3Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και καούρα

Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) είναι μία από τις συχνότερες διαταραχές του πεπτικού συστήματος. Συμβαίνει όταν περιεχόμενο από το στομάχι, συνήθως όξινο αλλά όχι πάντα, ανεβαίνει προς τον οισοφάγο και προκαλεί ερεθισμό.

Για τον ασθενή αυτό μεταφράζεται συνήθως σε καούρα, ξινίλες ή αίσθημα καψίματος πίσω από το στέρνο. Τα συμπτώματα συχνά γίνονται πιο έντονα μετά από βαρύ γεύμα, όταν κάποιος σκύβει ή όταν ξαπλώνει, επειδή τότε ευνοείται περισσότερο η παλινδρόμηση.

Τα συχνότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• καούρα,
• ξινίλες,
• αίσθημα καύσου στο στέρνο,
• βήχα ή βράγχος φωνής σε λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση.

Το Gaviscon είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε αυτό το μοτίβο συμπτωμάτων, γιατί δρα ακριβώς στο σημείο όπου ξεκινά η παλινδρόμηση. Δημιουργεί έναν μηχανικό προστατευτικό φραγμό πάνω από το περιεχόμενο του στομάχου και έτσι βοηθά να μειωθεί η άνοδος του οξέος προς τον οισοφάγο.

Γι’ αυτό αρκετοί ασθενείς νιώθουν μεγαλύτερη ανακούφιση όταν το παίρνουν μετά το γεύμα ή πριν τον ύπνο, δηλαδή στις χρονικές στιγμές που η παλινδρόμηση είναι συνήθως πιο ενοχλητική.

4Κλινικές χρήσεις στην πράξη

Στην καθημερινή κλινική πράξη, το Gaviscon χρησιμοποιείται κυρίως ως συμπτωματική αγωγή, δηλαδή για γρήγορη ανακούφιση όταν υπάρχει καούρα, ξινίλα ή ήπια γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Δεν στοχεύει τόσο στη μακροχρόνια τροποποίηση της νόσου, όσο στον έλεγχο των ενοχλητικών συμπτωμάτων τη στιγμή που εμφανίζονται.

Συγκεκριμένα, χρησιμοποιείται συχνά:

• ως πρώτη επιλογή σε ήπια ΓΟΠ με διαλείποντα συμπτώματα,
• σε εγκυμοσύνη, όπου προτιμάται συχνά λόγω τοπικής δράσης και καλού προφίλ ασφάλειας,
• σε ασθενείς που δεν ανέχονται PPI ή εμφανίζουν ανεπιθύμητες ενέργειες από αυτά,
• ως συμπληρωματική αγωγή σε ασθενείς που λαμβάνουν PPI αλλά εξακολουθούν να έχουν συμπτώματα, κυρίως μετά τα γεύματα.

Στην πράξη, το Gaviscon χρησιμοποιείται πολύ συχνά κατά ανάγκη. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο όταν η καούρα δεν υπάρχει κάθε μέρα, αλλά εμφανίζεται σε συγκεκριμένες περιστάσεις, όπως μετά από βαρύ γεύμα, τη νύχτα ή μετά από ορισμένες τροφές που επιδεινώνουν την παλινδρόμηση.

Δεν προορίζεται όμως για μακροχρόνια θεραπεία σοβαρής οισοφαγίτιδας, επιπλεγμένης ΓΟΠ ή καταστάσεων όπου υπάρχουν επίμονα και έντονα συμπτώματα. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση, αλλά δεν αρκεί ως μοναδική αντιμετώπιση.

Αν τα συμπτώματα επιμένουν, επιδεινώνονται ή απαιτούν ολοένα συχνότερη χρήση φαρμάκου, χρειάζεται περαιτέρω ιατρική αξιολόγηση ώστε να αποκλειστεί πιο σημαντική γαστροοισοφαγική νόσος ή άλλη αιτία από το ανώτερο πεπτικό.

