1

Τι είναι ο σίδηρος αίματος

Ο σίδηρος αίματος είναι η ποσότητα σιδήρου που κυκλοφορεί στο αίμα δεσμευμένη κυρίως στην τρανσφερρίνη, την πρωτεΐνη που μεταφέρει τον σίδηρο από το έντερο και τις αποθήκες του οργανισμού προς τους ιστούς. Η εξέταση δείχνει πόσο σίδηρο είναι διαθέσιμος τη στιγμή της αιμοληψίας.

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ο σίδηρος ορού δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο του σιδήρου του σώματος. Μεγάλο μέρος του σιδήρου βρίσκεται:

• στην αιμοσφαιρίνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων
• στη μυοσφαιρίνη των μυών
• στις αποθήκες του οργανισμού ως φερριτίνη και αιμοσιδηρίνη

Για τον λόγο αυτό, η εξέταση σιδήρου αίματος ερμηνεύεται συνήθως μαζί με άλλους δείκτες που δείχνουν καλύτερα τις αποθήκες σιδήρου.

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για πολλές ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού. Όταν τα επίπεδά του είναι χαμηλά ή όταν η αξιοποίησή του είναι διαταραγμένη, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως κόπωση, αδυναμία, μειωμένη αντοχή και τελικά αναιμία.

2

Πώς λειτουργεί ο σίδηρος στον οργανισμό

Ο σίδηρος είναι ένα από τα σημαντικότερα ιχνοστοιχεία για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Ο βασικός του ρόλος είναι να συμμετέχει στη δημιουργία της αιμοσφαιρίνης, της πρωτεΐνης που επιτρέπει στα ερυθρά αιμοσφαίρια να μεταφέρουν οξυγόνο από τους πνεύμονες σε όλα τα όργανα και τους ιστούς.

Εκτός από την αιμοσφαιρίνη, ο σίδηρος συμμετέχει και σε άλλες κρίσιμες βιολογικές διεργασίες.

• Συμβάλλει στη σύνθεση της αιμοσφαιρίνης
• Συμμετέχει στη μυοσφαιρίνη που βοηθά τους μυς να αποθηκεύουν οξυγόνο
• Αποτελεί βασικό στοιχείο πολλών ενζύμων του μεταβολισμού
• Συμβάλλει στην παραγωγή ενέργειας στα κύτταρα
• Βοηθά τη σωστή οξυγόνωση ιστών και οργάνων

Ο οργανισμός ρυθμίζει πολύ αυστηρά την ισορροπία του σιδήρου. Η απορρόφηση γίνεται κυρίως στο λεπτό έντερο, ενώ η περίσσεια αποθηκεύεται στο ήπαρ, στον σπλήνα και στον μυελό των οστών.

Ακόμη και μικρές διαταραχές στην πρόσληψη σιδήρου, στην απορρόφηση από το έντερο ή στις απώλειες αίματος μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα σιδήρου στο αίμα και να οδηγήσουν σε σημαντικές εργαστηριακές μεταβολές.

3

Τι μετρά η εξέταση σιδήρου

Η εξέταση σιδήρου αίματος (σίδηρος ορού) μετρά τον σίδηρο που κυκλοφορεί στο αίμα δεσμευμένος κυρίως στην τρανσφερρίνη. Δείχνει δηλαδή πόσο σίδηρο είναι διαθέσιμος για τις ανάγκες του οργανισμού τη στιγμή της αιμοληψίας.

Η εξέταση αυτή δεν μετρά άμεσα τις συνολικές αποθήκες σιδήρου. Για τον λόγο αυτό χρησιμοποιείται συνήθως σε συνδυασμό με άλλους δείκτες που δίνουν πληρέστερη εικόνα του μεταβολισμού του σιδήρου.

