1

Τι είναι το λιπιδαιμικό προφίλ

Το λιπιδαιμικό προφίλ είναι ένα σύνολο εργαστηριακών μετρήσεων που αποτυπώνει τον τρόπο με τον οποίο κυκλοφορούν στο αίμα η χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια. Στην καθημερινή γλώσσα πολλοί λένε «έκανα χοληστερίνη», αλλά στην πραγματικότητα ο σωστός όρος είναι πιο ευρύς. Η εξέταση δεν μας δίνει μόνο μία τιμή. Μας δίνει ένα μικρό «χάρτη» του αθηρογόνου φορτίου, δηλαδή του φορτίου εκείνων των σωματιδίων που συνδέονται με τη δημιουργία αθηρωματικής πλάκας και, τελικά, με έμφραγμα, αγγειακό εγκεφαλικό και περιφερική αρτηριοπάθεια.

Στο τυπικό λιπιδαιμικό προφίλ περιλαμβάνονται η ολική χοληστερόλη, η LDL-χοληστερόλη, η HDL-χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια. Σε πιο σύγχρονη ή εξειδικευμένη προσέγγιση, συχνά εξετάζονται επίσης η non-HDL χοληστερόλη, η ApoB και η Lp(a). Αυτές οι παράμετροι είναι ιδιαίτερα χρήσιμες όταν ο κίνδυνος δεν φαίνεται καθαρά από την κλασική LDL ή όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιαγγειακής νόσου.

Η εξέταση χρησιμοποιείται τόσο στην πρωτογενή πρόληψη όσο και στη δευτερογενή πρόληψη. Με άλλα λόγια, μπορεί να ζητηθεί σε ένα άτομο χωρίς γνωστή καρδιοπάθεια, για να εκτιμηθεί αν χρειάζεται παρέμβαση, αλλά και σε ασθενή που έχει ήδη εμφανίσει στεφανιαία νόσο, για να φανεί αν έχει επιτευχθεί ο θεραπευτικός στόχος. Εξίσου σημαντική είναι και στην παρακολούθηση ασθενών που λαμβάνουν στατίνες, εζετιμίμπη, αναστολείς PCSK9 ή inclisiran.

2

Ποιες παράμετροι περιλαμβάνει η εξέταση

Η πρώτη παράμετρος είναι η ολική χοληστερόλη. Πρόκειται για το άθροισμα της χοληστερόλης που μεταφέρεται από διάφορες λιποπρωτεΐνες στο αίμα. Από μόνη της, όμως, δεν αρκεί για σωστή κλινική απόφαση. Ένα άτομο μπορεί να έχει ολική χοληστερόλη που δεν φαίνεται ιδιαίτερα υψηλή, αλλά να έχει δυσμενή σχέση μεταξύ LDL και HDL ή αυξημένο αριθμό αθηρογόνων σωματιδίων.

Η δεύτερη και πιο καθοριστική παράμετρος είναι η LDL-χοληστερόλη, η λεγόμενη «κακή» χοληστερόλη. Ο όρος είναι απλουστευτικός, αλλά πρακτικός. Η LDL σχετίζεται άμεσα με τη διήθηση του αρτηριακού τοιχώματος, τη φλεγμονή, την εξέλιξη της αθηρωματικής πλάκας και τον κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Για τον λόγο αυτό αποτελεί συνήθως τον πρωτεύοντα θεραπευτικό στόχο.

Η HDL-χοληστερόλη είναι η λεγόμενη «καλή» χοληστερόλη. Δεν είναι ακριβώς «καλή» με την απόλυτη έννοια, αλλά γενικά υψηλότερες τιμές HDL συνδέονται με πιο ευνοϊκό προφίλ. Παρ’ όλα αυτά, η HDL δεν πρέπει να αξιολογείται απομονωμένα, ούτε η τεχνητή αύξησή της με φάρμακα έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει σταθερά τα καρδιαγγειακά συμβάματα.

Τα τριγλυκερίδια είναι η μορφή με την οποία ο οργανισμός μεταφέρει και αποθηκεύει ενέργεια. Συχνά αυξάνονται σε παχυσαρκία, καθιστική ζωή, υπερκατανάλωση υδατανθράκων, αλκοόλ, διαβήτη και μεταβολικό σύνδρομο. Ήπια ή μέτρια αύξηση των τριγλυκεριδίων υποδηλώνει συνήθως υποκείμενη μεταβολική διαταραχή, ενώ πολύ υψηλές τιμές αυξάνουν τον κίνδυνο οξείας παγκρεατίτιδας.

Τέλος, σε πιο εξελιγμένη προσέγγιση μπαίνουν στην εξίσωση η non-HDL, η ApoB και η Lp(a). Η non-HDL περιλαμβάνει το σύνολο των αθηρογόνων σωματιδίων. Η ApoB αντανακλά τον αριθμό τους, ενώ η Lp(a) είναι ιδιαίτερος, σε μεγάλο βαθμό γενετικά καθοριζόμενος παράγοντας κινδύνου.

3

Γιατί έχει τόσο μεγάλη σημασία στην κλινική πράξη

Το λιπιδαιμικό προφίλ είναι μία από τις πιο συχνές εξετάσεις αίματος επειδή αγγίζει έναν από τους πιο συχνούς και σημαντικούς μηχανισμούς νόσου: την αθηροσκλήρωση. Η αθηροσκλήρωση δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Είναι μια αργή διαδικασία που ξεκινά συχνά χρόνια πριν εμφανιστεί το πρώτο σύμπτωμα. Η LDL και οι υπόλοιπες αθηρογόνες λιποπρωτεΐνες διεισδύουν στο τοίχωμα των αγγείων, υφίστανται τροποποιήσεις, προκαλούν τοπική φλεγμονή και σταδιακά οδηγούν σε δημιουργία αθηρωματικής πλάκας.

Η μεγάλη αξία του λιπιδαιμικού προφίλ είναι ότι λειτουργεί ως εργαλείο πρόληψης. Δεν περιμένουμε να συμβεί έμφραγμα για να μετρήσουμε τα λιπίδια. Μετράμε εγκαίρως, ώστε να εντοπίσουμε άτομα με αυξημένο κίνδυνο και να παρέμβουμε νωρίς με διατροφή, απώλεια βάρους, άσκηση ή φαρμακευτική αγωγή όταν χρειάζεται. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε άτομα με διαβήτη, υπέρταση, κάπνισμα, οικογενειακό ιστορικό ή χρόνια νεφρική νόσο.

