Anti-HBc IgM: Εξέταση για Οξεία ή Πρόσφατη Ηπατίτιδα Β

1Τι είναι το Anti-HBc IgM

Το Anti-HBc IgM είναι αντίσωμα της τάξης IgM έναντι του πυρηνικού αντιγόνου του ιού της ηπατίτιδας Β, δηλαδή του HBcAg. Η εξέταση γίνεται σε δείγμα αίματος και χρησιμοποιείται κυρίως όταν υπάρχει υποψία οξείας ή πρόσφατης λοίμωξης από HBV.

Η ηπατίτιδα Β είναι ιογενής λοίμωξη που μπορεί να εμφανιστεί ως οξεία λοίμωξη λίγο μετά την έκθεση ή να εξελιχθεί σε χρόνια λοίμωξη σε ορισμένες περιπτώσεις. Το Anti-HBc IgM βοηθά στην αναγνώριση της πρόσφατης φάσης, αλλά δεν είναι το μοναδικό στοιχείο που χρειάζεται για την τελική ερμηνεία.

Η εξέταση έχει ιδιαίτερη αξία όταν συνδυάζεται με HBsAg, total Anti-HBc, Anti-HBs, HBeAg, HBV DNA και ηπατικές εξετάσεις. Το αποτέλεσμα πρέπει να απαντά σε συγκεκριμένο ερώτημα: υπάρχει πιθανότητα πρόσφατης ή οξείας ηπατίτιδας Β;

Ένα θετικό Anti-HBc IgM δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν απλή «θετικότητα αντισωμάτων». Είναι δείκτης που μπορεί να έχει σημαντική κλινική σημασία, ειδικά όταν υπάρχουν συμπτώματα ηπατίτιδας ή πολύ αυξημένες τρανσαμινάσες.

2Τι είναι το HBcAg και γιατί δεν μετριέται συνήθως άμεσα

Το HBcAg είναι το πυρηνικό αντιγόνο του ιού της ηπατίτιδας Β. Βρίσκεται στον πυρήνα, δηλαδή στο εσωτερικό τμήμα του ιού, και δεν κυκλοφορεί συνήθως ελεύθερα στο αίμα με τρόπο που να το καθιστά πρακτικό δείκτη ρουτίνας. Γι’ αυτό στην καθημερινή εργαστηριακή πράξη δεν μετράμε συνήθως το HBcAg απευθείας.

Αντί για το ίδιο το HBcAg, μετράμε τα αντισώματα που παράγει ο οργανισμός εναντίον του. Αυτά είναι τα Anti-HBc. Υπάρχει το total Anti-HBc, που δείχνει συνολική προηγούμενη ή τρέχουσα επαφή με τον ιό, και το Anti-HBc IgM, που αφορά περισσότερο την πρόσφατη ή οξεία φάση της λοίμωξης.

Η διάκριση είναι σημαντική. Το Anti-HBc δεν δημιουργείται από τον εμβολιασμό. Ο εμβολιασμός έναντι της ηπατίτιδας Β οδηγεί κυρίως σε ανάπτυξη Anti-HBs, όχι Anti-HBc. Άρα, όταν υπάρχει Anti-HBc, ο οργανισμός έχει εκτεθεί σε φυσικό ιό HBV, είτε πρόσφατα είτε παλαιότερα.

Το IgM κομμάτι του Anti-HBc είναι αυτό που ενδιαφέρει όταν ο γιατρός θέλει να ξεχωρίσει αν η επαφή είναι πρόσφατη, αν υπάρχει οξεία ηπατίτιδα Β ή αν μια ηπατική διαταραχή μπορεί να οφείλεται σε ενεργή HBV λοίμωξη.

3Πότε ζητείται η εξέταση Anti-HBc IgM

Το Anti-HBc IgM ζητείται κυρίως όταν υπάρχει υποψία οξείας ηπατίτιδας Β. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν ο ασθενής έχει συμπτώματα όπως κόπωση, ανορεξία, ναυτία, ίκτερο, σκούρα ούρα, πόνο ή βάρος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς και αυξημένες τρανσαμινάσες.