Η εξέταση βοηθά στη διερεύνηση:

• σιδηροπενικής αναιμίας
• σιδηροπενίας χωρίς αναιμία
• λειτουργικής ανεπάρκειας σιδήρου (π.χ. σε χρόνια νοσήματα)
• υπερφόρτωσης σιδήρου ή αιμοχρωμάτωσης
• παρακολούθησης θεραπείας με σίδηρο

Για σωστή εκτίμηση της κατάστασης του σιδήρου, η εξέταση ερμηνεύεται συνήθως μαζί με:

• φερριτίνη (αποθήκες σιδήρου)
• τρανσφερρίνη
• TIBC (ολική ικανότητα δέσμευσης σιδήρου)
• κορεσμό τρανσφερρίνης
• γενική αίματος

4

Πότε ζητείται η εξέταση

Η εξέταση σιδήρου αίματος ζητείται όταν υπάρχουν συμπτώματα ή εργαστηριακές ενδείξεις που υποδηλώνουν πιθανή διαταραχή στον μεταβολισμό του σιδήρου. Συνήθως αποτελεί μέρος του ελέγχου για αναιμία ή για διερεύνηση χρόνιας κόπωσης.

Συχνά συμπτώματα που οδηγούν σε έλεγχο σιδήρου είναι:

• έντονη κόπωση ή εύκολη εξάντληση
• ωχρότητα
• δύσπνοια στην προσπάθεια
• ζάλη ή αίσθημα παλμών
• τριχόπτωση ή εύθραυστα νύχια
• μειωμένη συγκέντρωση
• παγοφαγία ή ασυνήθιστες διατροφικές επιθυμίες

Η εξέταση μπορεί επίσης να ζητηθεί σε καταστάσεις όπου αυξάνεται ο κίνδυνος έλλειψης σιδήρου:

• έντονη ή παρατεταμένη έμμηνος ρύση
• γαστρεντερική αιμορραγία
• κακή απορρόφηση από το έντερο (π.χ. κοιλιοκάκη)
• εγκυμοσύνη
• χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα
• παρακολούθηση θεραπείας σιδήρου

Σε πολλές περιπτώσεις η εξέταση ζητείται μαζί με γενική αίματος και φερριτίνη, ώστε να διαπιστωθεί αν υπάρχει πραγματική έλλειψη σιδήρου ή άλλη αιτία αναιμίας.

5

Φυσιολογικές τιμές σιδήρου αίματος

Οι φυσιολογικές τιμές του σιδήρου αίματος μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, την ώρα της ημέρας και τη μέθοδο του εργαστηρίου. Για τον λόγο αυτό πρέπει πάντα να λαμβάνονται υπόψη τα όρια αναφοράς του συγκεκριμένου εργαστηρίου.

6

Χαμηλός σίδηρος αίματος

Χαμηλός σίδηρος αίματος σημαίνει ότι η ποσότητα σιδήρου που κυκλοφορεί στο αίμα είναι μικρότερη από το φυσιολογικό. Αυτό μπορεί να οφείλεται είτε σε πραγματική έλλειψη σιδήρου είτε σε καταστάσεις όπου ο σίδηρος υπάρχει αλλά δεν είναι διαθέσιμος στους ιστούς.

Οι συχνότερες αιτίες χαμηλού σιδήρου περιλαμβάνουν:

• χρόνιες απώλειες αίματος (έντονη έμμηνος ρύση, γαστρεντερική αιμορραγία)
• ανεπαρκή πρόσληψη σιδήρου μέσω διατροφής
• κακή απορρόφηση από το έντερο (π.χ. κοιλιοκάκη, φλεγμονώδης νόσος εντέρου)
• αυξημένες ανάγκες σε εγκυμοσύνη, ανάπτυξη ή θηλασμό
• χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα όπου ο σίδηρος «παγιδεύεται» στις αποθήκες
• χρόνια νεφρική νόσο ή άλλα χρόνια συστηματικά νοσήματα

Ένας χαμηλός σίδηρος δεν σημαίνει πάντα ότι υπάρχει ήδη αναιμία. Σε πολλές περιπτώσεις προηγείται η μείωση των αποθηκών σιδήρου (χαμηλή φερριτίνη) και μόνο αργότερα μειώνεται η αιμοσφαιρίνη.