Επιπλέον, το λιπιδαιμικό προφίλ έχει μεγάλη σημασία επειδή βοηθά όχι μόνο στη διάγνωση αλλά και στην παρακολούθηση. Μετά την έναρξη θεραπείας, ο επανέλεγχος δείχνει αν η αγωγή είναι επαρκής, αν χρειάζεται εντατικοποίηση ή αν υπάρχει πρόβλημα συμμόρφωσης. Για παράδειγμα, σε ασθενή πολύ υψηλού κινδύνου, το να πέσει η LDL «κάπως» δεν αρκεί. Χρειάζεται να δούμε αν έχει επιτευχθεί ο συγκεκριμένος στόχος για την κατηγορία κινδύνου του.

Τέλος, το λιπιδαιμικό προφίλ μπορεί να αποκαλύψει δευτεροπαθείς αιτίες δυσλιπιδαιμίας, όπως υποθυρεοειδισμό, νεφρωσικό σύνδρομο, κακή ρύθμιση σακχαρώδους διαβήτη, ηπατοχολική νόσο ή φαρμακευτική επίδραση. Άρα η εξέταση δεν λέει μόνο «αν η χοληστερίνη είναι ανεβασμένη», αλλά συχνά ανοίγει το δρόμο για περαιτέρω διερεύνηση.

4

Πότε ζητείται το λιπιδαιμικό προφίλ

Το λιπιδαιμικό προφίλ ζητείται σε πολλές διαφορετικές περιστάσεις. Η πρώτη και πιο απλή είναι το γενικό προληπτικό check-up. Ακόμη και σε άτομα χωρίς γνωστό νόσημα, ο έλεγχος των λιπιδίων βοηθά να αποκτήσουμε μια αρχική εικόνα και να εκτιμήσουμε αν υπάρχει ανάγκη παρέμβασης. Σε ενήλικες με παράγοντες κινδύνου, όπως κάπνισμα, υπέρταση, αυξημένο σωματικό βάρος ή οικογενειακό ιστορικό, ο έλεγχος έχει ακόμα μεγαλύτερη αξία.

Η δεύτερη συχνή περίπτωση είναι η παρακολούθηση ασθενών με γνωστή δυσλιπιδαιμία. Όταν ένας ασθενής έχει υψηλή LDL ή τριγλυκερίδια, το λιπιδαιμικό προφίλ επαναλαμβάνεται για να φανεί αν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής είναι αποτελεσματικές ή αν χρειάζεται φαρμακευτική θεραπεία. Το ίδιο ισχύει μετά από έναρξη ή τροποποίηση αγωγής με στατίνη, εζετιμίμπη, PCSK9 ή inclisiran.

Η τρίτη κατηγορία είναι οι ασθενείς με γνωστή καρδιαγγειακή νόσο. Όσοι έχουν περάσει έμφραγμα, έχουν στεφανιαία νόσο, αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο ή περιφερική αρτηριοπάθεια χρειάζονται συστηματικό έλεγχο, επειδή ανήκουν σε υψηλή ή πολύ υψηλή κατηγορία κινδύνου. Εκεί το λιπιδαιμικό προφίλ δεν είναι απλώς ενημερωτικό, αλλά καθορίζει ενεργά την ένταση της θεραπείας.

Η εξέταση ζητείται επίσης σε ειδικές ομάδες: διαβητικούς, ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, παχύσαρκα άτομα, γυναίκες με ιστορικό προεκλαμψίας ή πρόωρης εμμηνόπαυσης, παιδιά με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό και άτομα με υποψία οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας. Τέλος, όταν υπάρχει απότομη μεταβολή στα λιπίδια ή ασυνήθιστα μεγάλη αύξηση, ο έλεγχος ζητείται και ως μέρος διερεύνησης άλλης υποκείμενης κατάστασης.

5

Χρειάζεται νηστεία ή όχι

Η ερώτηση «πρέπει να είμαι νηστικός;» είναι από τις συχνότερες όταν πρόκειται για λιπιδαιμικό προφίλ. Η απάντηση είναι ότι όχι πάντα. Στην καθημερινή κλινική πράξη, ένα non-fasting λιπιδαιμικό προφίλ είναι αποδεκτό στις περισσότερες περιπτώσεις, ιδίως για γενικό έλεγχο, για εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου και για follow-up σε σταθερές συνθήκες. Η ολική χοληστερόλη, η HDL και συχνά η LDL μεταβάλλονται πολύ λίγο μετά από ένα συνηθισμένο γεύμα.

Υπάρχουν όμως περιπτώσεις στις οποίες η νηστεία 9–12 ωρών παραμένει χρήσιμη ή προτιμητέα. Αυτό συμβαίνει όταν τα τριγλυκερίδια είναι αυξημένα, όταν υπάρχει υποψία σοβαρής υπερτριγλυκεριδαιμίας, όταν πρόκειται για πρώτο διαγνωστικό έλεγχο σε άτομο με πολλά μεταβολικά προβλήματα, όταν θέλουμε ακριβέστερο υπολογισμό LDL, ή όταν μαζί με το λιπιδαιμικό ζητούνται και άλλες εξετάσεις που απαιτούν νηστεία, όπως σάκχαρο ή ορισμένοι μεταβολικοί δείκτες.

Κατά τη νηστεία επιτρέπεται μόνο νερό. Ο καφές, ακόμη και χωρίς ζάχαρη, καλό είναι να αποφεύγεται όταν έχουν δοθεί συγκεκριμένες οδηγίες νηστείας. Το ίδιο ισχύει για χυμούς, γάλα, τσάι με πρόσθετα ή τσίχλες. Επίσης, η έντονη άσκηση, η κατανάλωση αλκοόλ το προηγούμενο βράδυ και ένα πολύ βαρύ γεύμα μπορεί να επηρεάσουν κυρίως τα τριγλυκερίδια.

