Έλεγχος Ηπατίτιδας πριν από Βιολογικούς Παράγοντες και Ανοσοκαταστολή

1Γιατί χρειάζεται έλεγχος ηπατίτιδας πριν από ανοσοκαταστολή

Ο έλεγχος για ηπατίτιδες πριν από βιολογικούς παράγοντες και ανοσοκαταστολή είναι απαραίτητος γιατί ορισμένες ιογενείς λοιμώξεις μπορεί να υπάρχουν σιωπηλά. Ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται καλά, να έχει φυσιολογικές ή ελαφρά αυξημένες τρανσαμινάσες και παρ’ όλα αυτά να έχει παλαιά ή χρόνια λοίμωξη από ηπατίτιδα Β ή C.

Το πιο σημαντικό θέμα είναι η επανενεργοποίηση της ηπατίτιδας Β. Ο ιός HBV μπορεί να παραμείνει στον οργανισμό ακόμη και όταν ο ασθενής δεν έχει εμφανή συμπτώματα. Όταν μειώνεται η άμυνα του οργανισμού από φάρμακα, μπορεί να αυξηθεί ξανά η ιική δραστηριότητα και να προκληθεί ηπατική φλεγμονή.

Ο έλεγχος πριν από θεραπεία έχει προληπτικό χαρακτήρα. Βοηθά να εντοπιστούν οι ασθενείς που χρειάζονται παρακολούθηση, HBV DNA, αντιική προφύλαξη ή ειδική ιατρική εκτίμηση πριν ξεκινήσει το ανοσοκατασταλτικό σχήμα.

Ο στόχος δεν είναι να καθυστερήσει άσκοπα η θεραπεία. Ο στόχος είναι να ξεκινήσει με ασφάλεια, γνωρίζοντας αν υπάρχει κίνδυνος ηπατίτιδας που πρέπει να ελεγχθεί παράλληλα.

2Τι είναι η επανενεργοποίηση της ηπατίτιδας Β

Η επανενεργοποίηση HBV σημαίνει ότι ο ιός της ηπατίτιδας Β αυξάνει ξανά τη δραστηριότητά του σε άτομο που έχει τρέχουσα ή παλαιότερη HBV λοίμωξη. Μπορεί να συμβεί σε HBsAg θετικούς ασθενείς, αλλά και σε ορισμένους HBsAg αρνητικούς ασθενείς που είναι Anti-HBc θετικοί, δηλαδή έχουν ένδειξη παλαιότερης φυσικής επαφής με τον HBV.

Η επανενεργοποίηση μπορεί να εμφανιστεί με αύξηση HBV DNA, επανεμφάνιση HBsAg σε ορισμένες περιπτώσεις, αύξηση ALT/AST, οξεία ηπατίτιδα ή σοβαρή ηπατική βλάβη. Δεν είναι απλώς εργαστηριακό εύρημα. Μπορεί να επηρεάσει την πορεία της θεραπείας και την ασφάλεια του ασθενούς.

Ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλα τα φάρμακα. Θεραπείες που καταστέλλουν έντονα τα Β-λεμφοκύτταρα, ορισμένα χημειοθεραπευτικά σχήματα, μεταμοσχεύσεις και υψηλής έντασης ανοσοκαταστολή έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο. Άλλα σχήματα έχουν χαμηλότερο κίνδυνο αλλά εξακολουθούν να απαιτούν έλεγχο.

Για αυτό, το Anti-HBc είναι πολύ σημαντικό. Ακόμη και όταν το HBsAg είναι αρνητικό, ένα θετικό Anti-HBc δείχνει παλαιότερη φυσική επαφή με HBV και μπορεί να έχει σημασία πριν από ανοσοκαταστολή.

3Ποιες θεραπείες αφορούν τον έλεγχο

Ο έλεγχος ηπατίτιδας αφορά πολλές κατηγορίες θεραπειών που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό. Περιλαμβάνει βιολογικούς παράγοντες για ρευματολογικά, γαστρεντερολογικά, δερματολογικά ή αιματολογικά νοσήματα, χημειοθεραπεία, ανοσοθεραπεία, μεταμόσχευση, υψηλές δόσεις ή παρατεταμένη χρήση κορτικοστεροειδών και άλλα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα.