7

Συμπτώματα χαμηλού σιδήρου

Ο χαμηλός σίδηρος μπορεί να προκαλεί ήπια ή πιο έντονα συμπτώματα, ανάλογα με το πόσο γρήγορα εμφανίστηκε, πόσο έχουν μειωθεί οι αποθήκες σιδήρου και αν συνυπάρχει ήδη αναιμία. Μερικοί άνθρωποι έχουν εργαστηριακή σιδηροπενία χωρίς εμφανή ενοχλήματα, ενώ άλλοι παρουσιάζουν σαφή συμπτωματολογία ακόμη και πριν πέσει σημαντικά η αιμοσφαιρίνη.

Τα πιο συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• κόπωση και εύκολη εξάντληση
• αδυναμία ή μειωμένη αντοχή
• ωχρότητα
• ταχυκαρδία ή αίσθημα παλμών
• δύσπνοια στην προσπάθεια
• ζάλη ή πονοκεφάλους
• δυσκολία στη συγκέντρωση
• τριχόπτωση
• εύθραυστα νύχια
• παγοφαγία ή άλλες ασυνήθιστες διατροφικές επιθυμίες

Σε πιο προχωρημένη σιδηροπενία τα συμπτώματα μπορεί να γίνονται πιο έντονα στην καθημερινότητα, όπως δυσκολία στην άσκηση, μεγαλύτερη ανάγκη για ξεκούραση ή αίσθημα ότι «δεν φτάνει η ενέργεια» ακόμη και σε απλές δραστηριότητες.

8

Υψηλός σίδηρος αίματος

Υψηλός σίδηρος αίματος σημαίνει ότι κυκλοφορεί στο πλάσμα περισσότερο σίδηρο από το αναμενόμενο. Το εύρημα αυτό είναι λιγότερο συχνό από τη σιδηροπενία, αλλά χρειάζεται αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από αυξημένο κορεσμό τρανσφερρίνης ή αυξημένη φερριτίνη.

Πιθανά αίτια αυξημένου σιδήρου είναι:

• κληρονομική αιμοχρωμάτωση
• υπερβολική λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου
• πολλαπλές μεταγγίσεις αίματος
• ορισμένες ηπατοπάθειες
• αιμολυτική αναιμία
• οξεία ηπατική βλάβη

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο αυξημένος σίδηρος δεν αντανακλά απαραίτητα μόνιμη υπερφόρτωση σιδήρου, αλλά μια παροδική μεταβολή που σχετίζεται με νόσο, φάρμακα ή πρόσφατη λήψη σκευασμάτων.

9

Αιμοχρωμάτωση και υπερφόρτωση σιδήρου

Η αιμοχρωμάτωση είναι μια διαταραχή του μεταβολισμού του σιδήρου κατά την οποία ο οργανισμός απορροφά περισσότερο σίδηρο από όσο χρειάζεται. Με την πάροδο του χρόνου, ο επιπλέον σίδηρος μπορεί να συσσωρευτεί σε όργανα όπως το ήπαρ, η καρδιά, το πάγκρεας και οι αρθρώσεις.

Η συσσώρευση σιδήρου μπορεί να εξελίσσεται για πολλά χρόνια χωρίς εμφανή συμπτώματα. Όταν όμως η υπερφόρτωση γίνει σημαντική, μπορεί να εμφανιστούν διάφορες εκδηλώσεις.

Πιθανά συμπτώματα ή ενδείξεις υπερφόρτωσης σιδήρου είναι:

• χρόνια κόπωση
• αρθραλγίες
• διαταραχές ηπατικών ενζύμων
• σκουρόχρωμη χροιά δέρματος
• σεξουαλική δυσλειτουργία
• ενδοκρινικές διαταραχές
• καρδιακές επιπλοκές σε προχωρημένες περιπτώσεις

Όταν υπάρχει υποψία υπερφόρτωσης σιδήρου, ο έλεγχος δεν περιορίζεται στον σίδηρο ορού. Συνήθως εξετάζονται επίσης:

• φερριτίνη
• κορεσμός τρανσφερρίνης
• ηπατικές δοκιμασίες
• σε ορισμένες περιπτώσεις γενετικός έλεγχος για αιμοχρωμάτωση

10

Σίδηρος και αναιμία

Ο χαμηλός σίδηρος είναι μία από τις πιο συχνές αιτίες αναιμίας παγκοσμίως. Η σιδηροπενική αναιμία εμφανίζεται όταν οι αποθήκες σιδήρου του οργανισμού εξαντλούνται και δεν υπάρχει πλέον αρκετός σίδηρος για την παραγωγή επαρκούς ποσότητας αιμοσφαιρίνης.