Στην πράξη, το σημαντικότερο δεν είναι μόνο αν το δείγμα είναι νηστικό ή όχι, αλλά η συγκρισιμότητα. Αν παρακολουθείτε την πορεία σας στον χρόνο, έχει αξία να κάνετε τον έλεγχο κάθε φορά σε περίπου παρόμοιες συνθήκες: ίδια ώρα, παρόμοια διατροφή την προηγούμενη ημέρα, αποφυγή έντονης άσκησης και σταθερή λήψη φαρμάκων, εκτός αν ο ιατρός έχει δώσει άλλη οδηγία.

6

Πώς γίνεται η εξέταση και τι επηρεάζει το δείγμα

Η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία από φλέβα, συνήθως από το χέρι, και το δείγμα αναλύεται σε ορό ή πλάσμα ανάλογα με τη μεθοδολογία του εργαστηρίου. Για τον εξεταζόμενο, η διαδικασία είναι απλή. Για το εργαστήριο, όμως, υπάρχουν πρακτικά σημεία που επηρεάζουν την ακρίβεια των αποτελεσμάτων. Η σωστή συλλογή, η έγκαιρη φυγοκέντρηση, η κατάλληλη μεταφορά και η αποφυγή τεχνικών παρεμβολών είναι σημαντικές για αξιόπιστη μέτρηση.

Ένας συχνός πρακτικός παράγοντας είναι η λιπαιμία του δείγματος, δηλαδή η έντονη θολερότητα όταν τα τριγλυκερίδια είναι πολύ αυξημένα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ορισμένοι υπολογισμοί μπορεί να είναι λιγότερο αξιόπιστοι και το εργαστήριο ενδέχεται να προτιμήσει άμεση μέτρηση LDL ή να συστήσει επανάληψη του ελέγχου υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Αντίστοιχα, σοβαρή αιμόλυση ή άλλες προαναλυτικές παρεμβολές μπορεί να δυσκολέψουν την ορθή αξιολόγηση.

Πέρα από το τεχνικό σκέλος, σημασία έχουν και οι συνθήκες του ασθενούς τη στιγμή της αιμοληψίας. Οξείες λοιμώξεις, πυρετός, πρόσφατο χειρουργείο, οξύ έμφραγμα, αφυδάτωση, πολύ έντονη άσκηση, απότομη αλλαγή δίαιτας ή μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να τροποποιήσουν προσωρινά τις τιμές. Γι’ αυτό, όταν στόχος είναι η σωστή μακροχρόνια εκτίμηση, προτιμούμε ο έλεγχος να γίνεται σε σταθερή κλινική κατάσταση.

Αξίζει επίσης να θυμόμαστε ότι η LDL σε πολλά εργαστήρια δεν μετριέται πάντα άμεσα. Συχνά υπολογίζεται από μαθηματικό τύπο, με βάση την ολική χοληστερόλη, την HDL και τα τριγλυκερίδια. Αυτό είναι αξιόπιστο στις περισσότερες περιπτώσεις, αλλά όταν τα τριγλυκερίδια είναι πολύ υψηλά, το αποτέλεσμα χάνει ακρίβεια. Εκεί η γνώση των τεχνικών περιορισμών έχει πρακτική αξία για να μη ληφθούν λανθασμένες αποφάσεις.

7

Πώς ερμηνεύονται ολική χοληστερόλη, LDL, HDL και τριγλυκερίδια

Η ολική χοληστερόλη είναι ένας γενικός αριθμός, χρήσιμος αλλά όχι επαρκής. Αν κάποιος έχει ολική 210 mg/dL, αυτό δεν λέει από μόνο του πολλά. Πρέπει να ξέρουμε πόση από αυτή τη χοληστερόλη βρίσκεται στην LDL, πόση στην HDL και τι συμβαίνει με τα τριγλυκερίδια. Γι’ αυτό το να εστιάζει κανείς μόνο στο «πάνω από 200» είναι ξεπερασμένη προσέγγιση.

Η LDL-χοληστερόλη είναι ο βασικός αριθμός που κοιτάζουμε όταν θέλουμε να μειώσουμε τον αθηροσκληρωτικό κίνδυνο. Για έναν νεότερο άνθρωπο χωρίς σημαντικούς παράγοντες κινδύνου, μια LDL λίγο πάνω από τα ιδανικά όρια μπορεί να οδηγήσει αρχικά σε παρέμβαση στον τρόπο ζωής. Αντίθετα, σε ασθενή με έμφραγμα, διαβήτη με βλάβη οργάνων ή πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου, ακόμη και LDL που φαίνεται «όχι πολύ υψηλή» μπορεί να θεωρηθεί ανεπαρκώς ρυθμισμένη.

Η HDL γενικά λειτουργεί ως ευνοϊκός δείκτης, αλλά δεν πρέπει να δημιουργεί ψευδή αίσθηση ασφάλειας. Υψηλή HDL δεν εξουδετερώνει πάντα τον κίνδυνο μιας αυξημένης LDL ή μιας πολύ υψηλής ApoB. Αντίστοιχα, χαμηλή HDL είναι συχνή σε διαβήτη, μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία και καθιστική ζωή και συνήθως αντικατοπτρίζει ευρύτερο μεταβολικό πρόβλημα.

Τα τριγλυκερίδια είναι ιδιαίτερα σημαντικά επειδή συνδέονται τόσο με τον μεταβολισμό όσο και, όταν είναι πολύ υψηλά, με τον κίνδυνο παγκρεατίτιδας. Ήπια αύξηση συνδέεται συχνά με υπερκατανάλωση θερμίδων, αλκοόλ ή ινσουλινοαντίσταση. Τιμές από 200 έως 499 mg/dL απαιτούν σοβαρή προσοχή και έλεγχο δευτεροπαθών αιτιών. Τιμές 500 mg/dL και άνω αλλάζουν το κλινικό σκεπτικό, επειδή ο στόχος δεν είναι μόνο η μακροχρόνια πρόληψη αλλά και η αποφυγή οξείας επιπλοκής.

Στη σωστή ερμηνεία χρειάζεται πάντα να λαμβάνεται υπόψη ο άνθρωπος πίσω από την τιμή: ηλικία, φύλο, κάπνισμα, αρτηριακή πίεση, σακχαρώδης διαβήτης, οικογενειακό ιστορικό, βάρος, φάρμακα, νεφρική λειτουργία και ιστορικό καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Αυτός είναι ο λόγος που δύο άτομα με ίδια LDL δεν έχουν πάντα την ίδια σύσταση.