Στην πράξη, ο έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός πριν από rituximab ή άλλες θεραπείες που επηρεάζουν τα Β-κύτταρα, πριν από χημειοθεραπεία, πριν από ορισμένα σχήματα για αιματολογικά νοσήματα και πριν από έντονη ανοσοκαταστολή. Όμως δεν περιορίζεται μόνο σε αυτές τις περιπτώσεις.

Στα ρευματολογικά νοσήματα, ο έλεγχος μπορεί να ζητηθεί πριν από csDMARDs, bDMARDs, tsDMARDs και γλυκοκορτικοειδή ανάλογα με δόση και διάρκεια. Στα φλεγμονώδη νοσήματα εντέρου, στη ψωρίαση, στις αγγειίτιδες και σε άλλα αυτοάνοσα νοσήματα, η ίδια λογική ισχύει: πριν μειωθεί η ανοσολογική άμυνα, πρέπει να ξέρουμε την κατάσταση HBV/HCV.

Για ασθενείς που ξεκινούν τέτοιες θεραπείες, ο έλεγχος πρέπει να γίνεται πριν από την πρώτη δόση, όχι αφού εμφανιστούν αυξημένες τρανσαμινάσες.

4Βασικός έλεγχος ηπατίτιδας Β: HBsAg, Anti-HBc, Anti-HBs

Η βασική τριάδα για HBV πριν από ανοσοκαταστολή είναι: HBsAg, Anti-HBc και Anti-HBs. Αυτές οι τρεις εξετάσεις δίνουν την αρχική εικόνα: υπάρχει τρέχουσα λοίμωξη, έχει υπάρξει φυσική επαφή με τον ιό, υπάρχει ανοσία;

Το HBsAg δείχνει τρέχουσα HBV λοίμωξη ή παρουσία επιφανειακού αντιγόνου. Το Anti-HBc δείχνει φυσική επαφή με τον HBV, παλαιότερη ή τρέχουσα. Το Anti-HBs δείχνει ανοσία, είτε μετά από εμβόλιο είτε μετά από παλαιότερη λοίμωξη που έχει καθαρίσει.

Η αξία της τριάδας είναι ότι ξεχωρίζει διαφορετικά προφίλ: πλήρως αρνητικός ασθενής, εμβολιασμένος ασθενής, παλαιά φυσική λοίμωξη, πιθανή χρόνια HBV λοίμωξη ή πιο σύνθετο προφίλ που χρειάζεται επιπλέον διερεύνηση.

Για αναλυτική ερμηνεία της τριάδας δείτε τον οδηγό HBsAg, anti-HBs και anti-HBc: Πώς Ερμηνεύονται οι Εξετάσεις.

5HBsAg: ο βασικός δείκτης τρέχουσας HBV λοίμωξης

Το HBsAg είναι το επιφανειακό αντιγόνο της ηπατίτιδας Β. Αν είναι θετικό, υπάρχει τρέχουσα HBV λοίμωξη ή παρουσία HBV επιφανειακού αντιγόνου. Πριν από ανοσοκαταστολή, ένα θετικό HBsAg είναι σημαντικό εύρημα και πρέπει να οδηγεί σε περαιτέρω αξιολόγηση.

Σε HBsAg θετικό ασθενή, συνήθως χρειάζεται HBV DNA, ηπατικός έλεγχος, πιθανή αξιολόγηση HBeAg/Anti-HBe και ιατρική απόφαση για αντιική προφύλαξη ή θεραπεία. Δεν πρέπει να ξεκινά έντονη ανοσοκαταστολή χωρίς σαφές πλάνο διαχείρισης HBV.

Το HBsAg θετικό προφίλ δεν σημαίνει πάντα ότι ο ασθενής έχει συμπτώματα. Πολλοί ασθενείς με χρόνια HBV είναι ασυμπτωματικοί. Αυτό ακριβώς κάνει τον προληπτικό έλεγχο κρίσιμο πριν από ανοσοκαταστολή.

Για πλήρη ανάλυση δείτε τον οδηγό HBsAg Εξέταση: Τι Δείχνει, Πότε Είναι Θετικό και Πώς Ερμηνεύεται.