Μπορεί επίσης να ζητηθεί όταν υπάρχει θετικό HBsAg και πρέπει να εκτιμηθεί αν η εικόνα αντιστοιχεί σε οξεία λοίμωξη ή σε χρόνια ηπατίτιδα Β. Σε αυτή την περίπτωση, η ερμηνεία είναι πιο σύνθετη και χρειάζεται συνδυασμός με ιστορικό, προηγούμενα αποτελέσματα, HBV DNA, HBeAg και ηπατικό έλεγχο.

Η εξέταση δεν είναι συνήθως εξέταση γενικού screening. Για αρχικό screening ηπατίτιδας Β, η βασική τριάδα είναι συνήθως HBsAg, Anti-HBs και total Anti-HBc. Το Anti-HBc IgM προστίθεται όταν υπάρχει ερώτημα οξείας ή πρόσφατης λοίμωξης.

Στην πράξη, το Anti-HBc IgM ζητείται όταν υπάρχει κλινικό ή εργαστηριακό σήμα που πρέπει να απαντηθεί άμεσα: είναι πρόσφατη HBV λοίμωξη, παλιά επαφή, χρόνια λοίμωξη ή έξαρση χρόνιας νόσου;

4Τι σημαίνει θετικό Anti-HBc IgM

Ένα θετικό Anti-HBc IgM σημαίνει ότι ανιχνεύονται IgM αντισώματα έναντι του πυρηνικού αντιγόνου του HBV. Σε ασθενή με συμβατά συμπτώματα, θετικό HBsAg και αυξημένες τρανσαμινάσες, το εύρημα υποστηρίζει οξεία ή πρόσφατη ηπατίτιδα Β.

Το θετικό αποτέλεσμα δεν πρέπει να απομονώνεται. Χρειάζεται να γνωρίζουμε αν ο ασθενής είχε παλαιότερα θετικό HBsAg, αν υπάρχει προηγούμενο ιστορικό ηπατίτιδας Β, αν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου, αν λαμβάνει ανοσοκαταστολή και ποιες είναι οι τιμές HBV DNA και ALT/AST.

Η θετικότητα μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε ορισμένες περιπτώσεις έξαρσης ή επανενεργοποίησης χρόνιας ηπατίτιδας Β. Αυτό είναι κρίσιμο σημείο. Δεν αρκεί να δούμε Anti-HBc IgM θετικό και να συμπεράνουμε αυτόματα «νέα οξεία λοίμωξη». Η εικόνα μπορεί να μοιάζει με οξεία νόσο, αλλά να αφορά χρόνια HBV που ενεργοποιήθηκε ξανά.

Για αυτό, κάθε θετικό Anti-HBc IgM πρέπει να οδηγεί σε οργανωμένη ερμηνεία: HBsAg, Anti-HBs, total Anti-HBc, HBeAg, Anti-HBe, HBV DNA, τρανσαμινάσες, χολερυθρίνη και ιστορικό.

5Τι σημαίνει αρνητικό Anti-HBc IgM

Ένα αρνητικό Anti-HBc IgM σημαίνει ότι δεν ανιχνεύεται IgM αντίσωμα έναντι του HBcAg με τη συγκεκριμένη μέθοδο. Σε ασθενή χωρίς συμπτώματα και χωρίς ένδειξη οξείας ηπατίτιδας, αυτό συνήθως σημαίνει ότι δεν υπάρχει εργαστηριακή ένδειξη πρόσφατης HBV λοίμωξης.

Αν όμως υπάρχει θετικό total Anti-HBc με αρνητικό IgM, η εικόνα μπορεί να δείχνει παλαιότερη επαφή με τον ιό. Αν υπάρχει και θετικό Anti-HBs, μπορεί να είναι συμβατή με παλαιά φυσική λοίμωξη που έχει περάσει. Αν υπάρχει θετικό HBsAg με αρνητικό IgM, η εικόνα μπορεί να είναι πιο συμβατή με χρόνια HBV λοίμωξη, αλλά χρειάζεται επιβεβαίωση και παρακολούθηση.

Αρνητικό Anti-HBc IgM δεν απαντά από μόνο του αν ο ασθενής είναι προστατευμένος. Για την ανοσία αξιολογείται κυρίως το Anti-HBs. Επίσης, δεν αποκλείει όλες τις πιθανές φάσεις HBV, ειδικά αν ο χρόνος από την έκθεση είναι πολύ πρώιμος ή αν η εικόνα είναι σύνθετη.