8

Τι είναι non-HDL, ApoB και Lp(a)

Η non-HDL χοληστερόλη υπολογίζεται πολύ απλά: ολική χοληστερόλη μείον HDL. Είναι ένας εξαιρετικά πρακτικός δείκτης γιατί περιλαμβάνει συνολικά τις αθηρογόνες λιποπρωτεΐνες, δηλαδή όχι μόνο την LDL αλλά και VLDL, IDL και άλλα υπολείμματα πλούσια σε τριγλυκερίδια. Σε ασθενείς με αυξημένα τριγλυκερίδια, η non-HDL συχνά αποδίδει καλύτερα την πραγματική αθηρογόνο επιβάρυνση από την απλή LDL.

Η ApoB είναι η απολιποπρωτεΐνη που φέρει σχεδόν κάθε αθηρογόνο σωματίδιο. Επειδή κάθε τέτοιο σωματίδιο φέρει περίπου ένα μόριο ApoB, η μέτρησή της αντανακλά πιο άμεσα τον αριθμό των αθηρογόνων σωματιδίων. Αυτό έχει αξία σε περιπτώσεις όπου η LDL φαίνεται ανεκτή, αλλά στην πραγματικότητα ο αριθμός σωματιδίων είναι αυξημένος, όπως σε μεταβολικό σύνδρομο ή ήπια υπερτριγλυκεριδαιμία.

Η Lp(a) είναι μια ειδική λιποπρωτεΐνη που μοιάζει με LDL αλλά έχει πρόσθετο μόριο απολιποπρωτεΐνης(a). Η σημασία της είναι μεγάλη γιατί αποτελεί ανεξάρτητο και κυρίως γενετικό παράγοντα κινδύνου για αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο και για στένωση αορτικής βαλβίδας. Σε αντίθεση με την LDL, η Lp(a) δεν επηρεάζεται πολύ από τη διατροφή ή από τις περισσότερες συνήθεις παρεμβάσεις του τρόπου ζωής.

Για τον λόγο αυτό, η Lp(a) έχει ιδιαίτερη αξία σε άτομα με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό πρόωρων εμφραγμάτων, σε ασθενείς που εμφανίζουν καρδιαγγειακή νόσο σε σχετικά νεαρή ηλικία ή σε άτομα που έχουν «παράδοξο» προφίλ, δηλαδή συμβάματα παρά όχι τόσο εντυπωσιακή LDL. Σήμερα θεωρείται λογικό να μετριέται τουλάχιστον μία φορά στην ενήλικη ζωή, ώστε να ξέρουμε αν ανήκουμε σε ομάδα με αυξημένο υποκείμενο γενετικό κίνδυνο.

9

Στόχοι λιπιδίων ανά κατηγορία κινδύνου

Το μεγαλύτερο λάθος στην ερμηνεία ενός λιπιδαιμικού προφίλ είναι να χρησιμοποιείται το ίδιο «φυσιολογικό όριο» για όλους. Σήμερα η σωστή προσέγγιση βασίζεται σε στόχους ανά κατηγορία κινδύνου. Όσο μεγαλύτερος ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος, τόσο χαμηλότερη πρέπει να είναι η LDL. Το ίδιο ισχύει, δευτερευόντως, για τη non-HDL και την ApoB.

Σε άτομα χαμηλού ή μέτριου κινδύνου, η LDL πρέπει συνήθως να βρίσκεται κάτω από περίπου 100–116 mg/dL, ανάλογα με το συνολικό προφίλ. Σε άτομα υψηλού κινδύνου, όπως αρκετοί διαβητικοί ή άτομα με πολλούς παράγοντες κινδύνου, ο στόχος της LDL είναι συνήθως <70 mg/dL. Σε ασθενείς πολύ υψηλού κινδύνου, όπως όσοι έχουν γνωστή αθηροσκληρωτική νόσο, συνήθης στόχος είναι <55 mg/dL. Σε επιλεγμένες πολύ επιβαρυμένες περιπτώσεις μπορεί να συζητηθεί ακόμη χαμηλότερος στόχος.

Η non-HDL συχνά στοχεύεται περίπου 30 mg/dL πάνω από τον στόχο της LDL. Έτσι, σε κάποιον με στόχο LDL <70 mg/dL, η non-HDL καλό είναι να βρίσκεται κάτω από περίπου 100 mg/dL. Αντίστοιχα, η ApoB χρησιμοποιείται ως πιο εκλεπτυσμένος δείκτης σε ασθενείς με αυξημένα τριγλυκερίδια, μεταβολικό σύνδρομο, διαβήτη ή ασυμφωνία μεταξύ κλασικών δεικτών.

Τα όρια αυτά δεν πρέπει να διαβάζονται μηχανικά. Σε οριακές περιπτώσεις, μετρά πολύ το συνολικό προφίλ: ηλικία, ιστορικό, αρτηριακή πίεση, κάπνισμα, διαβήτης, νεφρική λειτουργία, καθώς και παράγοντες όπως η Lp(a) ή η ύπαρξη υποκλινικής αθηροσκλήρωσης. Αυτός είναι και ο λόγος που η απόφαση δεν πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά σε ένα μεμονωμένο χαρτί εξετάσεων.

10

Λιπιδαιμικό προφίλ και συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος

Το λιπιδαιμικό προφίλ είναι μόνο ένα μέρος της συνολικής εικόνας. Ο πραγματικός κίνδυνος καρδιαγγειακού συμβάματος προκύπτει από τον συνδυασμό πολλών στοιχείων: ηλικία, φύλο, κάπνισμα, αρτηριακή πίεση, διαβήτης, νεφρική λειτουργία, οικογενειακό ιστορικό και φυσικά λιπιδαιμικοί δείκτες. Γι’ αυτό δύο άνθρωποι με ίδια LDL μπορεί να λάβουν διαφορετικές συστάσεις.

