Tavanic (Λεβοφλοξασίνη) – Πλήρης Οδηγός Ασθενούς

Οι αριθμημένες παραπομπές [1]–[10] οδηγούν στις πηγές στο τέλος του άρθρου.

1
Τι είναι το Tavanic

Το Tavanic είναι εμπορική ονομασία της λεβοφλοξασίνης, ενός αντιβιοτικού που ανήκει στις φθοριοκινολόνες. Πρόκειται για αντιβιοτικό με ισχυρή δράση σε αρκετά βακτήρια, καλή απορρόφηση από το στόμα και σημαντική διείσδυση σε ιστούς όπως οι πνεύμονες, το ουροποιητικό, ο προστάτης, το δέρμα και οι μαλακοί ιστοί.

Η λεβοφλοξασίνη δεν είναι «γενικό» φάρμακο για κάθε πυρετό ή κάθε ενόχληση. Χορηγείται όταν ο ιατρός θεωρεί ότι υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη που χρειάζεται συγκεκριμένη κάλυψη, όταν υπάρχει σοβαρότερη κλινική εικόνα, όταν έχει προηγηθεί αποτυχία άλλης αγωγής ή όταν τα αποτελέσματα της καλλιέργειας και του αντιβιογράμματος δείχνουν ότι το μικρόβιο είναι ευαίσθητο.

Η κατηγορία των φθοριοκινολονών έχει ιδιαίτερη θέση στην ιατρική, επειδή συνδυάζει ισχυρή αντιμικροβιακή δράση με πιθανότητα σοβαρών ανεπιθύμητων ενεργειών [4]. Για αυτό, η χρήση τους χρειάζεται προσεκτική επιλογή ασθενούς, σωστή δόση, σωστή διάρκεια και ενημέρωση για τα συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοηθούν.

Στην πράξη, το Tavanic μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ορισμένες λοιμώξεις του αναπνευστικού, σε επιπλεγμένες ουρολοιμώξεις, σε προστατίτιδα, σε λοιμώξεις δέρματος/μαλακών μορίων και σε άλλες ειδικές περιπτώσεις. Όμως η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στο «πού πονάει» ο ασθενής. Βασίζεται στη βαρύτητα, στο ιστορικό, στα φάρμακα που ήδη λαμβάνει, στη νεφρική λειτουργία και – όταν είναι δυνατό – στη μικροβιολογική τεκμηρίωση.

Για γενική κατανόηση της σωστής χρήσης των αντιβιοτικών, δείτε και τον κεντρικό οδηγό για τα αντιβιοτικά, όπου εξηγείται γιατί η επιλογή αντιβίωσης πρέπει να γίνεται με βάση την κλινική εικόνα και όχι μόνο με βάση ένα σύμπτωμα.

2
Πότε χορηγείται η λεβοφλοξασίνη

Η λεβοφλοξασίνη χορηγείται όταν υπάρχει επιβεβαιωμένη ή ισχυρά πιθανολογούμενη βακτηριακή λοίμωξη και ο ιατρός κρίνει ότι το συγκεκριμένο αντιβιοτικό είναι κατάλληλο για το πιθανό ή αποδεδειγμένο μικρόβιο. Η χρήση της αφορά κυρίως λοιμώξεις όπου απαιτείται καλή διείσδυση στους ιστούς ή όπου υπάρχουν παράγοντες που κάνουν τη λοίμωξη πιο σύνθετη.

Παραδείγματα καταστάσεων στις οποίες μπορεί να εξεταστεί η χρήση της είναι ορισμένες πνευμονίες, επιπλεγμένες ουρολοιμώξεις, πυελονεφρίτιδα, ορισμένες μορφές προστατίτιδας, λοιμώξεις δέρματος και μαλακών μορίων, καθώς και ειδικές περιπτώσεις όπου τα διαθέσιμα αντιβιοτικά πρώτης επιλογής δεν είναι κατάλληλα [2][3]. Η τελική επιλογή εξαρτάται από το ιστορικό αλλεργιών, την τοπική αντοχή μικροβίων, τα προηγούμενα αντιβιοτικά που έχει λάβει ο ασθενής και τα αποτελέσματα των εξετάσεων.

Στις ουρολοιμώξεις, η καλλιέργεια ούρων και το αντιβιόγραμμα έχουν ιδιαίτερη αξία, ειδικά όταν τα συμπτώματα υποτροπιάζουν, όταν υπάρχει πυρετός, πόνος στη μέση, αιματουρία, εγκυμοσύνη, ανδρικό φύλο, ουρολογικά προβλήματα ή πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών. Η καλλιέργεια δείχνει αν υπάρχει μικρόβιο και το αντιβιόγραμμα δείχνει σε ποια αντιβιοτικά είναι ευαίσθητο.

Στις λοιμώξεις του αναπνευστικού, η απόφαση για Tavanic δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στον βήχα ή στα πτύελα. Πολλές λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού είναι ιογενείς και δεν χρειάζονται αντιβίωση. Όταν υπάρχει παραγωγικός βήχας, πυρετός, δύσπνοια, υποψία πνευμονίας ή επιδείνωση σε ασθενή με χρόνια πνευμονοπάθεια, ο ιατρός μπορεί να ζητήσει εργαστηριακό έλεγχο και, όπου υπάρχει κατάλληλο δείγμα, καλλιέργεια πτυέλων.