Η ουσία είναι ότι το αρνητικό αποτέλεσμα έχει νόημα μόνο όταν συνδυαστεί με το υπόλοιπο HBV panel. Η ηπατίτιδα Β δεν ερμηνεύεται με έναν δείκτη.

6Anti-HBc IgM και οξεία ηπατίτιδα Β

Στην οξεία ηπατίτιδα Β, το Anti-HBc IgM είναι ένας από τους σημαντικότερους ορολογικούς δείκτες. Συνήθως εμφανίζεται κοντά στην οξεία φάση της νόσου, όταν ο οργανισμός αντιδρά στον ιό. Μαζί με το HBsAg και τις αυξημένες τρανσαμινάσες, μπορεί να υποστηρίξει τη διάγνωση πρόσφατης HBV λοίμωξης.

Η οξεία ηπατίτιδα Β μπορεί να είναι ασυμπτωματική, ήπια ή έντονα συμπτωματική. Όταν υπάρχουν συμπτώματα, μπορεί να περιλαμβάνουν κόπωση, ανορεξία, ναυτία, πυρετική κίνηση, πόνο στο δεξιό άνω τεταρτημόριο, σκούρα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα και ίκτερο.

Σε έναν ασθενή με τέτοια εικόνα, η εξέταση Anti-HBc IgM δεν πρέπει να ζητείται μόνη της. Χρειάζεται πλήρες panel ηπατίτιδας Β και ηπατικός έλεγχος. Το HBsAg δείχνει τρέχουσα παρουσία του ιού ή ιικού αντιγόνου, το Anti-HBc IgM δείχνει πρόσφατη ανοσολογική απάντηση και το HBV DNA δείχνει ιικό φορτίο.

Σε πολλές περιπτώσεις η οξεία HBV υποχωρεί, αλλά η παρακολούθηση είναι απαραίτητη. Ο γιατρός πρέπει να εκτιμήσει τη βαρύτητα, τον κίνδυνο μετάδοσης, την ανάγκη αποφυγής ηπατοτοξικών παραγόντων και την πιθανότητα εξέλιξης σε χρόνια λοίμωξη.

7Χρονική πορεία αντισωμάτων στην ηπατίτιδα Β

Η ερμηνεία του Anti-HBc IgM γίνεται ευκολότερη όταν κατανοήσουμε τη χρονική πορεία των δεικτών. Μετά από έκθεση στον HBV, το HBsAg μπορεί να εμφανιστεί νωρίς. Στη συνέχεια, ο οργανισμός παράγει αντισώματα έναντι του πυρηνικού αντιγόνου, αρχικά κυρίως IgM και αργότερα IgG.

Το Anti-HBc IgM συνδέεται με την πρόσφατη φάση. Το total Anti-HBc μπορεί να παραμείνει θετικό για πολλά χρόνια ή και για όλη τη ζωή μετά από φυσική έκθεση στον ιό. Το Anti-HBs μπορεί να εμφανιστεί όταν ο οργανισμός αναπτύξει ανοσία, είτε μετά από παλαιά λοίμωξη είτε μετά από εμβολιασμό.

Η αλληλουχία αυτή εξηγεί γιατί το ίδιο αποτέλεσμα δεν σημαίνει πάντα το ίδιο πράγμα. Για παράδειγμα, θετικό total Anti-HBc με αρνητικό IgM μπορεί να δείχνει παλαιότερη έκθεση. Θετικό Anti-HBc IgM με θετικό HBsAg και υψηλές τρανσαμινάσες μπορεί να δείχνει οξεία λοίμωξη.

Σε πραγματικές κλινικές περιπτώσεις, η πορεία μπορεί να είναι πιο σύνθετη. Για αυτό, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επανάληψη εξετάσεων σε συγκεκριμένο χρόνο ή σύγκριση με παλαιότερα αποτελέσματα.