6Anti-HBc: γιατί είναι κρίσιμο πριν από ανοσοκαταστολή

Το Anti-HBc είναι αντίσωμα έναντι του πυρηνικού αντιγόνου της ηπατίτιδας Β. Δείχνει ότι ο οργανισμός έχει έρθει σε φυσική επαφή με τον HBV. Δεν εμφανίζεται μόνο από το εμβόλιο. Αυτό το κάνει ιδιαίτερα σημαντικό πριν από ανοσοκαταστολή.

Αν ένας ασθενής είναι HBsAg αρνητικός αλλά Anti-HBc θετικός, μπορεί να έχει παλαιά λοίμωξη που έχει καθαρίσει. Παρ’ όλα αυτά, σε ορισμένες ανοσοκατασταλτικές θεραπείες υπάρχει κίνδυνος επανενεργοποίησης. Ο κίνδυνος εξαρτάται από το είδος της θεραπείας, την παρουσία Anti-HBs, το HBV DNA και το συνολικό ιστορικό.

Για αυτό, το Anti-HBc δεν πρέπει να παραλείπεται. Αν ζητηθεί μόνο HBsAg, μπορεί να χαθεί ένας ασθενής με παλαιά HBV λοίμωξη που εξακολουθεί να έχει κίνδυνο σε συγκεκριμένη ανοσοκαταστολή.

Για αναλυτική ερμηνεία δείτε τον οδηγό Anti-HBc: Τι Είναι, Ερμηνεία Εξέτασης & Σχέση με Ηπατίτιδα Β.

7Anti-HBs: ανοσία, εμβολιασμός και προστασία

Το Anti-HBs είναι αντίσωμα έναντι του επιφανειακού αντιγόνου της ηπατίτιδας Β. Είναι ο βασικός δείκτης ανοσίας μετά από εμβολιασμό ή μετά από φυσική λοίμωξη που έχει καθαρίσει. Πριν από ανοσοκαταστολή, βοηθά να καταλάβουμε αν ο ασθενής έχει προστατευτική ανοσία.

Αν ο ασθενής είναι HBsAg αρνητικός, Anti-HBc αρνητικός και Anti-HBs θετικός, η εικόνα είναι συμβατή με ανοσία από εμβολιασμό. Αν είναι HBsAg αρνητικός, Anti-HBc θετικός και Anti-HBs θετικός, η εικόνα ταιριάζει περισσότερο με παλαιά φυσική λοίμωξη που έχει καθαρίσει.

Το Anti-HBs μπορεί να μειώνει τον κίνδυνο επανενεργοποίησης σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά δεν μηδενίζει τον κίνδυνο όταν υπάρχει Anti-HBc θετικό και ισχυρή ανοσοκαταστολή. Για αυτό, η απόφαση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο Anti-HBs.

Για περισσότερα δείτε τον οδηγό Anti-HBs: Εξέταση Ανοσίας για Ηπατίτιδα Β, Τιμές & Ερμηνεία.

8HBV DNA: πότε χρειάζεται πριν από θεραπεία

Το HBV DNA είναι μοριακή εξέταση που μετρά το ιικό φορτίο της ηπατίτιδας Β. Πριν από ανοσοκαταστολή, έχει ιδιαίτερη αξία όταν το HBsAg είναι θετικό ή όταν υπάρχει Anti-HBc θετικό και ο γιατρός θέλει να αξιολογήσει πιθανή κρυφή ιαιμία ή κίνδυνο επανενεργοποίησης.

Σε HBsAg θετικό ασθενή, το HBV DNA βοηθά να εκτιμηθεί η ενεργότητα του ιού πριν από την έναρξη θεραπείας. Σε HBsAg αρνητικό αλλά Anti-HBc θετικό ασθενή, το HBV DNA μπορεί να ζητηθεί ανάλογα με τον κίνδυνο του ανοσοκατασταλτικού σχήματος.

Το HBV DNA δεν αντικαθιστά τις ορολογικές εξετάσεις. Αντίθετα, τις συμπληρώνει. Η σωστή σειρά είναι πρώτα να γνωρίζουμε HBsAg, Anti-HBc και Anti-HBs και μετά, όπου χρειάζεται, να προχωρούμε σε HBV DNA.

Για αναλυτική ερμηνεία δείτε τον οδηγό HBV DNA: Εξέταση Αίματος για Ιικό Φορτίο Ηπατίτιδας Β.