Για αναλυτική κατανόηση της έννοιας «ευαίσθητο» ή «ανθεκτικό» μικρόβιο, χρήσιμος είναι ο οδηγός για το αντιβιόγραμμα.

3
Γιατί δεν είναι πρώτη επιλογή σε απλές λοιμώξεις

Το Tavanic δεν είναι συνήθως πρώτη επιλογή για ήπιες ή αυτοπεριοριζόμενες λοιμώξεις, επειδή οι φθοριοκινολόνες έχουν συνδεθεί με σπάνιες αλλά σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες [4][8][9]. Αυτές μπορεί να αφορούν τένοντες, μύες, αρθρώσεις, νεύρα, ψυχική διάθεση, ύπνο, καρδιακή αγωγιμότητα και επίπεδα γλυκόζης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το φάρμακο είναι «κακό» ή ότι δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιείται. Σημαίνει ότι πρέπει να χρησιμοποιείται σωστά: όταν το αναμενόμενο όφελος είναι μεγαλύτερο από τον κίνδυνο και όταν δεν υπάρχει ασφαλέστερη ή πιο στοχευμένη εναλλακτική. Η λανθασμένη χρήση σε απλές λοιμώξεις εκθέτει τον ασθενή σε κίνδυνο χωρίς αντίστοιχο όφελος.

Για παράδειγμα, μια απλή ίωση με βήχα, καταρροή και χαμηλό πυρετό δεν θεραπεύεται με λεβοφλοξασίνη. Μια ήπια κυστίτιδα χωρίς επιπλοκές μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να αντιμετωπιστεί με άλλα αντιβιοτικά, ανάλογα με τις οδηγίες του ιατρού και τα δεδομένα αντοχής. Μια μη βακτηριακή προστατίτιδα ή ένας χρόνιος πόνος χωρίς τεκμηριωμένη λοίμωξη δεν αποτελούν από μόνα τους ένδειξη για φθοριοκινολόνη.

Η σωστή πρακτική είναι να αξιολογούνται τα συμπτώματα, η πιθανή εστία λοίμωξης, οι παράγοντες κινδύνου, οι προηγούμενες καλλιέργειες, η νεφρική λειτουργία και η συνολική φαρμακευτική αγωγή. Όπου είναι δυνατό, η θεραπεία πρέπει να γίνεται πιο στοχευμένη με βάση καλλιέργεια και αντιβιόγραμμα.

Σε πυρετό ή έντονη φλεγμονώδη εικόνα, οι εξετάσεις όπως η γενική αίματος και η CRP μπορούν να βοηθήσουν στην εκτίμηση της φλεγμονής, αλλά δεν αντικαθιστούν την κλινική διάγνωση ούτε αποδεικνύουν από μόνες τους ποιο αντιβιοτικό χρειάζεται.

4
Πώς δρα στον οργανισμό

Η λεβοφλοξασίνη δρα αναστέλλοντας ένζυμα που είναι απαραίτητα για την αντιγραφή και επιδιόρθωση του βακτηριακού DNA [7]. Τα σημαντικότερα είναι η DNA-γυράση και η τοποϊσομεράση IV. Όταν αυτά τα ένζυμα μπλοκαριστούν, το βακτήριο δεν μπορεί να πολλαπλασιαστεί φυσιολογικά και τελικά καταστρέφεται.

Η δράση αυτή εξηγεί γιατί η λεβοφλοξασίνη έχει ευρύ αντιμικροβιακό φάσμα και γιατί μπορεί να είναι αποτελεσματική σε επιλεγμένες λοιμώξεις. Παράλληλα, εξηγεί γιατί πρέπει να προστατεύεται η χρήση της. Όσο πιο συχνά χρησιμοποιούνται ισχυρά αντιβιοτικά χωρίς λόγο, τόσο αυξάνει η πιθανότητα τα μικρόβια να αναπτύξουν μηχανισμούς αντοχής.

Η λεβοφλοξασίνη έχει υψηλή βιοδιαθεσιμότητα από το στόμα και τα δισκία επιτυγχάνουν αποτελεσματικές συστηματικές συγκεντρώσεις. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είναι κατάλληλη για αυτοθεραπεία: η χρήση της απαιτεί σαφή ένδειξη και ιατρική αξιολόγηση.

Η ιστική διείσδυση είναι ένας λόγος που χρησιμοποιείται σε λοιμώξεις όπως πνευμονία, επιπλεγμένες ουρολοιμώξεις ή προστατίτιδα. Όμως η επιλογή εξαρτάται από το πιθανό μικρόβιο. Για παράδειγμα, αν ένα μικρόβιο είναι ανθεκτικό στη λεβοφλοξασίνη, η υψηλή ιστική διείσδυση δεν αρκεί· χρειάζεται διαφορετικό αντιβιοτικό.

5
Πότε αρχίζει να δρα και πότε φαίνεται βελτίωση

Το Tavanic αρχίζει να απορροφάται και να δρα από τις πρώτες ώρες μετά τη λήψη. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι ο ασθενής θα νιώσει αμέσως καλύτερα. Η κλινική βελτίωση εξαρτάται από το είδος της λοίμωξης, το μικρόβιο, τη βαρύτητα, την ηλικία, τη νεφρική λειτουργία, την ανοσολογική κατάσταση και το αν το αντιβιοτικό είναι πράγματι κατάλληλο.