Στην ευρωπαϊκή προσέγγιση χρησιμοποιούνται συστήματα όπως το SCORE2 και το SCORE2-OP για να εκτιμηθεί ο 10ετής κίνδυνος μείζονος καρδιαγγειακού συμβάματος. Αυτά τα εργαλεία δεν αντικαθιστούν την κλινική κρίση, αλλά βοηθούν στη διαστρωμάτωση. Υπάρχουν, επίσης, παράγοντες που αναβαθμίζουν τον κίνδυνο, ακόμη κι αν το αρχικό μοντέλο φαίνεται ενδιάμεσο: αυξημένη Lp(a), οικογενειακό ιστορικό πρόωρης νόσου, χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα, χρόνια νεφρική νόσος, μεταβολικό σύνδρομο, πρόωρη εμμηνόπαυση και άλλα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιείται και ο ασβεστωτικός δείκτης στεφανιαίων (CAC). Όταν ένα άτομο βρίσκεται σε «γκρίζα ζώνη» και δεν είναι σαφές αν χρειάζεται πιο επιθετική αγωγή, η ύπαρξη ασβεστίου στις στεφανιαίες αρτηρίες μπορεί να βοηθήσει στη λήψη απόφασης. Αυτό δεν είναι εξέταση ρουτίνας για όλους, αλλά είναι ένα εργαλείο που μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο σε επιλεγμένους ασθενείς.

Πρακτικά, το σημαντικό είναι ότι το λιπιδαιμικό προφίλ δεν πρέπει να διαβάζεται απομονωμένα. Δεν μας ενδιαφέρει μόνο πόσο είναι η LDL, αλλά σε ποιον άνθρωπο ανήκει αυτή η LDL. Έτσι εξηγείται γιατί κάποιος 35 ετών χωρίς άλλους παράγοντες κινδύνου μπορεί να ξεκινήσει με διατροφή και παρακολούθηση, ενώ κάποιος 62 ετών με διαβήτη και στεφανιαία νόσο χρειάζεται άμεση εντατικοποίηση θεραπείας ακόμη και με τιμές που φαίνονται «σχεδόν καλές».

11

Παιδιά και έφηβοι

Το λιπιδαιμικό προφίλ δεν αφορά μόνο τους ενήλικες. Στα παιδιά και στους εφήβους έχει σημαντική θέση, κυρίως για την έγκαιρη ανίχνευση οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας και άλλων μορφών δυσλιπιδαιμίας. Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία υπάρχει από τη γέννηση και, αν δεν αναγνωριστεί έγκαιρα, οδηγεί σε πολύ μεγαλύτερο σωρευτικό φορτίο LDL μέσα στη ζωή.

Για τον λόγο αυτό προτείνεται γενικά screening μεταξύ 9 και 11 ετών, ακόμη και όταν δεν υπάρχει γνωστό πρόβλημα. Σε παιδιά με οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιαγγειακής νόσου, πολύ υψηλής χοληστερόλης σε γονέα ή συγγενή πρώτου βαθμού, σοβαρή παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη ή υπέρταση, ο έλεγχος μπορεί να γίνει νωρίτερα και πιο στοχευμένα. Συχνά αρκεί αρχικά μια non-fasting εκτίμηση non-HDL, ενώ αν βρεθεί παθολογία ακολουθεί πλήρες λιπιδαιμικό προφίλ.

Η ερμηνεία στα παιδιά δεν γίνεται με ακριβώς τα ίδια όρια που χρησιμοποιούνται στους ενήλικες. Επίσης, το θεραπευτικό πλάνο διαφέρει. Η πρώτη γραμμή παρέμβασης είναι σχεδόν πάντα η διατροφή, η καθημερινή κίνηση, η μείωση καθιστικής ζωής και η αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας. Όταν όμως υπάρχει πραγματική οικογενής υπερχοληστερολαιμία, μπορεί να χρειαστεί και φαρμακευτική αγωγή σε παιδιατρικό πλαίσιο και με εξειδικευμένη παρακολούθηση.

Το πιο σημαντικό είναι ότι ο παιδιατρικός έλεγχος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται φοβικά. Δεν γίνεται για να «βάλουμε φάρμακα στα παιδιά», αλλά για να μη χαθεί μια διάγνωση με μεγάλες επιπτώσεις για ολόκληρη την οικογένεια. Μάλιστα, όταν εντοπίζεται παιδί με υποψία οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας, συχνά ακολουθεί έλεγχος γονέων και αδελφών, με αποτέλεσμα να ανακαλύπτονται και άλλοι συγγενείς που αγνοούσαν το πρόβλημα.

12

Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Στην εγκυμοσύνη, τα λιπίδια μεταβάλλονται φυσιολογικά. Καθώς προχωρά το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο, είναι αναμενόμενο να αυξηθούν η ολική χοληστερόλη, η LDL και ιδιαίτερα τα τριγλυκερίδια. Αυτή η μεταβολή αποτελεί τμήμα της φυσιολογικής προσαρμογής της κύησης και δεν σημαίνει αυτόματα νόσο. Για τον λόγο αυτό, η ερμηνεία των τιμών στην εγκυμοσύνη πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή.

Το λιπιδαιμικό προφίλ στην κύηση έχει μεγαλύτερη σημασία όταν υπάρχει γνωστή οικογενής υπερχοληστερολαιμία, ιστορικό πολύ υψηλών τριγλυκεριδίων ή προηγούμενα επεισόδια παγκρεατίτιδας. Στις περιπτώσεις αυτές, η σημαντική αύξηση των τριγλυκεριδίων μπορεί να αποκτήσει κλινικό βάρος και να απαιτεί στενότερη παρακολούθηση και εξατομικευμένη διατροφική παρέμβαση.

Ένα βασικό πρακτικό σημείο είναι ότι πολλά από τα συνήθη υπολιπιδαιμικά φάρμακα δεν χρησιμοποιούνται ρουτίνα στην εγκυμοσύνη. Αυτό σημαίνει ότι η διαχείριση στηρίζεται κυρίως σε σωστή διατροφή, περιορισμό απλών σακχάρων, αποφυγή αλκοόλ, έλεγχο βάρους και παρακολούθηση από τον θεράποντα ιατρό. Σε εξαιρετικά ειδικές περιπτώσεις εφαρμόζονται πιο εξειδικευμένες λύσεις, αλλά αυτές δεν αφορούν τη συνήθη καθημερινή πρακτική.