5Δοσολογία και τρόπος λήψης

Η σωστή λήψη του Gaviscon έχει σημασία, γιατί το φάρμακο δρα καλύτερα όταν βρίσκεται στο στομάχι τη στιγμή που είναι πιο πιθανή η παλινδρόμηση, δηλαδή κυρίως μετά το φαγητό και πριν την κατάκλιση.

Η συνήθης δοσολογία για ενήλικες είναι:

• 10–20 ml υγρού εναιωρήματος ή
• 1–2 μασώμενα δισκία, ανάλογα με τη μορφή του σκευάσματος.

Η λήψη συνιστάται:

• μετά τα κύρια γεύματα, όταν η παλινδρόμηση είναι συχνότερη,
• πριν την κατάκλιση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν νυχτερινά συμπτώματα.

Για πολλούς ασθενείς, το Gaviscon είναι κατάλληλο για κατά ανάγκη χρήση. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται υποχρεωτικά καθημερινή ή σταθερή αγωγή, όπως συμβαίνει με άλλες κατηγορίες φαρμάκων για το στομάχι. Είναι επομένως χρήσιμο σε περιστασιακή καούρα, ξινίλες μετά από βαρύ γεύμα ή ήπια συμπτώματα παλινδρόμησης που εμφανίζονται διαλείποντα.

Δεν πρέπει όμως να θεωρείται λύση για αδιάκοπη καθημερινή χρήση χωρίς επανεκτίμηση. Αν χρειάζεστε το φάρμακο συχνά ή κάθε μέρα, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι υπάρχει πιο επίμονη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή άλλη υποκείμενη αιτία που χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση.

Επίσης, είναι σημαντικό να ακολουθείτε τις οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος που χρησιμοποιείτε, γιατί η ακριβής δοσολογία μπορεί να διαφέρει ελαφρά ανάλογα με τη μορφή ή τη σύνθεση του σκευάσματος.

6Μορφές Gaviscon

Το Gaviscon κυκλοφορεί σε περισσότερες από μία μορφές, ώστε να μπορεί να προσαρμόζεται καλύτερα στις ανάγκες του ασθενούς, στη στιγμή εμφάνισης των συμπτωμάτων και στην ευκολία λήψης μέσα στην ημέρα.

Οι συχνότερες μορφές είναι:

• Gaviscon Liquid (υγρό εναιώρημα)
• Gaviscon Double Action
• Gaviscon μασώμενα δισκία

Το Gaviscon Liquid προτιμάται συχνά όταν χρειάζεται γρήγορη και άμεση ανακούφιση, ιδιαίτερα μετά από γεύματα ή όταν η καούρα εμφανίζεται έντονα μετά την κατάκλιση. Η υγρή μορφή είναι πρακτική για άτομα που δυσκολεύονται με τα δισκία ή θέλουν αίσθηση πιο άμεσης δράσης.

Το Gaviscon Double Action συνδυάζει τον μηχανικό προστατευτικό φραγμό με επιπλέον αντιόξινη δράση. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να είναι πιο χρήσιμο όταν, πέρα από την παλινδρόμηση, υπάρχει και έντονο αίσθημα οξύτητας ή «ξινίλας» μετά το φαγητό.

Τα μασώμενα δισκία είναι πιο πρακτικά για χρήση εκτός σπιτιού, στη δουλειά ή στο ταξίδι. Αποτελούν συχνά καλή επιλογή για ασθενείς που θέλουν ευκολία μεταφοράς και λήψης χωρίς κουτάλι ή μεζούρα.

Η επιλογή μορφής εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, τη συχνότητα εμφάνισης, την ανοχή του ασθενούς και φυσικά από το ποια μορφή τον εξυπηρετεί περισσότερο στην καθημερινότητα.

Αν δεν είστε βέβαιοι ποια μορφή σας ταιριάζει καλύτερα, ο πιο πρακτικός κανόνας είναι να επιλέγεται το σκεύασμα που σας ανακουφίζει αποτελεσματικά, είναι εύκολο να το λαμβάνετε σωστά και δεν σας οδηγεί σε υπερβολικά συχνή χρήση χωρίς ιατρική αξιολόγηση.