Σε αρκετές βακτηριακές λοιμώξεις, μια πρώτη βελτίωση μπορεί να φανεί μέσα σε 24–72 ώρες: χαμηλότερος πυρετός, λιγότερος πόνος, καλύτερη αναπνοή, μείωση καύσου στην ούρηση ή γενική βελτίωση. Αυτό είναι ένδειξη ανταπόκρισης, όχι λόγος πρόωρης διακοπής.

Αν δεν υπάρχει καμία βελτίωση μετά από 48–72 ώρες ή αν τα συμπτώματα επιδεινώνονται, χρειάζεται επανεκτίμηση. Πιθανοί λόγοι είναι ανθεκτικό μικρόβιο, λάθος διάγνωση, ανεπαρκής απορρόφηση λόγω αλληλεπιδράσεων, επιπλοκή της λοίμωξης ή ανάγκη για διαφορετικό θεραπευτικό σχήμα.

Η επιδείνωση μπορεί να φαίνεται ως εμμένουσα υψηλή θερμοκρασία, ρίγος, δύσπνοια, πόνος στο θώρακα, πόνος στη μέση σε ουρολοίμωξη, αιματουρία, σύγχυση, υπόταση, έντονη αδυναμία ή επιδείνωση εργαστηριακών δεικτών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αναμονή χωρίς επικοινωνία με ιατρό δεν είναι ασφαλής.

Σε ασθενείς με πυρετό που επιμένει, μπορεί να χρειαστεί αξιολόγηση με εργαστηριακό έλεγχο για πυρετό, ανάλογα με την κλινική εικόνα.

6
Πόσο διαρκεί η θεραπεία

Η διάρκεια της θεραπείας με Tavanic καθορίζεται από τον ιατρό. Δεν υπάρχει μία διάρκεια που να ταιριάζει σε όλους. Άλλο είναι μια ουρολοίμωξη χωρίς επιπλοκές, άλλο μια πυελονεφρίτιδα, άλλο μια προστατίτιδα και άλλο μια πνευμονία σε ηλικιωμένο ασθενή με συνοδά προβλήματα.

Η θεραπεία μπορεί να είναι σύντομη ή μεγαλύτερη, ανάλογα με τη διάγνωση και την ανταπόκριση. Ο ιατρός λαμβάνει υπόψη τη βαρύτητα, την εστία, το μικρόβιο, το αντιβιόγραμμα, τη νεφρική λειτουργία, την ανοσολογική κατάσταση και το αν υπάρχουν επιπλοκές ή ξένα σώματα, όπως καθετήρες.

Η πρόωρη διακοπή επειδή «έπεσε ο πυρετός» ή επειδή ο ασθενής νιώθει καλύτερα μπορεί να οδηγήσει σε υποτροπή. Από την άλλη πλευρά, η παράταση της θεραπείας χωρίς λόγο αυξάνει την έκθεση σε παρενέργειες. Η σωστή διάρκεια είναι ισορροπία ανάμεσα στην πλήρη θεραπεία της λοίμωξης και στην αποφυγή περιττής αντιβιοτικής πίεσης.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διάρκεια μπορεί να αναθεωρηθεί όταν βγουν τα αποτελέσματα της καλλιέργειας. Αν το μικρόβιο είναι ανθεκτικό ή αν υπάρχει ασφαλέστερη στοχευμένη επιλογή, ο ιατρός μπορεί να αλλάξει την αγωγή. Αν υπάρχει σαφής ανταπόκριση και επιβεβαίωση ευαισθησίας, μπορεί να συνεχιστεί το σχήμα όπως έχει δοθεί.

7
Δοσολογία και σωστός τρόπος λήψης

Η δοσολογία της λεβοφλοξασίνης καθορίζεται αποκλειστικά από τον ιατρό. Ανάλογα με την ένδειξη, τη βαρύτητα της λοίμωξης και τη νεφρική λειτουργία, το σχήμα μπορεί να διαφέρει ως προς τη δόση και τη συχνότητα χορήγησης [3]. Ο ασθενής δεν πρέπει να αλλάζει δόση, να «σπάει» το σχήμα ή να προσθέτει ημέρες χωρίς οδηγία.

Το δισκίο λαμβάνεται με αρκετό νερό και μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς φαγητό. Πρέπει όμως να τηρείται χρονική απόσταση από άλατα σιδήρου ή ψευδαργύρου, αντιόξινα που περιέχουν μαγνήσιο ή αλουμίνιο και σουκραλφάτη, επειδή μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση της λεβοφλοξασίνης [3][6].

Η σταθερή ώρα λήψης βοηθά στην τήρηση της αγωγής. Αν ο ασθενής παίρνει πολλά φάρμακα ή συμπληρώματα, είναι χρήσιμο να οργανωθεί το ημερήσιο πρόγραμμα ώστε να μη συμπίπτει το Tavanic με αντιόξινα, άλατα σιδήρου ή ψευδαργύρου και σουκραλφάτη.