Η εξέλιξη προς σιδηροπενική αναιμία συνήθως συμβαίνει σταδιακά σε τρία στάδια:

• μείωση αποθηκών σιδήρου (πτώση φερριτίνης)
• μείωση διαθέσιμου σιδήρου για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων
• πτώση αιμοσφαιρίνης και εμφάνιση αναιμίας

Ωστόσο, δεν προκαλείται κάθε αναιμία από έλλειψη σιδήρου. Υπάρχουν και άλλοι τύποι αναιμίας που χρειάζονται διαφορετική διερεύνηση και θεραπεία.

Συχνές άλλες μορφές αναιμίας είναι:

• αναιμία χρόνιας νόσου
• μεγαλοβλαστική αναιμία λόγω έλλειψης βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος
• αιμολυτικές αναιμίες
• θαλασσαιμίες

Για τον λόγο αυτό, η σωστή διάγνωση δεν βασίζεται μόνο σε έναν χαμηλό σίδηρο. Η αξιολόγηση γίνεται με βάση το σύνολο του αιματολογικού και βιοχημικού ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων της γενικής αίματος, της φερριτίνης και άλλων σχετικών δεικτών.

11

Σίδηρος στην εγκυμοσύνη

Στην εγκυμοσύνη οι ανάγκες σε σίδηρο αυξάνονται σημαντικά, επειδή αυξάνεται ο όγκος αίματος της μητέρας και παράλληλα απαιτείται σίδηρος για την ανάπτυξη του εμβρύου και του πλακούντα. Για τον λόγο αυτό η σιδηροπενία είναι συχνό εύρημα κατά τη διάρκεια της κύησης.

Μια έγκυος μπορεί να εμφανίσει χαμηλό σίδηρο ή χαμηλή φερριτίνη ακόμη και αν πριν την κύηση δεν είχε πρόβλημα. Η έγκαιρη αναγνώριση της έλλειψης σιδήρου είναι σημαντική, καθώς η παρατεταμένη σιδηροπενία μπορεί να οδηγήσει σε αναιμία της κύησης.

Χαρακτηριστικά στοιχεία του μεταβολισμού σιδήρου στην εγκυμοσύνη:

• οι ανάγκες σε σίδηρο αυξάνονται ιδιαίτερα από το 2ο τρίμηνο
• η φερριτίνη είναι συνήθως πιο αξιόπιστος δείκτης από τον μεμονωμένο σίδηρο ορού
• η παρακολούθηση γίνεται συνήθως με γενική αίματος και φερριτίνη
• η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται πάντα από τον θεράποντα ιατρό

12

Σίδηρος σε παιδιά και εφήβους

Ο έλεγχος σιδήρου σε παιδιά και εφήβους έχει ιδιαίτερη σημασία, ειδικά σε περιόδους ταχείας ανάπτυξης ή όταν η διατροφή είναι περιορισμένη ή επιλεκτική. Η έλλειψη σιδήρου σε μικρές ηλικίες μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τη σωματική αντοχή αλλά και τη συγκέντρωση και τη μαθησιακή απόδοση.

Συχνές περιπτώσεις όπου ζητείται έλεγχος σιδήρου είναι:

• διατροφική επιλεκτικότητα
• χαμηλή κατανάλωση τροφών πλούσιων σε σίδηρο
• έντονη αθλητική δραστηριότητα
• κόπωση ή ωχρότητα
• έφηβες με έντονη έμμηνο ρύση

Σε αυτές τις ηλικίες η αξιολόγηση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στον σίδηρο ορού. Η γενική αίματος και η φερριτίνη έχουν συνήθως μεγαλύτερη διαγνωστική αξία για την ανίχνευση σιδηροπενίας.

13

Ποιες εξετάσεις ερμηνεύονται μαζί

Ο σίδηρος αίματος αποκτά μεγαλύτερη διαγνωστική αξία όταν ερμηνεύεται μαζί με άλλες εξετάσεις του ίδιου άξονα. Ο συνδυασμός των δεικτών βοηθά να ξεχωρίσουμε τη σιδηροπενία, τη φλεγμονή ή πιθανή υπερφόρτωση σιδήρου.