Μετά τον τοκετό, τα λιπίδια σταδιακά επανέρχονται σε πιο αντιπροσωπευτικά επίπεδα. Αν υπάρχει ανάγκη σωστής εκτίμησης του μακροχρόνιου καρδιαγγειακού προφίλ, το ιδανικό είναι ο επανέλεγχος να γίνεται αφού περάσει η οξεία ορμονική φάση της λοχείας. Ο θηλασμός επίσης λαμβάνεται υπόψη όταν συζητείται ενδεχόμενη φαρμακευτική επανεκκίνηση, γι’ αυτό οι σχετικές αποφάσεις πρέπει να παίρνονται εξατομικευμένα.

13

Διαβήτης, μεταβολικό σύνδρομο και παχυσαρκία

Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο συνοδεύονται συχνά από ένα πολύ χαρακτηριστικό λιπιδαιμικό μοτίβο: αυξημένα τριγλυκερίδια, χαμηλή HDL και παρουσία μικρών πυκνών LDL σωματιδίων. Αυτό το προφίλ ονομάζεται συχνά αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία και έχει δυσανάλογα μεγάλη σχέση με τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Σε αυτούς τους ασθενείς η κλασική LDL δεν λέει πάντα όλη την αλήθεια. Μπορεί η LDL να μην φαίνεται εντυπωσιακά υψηλή, αλλά η non-HDL και η ApoB να αποκαλύπτουν ότι κυκλοφορεί μεγάλος αριθμός αθηρογόνων σωματιδίων. Γι’ αυτό σε διαβητικούς και σε άτομα με μεταβολικό σύνδρομο χρειάζεται πιο ολιστική ανάγνωση του λιπιδαιμικού προφίλ, σε συνδυασμό με γλυκαιμικό έλεγχο, πίεση, περίμετρο μέσης και βάρος.

Η απώλεια 5–10% του σωματικού βάρους μπορεί να αλλάξει θεαματικά την εικόνα: να μειώσει τριγλυκερίδια, να βελτιώσει HDL, να περιορίσει το αθηρογόνο φορτίο και να βελτιώσει παράλληλα την ινσουλινοαντίσταση. Σε αυτούς τους ασθενείς, ο περιορισμός ζάχαρης, αναψυκτικών, αλκοόλ και υπερβολικών επεξεργασμένων υδατανθράκων είναι συχνά εξίσου σημαντικός με τη μείωση του κορεσμένου λίπους.

Επειδή ο διαβήτης από μόνος του αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο, οι στόχοι LDL στους διαβητικούς είναι συνήθως αυστηρότεροι. Σε αρκετούς η θεραπεία με στατίνη μπαίνει νωρίτερα και με χαμηλότερο κατώφλι από ό,τι σε άτομα χωρίς διαβήτη. Άρα, το λιπιδαιμικό προφίλ σε αυτούς τους ασθενείς δεν είναι απλώς ένα τυπικό check-up. Είναι βασικό εργαλείο καθημερινής προληπτικής ιατρικής.

14

Δευτεροπαθείς αιτίες και φάρμακα που αλλάζουν τα λιπίδια

Δεν είναι κάθε δυσλιπιδαιμία «πρωτοπαθής». Πολλές φορές η αύξηση LDL ή τριγλυκεριδίων είναι αποτέλεσμα άλλης κατάστασης. Στις πιο συχνές δευτεροπαθείς αιτίες ανήκει ο υποθυρεοειδισμός, ο οποίος συχνά αυξάνει την LDL και την ολική χοληστερόλη. Αν βρεθεί νέα υπερχοληστερολαιμία, ιδιαίτερα χωρίς σαφή εξήγηση, ο έλεγχος θυρεοειδικής λειτουργίας είναι συχνά λογικό βήμα.

Άλλες δευτεροπαθείς αιτίες είναι το νεφρωσικό σύνδρομο, η χολόσταση, η κακή ρύθμιση διαβήτη, η χρόνια υπερκατανάλωση αλκοόλ, η σημαντική αύξηση βάρους και η έντονη καθιστική ζωή. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχει απότομη επιδείνωση σε ασθενή που προηγουμένως ήταν σταθερός. Τότε συχνά υπάρχει από πίσω κάτι περισσότερο από «χαλάρωση στη δίαιτα».

Σημαντικό ρόλο παίζουν και πολλά φάρμακα. Τα κορτικοστεροειδή, τα οιστρογόνα, ορισμένα αντισυλληπτικά, τα θειαζιδικά διουρητικά, μερικοί β-αποκλειστές παλαιότερης γενιάς, τα ρετινοειδή, ορισμένα ανοσοκατασταλτικά και συγκεκριμένα αντιρετροϊκά μπορούν να μεταβάλουν τα λιπίδια. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να διακόπτονται αυθαίρετα, αλλά ότι η ερμηνεία του λιπιδαιμικού προφίλ πρέπει να γίνεται μέσα στο σωστό θεραπευτικό πλαίσιο.

Σε ορισμένες περιπτώσεις η ανίχνευση δευτεροπαθούς αιτίας είναι εξίσου σημαντική με την ίδια τη θεραπεία των λιπιδίων. Αν για παράδειγμα ένας ασθενής έχει υψηλή LDL λόγω αδιάγνωστου υποθυρεοειδισμού, η αντιμετώπιση του θυρεοειδούς μπορεί να βελτιώσει σημαντικά και τα λιπίδια. Αντίστοιχα, σε πολύ υψηλά τριγλυκερίδια, η διόρθωση ενός κακώς ρυθμισμένου διαβήτη μπορεί να αλλάξει ριζικά το προφίλ.

15

Οικογενής υπερχοληστερολαιμία και ισχυρό οικογενειακό ιστορικό

Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία είναι μία από τις σημαντικότερες καταστάσεις που πρέπει να σκεφτόμαστε όταν βλέπουμε πολύ υψηλή LDL, ιδίως σε νεότερο άτομο. Δεν πρόκειται για «λίγο κακή διατροφή». Πρόκειται για κληρονομική διαταραχή του μεταβολισμού της LDL, με αποτέλεσμα το άτομο να εκτίθεται σε αυξημένες τιμές από μικρή ηλικία. Έτσι, ο συνολικός αθηροσκληρωτικός κίνδυνος δεν εξαρτάται μόνο από την τρέχουσα τιμή αλλά από τη σωρευτική έκθεση δεκαετιών.