Η επαρκής ενυδάτωση είναι επίσης σημαντική, ειδικά σε ηλικιωμένους, σε ασθενείς με ουρολοίμωξη ή σε όσους έχουν οριακή νεφρική λειτουργία. Η αφυδάτωση μπορεί να επιδεινώσει τη νεφρική λειτουργία και να δυσκολέψει την ασφαλή χρήση φαρμάκων που αποβάλλονται από τους νεφρούς.

8
Τι κάνω αν ξεχάσω μία δόση

Αν ξεχάσετε μία δόση Tavanic, η σωστή ενέργεια εξαρτάται από το πόσο κοντά βρίσκεται η επόμενη προγραμματισμένη δόση. Γενικά, αν το θυμηθείτε σχετικά νωρίς, μπορεί να ληφθεί η δόση όταν το θυμηθείτε. Αν όμως πλησιάζει η ώρα της επόμενης δόσης, συνήθως παραλείπεται η χαμένη δόση και συνεχίζεται το κανονικό πρόγραμμα.

Δεν πρέπει να λαμβάνεται διπλή δόση για αναπλήρωση [6]. Η διπλή λήψη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών, ιδιαίτερα ζάλης, νευρολογικών συμπτωμάτων, διαταραχών καρδιακού ρυθμού ή γαστρεντερικών ενοχλήσεων.

Αν ξεχνάτε συχνά τη δόση, η θεραπεία μπορεί να γίνει λιγότερο αποτελεσματική και να αυξηθεί ο κίνδυνος ανθεκτικών μικροβίων. Σε τέτοια περίπτωση βοηθά να συνδέσετε τη λήψη με μια σταθερή καθημερινή συνήθεια, όπως το πρωινό ξύπνημα ή ένα συγκεκριμένο γεύμα, με την προϋπόθεση ότι δεν λαμβάνονται ταυτόχρονα συμπληρώματα μετάλλων.

Αν χάθηκαν περισσότερες από μία δόσεις ή αν υπάρχει σοβαρή λοίμωξη, επικοινωνήστε με τον ιατρό. Μην παρατείνετε μόνοι σας τη θεραπεία για να «αναπληρώσετε» τις χαμένες ημέρες. Η ανάγκη αλλαγής διάρκειας ή επανεκτίμησης εξαρτάται από την κλινική εικόνα.

9
Καλλιέργεια και αντιβιόγραμμα πριν ή κατά τη θεραπεία

Η καλλιέργεια και το αντιβιόγραμμα είναι από τα πιο σημαντικά εργαλεία για σωστή χρήση ισχυρών αντιβιοτικών όπως η λεβοφλοξασίνη. Η καλλιέργεια δείχνει αν υπάρχει παθογόνο μικρόβιο στο δείγμα, ενώ το αντιβιόγραμμα ερμηνεύεται με καθορισμένα κλινικά breakpoints ώστε το αποτέλεσμα να κατηγοριοποιείται ως S, I ή R [5].

Η λήψη δείγματος πρέπει ιδανικά να γίνεται πριν την έναρξη αντιβίωσης, όταν αυτό είναι πρακτικά δυνατό και δεν καθυστερεί επικίνδυνα τη θεραπεία. Αν ο ασθενής έχει ήδη ξεκινήσει αντιβίωση, η καλλιέργεια μπορεί να βγει ψευδώς αρνητική ή να υποεκτιμήσει το πραγματικό πρόβλημα. Για αυτό, η χρονική στιγμή της λήψης έχει σημασία.

Στις ουρολοιμώξεις, η γενική ούρων μπορεί να δείξει λευκά αιμοσφαίρια, νιτρώδη, αίμα ή άλλα ευρήματα, αλλά η καλλιέργεια ούρων είναι αυτή που τεκμηριώνει το μικρόβιο. Σε τραύματα, αποστήματα ή δερματικές λοιμώξεις, μπορεί να χρειαστεί καλλιέργεια τραύματος. Σε αναπνευστικά συμπτώματα με κατάλληλο δείγμα μπορεί να ζητηθεί καλλιέργεια πτυέλων.

Το αντιβιόγραμμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν ο ασθενής έχει επανειλημμένες λοιμώξεις, πρόσφατη νοσηλεία, καθετήρα, ανοσοκαταστολή, προηγούμενη χρήση πολλών αντιβιοτικών ή αποτυχία εμπειρικής αγωγής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η πιθανότητα ανθεκτικού μικροβίου είναι μεγαλύτερη και η επιλογή αντιβιοτικού πρέπει να είναι πιο τεκμηριωμένη.

Για τη συνολική διαθέσιμη γκάμα μικροβιολογικών εξετάσεων και καλλιεργειών, δείτε τη σελίδα Μικροβιολογικές εξετάσεις & καλλιέργειες.

10
Αλληλεπιδράσεις με σίδηρο, αντιόξινα και άλλα φάρμακα

Η λεβοφλοξασίνη έχει σημαντικές αλληλεπιδράσεις που μπορούν να μειώσουν την αποτελεσματικότητά της ή να αυξήσουν τον κίνδυνο παρενεργειών. Η πιο συχνή πρακτική αλληλεπίδραση είναι με σκευάσματα μετάλλων και αντιόξινα.