9Anti-HBc IgM, HBeAg και Anti-HBe: πότε μπαίνουν στο πλάνο

Το Anti-HBc IgM δεν είναι η βασική εξέταση screening πριν από ανοσοκαταστολή. Είναι δείκτης που βοηθά όταν υπάρχει υποψία οξείας ή πρόσφατης ηπατίτιδας Β ή όταν υπάρχει ανάγκη διάκρισης οξείας λοίμωξης από χρόνια έξαρση. Αν υπάρχουν συμπτώματα, πολύ αυξημένες τρανσαμινάσες ή πρόσφατη έκθεση, μπορεί να ζητηθεί.

Το HBeAg και το Anti-HBe βοηθούν περισσότερο στην αξιολόγηση της φάσης της χρόνιας HBV λοίμωξης. Δεν αντικαθιστούν το HBV DNA, αλλά μπορούν να δώσουν χρήσιμη πληροφορία για τη σχέση με την ιική αντιγραφή και την ορομετατροπή.

Σε ασθενή με θετικό HBsAg πριν από ανοσοκαταστολή, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει HBeAg, Anti-HBe, HBV DNA και ηπατικό έλεγχο για πιο πλήρη εικόνα. Σε HBsAg αρνητικό και Anti-HBc θετικό ασθενή, το βάρος πέφτει κυρίως στον κίνδυνο επανενεργοποίησης και στο αν χρειάζεται HBV DNA ή προφυλακτική αγωγή.

Σχετικοί οδηγοί: Anti-HBc IgM, HBeAg και Anti-HBe.

10Βασικός έλεγχος ηπατίτιδας C πριν από ανοσοκαταστολή

Ο έλεγχος για ηπατίτιδα C πριν από ανοσοκαταστολή γίνεται κυρίως με Anti-HCV και, αν είναι θετικό, με HCV RNA. Το Anti-HCV δείχνει ότι ο οργανισμός έχει έρθει σε επαφή με τον ιό της ηπατίτιδας C. Δεν δείχνει απαραίτητα ενεργή λοίμωξη.

Το HCV RNA δείχνει αν υπάρχει ενεργός ιός στο αίμα. Αν το Anti-HCV είναι θετικό και το HCV RNA είναι θετικό, υπάρχει τρέχουσα HCV λοίμωξη και χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση. Αν το Anti-HCV είναι θετικό αλλά το HCV RNA αρνητικό, μπορεί να πρόκειται για παλαιά λοίμωξη που έχει καθαρίσει ή θεραπευμένη λοίμωξη.

Η ηπατίτιδα C δεν έχει την ίδια κλασική έννοια επανενεργοποίησης με την ηπατίτιδα Β, αλλά είναι σημαντικό να διαγνωστεί πριν από ανοσοκαταστολή, επειδή επηρεάζει την ηπατική αξιολόγηση, τη θεραπευτική στρατηγική και την παρακολούθηση.

Για τον κεντρικό οδηγό δείτε HCV / Ηπατίτιδα C: Εξετάσεις, Συμπτώματα, Μετάδοση και Θεραπεία.

11Anti-HCV και HCV RNA: η σωστή σειρά

Η σωστή ερμηνεία HCV βασίζεται στη διάκριση αντισώματος και RNA. Το Anti-HCV είναι εξέταση αντισωμάτων. Αν είναι θετικό, δείχνει έκθεση στον HCV, αλλά δεν απαντά αν ο ιός είναι ενεργός σήμερα. Το HCV RNA είναι η εξέταση που δείχνει ενεργή ιαιμία.

Πριν από βιολογικούς παράγοντες ή ανοσοκαταστολή, ένα θετικό Anti-HCV δεν πρέπει να μένει χωρίς follow-up. Πρέπει να ξέρουμε αν υπάρχει HCV RNA θετικό. Η πληροφορία αυτή βοηθά στη συνολική ασφάλεια της θεραπείας και στην εκτίμηση της ηπατικής κατάστασης.

Αν το HCV RNA είναι θετικό, ο ασθενής χρειάζεται αξιολόγηση για θεραπεία της ηπατίτιδας C, ηπατικό έλεγχο και εκτίμηση τυχόν ίνωσης ή άλλων παραγόντων κινδύνου. Αν είναι αρνητικό, η ερμηνεία διαφοροποιείται και μπορεί να αφορά παλαιότερη λοίμωξη.