8Το Anti-HBc IgM στο window period

Το λεγόμενο window period είναι ένα χρονικό διάστημα στην πορεία της οξείας ηπατίτιδας Β όπου το HBsAg μπορεί να έχει αρχίσει να υποχωρεί, ενώ το Anti-HBs δεν έχει ακόμη εμφανιστεί σε ανιχνεύσιμο επίπεδο. Σε αυτή τη φάση, το Anti-HBc, και ειδικά το Anti-HBc IgM, μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που το Anti-HBc IgM θεωρείται χρήσιμο στη διερεύνηση οξείας HBV. Αν ο ασθενής έχει συμπτώματα και αυξημένες τρανσαμινάσες, αλλά το HBsAg δεν δίνει καθαρή απάντηση, το Anti-HBc IgM μπορεί να βοηθήσει να μη χαθεί η διάγνωση.

Παρόλα αυτά, το window period δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για υπερδιάγνωση. Δεν σημαίνει ότι κάθε θετικό Anti-HBc IgM χωρίς HBsAg είναι οπωσδήποτε window period. Μπορεί να υπάρχουν άλλες ερμηνείες, όπως φάση ανάρρωσης, επανενεργοποίηση, οριακή αντιδραστικότητα ή ανάγκη επιβεβαίωσης.

Για αυτό, όταν υπάρχει ασυνήθιστος συνδυασμός αποτελεσμάτων, η σωστή προσέγγιση είναι επανέλεγχος, HBV DNA και ιατρική αξιολόγηση, όχι απλή ανάγνωση ενός μεμονωμένου δείκτη.

9Anti-HBc IgM, total Anti-HBc και Anti-HBc IgG: ποια είναι η διαφορά;

Το total Anti-HBc ανιχνεύει συνολικά αντισώματα έναντι του HBcAg. Περιλαμβάνει κυρίως πληροφορία για το αν ο οργανισμός έχει εκτεθεί στον φυσικό ιό της ηπατίτιδας Β. Μπορεί να παραμένει θετικό μετά από παλαιά λοίμωξη και δεν προκύπτει από τον απλό εμβολιασμό.

Το Anti-HBc IgM είναι πιο ειδικό για την πρόσφατη ανοσολογική απάντηση. Είναι ο δείκτης που ζητείται όταν υπάρχει υποψία οξείας λοίμωξης ή όταν χρειάζεται να αξιολογηθεί αν ένα θετικό HBsAg αντιστοιχεί σε πρόσφατη νόσηση.

Το Anti-HBc IgG, όταν αναφέρεται ξεχωριστά, αφορά περισσότερο παλαιότερη επαφή και μακροχρόνια ανοσολογική μνήμη μετά από φυσική λοίμωξη. Στην καθημερινή πρακτική, πολλά εργαστήρια δίνουν total Anti-HBc αντί για ξεχωριστό IgG.

Η πρακτική διαφορά για τον ασθενή είναι η εξής: total Anti-HBc θετικό σημαίνει «υπήρξε επαφή με HBV», ενώ Anti-HBc IgM θετικό σημαίνει «υπάρχει ένδειξη πρόσφατης ή ενεργής ανοσολογικής φάσης που χρειάζεται ερμηνεία». Για τον γενικό οδηγό δείτε Anti-HBc: Τι Είναι, Ερμηνεία Εξέτασης & Σχέση με Ηπατίτιδα Β.

10Συνδυασμός Anti-HBc IgM με HBsAg

Το HBsAg είναι το επιφανειακό αντιγόνο του ιού της ηπατίτιδας Β. Όταν είναι θετικό, δείχνει ότι υπάρχει τρέχουσα HBV λοίμωξη ή παρουσία ιικού αντιγόνου στο αίμα. Το Anti-HBc IgM προσθέτει πληροφορία για το αν η λοίμωξη είναι πιθανώς πρόσφατη.

Ο συνδυασμός HBsAg θετικό + Anti-HBc IgM θετικό είναι κλασική εικόνα που μπορεί να ταιριάζει με οξεία ηπατίτιδα Β, ειδικά όταν υπάρχουν συμπτώματα και αυξημένες τρανσαμινάσες. Ο γιατρός θα αξιολογήσει και HBV DNA, HBeAg, ALT, AST, χολερυθρίνη και την κλινική εικόνα.