Άλατα σιδήρου ή ψευδαργύρου, αντιόξινα με μαγνήσιο ή αλουμίνιο και σουκραλφάτη μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση της λεβοφλοξασίνης όταν λαμβάνονται πολύ κοντά χρονικά [3][6].

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και με φάρμακα που επηρεάζουν το καρδιακό QT, όπως ορισμένα αντιαρρυθμικά, αντιψυχωσικά, αντικαταθλιπτικά, μακρολίδες και άλλα. Ο συνδυασμός μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αρρυθμίας, ειδικά όταν συνυπάρχει χαμηλό κάλιο ή μαγνήσιο.

Προσοχή χρειάζεται επίσης σε ασθενείς που λαμβάνουν κορτικοστεροειδή, γιατί αυξάνεται ο κίνδυνος τενοντοπάθειας [4]. Οι ασθενείς με αντιπηκτικά, αντιδιαβητικά ή πολλαπλή φαρμακευτική αγωγή πρέπει να ενημερώνουν τον ιατρό και τον φαρμακοποιό πριν ξεκινήσουν λεβοφλοξασίνη.

Σε ασθενείς με ταχυκαρδίες, αίσθημα παλμών ή φάρμακα που επηρεάζουν ηλεκτρολύτες, μπορεί να είναι χρήσιμος ο έλεγχος όπως περιγράφεται στον οδηγό για ταχυκαρδίες και εξετάσεις αίματος.

11
Νεφρική λειτουργία, κρεατινίνη και eGFR

Η λεβοφλοξασίνη αποβάλλεται σε μεγάλο βαθμό από τους νεφρούς [3][7]. Αυτό σημαίνει ότι η νεφρική λειτουργία επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια της θεραπείας. Όταν η νεφρική λειτουργία είναι μειωμένη, το φάρμακο μπορεί να παραμείνει περισσότερο στον οργανισμό και να αυξηθεί ο κίνδυνος παρενεργειών.

Για αυτό, σε ηλικιωμένους, ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, αφυδάτωση, διαβήτη, καρδιακή ανεπάρκεια ή λήψη πολλών φαρμάκων, η αξιολόγηση της κρεατινίνης και του eGFR έχει ιδιαίτερη σημασία. Η κρεατινίνη μόνη της δεν λέει πάντα όλη την αλήθεια, γιατί επηρεάζεται από ηλικία, φύλο και μυϊκή μάζα. Το eGFR δίνει καλύτερη εκτίμηση της διηθητικής λειτουργίας των νεφρών.

Αν το eGFR είναι χαμηλό, ο ιατρός μπορεί να προσαρμόσει τη δόση ή το μεσοδιάστημα χορήγησης. Η λάθος δόση σε νεφρική δυσλειτουργία αυξάνει τον κίνδυνο ζάλης, σύγχυσης, νευρολογικών συμπτωμάτων, διαταραχών QT και άλλων ανεπιθύμητων ενεργειών.

Σε ασθενείς που παίρνουν διουρητικά, φάρμακα πίεσης, αντιδιαβητικά ή άλλα νεφροεπηρεαστικά φάρμακα, η παρακολούθηση μπορεί να χρειάζεται να είναι πιο προσεκτική. Χρήσιμοι σχετικοί οδηγοί είναι οι σελίδες για διουρητικά φάρμακα και εξετάσεις και για φάρμακα πίεσης, καρδιάς και νεφρών.

12
Καρδιά, QT και αρρυθμίες

Η λεβοφλοξασίνη μπορεί σε ευαίσθητους ασθενείς να επηρεάσει το διάστημα QT στο ηλεκτροκαρδιογράφημα [3][7]. Το QT σχετίζεται με την ηλεκτρική επαναφορά της καρδιάς μετά από κάθε παλμό. Όταν παρατείνεται υπερβολικά, αυξάνεται ο κίνδυνος επικίνδυνων αρρυθμιών.

Ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλους. Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται σε άτομα με γνωστό παρατεταμένο QT, ιστορικό σοβαρών αρρυθμιών, ανεξήγητες λιποθυμίες, καρδιακή νόσο, χαμηλό κάλιο ή χαμηλό μαγνήσιο, καθώς και σε όσους λαμβάνουν άλλα φάρμακα που μπορούν να παρατείνουν το QT.

Τα συμπτώματα που χρειάζονται άμεση αξιολόγηση είναι έντονες ταχυπαλμίες, αίσθημα ότι η καρδιά «χάνει παλμούς», ζάλη, προλιποθυμικό επεισόδιο, λιποθυμία, πόνος στο στήθος ή δύσπνοια. Σε τέτοια εικόνα δεν πρέπει να συνεχίζεται η αγωγή χωρίς ιατρική επικοινωνία.

Η αξιολόγηση μπορεί να περιλαμβάνει έλεγχο ηλεκτρολυτών, όπως κάλιο και μαγνήσιο, ειδικά σε ασθενείς με διουρητικά, εμέτους, διάρροια, νεφρική δυσλειτουργία ή καρδιακό ιστορικό.

13
Τένοντες, μύες και αρθρώσεις

Οι φθοριοκινολόνες, συμπεριλαμβανομένης της λεβοφλοξασίνης, μπορεί να προκαλέσουν τενοντίτιδα ή ρήξη τένοντα [3][4][9]. Ο αχίλλειος τένοντας είναι συχνό σημείο, αλλά μπορούν να επηρεαστούν και άλλοι τένοντες, όπως στον ώμο, στο χέρι, στον δικέφαλο ή στο γόνατο.

