήλικες (μη έγκυες)
| Κατάσταση | Γιατί γίνεται OGTT |
|---|---|
| Σάκχαρο νηστείας 100–125 | Επιβεβαίωση ή αποκλεισμός προδιαβήτη |
| HbA1c 5.7–6.4% | Η HbA1c μόνη της δεν αρκεί |
| Οικογενειακό ιστορικό ΣΔ | Υψηλότερος μελλοντικός κίνδυνος |
| Παχυσαρκία (BMI >30) | Συχνή συνύπαρξη ινσουλινοαντίστασης |
| PCOS | Συχνή διαταραχή γλυκόζης |
| Υπέρταση ή δυσλιπιδαιμία | Μέρος μεταβολικού συνδρόμου |
🤰 Εγκυμοσύνη
Η OGTT είναι εξέταση ρουτίνας για όλες τις εγκύους
στην 24η–28η εβδομάδα,
ή νωρίτερα αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου.
👶 Παιδιά & έφηβοι
Ενδείκνυται σε παχυσαρκία, acanthosis nigricans,
οικογενειακό ιστορικό ΣΔ
ή συμπτώματα υπεργλυκαιμίας.
💉 Άλλες κλινικές καταστάσεις
| Κατάσταση | Γιατί χρειάζεται OGTT |
|---|---|
| Χρόνια κορτιζόνη | Προκαλεί υπεργλυκαιμία |
| Σύνδρομο Cushing / ακρομεγαλία | Διαταραχή δράσης ινσουλίνης |
| Μετά από παγκρεατίτιδα | Κίνδυνος δευτεροπαθούς διαβήτη |
14
HbA1c έναντι OGTT – Ποια εξέταση είναι καλύτερη;
Η HbA1c δείχνει τον μέσο όρο του σακχάρου
των τελευταίων 2–3 μηνών,
ενώ η OGTT δείχνει
πώς αντιδρά ο οργανισμός σας σε πραγματική φόρτιση γλυκόζης.
| Χαρακτηριστικό | HbA1c | OGTT |
|---|---|---|
| Τι μετρά | Μέσο σάκχαρο 3 μηνών | Απόκριση σε γλυκόζη |
| Νηστεία | Όχι | Ναι |
| Ευαισθησία στον προδιαβήτη | Χαμηλότερη | Υψηλότερη |
| Εγκυμοσύνη | Όχι | Ναι (GDM) |
Πότε προτιμάται η HbA1c
- Διάγνωση ΣΔ2 σε ενήλικες χωρίς συμπτώματα
- Μακροχρόνια παρακολούθηση της ρύθμισης
Πότε προτιμάται η OGTT
- Οριακή HbA1c (5.7–6.4%)
- Ισχυρή υποψία προδιαβήτη με φυσιολογική HbA1c
- Διάγνωση διαβήτη κύησης
- Παιδιά, παχυσαρκία, PCOS
Αναιμία, αιμοσφαιρινοπάθειες, νεφρική νόσος και εγκυμοσύνη.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η OGTT υπερέχει.
15
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Πονάει η καμπύλη σακχάρου;
Όχι· περιλαμβάνει μόνο αιμοληψίες και κατανάλωση γλυκόζης, με πιθανή ήπια δυσφορία.
Πόσο διαρκεί η εξέταση;
Συνήθως 2–3 ώρες, ανάλογα με τον αριθμό των μετρήσεων.
Μπορώ να πιω νερό;
Ναι, επιτρέπονται μικρές ποσότητες νερού κατά τη διάρκεια της εξέτασης.
Είναι ασφαλής στην εγκυμοσύνη;
Ναι, είναι η βασική και απολύτως ασφαλής εξέταση για τη διάγνωση διαβήτη κύησης.
Τι σημαίνει προδιαβήτης στην OGTT;
Τιμές πάνω από το φυσιολογικό που δείχνουν διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη χωρίς να πληρούνται τα κριτήρια διαβήτη.
Πότε χρειάζεται επανάληψη της καμπύλης;
Σε νέες εγκυμοσύνες, σε προδιαβήτη ή όταν τα αποτελέσματα είναι οριακά ή παθολογικά.
16
Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
17
Βιβλιογραφία
https://www.who.int/publications/i/item/WHO-NMH-CHP-2021.2
https://diabetesjournals.org/care/issue/47/Supplement_1
https://www.nice.org.uk/guidance/ng3
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5917096/
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