7Ασφάλεια και παρενέργειες

Το Gaviscon θεωρείται γενικά ασφαλές φάρμακο για βραχυχρόνια και κατά ανάγκη χρήση, κυρίως επειδή δεν απορροφάται σε σημαντικό βαθμό από τον οργανισμό και δρα κυρίως τοπικά μέσα στο στομάχι. Αυτό εξηγεί γιατί χρησιμοποιείται συχνά σε ενήλικες, ηλικιωμένους και πολλές φορές και στην εγκυμοσύνη, όταν υπάρχει καούρα ή παλινδρόμηση και χρειάζεται γρήγορη ανακούφιση.

Στην πράξη, οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σπάνιες και συνήθως ήπιες και παροδικές. Συνδέονται συχνότερα με τα συνοδά συστατικά του σκευάσματος, όπως το νάτριο ή τα αντιόξινα στοιχεία που περιέχονται σε ορισμένες μορφές, και λιγότερο με το ίδιο το αλγινικό.

Οι πιο συχνές ενοχλήσεις που μπορεί να εμφανιστούν είναι:

• ήπιο φούσκωμα,
• αίσθημα ναυτίας,
• περιστασιακή δυσκοιλιότητα,
• σπανιότερα, αίσθημα βάρους ή πεπτικής δυσφορίας μετά τη λήψη.

Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα αυτά είναι ήπια και δεν απαιτούν διακοπή της αγωγής. Αν όμως οι ενοχλήσεις επιμένουν, επανεμφανίζονται κάθε φορά που λαμβάνετε το φάρμακο ή συνοδεύονται από επιδείνωση της γενικής σας κατάστασης, καλό είναι να ζητήσετε ιατρική συμβουλή.

Πιο σοβαρές αντιδράσεις είναι πολύ ασυνήθιστες, αλλά χρειάζονται άμεση προσοχή αν εμφανιστούν σημεία όπως εξάνθημα, έντονος κνησμός, πρήξιμο σε χείλη ή πρόσωπο ή δυσκολία στην αναπνοή, καθώς μπορεί να υποδηλώνουν αλλεργική αντίδραση.

Για έναν ασθενή, το πιο σημαντικό πρακτικό μήνυμα είναι το εξής: αν το Gaviscon σας βοηθά περιστασιακά, αυτό είναι αναμενόμενο. Αν όμως χρειάζεστε συχνή ή καθημερινή χρήση για να ελέγχετε τα συμπτώματα, τότε πρέπει να διερευνηθεί αν υπάρχει πιο επίμονη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, οισοφαγίτιδα ή άλλη υποκείμενη αιτία.

8Αντενδείξεις και προφυλάξεις

Το Gaviscon είναι γενικά καλά ανεκτό, ωστόσο υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις όπου απαιτείται αυξημένη προσοχή ή ιατρική καθοδήγηση πριν από τη χρήση. Οι προφυλάξεις σχετίζονται κυρίως με τη σύσταση του σκευάσματος, όπως το νάτριο και το ασβέστιο, και όχι με το ίδιο το αλγινικό νάτριο.

Νεφρική ανεπάρκεια

Σε ασθενείς με μέτρια έως σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια, η χρήση του συγκεκριμένου σκευάσματος πρέπει να γίνεται με προσοχή. Ορισμένες μορφές περιέχουν νάτριο και ασβέστιο, τα οποία σε παρατεταμένη ή υπερβολική χρήση μπορεί να συμβάλουν σε:

• διαταραχές ηλεκτρολυτών,
• κατακράτηση υγρών,
• επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας.

Σε αυτούς τους ασθενείς συνιστάται περιορισμένη χρήση και αξιολόγηση από τον θεράποντα ιατρό, ιδίως αν απαιτείται καθημερινή λήψη.

Δίαιτα χαμηλού νατρίου

Το συγκεκριμένο σκεύασμα περιέχει νάτριο, γεγονός που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε άτομα που ακολουθούν δίαιτα χαμηλής περιεκτικότητας σε αλάτι. Τέτοιες περιπτώσεις περιλαμβάνουν:

• αρτηριακή υπέρταση,
• καρδιακή ανεπάρκεια,
• νεφρικά ή ηπατικά νοσήματα.