Σχετικοί οδηγοί: HCV RNA και Anti-HCV.

12Ηπατικός έλεγχος πριν από βιολογικούς παράγοντες

Πριν από ανοσοκαταστολή, δεν αρκεί να ξέρουμε μόνο τους ιολογικούς δείκτες. Χρειάζεται και βασικός ηπατικός έλεγχος για να υπάρχει αρχική εικόνα του ήπατος πριν από τη θεραπεία. Οι βασικές εξετάσεις περιλαμβάνουν ALT, AST, γ-GT, ALP, ολική και άμεση χολερυθρίνη, αλβουμίνη και, όπου χρειάζεται, INR.

Η ALT και η AST δείχνουν ηπατοκυτταρική φλεγμονή ή βλάβη. Η γ-GT και η ALP βοηθούν σε χολοστατική εικόνα. Η χολερυθρίνη σχετίζεται με ίκτερο ή διαταραχές αποχέτευσης/ηπατικής επεξεργασίας. Η αλβουμίνη και το INR έχουν μεγαλύτερη σημασία όταν υπάρχει υποψία προχωρημένης ηπατικής νόσου.

Ο αρχικός ηπατικός έλεγχος λειτουργεί ως βάση σύγκρισης. Αν κατά τη διάρκεια της θεραπείας ανέβουν οι τρανσαμινάσες, ο γιατρός μπορεί να συγκρίνει με την προθεραπευτική εικόνα και να αξιολογήσει αν πρόκειται για φάρμακο, ιό, λιπώδες ήπαρ ή άλλη αιτία.

Για αναλυτική ερμηνεία δείτε τον οδηγό Ηπατικός Έλεγχος: Εξετάσεις Ήπατος, Τρανσαμινάσες & γ-GT.

13HAV, HDV και HEV: χρειάζονται πάντα;

Ο βασικός έλεγχος πριν από ανοσοκαταστολή εστιάζει κυρίως σε HBV και HCV. Όμως σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί να αξιολογηθούν και άλλες ιογενείς ηπατίτιδες, ανάλογα με το ιστορικό, την ηπατική εικόνα, τα ταξίδια, την εγκυμοσύνη, την ανοσοκαταστολή και τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.

Η ηπατίτιδα Α ελέγχεται κυρίως με Anti-HAV IgG για ανοσία και Anti-HAV IgM για πρόσφατη λοίμωξη. Σε χρόνια ηπατική νόσο μπορεί να έχει σημασία η γνώση ανοσίας έναντι HAV, επειδή μια οξεία HAV λοίμωξη μπορεί να είναι πιο επιβαρυντική.

Η ηπατίτιδα D αφορά κυρίως HBsAg θετικούς ασθενείς. Αν υπάρχει HBV, ειδικά με αυξημένες τρανσαμινάσες ή υψηλότερο κίνδυνο, μπορεί να ζητηθεί Anti-HDV και, αν είναι θετικό, HDV RNA. Η ηπατίτιδα E μπαίνει στη διερεύνηση όταν υπάρχει εικόνα οξείας ηπατίτιδας, ανοσοκαταστολή ή σχετικό ιστορικό έκθεσης.

Άρα, HAV/HDV/HEV δεν είναι πάντα μέρος του ίδιου βασικού panel, αλλά πρέπει να υπάρχουν ως επιλογές στο οργανωμένο hub ήπατος.

14Πίνακας βασικών εξετάσεων πριν από ανοσοκαταστολή

15Πίνακας ερμηνείας HBV πριν από βιολογικούς παράγοντες

Ο πίνακας δεν αντικαθιστά την ιατρική απόφαση. Ο κίνδυνος επανενεργοποίησης εξαρτάται από το είδος της ανοσοκαταστολής, τη διάρκεια, το HBV προφίλ και τη συνολική κατάσταση του ασθενούς.