Ο συνδυασμός HBsAg θετικό + Anti-HBc IgM αρνητικό μπορεί να είναι πιο συμβατός με χρόνια HBV λοίμωξη, αλλά δεν αρκεί μόνος του για πλήρη σταδιοποίηση. Χρειάζονται διάρκεια θετικότητας HBsAg, HBV DNA, HBeAg/Anti-HBe και ηπατικός έλεγχος.

Για αναλυτική εξήγηση του HBsAg, δείτε το άρθρο HBsAg Εξέταση: Τι Δείχνει, Πότε Είναι Θετικό και Πώς Ερμηνεύεται.

11Συνδυασμός Anti-HBc IgM με Anti-HBs

Το Anti-HBs είναι το αντίσωμα έναντι του επιφανειακού αντιγόνου της ηπατίτιδας Β. Είναι ο βασικός δείκτης προστατευτικής ανοσίας, είτε μετά από εμβολιασμό είτε μετά από παλαιότερη φυσική λοίμωξη που έχει περάσει. Η παρουσία ή απουσία του Anti-HBs βοηθά να καταλάβουμε το στάδιο της ανοσολογικής απάντησης.

Σε οξεία λοίμωξη, το Anti-HBs συνήθως δεν εμφανίζεται από την αρχή. Μπορεί να εμφανιστεί αργότερα, όταν το HBsAg υποχωρεί και ο οργανισμός αναπτύσσει ανοσία. Επομένως, το Anti-HBc IgM μπορεί να είναι θετικό σε φάση όπου το Anti-HBs είναι ακόμη αρνητικό.

Αν υπάρχει Anti-HBs θετικό και total Anti-HBc θετικό, με Anti-HBc IgM αρνητικό, η εικόνα μπορεί να είναι συμβατή με παλαιά φυσική λοίμωξη που έχει περάσει. Αν υπάρχει Anti-HBs θετικό μόνο του, χωρίς Anti-HBc, η εικόνα συνήθως ταιριάζει περισσότερο με ανοσία από εμβολιασμό.

Για περισσότερα σχετικά με την ανοσία στην ηπατίτιδα Β, δείτε τον οδηγό Anti-HBs: Εξέταση Ανοσίας για Ηπατίτιδα Β, Τιμές & Ερμηνεία.

12Συνδυασμός με HBeAg, Anti-HBe και HBV DNA

Το Anti-HBc IgM απαντά στο ερώτημα της πρόσφατης ανοσολογικής φάσης, αλλά δεν δείχνει μόνο του πόσο ενεργά πολλαπλασιάζεται ο ιός. Για αυτό χρειάζονται άλλοι δείκτες, όπως το HBeAg, το Anti-HBe και κυρίως το HBV DNA.

Το HBeAg είναι δείκτης που συχνά σχετίζεται με ενεργό πολλαπλασιασμό και μεγαλύτερη μεταδοτικότητα, αν και υπάρχουν εξαιρέσεις. Το Anti-HBe μπορεί να εμφανιστεί όταν αλλάζει η φάση της λοίμωξης. Το HBV DNA μετρά το ιικό φορτίο, δηλαδή πόσος ιός κυκλοφορεί στο αίμα.

Σε οξεία ηπατίτιδα Β, το HBV DNA μπορεί να είναι θετικό και να βοηθήσει στην επιβεβαίωση ενεργού ιαιμίας. Σε χρόνια ηπατίτιδα Β, το HBV DNA είναι βασικός δείκτης παρακολούθησης και θεραπευτικής απόφασης. Για αυτό, όταν υπάρχει Anti-HBc IgM θετικό σε ασθενή με πιθανή χρόνια HBV, το HBV DNA είναι κρίσιμο.

Η σωστή ερμηνεία απαιτεί να μη διαβάζεται ο κάθε δείκτης ξεχωριστά. Το HBV panel είναι σαν χάρτης: κάθε εξέταση δίνει διαφορετική πληροφορία για τη φάση, τη μεταδοτικότητα, την ανοσία και την ενεργότητα του ιού.