Η περιστασιακή χρήση συνήθως δεν δημιουργεί πρόβλημα, όμως η συστηματική ή μακροχρόνια λήψη θα πρέπει να αποφεύγεται χωρίς ιατρική σύσταση.

Καρδιακή ανεπάρκεια

Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια, η αυξημένη πρόσληψη νατρίου μπορεί να οδηγήσει σε κατακράτηση υγρών και επιδείνωση των συμπτωμάτων. Για τον λόγο αυτό, η αγωγή:

• πρέπει να χρησιμοποιείται με φειδώ,
• να αποφεύγεται η υπερδοσολογία,
• να μην λαμβάνεται ως μόνιμη καθημερινή επιλογή.

Παιδιά και ειδικοί πληθυσμοί

Η χρήση του φαρμάκου σε παιδιά θα πρέπει να ακολουθεί τις επίσημες οδηγίες δοσολογίας και να γίνεται μετά από σύσταση παιδιάτρου. Σε ηλικιωμένους ασθενείς, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται λόγω συνυπαρχόντων νοσημάτων και πολυφαρμακίας.

Πότε απαιτείται ιατρική εκτίμηση πριν τη χρήση

Η λήψη χωρίς ιατρική συμβουλή δεν συνιστάται όταν συνυπάρχουν:

• επίμονα συμπτώματα παλινδρόμησης για περισσότερο από 2 εβδομάδες,
• δυσφαγία ή πόνος κατά την κατάποση,
• ανεξήγητη απώλεια βάρους,
• αναιμία ή αιμορραγία πεπτικού.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αγωγή μπορεί να ανακουφίσει προσωρινά, αλλά δεν πρέπει να καθυστερεί την κατάλληλη διαγνωστική διερεύνηση.

9Gaviscon στην εγκυμοσύνη και θηλασμό

Το Gaviscon θεωρείται πρώτης γραμμής επιλογή για την αντιμετώπιση της καούρας κατά την εγκυμοσύνη. Η καλή του ανεκτικότητα οφείλεται στο γεγονός ότι δεν απορροφάται συστηματικά και δρα τοπικά στο στομάχι.

Μέχρι σήμερα, δεν υπάρχουν ενδείξεις τερατογόνου δράσης ή αρνητικής επίδρασης στην κύηση, γεγονός που το καθιστά ασφαλή επιλογή όταν απαιτείται φαρμακευτική ανακούφιση.

Κατά τον θηλασμό, το φάρμακο θεωρείται επίσης ασφαλές, καθώς τα συστατικά του δεν περνούν στο μητρικό γάλα σε κλινικά σημαντικές ποσότητες.

Παρά τη γενική ασφάλεια, συνιστάται η χρήση στη χαμηλότερη αποτελεσματική δόση και η αποφυγή μακροχρόνιας καθημερινής λήψης χωρίς ιατρική σύσταση.

10Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα

Το συγκεκριμένο σκεύασμα μπορεί να επηρεάσει την απορρόφηση ορισμένων φαρμάκων, όχι μέσω φαρμακολογικής αλληλεπίδρασης, αλλά λόγω του μηχανικού τρόπου δράσης. Το προστατευτικό αλγινικό gel που σχηματίζεται στο στομάχι μπορεί να καθυστερήσει ή να μειώσει την απορρόφηση άλλων από του στόματος σκευασμάτων.

Για τον λόγο αυτό, συνιστάται γενικά χρονική απόσταση τουλάχιστον 2 ωρών μεταξύ της λήψης της αγωγής και άλλων φαρμάκων.

Φάρμακα των οποίων μπορεί να μειωθεί η απορρόφηση

• Σίδηρος: η ταυτόχρονη λήψη μπορεί να μειώσει τη βιοδιαθεσιμότητα.
• Θυροξίνη (λεβοθυροξίνη): μπορεί να επηρεαστεί η ρύθμιση του θυρεοειδούς.
• Τετρακυκλίνες: απαιτούν χρονική απόσταση από την αγωγή.
• Κινολόνες: ενδέχεται να εμφανίσουν μειωμένη αποτελεσματικότητα.