Ενδείξεις που εγείρουν υποψία είναι η LDL πάνω από 190 mg/dL σε ενήλικο, η πολύ υψηλή LDL σε παιδί ή έφηβο, το ιστορικό πρόωρου εμφράγματος ή αγγειακού εγκεφαλικού σε συγγενή πρώτου βαθμού και, πιο σπάνια, φυσικά σημεία όπως ξανθώματα τενόντων ή έντονο γεροντότοξο σε νεαρή ηλικία. Όταν τέτοια εικόνα συνδυάζεται με οικογενειακό ιστορικό, η πιθανότητα είναι αρκετά αυξημένη.

Η διάγνωση έχει σημασία όχι μόνο για τον ίδιο τον ασθενή αλλά και για την οικογένειά του. Αν ένας γονέας έχει οικογενή υπερχοληστερολαιμία, τα παιδιά και τα αδέλφια πρέπει να εξεταστούν με λογική cascade screening. Με αυτόν τον τρόπο εντοπίζονται έγκαιρα συγγενείς που μπορεί να φαίνονται υγιείς αλλά έχουν ήδη πολύ αυξημένη LDL.

Στην οικογενή υπερχοληστερολαιμία, οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής είναι απαραίτητες αλλά συνήθως δεν αρκούν από μόνες τους. Συχνά απαιτείται έγκαιρη και πιο επιθετική υπολιπιδαιμική θεραπεία, με στόχο όσο το δυνατόν μεγαλύτερη μείωση της LDL και παρακολούθηση από ιατρό με εμπειρία στο αντικείμενο.

16

Τι σημαίνουν πολύ υψηλά τριγλυκερίδια

Τα πολύ υψηλά τριγλυκερίδια αλλάζουν εντελώς τον τρόπο με τον οποίο διαβάζουμε το λιπιδαιμικό προφίλ. Όταν μιλάμε για τιμές πάνω από περίπου 500 mg/dL, δεν μας απασχολεί μόνο η μακροχρόνια αθηροσκλήρωση αλλά και ο άμεσος κίνδυνος οξείας παγκρεατίτιδας. Αυτό είναι πρακτικά πολύ σημαντικό, γιατί ο ασθενής χρειάζεται ταχύτερη και πιο δραστική παρέμβαση.

Σε τέτοιες τιμές πρέπει να αναζητούνται άμεσα οι πιο συχνές αιτίες: μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ, κακή ρύθμιση διαβήτη, πρόσφατη απότομη αύξηση βάρους, δίαιτα πολύ πλούσια σε απλούς υδατάνθρακες, ορισμένα φάρμακα ή υποκείμενες γενετικές διαταραχές του μεταβολισμού των τριγλυκεριδίων. Η αντιμετώπιση συχνά περιλαμβάνει αυστηρή μείωση λίπους στη δίαιτα, αποχή από αλκοόλ, γρήγορη μεταβολική ρύθμιση και, κατά περίπτωση, ειδική φαρμακευτική παρέμβαση.

Ένα ακόμη πρακτικό πρόβλημα είναι ότι, όταν τα τριγλυκερίδια είναι πολύ αυξημένα, η υπολογιστική LDL γίνεται αναξιόπιστη. Άρα δεν πρέπει να λαμβάνονται αποφάσεις στηριγμένες σε μια ψευδώς «καλή» ή ψευδώς «κακή» LDL. Σε αυτά τα σενάρια συχνά προτιμάται άμεση μέτρηση LDL ή μετατόπιση της προσοχής σε άλλους δείκτες, μέχρι να μειωθούν τα τριγλυκερίδια.

Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι τα πολύ υψηλά τριγλυκερίδια δεν είναι απλώς «μια παραλλαγή δυσλιπιδαιμίας». Είναι κατάσταση που απαιτεί συστηματική και έγκαιρη αντιμετώπιση, γιατί η οξεία παγκρεατίτιδα μπορεί να είναι σοβαρή και επικίνδυνη.

17

Πώς βελτιώνεται το λιπιδαιμικό προφίλ με τρόπο ζωής και διατροφή

Η βάση της αντιμετώπισης κάθε δυσλιπιδαιμίας είναι ο τρόπος ζωής. Ακόμη και όταν ο ασθενής χρειάζεται φάρμακα, η σωστή διατροφή, η σωματική άσκηση, η απώλεια βάρους και η διακοπή καπνίσματος παραμένουν καθοριστικοί παράγοντες. Η μεσογειακή διατροφή είναι το πιο τεκμηριωμένο μοντέλο: ελαιόλαδο, όσπρια, λαχανικά, φρούτα, ολικής άλεσης δημητριακά, ψάρια, περιορισμός επεξεργασμένων τροφών και μέτρο στις ζωικές πηγές κορεσμένου λίπους.

Για τη μείωση της LDL, βοηθά ιδιαίτερα η μείωση κορεσμένων λιπαρών, όπως βούτυρο, πολλά πλήρη γαλακτοκομικά, επεξεργασμένα κρέατα και συχνό fast food. Εξίσου σημαντική είναι η αύξηση διαλυτών φυτικών ινών, που βρίσκονται στη βρώμη, στα όσπρια, σε ορισμένα φρούτα και σε άλλα φυτικά τρόφιμα. Στα τριγλυκερίδια, όμως, ο κύριος εχθρός δεν είναι μόνο το λίπος αλλά συχνά η υπερβολική θερμιδική πρόσληψη, τα γλυκά, τα αναψυκτικά, το πολύ αλκοόλ και οι μεγάλες ποσότητες επεξεργασμένων υδατανθράκων.

Η άσκηση έχει επίσης μεγάλο ρόλο. Τουλάχιστον 150 λεπτά αερόβιας δραστηριότητας την εβδομάδα είναι ένας ρεαλιστικός στόχος με πραγματικό όφελος. Το τακτικό περπάτημα, το ποδήλατο, το κολύμπι ή άλλη σταθερή δραστηριότητα μπορούν να μειώσουν τριγλυκερίδια, να βελτιώσουν HDL και να βοηθήσουν στην απώλεια λίπους. Η καθιστική ζωή, αντίθετα, επιδεινώνει το λιπιδαιμικό και μεταβολικό προφίλ ακόμη κι αν το βάρος δεν φαίνεται ιδιαίτερα αυξημένο.