13Πίνακας ερμηνείας Anti-HBc IgM

Ο πίνακας είναι ενδεικτικός. Δεν αντικαθιστά την ιατρική ερμηνεία και δεν καλύπτει όλες τις σπάνιες ή σύνθετες περιπτώσεις. Για πιο γενική ερμηνεία της τριάδας HBsAg, Anti-HBs και Anti-HBc δείτε το άρθρο HBsAg, anti-HBs και anti-HBc: Πώς Ερμηνεύονται οι Εξετάσεις.

14Οξεία ηπατίτιδα Β ή έξαρση χρόνιας ηπατίτιδας Β;

Ένα από τα πιο δύσκολα σημεία στην ερμηνεία του Anti-HBc IgM είναι η διάκριση ανάμεσα σε πραγματική οξεία HBV λοίμωξη και σε έξαρση ή επανενεργοποίηση χρόνιας ηπατίτιδας Β. Και οι δύο καταστάσεις μπορεί να συνοδεύονται από αυξημένες τρανσαμινάσες, συμπτώματα και θετικό HBsAg.

Στην οξεία λοίμωξη, ο ασθενής συνήθως δεν είχε προηγούμενη γνωστή ηπατίτιδα Β και εμφανίζει πρόσφατη ανοσολογική απάντηση. Στην έξαρση χρόνιας HBV, μπορεί να υπάρχει παλαιότερη λοίμωξη που δεν είχε διαγνωστεί ή γνωστή χρόνια ηπατίτιδα Β που ενεργοποιείται ξανά.

Το Anti-HBc IgM τείνει να είναι υψηλότερο στην οξεία λοίμωξη, αλλά η απλή θετικότητα δεν αρκεί πάντα για ασφαλή διάκριση. Χρειάζονται παλαιότερα αποτελέσματα, διάρκεια θετικότητας HBsAg, HBV DNA, HBeAg/Anti-HBe, ηπατικός έλεγχος και κλινικό ιστορικό.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ασθενείς που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά ή βιολογικούς παράγοντες. Η επανενεργοποίηση HBV μπορεί να μιμηθεί οξεία ηπατίτιδα και απαιτεί ειδική ιατρική διαχείριση.

15Συμπτώματα, ALT/AST και ηπατικός έλεγχος

Η οξεία ηπατίτιδα Β μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως κόπωση, ανορεξία, ναυτία, εμετούς, χαμηλό πυρετό, πόνο στη δεξιά άνω κοιλιά, σκούρα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα και ίκτερο. Τα συμπτώματα όμως δεν είναι πάντα παρόντα. Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να έχουν μόνο αυξημένες τρανσαμινάσες.

Η ALT και η AST είναι κεντρικές εξετάσεις στην αξιολόγηση της ηπατικής φλεγμονής. Σε οξεία ιογενή ηπατίτιδα μπορεί να αυξηθούν σημαντικά. Η χολερυθρίνη βοηθά στην εκτίμηση του ίκτερου, ενώ η γ-GT και η ALP βοηθούν στην αξιολόγηση χολοστατικής συμμετοχής.

Το Anti-HBc IgM απαντά στο ερώτημα της πρόσφατης HBV ανοσολογικής φάσης. Οι ηπατικές εξετάσεις απαντούν στο ερώτημα πόσο επηρεάζεται το ήπαρ. Για αυτό, οι δύο κατηγορίες εξετάσεων πρέπει να πηγαίνουν μαζί όταν υπάρχει υποψία οξείας ηπατίτιδας.

Για αναλυτική εξήγηση των ηπατικών ενζύμων, δείτε τον οδηγό Τρανσαμινάσες ALT/AST, γ-GT & ALP και τον κεντρικό οδηγό Ηπατικός Έλεγχος.

16Anti-HBc IgM στην εγκυμοσύνη και στον προγεννητικό έλεγχο

Στην εγκυμοσύνη, ο βασικός έλεγχος ηπατίτιδας Β περιλαμβάνει συνήθως το HBsAg, επειδή η αναγνώριση ενεργής HBV λοίμωξης είναι κρίσιμη για τη σωστή φροντίδα της μητέρας και του νεογνού. Το Anti-HBc IgM δεν είναι συνήθως η πρώτη εξέταση screening, αλλά μπορεί να ζητηθεί αν υπάρχει υποψία πρόσφατης λοίμωξης ή αν το HBV panel χρειάζεται διευκρίνιση.