Στην κλινική πράξη, η αξιολόγηση ολόκληρου του προφίλ σιδήρου είναι συνήθως πιο χρήσιμη από την ανάγνωση μεμονωμένων αριθμών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όταν συνυπάρχουν χρόνια νοσήματα, εγκυμοσύνη ή φλεγμονώδεις καταστάσεις.

13α

Τι επηρεάζει τα επίπεδα σιδήρου στο αίμα

Τα επίπεδα του σιδήρου αίματος δεν είναι απόλυτα σταθερά. Ο σίδηρος ορού μπορεί να μεταβάλλεται μέσα στην ίδια ημέρα και να επηρεάζεται από παράγοντες που δεν σημαίνουν απαραίτητα πραγματική διαταραχή των αποθηκών σιδήρου.

Ένας από τους συχνότερους λόγους μεταβολής είναι η ώρα της αιμοληψίας. Για αυτό ο έλεγχος γίνεται συχνά πρωινές ώρες. Επίσης, πρόσφατη λήψη τροφής ή συμπληρωμάτων σιδήρου μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα και να δώσει εικόνα που δεν αντανακλά την πραγματική κατάσταση του οργανισμού.

Τα επίπεδα μπορεί επίσης να επηρεαστούν από:

• φλεγμονή ή λοίμωξη
• ηπατικές παθήσεις
• έντονη σωματική άσκηση
• εγκυμοσύνη
• χρόνια νοσήματα
• πρόσφατη θεραπεία με σίδηρο

13β

Διατροφή και σίδηρος

Η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση επαρκών επιπέδων σιδήρου στον οργανισμό. Ωστόσο, δεν έχουν όλες οι τροφές την ίδια απορρόφηση. Ο σίδηρος που περιέχεται στα τρόφιμα χωρίζεται πρακτικά σε δύο βασικές μορφές: αιμικό και μη αιμικό σίδηρο.

Ο αιμικός σίδηρος βρίσκεται κυρίως σε ζωικές τροφές και απορροφάται πιο εύκολα από τον οργανισμό. Αντίθετα, ο μη αιμικός σίδηρος προέρχεται κυρίως από φυτικές τροφές και η απορρόφησή του επηρεάζεται περισσότερο από άλλους διατροφικούς παράγοντες.

Τροφές πλούσιες σε σίδηρο

Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την απορρόφηση του σιδήρου

Η ποσότητα σιδήρου που περιέχει ένα τρόφιμο δεν είναι ο μόνος παράγοντας που καθορίζει πόσο σίδηρο θα απορροφήσει τελικά ο οργανισμός. Η απορρόφηση επηρεάζεται σημαντικά από τη σύνθεση του γεύματος και από άλλες διατροφικές ουσίες.

Ορισμένοι παράγοντες μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την απορρόφηση του σιδήρου:

• βιταμίνη C (εσπεριδοειδή, πιπεριές, ακτινίδιο)
• κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης μαζί με φυτικές πηγές σιδήρου
• συνδυασμός τροφών πλούσιων σε σίδηρο στο ίδιο γεύμα

Αντίθετα, υπάρχουν ουσίες που μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση:

• καφές και τσάι
• μεγάλες ποσότητες ασβεστίου
• φυτικά οξέα από ορισμένα δημητριακά
• υπερβολική κατανάλωση φυτικών ινών στο ίδιο γεύμα

Στην πράξη, η καλύτερη αξιοποίηση του σιδήρου από τη διατροφή επιτυγχάνεται όταν τα γεύματα περιλαμβάνουν συνδυασμό τροφών που ενισχύουν την απορρόφηση. Για παράδειγμα, όσπρια ή πράσινα λαχανικά μαζί με τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη C μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την ποσότητα σιδήρου που απορροφά ο οργανισμός.

Αντίθετα, η κατανάλωση καφέ ή τσαγιού αμέσως μετά το γεύμα μπορεί να μειώσει την απορρόφηση του σιδήρου. Για τον λόγο αυτό συχνά προτείνεται να καταναλώνονται τέτοια ροφήματα τουλάχιστον μία ώρα μετά το γεύμα.