Ο κίνδυνος είναι αυξημένος σε ηλικιωμένους, σε ασθενείς που λαμβάνουν κορτικοστεροειδή, σε άτομα με νεφρική δυσλειτουργία, σε μεταμοσχευμένους και σε όσους έχουν ιστορικό τενοντοπάθειας. Η τενοντίτιδα μπορεί να εμφανιστεί νωρίς, ακόμη και μέσα στις πρώτες ημέρες, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και μετά τη διακοπή.

Συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοούνται είναι πόνος στον αχίλλειο, πρήξιμο, ευαισθησία στην πίεση, δυσκαμψία, αίσθημα «τραβήγματος», ξαφνικός πόνος κατά το βάδισμα ή αδυναμία να πατήσει ο ασθενής. Η συνέχιση άσκησης ή έντονης φόρτισης μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση.

Στο πρώτο σημείο πόνου ή φλεγμονής τένοντα, οι ευρωπαϊκές συστάσεις αναφέρουν διακοπή της φθοριοκινολόνης, ανάπαυση της πάσχουσας περιοχής και άμεση επικοινωνία με ιατρό για εναλλακτική θεραπεία [4].

14
Περιφερική νευροπάθεια και νευροψυχιατρικά συμπτώματα

Η λεβοφλοξασίνη μπορεί σπάνια να προκαλέσει συμπτώματα από τα περιφερικά νεύρα ή το κεντρικό νευρικό σύστημα [4][7][10]. Αυτά τα συμπτώματα είναι σημαντικά γιατί σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι παρατεταμένα ή σοβαρά, ιδιαίτερα αν αγνοηθούν.

Η περιφερική νευροπάθεια μπορεί να εμφανιστεί ως μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, καύσος, πόνος, τσιμπήματα, αίσθηση ηλεκτρισμού ή αδυναμία στα άκρα. Μπορεί να αφορά χέρια ή πόδια και δεν πρέπει να αποδίδεται αυτόματα σε «κυκλοφορικό» ή κόπωση, ειδικά αν ξεκίνησε μετά την έναρξη του φαρμάκου.

Τα συμπτώματα από το κεντρικό νευρικό σύστημα μπορεί να περιλαμβάνουν έντονη ζάλη, αϋπνία, άγχος, σύγχυση, διέγερση, τρόμο, εφιάλτες, μεταβολές διάθεσης ή σπανιότερα σπασμούς και ψευδαισθήσεις. Άτομα με ιστορικό επιληψίας, εγκεφαλικής νόσου, νεφρικής δυσλειτουργίας ή προηγούμενων αντιδράσεων σε κινολόνες χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

Αν εμφανιστούν νέα νευρολογικά ή έντονα ψυχιατρικά συμπτώματα, χρειάζεται άμεση επικοινωνία με ιατρό. Δεν είναι σωστό ο ασθενής να συνεχίσει την αγωγή «για να τελειώσει το κουτί» χωρίς αξιολόγηση, επειδή η έγκαιρη αναγνώριση μπορεί να αποτρέψει επιδείνωση.

15
Διαβήτης και διακυμάνσεις σακχάρου

Σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη, η λεβοφλοξασίνη μπορεί να σχετίζεται με διακυμάνσεις της γλυκόζης [7][10]. Μπορεί να εμφανιστεί υπογλυκαιμία ή υπεργλυκαιμία, ιδιαίτερα όταν ο ασθενής λαμβάνει ινσουλίνη ή αντιδιαβητικά δισκία και έχει παράλληλα μειωμένη πρόσληψη τροφής λόγω λοίμωξης.

Η λοίμωξη από μόνη της μπορεί να αυξήσει το σάκχαρο. Από την άλλη, η μειωμένη όρεξη, οι εμετοί, η διάρροια ή η συνέχιση της ίδιας αντιδιαβητικής αγωγής χωρίς επαρκές φαγητό μπορεί να οδηγήσουν σε υπογλυκαιμία. Αυτό κάνει την παρακολούθηση πιο σημαντική κατά τη διάρκεια της αντιβίωσης.

Συμπτώματα υπογλυκαιμίας είναι τρόμος, εφίδρωση, έντονη πείνα, αδυναμία, ταχυκαρδία, σύγχυση ή υπνηλία. Συμπτώματα υπεργλυκαιμίας είναι έντονη δίψα, πολυουρία, ξηροστομία, κόπωση ή θολή όραση. Σε ηλικιωμένους, τα συμπτώματα μπορεί να είναι άτυπα και να εμφανιστεί κυρίως σύγχυση ή αστάθεια.

Ο διαβητικός ασθενής που λαμβάνει Tavanic πρέπει να ακολουθεί τις οδηγίες του ιατρού για πιο συχνό έλεγχο σακχάρου, ιδιαίτερα τις πρώτες ημέρες. Αν υπάρχουν έντονες μεταβολές, χρειάζεται επικοινωνία με τον θεράποντα για πιθανή προσωρινή προσαρμογή της αγωγής.