Αν μια έγκυος έχει θετικό HBsAg, η αξιολόγηση πρέπει να γίνει οργανωμένα. Χρειάζεται συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό και συχνά περαιτέρω έλεγχος με HBV DNA, HBeAg και ηπατικές εξετάσεις. Το Anti-HBc IgM μπορεί να βοηθήσει αν υπάρχει ερώτημα οξείας λοίμωξης.

Η διάκριση οξείας από χρόνιας λοίμωξης έχει σημασία για την παρακολούθηση, την πρόληψη μετάδοσης και τη διαχείριση του νεογνού. Η ερμηνεία δεν πρέπει να γίνεται αποσπασματικά από ένα μόνο αποτέλεσμα.

Για ευρύτερη προσέγγιση προγεννητικών εξετάσεων, δείτε τον οδηγό Προγεννητικός Έλεγχος: Εξετάσεις Αίματος, NIPT, Rh & Έλεγχος Ανά Τρίμηνο.

17Βιολογικοί παράγοντες, ανοσοκαταστολή και κίνδυνος επανενεργοποίησης

Σε ασθενείς που πρόκειται να λάβουν βιολογικούς παράγοντες, ανοσοκατασταλτικά ή ορισμένες ισχυρές θεραπείες, ο έλεγχος για ηπατίτιδα Β έχει ιδιαίτερη σημασία. Ακόμη και παλαιά έκθεση στον HBV μπορεί να έχει σημασία, επειδή ο ιός μπορεί να επανενεργοποιηθεί σε συνθήκες ανοσοκαταστολής.

Ο βασικός έλεγχος πριν από ανοσοκαταστολή περιλαμβάνει συχνά HBsAg, Anti-HBc και Anti-HBs. Αν υπάρχει θετικό HBsAg ή θετικό Anti-HBc, μπορεί να χρειαστεί HBV DNA και ειδική ιατρική αξιολόγηση. Το Anti-HBc IgM μπορεί να ζητηθεί αν υπάρχει υποψία πρόσφατης λοίμωξης ή έξαρσης.

Στην επανενεργοποίηση, η εικόνα μπορεί να μιμηθεί οξεία ηπατίτιδα: αυξημένες τρανσαμινάσες, θετικό HBV DNA και μερικές φορές Anti-HBc IgM θετικό. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που το Anti-HBc IgM δεν πρέπει να ερμηνεύεται μόνο του.

Για αναλυτικότερη προσέγγιση πριν από τέτοιες θεραπείες, δείτε τον οδηγό Βιολογικοί Παράγοντες: Φιλικός Οδηγός Ασθενών.

18Προετοιμασία, δείγμα και πρακτικές οδηγίες

Για την εξέταση Anti-HBc IgM συνήθως δεν απαιτείται νηστεία. Η εξέταση γίνεται με αιμοληψία και το δείγμα είναι ορός ή πλάσμα, ανάλογα με τη μέθοδο του εργαστηρίου. Αν όμως ο γιατρός έχει ζητήσει ταυτόχρονα βιοχημικό έλεγχο, λιπίδια, σάκχαρο ή άλλες εξετάσεις, μπορεί να υπάρχουν ειδικές οδηγίες προετοιμασίας.

Ο ασθενής πρέπει να ενημερώσει για συμπτώματα, ημερομηνία έναρξης, πιθανή έκθεση, πρόσφατη σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη, επαφή με αίμα, τρύπημα με βελόνα, τατουάζ, piercing, ιατρικές πράξεις, χρήση ενέσιμων ουσιών, ανοσοκαταστολή και παλαιότερα αποτελέσματα ηπατίτιδας Β.

Αυτές οι πληροφορίες δεν αλλάζουν την τεχνική εκτέλεση της εξέτασης, αλλά αλλάζουν σημαντικά την ερμηνεία. Το ίδιο αποτέλεσμα μπορεί να έχει διαφορετική σημασία σε έναν ασθενή με ίκτερο, σε μια έγκυο με θετικό HBsAg ή σε έναν ασθενή που λαμβάνει βιολογικό παράγοντα.

Για γενικές οδηγίες πριν από αιμοληψία, δείτε τον οδηγό Πριν και Μετά τις Εξετάσεις.