16Πότε χρειάζεται παραπομπή ή ειδική ιατρική εκτίμηση

Παραπομπή ή ειδική ιατρική εκτίμηση χρειάζεται όταν το HBsAg είναι θετικό, όταν το HBV DNA είναι ανιχνεύσιμο, όταν υπάρχει Anti-HBc θετικό πριν από υψηλού κινδύνου ανοσοκαταστολή, όταν οι τρανσαμινάσες είναι αυξημένες ή όταν υπάρχει θετικό HCV RNA.

Επίσης, χρειάζεται προσοχή σε ασθενείς με ιστορικό κίρρωσης, χρόνιας ηπατικής νόσου, αλκοόλ, λιπώδους ήπατος, μεταμόσχευσης, αιματολογικής κακοήθειας ή προηγούμενης ηπατίτιδας. Σε αυτούς τους ασθενείς η ανοσοκαταστολή πρέπει να ξεκινά με οργανωμένο πλάνο.

Η εκτίμηση δεν είναι μόνο εργαστηριακή. Περιλαμβάνει το είδος του φαρμάκου, τη διάρκεια θεραπείας, τη δόση, τη συνύπαρξη άλλων φαρμάκων, το ιστορικό του ασθενούς και την πιθανότητα να χρειαστεί αντιική προφύλαξη.

Στόχος είναι να αποφασιστεί αν ο ασθενής χρειάζεται προφυλακτική αγωγή, στενή παρακολούθηση ή θεραπεία ενεργής ηπατίτιδας πριν ή παράλληλα με την ανοσοκαταστολή.

17Παρακολούθηση κατά τη διάρκεια της θεραπείας

Η παρακολούθηση εξαρτάται από το αρχικό αποτέλεσμα και το είδος της ανοσοκαταστολής. Σε ασθενείς με κίνδυνο HBV επανενεργοποίησης, μπορεί να χρειαστεί περιοδικός έλεγχος ALT/AST, HBV DNA και, σε ορισμένα προφίλ, HBsAg. Τα διαστήματα παρακολούθησης ορίζονται από τον θεράποντα ιατρό.

Αν ο ασθενής λαμβάνει αντιική προφύλαξη, η συμμόρφωση είναι κρίσιμη. Η διακοπή ή παράλειψη αγωγής χωρίς οδηγία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο προβλημάτων. Αν ο ασθενής παρακολουθείται χωρίς προφύλαξη, πρέπει να γίνονται οι εξετάσεις στα προκαθορισμένα διαστήματα.

Αύξηση τρανσαμινασών κατά τη διάρκεια θεραπείας δεν σημαίνει πάντα HBV επανενεργοποίηση. Μπορεί να οφείλεται σε φάρμακο, λιπώδες ήπαρ, αλκοόλ, άλλη λοίμωξη, HCV, HEV ή αυτοάνοσο μηχανισμό. Όμως σε ασθενή με Anti-HBc ή HBsAg θετικό, το HBV πρέπει να αξιολογείται άμεσα.

Η προθεραπευτική βάση εξετάσεων βοηθά να αναγνωρίζονται οι μεταβολές έγκαιρα και να μη χάνονται κρίσιμα σημεία.

18Μετά τη διακοπή ανοσοκαταστολής

Ο κίνδυνος επανενεργοποίησης HBV δεν τελειώνει πάντα την ημέρα που σταματά η ανοσοκαταστολή. Σε ορισμένες θεραπείες, ο κίνδυνος μπορεί να συνεχιστεί για μήνες μετά τη διακοπή, ιδιαίτερα όταν η ανοσολογική αποκατάσταση είναι αργή ή όταν το φάρμακο έχει μακρά δράση.

Γι’ αυτό, ο γιατρός μπορεί να συνεχίσει την παρακολούθηση με ηπατικό έλεγχο και HBV DNA για συγκεκριμένο διάστημα μετά το τέλος της θεραπείας. Αν έχει δοθεί αντιική προφύλαξη, η διάρκεια μετά τη διακοπή της ανοσοκαταστολής αποφασίζεται εξατομικευμένα.

Ο ασθενής δεν πρέπει να διακόπτει παρακολούθηση ή αγωγή επειδή «τελείωσε ο βιολογικός παράγοντας». Το ανοσολογικό αποτέλεσμα μπορεί να συνεχίζεται και μετά την τελευταία δόση.

Η σωστή παρακολούθηση μετά τη θεραπεία είναι μέρος της πρόληψης, όχι περιττή διαδικασία.