16
Ειδικές ομάδες ασθενών

Ορισμένες ομάδες ασθενών χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή με το Tavanic, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν σαφείς αντενδείξεις σύμφωνα με την επίσημη πληροφορία προϊόντος.

Ηλικιωμένοι: έχουν συχνότερα μειωμένη νεφρική λειτουργία, πολλαπλή φαρμακευτική αγωγή, αυξημένο κίνδυνο αρρυθμιών, μεγαλύτερη πιθανότητα τενοντοπάθειας και συχνότερα άτυπη εμφάνιση παρενεργειών. Ακόμη και φυσιολογική κρεατινίνη μπορεί να κρύβει μειωμένο eGFR λόγω χαμηλής μυϊκής μάζας.

Ασθενείς με νεφρική νόσο: χρειάζονται προσαρμογή δόσης ή διαφορετικό σχήμα. Η συσσώρευση φαρμάκου αυξάνει τον κίνδυνο νευρολογικών και καρδιακών ανεπιθύμητων ενεργειών.

Ασθενείς που λαμβάνουν κορτικοστεροειδή: έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο τενοντίτιδας και ρήξης τένοντα. Ο συνδυασμός πρέπει να αποφεύγεται όπου υπάρχει ασφαλής εναλλακτική.

Ασθενείς με ιστορικό μυασθένειας gravis: οι φθοριοκινολόνες μπορεί να επιδεινώσουν τη μυϊκή αδυναμία και η λεβοφλοξασίνη πρέπει να αποφεύγεται σε γνωστό ιστορικό μυασθένειας gravis [7].

Κύηση και θηλασμός: τα δισκία λεβοφλοξασίνης δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά την κύηση και αντενδείκνυνται στον θηλασμό σύμφωνα με την επίσημη πληροφορία προϊόντος [3].

Παιδιά και αναπτυσσόμενοι έφηβοι: τα δισκία λεβοφλοξασίνης αντενδείκνυνται σε αυτή την ηλικιακή ομάδα σύμφωνα με την επίσημη πληροφορία προϊόντος [3].

17
Πρακτικές οδηγίες: φαγητό, ήλιος, οδήγηση, άσκηση

Το Tavanic μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς φαγητό [3]. Αν προκαλεί ναυτία, η λήψη με ελαφρύ γεύμα μπορεί να είναι πιο ανεκτή. Το σημαντικό είναι να μην λαμβάνεται ταυτόχρονα με σκευάσματα μετάλλων ή αντιόξινα που μειώνουν την απορρόφηση.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, καλό είναι να αποφεύγεται η έντονη έκθεση στον ήλιο και τα solarium, επειδή μπορεί να εμφανιστεί φωτοευαισθησία [7]. Αν χρειάζεται έκθεση στον ήλιο, προτιμώνται αντηλιακό υψηλής προστασίας, καπέλο και ρούχα που καλύπτουν το δέρμα.

Αν εμφανιστεί ζάλη, υπνηλία, θολή σκέψη, διαταραχή συγκέντρωσης ή αστάθεια, πρέπει να αποφεύγεται η οδήγηση και ο χειρισμός μηχανημάτων. Η λεβοφλοξασίνη μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να επηρεάσει την εγρήγορση, ειδικά τις πρώτες ημέρες ή όταν συνυπάρχει ηλικία, αφυδάτωση ή νεφρική δυσλειτουργία.

Η έντονη άσκηση, το τρέξιμο, τα βάρη και δραστηριότητες που φορτίζουν τον αχίλλειο τένοντα είναι προτιμότερο να περιορίζονται κατά τη διάρκεια της θεραπείας και για ένα διάστημα μετά, ειδικά αν ο ασθενής ανήκει σε ομάδα υψηλού κινδύνου. Οποιοσδήποτε νέος πόνος σε τένοντα πρέπει να οδηγεί σε άμεση διακοπή δραστηριότητας και επικοινωνία με ιατρό.

Η επαρκής πρόσληψη υγρών είναι χρήσιμη, εκτός αν υπάρχει ιατρικός περιορισμός υγρών λόγω καρδιακής ή νεφρικής νόσου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο ασθενής πρέπει να ακολουθεί τις εξατομικευμένες οδηγίες του γιατρού.

18
Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν

Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς τις ίδιες εξετάσεις πριν ή κατά τη θεραπεία με Tavanic. Η ανάγκη εξαρτάται από τη λοίμωξη, τη βαρύτητα, την ηλικία, τη νεφρική λειτουργία, τα συνοδά νοσήματα και τα φάρμακα που λαμβάνει ο ασθενής.

Σε απλές περιπτώσεις, ο ιατρός μπορεί να βασιστεί στην κλινική εικόνα. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, οι εξετάσεις βοηθούν να επιβεβαιωθεί η διάγνωση, να αξιολογηθεί η βαρύτητα και να μειωθεί ο κίνδυνος λάθος επιλογής αντιβιοτικού.

Η γενική αίματος μπορεί να δείξει λευκοκυττάρωση, ουδετεροφιλία ή άλλες ενδείξεις φλεγμονής. Η CRP μπορεί να βοηθήσει στην παρακολούθηση της φλεγμονώδους δραστηριότητας, χωρίς όμως να δείχνει από μόνη της ποιο μικρόβιο υπάρχει ή ποιο αντιβιοτικό χρειάζεται.