19Πότε χρειάζεται επανάληψη ή επιπλέον έλεγχος

Η επανάληψη του Anti-HBc IgM μπορεί να χρειαστεί όταν το αποτέλεσμα είναι οριακό, όταν δεν ταιριάζει με την κλινική εικόνα ή όταν η αιμοληψία έγινε πολύ νωρίς σε σχέση με πιθανή έκθεση. Δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά σε όλους τους ασθενείς. Η επανάληψη πρέπει να έχει συγκεκριμένο διαγνωστικό σκοπό.

Επιπλέον έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει HBsAg, Anti-HBs, total Anti-HBc, HBeAg, Anti-HBe, HBV DNA, ALT, AST, γ-GT, ALP, χολερυθρίνη και INR. Σε ειδικές περιπτώσεις μπορεί να ζητηθεί έλεγχος για ηπατίτιδα D, ηπατίτιδα C, HIV ή άλλες αιτίες ηπατικής διαταραχής.

Αν υπάρχει θετικό HBsAg, η διάρκεια της θετικότητας είναι πολύ σημαντική. HBsAg που επιμένει για πάνω από 6 μήνες είναι στοιχείο που υποστηρίζει χρόνια HBV λοίμωξη. Γι’ αυτό, τα παλαιότερα αποτελέσματα έχουν μεγάλη αξία στην ερμηνεία.

Αν υπάρχει θετικό Anti-HBc IgM με έντονα συμπτώματα ή σοβαρή αύξηση τρανσαμινασών, η αξιολόγηση πρέπει να γίνει άμεσα από γιατρό. Το εργαστηριακό αποτέλεσμα είναι ένα κρίσιμο κομμάτι, αλλά η θεραπευτική και κλινική απόφαση δεν λαμβάνεται από το αποτέλεσμα μόνο του.

20Συχνά λάθη στην ερμηνεία του Anti-HBc IgM

Το πρώτο συχνό λάθος είναι να θεωρείται ότι το Anti-HBc IgM πρέπει να ζητείται σε κάθε έλεγχο ηπατίτιδας Β. Για αρχικό screening, η βασική τριάδα είναι HBsAg, Anti-HBs και total Anti-HBc. Το IgM Anti-HBc έχει θέση όταν υπάρχει υποψία οξείας ή πρόσφατης λοίμωξης.

Το δεύτερο λάθος είναι να ερμηνεύεται κάθε θετικό Anti-HBc IgM ως νέα οξεία λοίμωξη. Αν ο ασθενής έχει χρόνια ηπατίτιδα Β ή πιθανή επανενεργοποίηση, το IgM μπορεί να είναι θετικό σε χαμηλότερα επίπεδα και να μπερδέψει την εικόνα. Χρειάζεται ιστορικό και HBV DNA.

Το τρίτο λάθος είναι να παραβλέπεται το window period. Σε ορισμένες φάσεις της οξείας λοίμωξης, το Anti-HBc IgM μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο ακόμη και όταν άλλοι δείκτες δεν δίνουν πλήρη εικόνα.

Το τέταρτο λάθος είναι να αγνοούνται οι τρανσαμινάσες. Ένα ορολογικό αποτέλεσμα χωρίς ALT, AST και χολερυθρίνη δεν δείχνει πόσο επηρεάζεται το ήπαρ. Η διάγνωση και η παρακολούθηση απαιτούν συνδυασμό ορολογίας και ηπατικού ελέγχου.

21Συχνές ερωτήσεις για Anti-HBc IgM

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Το Anti-HBc IgM είναι σημαντική εξέταση όταν υπάρχει υποψία οξείας ή πρόσφατης ηπατίτιδας Β. Η σωστή ερμηνεία απαιτεί συνδυασμό με HBsAg, Anti-HBs, total Anti-HBc, HBeAg, HBV DNA και ηπατικό έλεγχο. Ένα θετικό αποτέλεσμα δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο του, ειδικά αν υπάρχει πιθανότητα χρόνιας HBV ή επανενεργοποίησης.

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος.

Σχετικοί εσωτερικοί οδηγοί

Ενδεικτικές πηγές