13γΠότε χρειάζεται πλήρης έλεγχος σιδήρου

Σε πολλές περιπτώσεις δεν αρκεί μόνο ο σίδηρος ορού. Όταν υπάρχουν συμπτώματα ή υποψία διαταραχής του μεταβολισμού του σιδήρου, συχνά χρειάζεται πλήρης έλεγχος σιδήρου, ώστε η ερμηνεία να είναι πιο ακριβής.

Πλήρης έλεγχος ζητείται συχνότερα όταν υπάρχει:

• ανεξήγητη κόπωση
• υποψία αναιμίας
• βαριά έμμηνος ρύση
• εγκυμοσύνη
• χρόνιο φλεγμονώδες ή συστηματικό νόσημα
• παρακολούθηση θεραπείας με σίδηρο
• υποψία αιμοχρωμάτωσης ή υπερφόρτωσης σιδήρου

Συνήθως ο πλήρης έλεγχος περιλαμβάνει:

• φερριτίνη
• TIBC
• τρανσφερρίνη
• κορεσμό τρανσφερρίνης
• γενική αίματος
• ενίοτε CRP ή ΤΚΕ

Με αυτόν τον τρόπο ξεχωρίζουμε καλύτερα την πραγματική σιδηροπενία από τη λειτουργική ανεπάρκεια σιδήρου ή από περιπτώσεις όπου η φερριτίνη επηρεάζεται από φλεγμονή.

13δ

Συχνά λάθη στην ερμηνεία του σιδήρου

Η ερμηνεία του σιδήρου αίματος έχει μερικές συχνές παγίδες. Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη είναι να θεωρείται ότι ένας φυσιολογικός σίδηρος ορού αποκλείει τη σιδηροπενία. Αυτό δεν ισχύει πάντα, γιατί μπορεί να υπάρχει ήδη χαμηλή φερριτίνη με ακόμη φυσιολογικό σίδηρο.

Ένα άλλο συχνό λάθος είναι να θεωρείται ότι η υψηλή φερριτίνη σημαίνει πάντα υπερφόρτωση σιδήρου. Η φερριτίνη είναι και δείκτης φλεγμονής, επομένως μπορεί να αυξηθεί σε λοίμωξη, χρόνια νόσο ή ηπατική βλάβη.

Σημεία που χρειάζονται προσοχή:

• φυσιολογικός σίδηρος δεν σημαίνει πάντα φυσιολογικές αποθήκες
• χαμηλός σίδηρος δεν σημαίνει πάντα εγκατεστημένη αναιμία
• υψηλή φερριτίνη δεν σημαίνει πάντα αιμοχρωμάτωση
• η φλεγμονή μπορεί να αλλάξει την εικόνα των εξετάσεων
• η σωστή ερμηνεία χρειάζεται συνδυασμό δεικτών

14

Πώς γίνεται η εξέταση

Η εξέταση σιδήρου αίματος γίνεται με απλή αιμοληψία. Συνήθως προτείνεται να γίνεται πρωινές ώρες και, σε πολλές περιπτώσεις, μετά από νηστεία 8–12 ωρών, επειδή ο σίδηρος ορού μπορεί να παρουσιάζει ημερήσιες διακυμάνσεις.

Χρήσιμες πρακτικές οδηγίες πριν από την εξέταση είναι:

• να ενημερώνετε για συμπληρώματα ή φάρμακα που λαμβάνετε
• να αποφεύγετε τη λήψη σιδήρου λίγο πριν από την αιμοληψία, όταν αυτό έχει συστηθεί από τον ιατρό
• να γνωρίζετε ότι η ερμηνεία θα γίνει μαζί με τις υπόλοιπες εξετάσεις σιδήρου

Ο χρόνος έκδοσης αποτελέσματος είναι συνήθως σύντομος. Η πραγματική αξία όμως δεν βρίσκεται μόνο στον αριθμό, αλλά στην ιατρική ερμηνεία του σε σχέση με το ιστορικό, τα συμπτώματα και το πλήρες προφίλ σιδήρου.

15

Συχνές Ερωτήσεις

16

Τι να θυμάστε

17

Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.