Κλινική σημασία των αλληλεπιδράσεων

Οι αλληλεπιδράσεις αυτές είναι συνήθως ήπιας έως μέτριας κλινικής σημασίας, ωστόσο μπορεί να αποκτήσουν ιδιαίτερη βαρύτητα σε ασθενείς που:

• λαμβάνουν χρόνια αγωγή,
• αντιμετωπίζουν αναιμία ή λοιμώξεις,
• έχουν στενό θεραπευτικό εύρος.

Πρακτικές οδηγίες για ασφαλή συγχορήγηση

• Λαμβάνετε την αγωγή 2 ώρες πριν ή μετά από άλλα φάρμακα.
• Ακολουθείτε πιστά τις οδηγίες για φάρμακα με ειδικό χρόνο λήψης.
• Αποφύγετε την ταυτόχρονη λήψη με αντιβιοτικά χωρίς χρονική απόσταση.

Τι δεν επηρεάζει η αλγινική αγωγή

• τον μεταβολισμό φαρμάκων στο ήπαρ,
• τα ένζυμα CYP450,
• την απορρόφηση φαρμάκων που δεν λαμβάνονται από το στόμα.

Αυτό τη διαφοροποιεί από άλλες κατηγορίες φαρμάκων και την καθιστά ασφαλή επιλογή για περιστασιακή συμπτωματική χρήση, εφόσον τηρούνται οι βασικές οδηγίες χρονικής απόστασης.

11Gaviscon vs PPI

Το Gaviscon και οι αναστολείς αντλίας πρωτονίων (PPI), όπως το Nexium (εσομεπραζόλη), έχουν διαφορετικό μηχανισμό δράσης και δεν εξυπηρετούν πάντα τον ίδιο θεραπευτικό στόχο.

Το συγκεκριμένο σκεύασμα δρα άμεσα και τοπικά, δημιουργώντας μηχανικό προστατευτικό φράγμα που εμποδίζει την παλινδρόμηση του γαστρικού περιεχομένου. Για τον λόγο αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο σε οξεία ή περιστασιακά συμπτώματα, ιδίως μετά το φαγητό ή πριν την κατάκλιση.

Αντίθετα, οι PPI μειώνουν την παραγωγή γαστρικού οξέος μέσω αναστολής της αντλίας πρωτονίων. Η δράση τους δεν είναι άμεση και συνήθως απαιτούνται 1–3 ημέρες για να επιτευχθεί πλήρες θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Στην πράξη:

• Η αλγινική αγωγή ενδείκνυται για ήπια, διαλείποντα συμπτώματα.
• Οι PPI προτιμώνται σε επίμονη ή σοβαρή ΓΟΠ και οισοφαγίτιδα.
• Σε ορισμένους ασθενείς, οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικά.

Η επιλογή μεταξύ αλγινικών σκευασμάτων και PPI θα πρέπει να βασίζεται στη συχνότητα, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και το ιστορικό του ασθενούς.

12Πότε δεν είναι αρκετό – προειδοποιητικά σημεία

Το Gaviscon μπορεί να προσφέρει αποτελεσματική συμπτωματική ανακούφιση, ωστόσο δεν επαρκεί σε όλες τις περιπτώσεις. Υπάρχουν συμπτώματα που απαιτούν ιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά με αντιόξινα.

Απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση όταν παρατηρούνται:

• Αναιμία ή σημεία αιμορραγίας πεπτικού, όπου μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω έλεγχος, όπως π.χ. φεριτίνη.
• Επίμονα συμπτώματα γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης για περισσότερο από 2 εβδομάδες.
• Δυσφαγία ή αίσθημα ότι η τροφή «κολλάει».
• Ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αγωγή μπορεί να ανακουφίσει προσωρινά, αλλά δεν πρέπει να καθυστερεί την κατάλληλη διαγνωστική προσέγγιση, όπως γαστρεντερολογική εκτίμηση ή περαιτέρω εργαστηριακό έλεγχο.

13Συχνές ερωτήσεις

14Κλείστε ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

15Βιβλιογραφία