19Πρακτικά παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Ασθενής πριν από βιολογικό παράγοντα έχει HBsAg αρνητικό, Anti-HBc αρνητικό και Anti-HBs αρνητικό. Δεν υπάρχει ένδειξη HBV ανοσίας ή προηγούμενης επαφής. Ο γιατρός μπορεί να συζητήσει εμβολιασμό έναντι HBV.

Παράδειγμα 2: Ασθενής έχει HBsAg αρνητικό, Anti-HBc αρνητικό και Anti-HBs θετικό. Η εικόνα είναι συμβατή με ανοσία από εμβολιασμό. Ο κίνδυνος HBV επανενεργοποίησης δεν είναι το κύριο θέμα, επειδή δεν υπάρχει ένδειξη φυσικής HBV λοίμωξης.

Παράδειγμα 3: Ασθενής έχει HBsAg αρνητικό, Anti-HBc θετικό και Anti-HBs θετικό. Η εικόνα ταιριάζει με παλαιά φυσική HBV λοίμωξη. Πριν από ανοσοκαταστολή χρειάζεται εκτίμηση κινδύνου, και σε ορισμένα σχήματα μπορεί να χρειαστεί HBV DNA ή προφυλακτική αγωγή.

Παράδειγμα 4: Ασθενής έχει HBsAg θετικό. Πριν από βιολογικό ή χημειοθεραπεία χρειάζεται HBV DNA, ηπατικός έλεγχος και ειδικό πλάνο διαχείρισης. Δεν πρέπει να θεωρηθεί απλό εργαστηριακό εύρημα.

Παράδειγμα 5: Ασθενής έχει Anti-HCV θετικό. Χρειάζεται HCV RNA για να φανεί αν υπάρχει ενεργή HCV λοίμωξη. Το Anti-HCV από μόνο του δεν απαντά αν υπάρχει τρέχων ιός.

20Συχνά λάθη στον έλεγχο πριν από ανοσοκαταστολή

Το πρώτο λάθος είναι να ζητείται μόνο HBsAg. Αν δεν ζητηθεί Anti-HBc, μπορεί να χαθεί παλαιά φυσική HBV λοίμωξη που έχει σημασία πριν από ορισμένα ανοσοκατασταλτικά σχήματα.

Το δεύτερο λάθος είναι να θεωρείται ότι θετικό Anti-HBs μηδενίζει πάντα τον κίνδυνο. Αν το Anti-HBc είναι επίσης θετικό, υπάρχει ένδειξη παλαιάς φυσικής HBV λοίμωξης και ο κίνδυνος πρέπει να αξιολογηθεί με βάση το φάρμακο.

Το τρίτο λάθος είναι να μη γίνεται HCV RNA μετά από θετικό Anti-HCV. Το Anti-HCV δείχνει έκθεση, όχι απαραίτητα ενεργή λοίμωξη. Χωρίς HCV RNA, η εικόνα μένει μισή.

Το τέταρτο λάθος είναι να αγνοούνται οι τρανσαμινάσες. Ακόμη και με αρνητικό ιολογικό έλεγχο, αυξημένες ALT/AST πριν από θεραπεία πρέπει να διερευνώνται.

Το πέμπτο λάθος είναι να γίνεται ο έλεγχος αφού αρχίσει η θεραπεία. Ο έλεγχος πρέπει να ολοκληρώνεται πριν από την ανοσοκαταστολή, ώστε να υπάρχει χρόνος για σωστό πλάνο.

21Συχνές ερωτήσεις

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Ο έλεγχος ηπατίτιδας πριν από βιολογικούς παράγοντες και ανοσοκαταστολή είναι προληπτικό βήμα ασφάλειας. Η βασική τριάδα HBV είναι HBsAg, Anti-HBc και Anti-HBs. Αν υπάρχει ένδειξη HBV λοίμωξης ή παλαιάς επαφής, μπορεί να χρειαστεί HBV DNA και ειδική εκτίμηση. Για HCV, το Anti-HCV πρέπει να συνδυάζεται με HCV RNA όταν είναι θετικό. Ο ηπατικός έλεγχος δίνει τη βάση πριν από την έναρξη θεραπείας.

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος.

Σχετικοί εσωτερικοί οδηγοί

Ενδεικτικές πηγές