Η νεφρική λειτουργία, με κρεατινίνη και eGFR, είναι σημαντική για τη δοσολογία [3][7]. Οι ηλεκτρολύτες όπως κάλιο και μαγνήσιο έχουν σημασία σε ασθενείς με καρδιακό ιστορικό, διουρητικά, διάρροια, εμέτους ή κίνδυνο QT. Η γενική ούρων και η καλλιέργεια ούρων είναι βασικές σε ουρολογικά συμπτώματα.

Για περισσότερες εξετάσεις που συνδέονται με αντιβιοτική θεραπεία, δείτε τον οδηγό Αντιβιοτικά και Εξετάσεις Αίματος.

19
Συχνά λάθη με το Tavanic

Το πρώτο συχνό λάθος είναι η λήψη Tavanic χωρίς σαφή ιατρική ένδειξη, επειδή «είναι δυνατό αντιβιοτικό». Η ισχύς ενός αντιβιοτικού δεν το κάνει κατάλληλο για κάθε λοίμωξη. Αν η λοίμωξη είναι ιογενής ή αν το μικρόβιο είναι ανθεκτικό, το φάρμακο δεν θα προσφέρει το σωστό όφελος.

Το δεύτερο λάθος είναι η ταυτόχρονη λήψη με σίδηρο, ασβέστιο, μαγνήσιο, ψευδάργυρο, πολυβιταμίνες ή αντιόξινα. Ο ασθενής μπορεί να πιστεύει ότι ακολουθεί σωστά την αγωγή, ενώ στην πράξη απορροφάται μικρότερη ποσότητα φαρμάκου.

Το τρίτο λάθος είναι η πρόωρη διακοπή μόλις βελτιωθούν τα συμπτώματα. Η βελτίωση δεν σημαίνει ότι η λοίμωξη έχει εκριζωθεί. Από την άλλη, αν εμφανιστούν σοβαρές παρενέργειες, η συνέχιση χωρίς ιατρική επικοινωνία είναι επίσης λάθος.

Το τέταρτο λάθος είναι η παράβλεψη νεφρικής λειτουργίας. Ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους, η δόση μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή. Η απλή ερώτηση «είναι φυσιολογική η κρεατινίνη;» δεν αρκεί πάντα· χρειάζεται αξιολόγηση eGFR.

Το πέμπτο λάθος είναι η έντονη άσκηση παρά την εμφάνιση πόνου σε τένοντα. Σε ασθενή που λαμβάνει φθοριοκινολόνη, ένας νέος πόνος στον αχίλλειο δεν πρέπει να αγνοείται.

20
Συχνές ερωτήσεις

21
Τι να θυμάστε

Το Tavanic είναι αποτελεσματικό αντιβιοτικό όταν χρησιμοποιείται στη σωστή ένδειξη, στη σωστή δόση και για τη σωστή διάρκεια. Δεν είναι όμως φάρμακο ρουτίνας για κάθε λοίμωξη και δεν πρέπει να λαμβάνεται χωρίς ιατρική οδηγία.

Η μεγαλύτερη αξία του φαίνεται σε επιλεγμένες βακτηριακές λοιμώξεις όπου χρειάζεται ισχυρή κάλυψη ή όταν η καλλιέργεια και το αντιβιόγραμμα δείχνουν ευαισθησία στη λεβοφλοξασίνη. Αντίθετα, σε απλές ιώσεις, ήπιες αυτοπεριοριζόμενες λοιμώξεις ή μη βακτηριακές καταστάσεις, η χρήση του μπορεί να είναι περιττή και δυνητικά επικίνδυνη.

Οι πιο σημαντικές προειδοποιήσεις αφορούν τους τένοντες, τα νεύρα, το κεντρικό νευρικό σύστημα, την καρδιακή αγωγιμότητα, τη γλυκόζη σε διαβητικούς και τη νεφρική λειτουργία [3][4]. Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει από πριν ποια συμπτώματα απαιτούν άμεση επικοινωνία με ιατρό.

Η σωστή λήψη έχει μεγάλη σημασία. Μην το παίρνετε ταυτόχρονα με άλατα σιδήρου ή ψευδαργύρου, αντιόξινα με μαγνήσιο/αλουμίνιο ή σουκραλφάτη. Μην διακόπτετε πρόωρα επειδή νιώσατε καλύτερα, αλλά και μην συνεχίζετε χωρίς οδηγία αν εμφανιστούν σοβαρά συμπτώματα.

Η εργαστηριακή τεκμηρίωση βοηθά στην ασφαλέστερη χρήση αντιβιοτικών. Όταν υπάρχει ένδειξη, οι καλλιέργειες, το αντιβιόγραμμα, η γενική αίματος, η CRP, η γενική ούρων και ο νεφρικός/ηλεκτρολυτικός έλεγχος μπορούν να καθοδηγήσουν πιο σωστά τη θεραπεία.

22
Εργαστηριακή διερεύνηση και βιβλιογραφία

Η εργαστηριακή τεκμηρίωση μπορεί να περιλαμβάνει καλλιέργεια και αντιβιόγραμμα, νεφρική λειτουργία και, ανάλογα με την κλινική εικόνα, γενική αίματος, CRP και ηλεκτρολύτες.