Τέλος, η διακοπή καπνίσματος και ο περιορισμός του αλκοόλ έχουν ουσιαστικό όφελος. Το κάπνισμα επιδεινώνει τον συνολικό αθηροσκληρωτικό κίνδυνο πολύ περισσότερο από όσο φαίνεται μόνο στις λιποπρωτεΐνες. Το αλκοόλ, από την άλλη, μπορεί να εκτινάξει τα τριγλυκερίδια σε ευάλωτους ασθενείς. Συνεπώς, η βελτίωση του λιπιδαιμικού προφίλ δεν είναι μόνο «δίαιτα για χοληστερίνη», αλλά πλήρης στρατηγική καρδιομεταβολικής υγείας.

18

Φαρμακευτική αντιμετώπιση: στατίνες, εζετιμίμπη, PCSK9, inclisiran και άλλα

Όταν ο τρόπος ζωής δεν αρκεί ή όταν ο καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι αυξημένος εξαρχής, χρειάζεται φαρμακευτική αντιμετώπιση. Οι στατίνες παραμένουν η θεραπεία πρώτης γραμμής επειδή έχουν ισχυρή τεκμηρίωση στη μείωση της LDL και, κυρίως, στη μείωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Η ένταση της στατίνης επιλέγεται με βάση το πόσο πρέπει να πέσει η LDL και ποια είναι η κατηγορία κινδύνου του ασθενούς.

Αν η LDL δεν φτάνει στον στόχο μόνο με στατίνη ή αν χρειάζεται επιπλέον μείωση, προστίθεται συχνά η εζετιμίμπη, που μειώνει την απορρόφηση χοληστερόλης από το έντερο. Σε ασθενείς πολύ υψηλού κινδύνου ή σε οικογενή υπερχοληστερολαιμία, μπορεί να χρειαστούν αναστολείς PCSK9 ή inclisiran, που επιτυγχάνουν πολύ μεγαλύτερη επιπλέον μείωση LDL.

Για τα τριγλυκερίδια, η στρατηγική αλλάζει. Όταν υπάρχει μέτρια αύξηση, προτεραιότητα έχει η διόρθωση μεταβολικών παραγόντων και η απώλεια βάρους. Όταν όμως τα τριγλυκερίδια είναι πολύ υψηλά, μπορεί να χρειαστούν φιμπράτες ή σκευάσματα ω-3 λιπαρών σε κατάλληλες δόσεις, ανάλογα με το συνολικό προφίλ. Σε πιο σύγχρονες κατευθύνσεις, ειδικά σκευάσματα όπως το icosapent ethyl έχουν θέση σε επιλεγμένους υψηλού κινδύνου ασθενείς.

Σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι η θεραπεία εξατομικεύεται. Δεν υπάρχει ένα μόνο «χάπι για τη χοληστερίνη» που ταιριάζει σε όλους. Άλλο πλάνο χρειάζεται ο ασθενής με πρόσφατο έμφραγμα, άλλο ο διαβητικός με αυξημένα τριγλυκερίδια, άλλο το άτομο με οικογενή υπερχοληστερολαιμία και άλλο ο νεότερος με οριακή LDL αλλά χαμηλό συνολικό κίνδυνο. Η ουσία δεν είναι να ξεκινήσει κανείς απλώς φάρμακο, αλλά να φτάσει με ασφάλεια στον σωστό θεραπευτικό στόχο.

19

Πότε επαναλαμβάνεται η εξέταση και τι παρακολουθούμε

Η συχνότητα επανάληψης του λιπιδαιμικού προφίλ εξαρτάται από το αν ο έλεγχος είναι προληπτικός, αν υπάρχει ήδη γνωστή δυσλιπιδαιμία ή αν ο ασθενής λαμβάνει θεραπεία. Σε υγιείς ενήλικες χαμηλού κινδύνου ο έλεγχος δεν χρειάζεται πολύ συχνά. Σε ασθενείς με διαβήτη, στεφανιαία νόσο, χρόνια νεφρική νόσο ή σε όσους βρίσκονται σε φάση ρύθμισης αγωγής, ο έλεγχος είναι σαφώς συχνότερος.

Μετά από έναρξη ή αλλαγή θεραπείας, το λιπιδαιμικό προφίλ επαναλαμβάνεται συνήθως σε μερικές εβδομάδες, συχνά μέσα στο παράθυρο των 4–12 εβδομάδων. Σκοπός είναι να διαπιστωθεί αν επιτεύχθηκε η αναμενόμενη ποσοστιαία μείωση της LDL, αν τα τριγλυκερίδια ανταποκρίνονται, αν η non-HDL και η ApoB βελτιώνονται και αν ο ασθενής έχει προσαρμοστεί στην αγωγή.

Σε μακροχρόνια σταθεροποιημένο ασθενή, η εξέταση μπορεί να επαναλαμβάνεται συνήθως κάθε 6–12 μήνες, με εξαίρεση ειδικές ομάδες που απαιτούν συχνότερη παρακολούθηση. Η αξία εδώ δεν είναι μόνο το «να ξαναδούμε τα λιπίδια», αλλά να εκτιμήσουμε την πορεία στον χρόνο: έμεινε η LDL χαμηλά; ανέβηκαν ξανά τα τριγλυκερίδια; υπάρχει αλλαγή βάρους, γλυκαιμίας ή φαρμάκων που επηρεάζει το προφίλ;

Η καλύτερη παρακολούθηση γίνεται όταν οι μετρήσεις είναι συγκρίσιμες. Δηλαδή όταν γίνονται σε σχετικά ίδιες συνθήκες, από άποψη ώρας, νηστείας, άσκησης και λήψης φαρμάκων. Μία μεμονωμένη απόκλιση δεν είναι πάντοτε λόγος πανικού. Αυτό που έχει τη μεγαλύτερη κλινική αξία είναι η τάση, δηλαδή η σταθερή πορεία των λιπιδίων σε συνδυασμό με το συνολικό κλινικό προφίλ.

20

Συχνές ερωτήσεις

21

Τι να θυμάστε

22

Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Βιβλιογραφία & Πηγές