Stilnox (Ζολπιδέμη): Χρήσεις, Δοσολογία, Παρενέργειες και Πότε Θέλει Προσοχή

← Επιστροφή στον οδηγό ηρεμιστικών και αγχολυτικών

1Τι είναι το Stilnox και ποια είναι η δραστική ουσία

Το Stilnox είναι εμπορική ονομασία φαρμάκου που περιέχει τη δραστική ουσία ζολπιδέμη. Η ζολπιδέμη είναι υπνωτικό φάρμακο που χρησιμοποιείται για τη βραχυχρόνια αντιμετώπιση της αϋπνίας σε ενήλικες. Ανήκει στα λεγόμενα Z-drugs, δηλαδή υπνωτικά που δεν είναι κλασικές βενζοδιαζεπίνες, αλλά δρουν σε παρόμοιο νευροβιολογικό σύστημα του εγκεφάλου.

Το Stilnox δεν είναι απλό «ηρεμιστικό για χαλάρωση». Είναι φάρμακο που επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα και χρησιμοποιείται όταν η αϋπνία είναι έντονη, προκαλεί σημαντική δυσκολία στην καθημερινότητα και δεν αρκούν τα απλά μέτρα υγιεινής ύπνου. Η χρήση του πρέπει να είναι σύντομη, προσεκτική και πάντα με ιατρική οδηγία.

Η βασική του χρησιμότητα είναι ότι βοηθά τον άνθρωπο να αποκοιμηθεί πιο εύκολα. Δεν λύνει όμως από μόνο του την αιτία της αϋπνίας. Αν η αϋπνία οφείλεται σε άγχος, κατάθλιψη, υπνική άπνοια, χρόνιο πόνο, αλκοόλ, καφεΐνη, φάρμακα ή ασταθές πρόγραμμα ύπνου, αυτά πρέπει να αξιολογηθούν ξεχωριστά.

Στο ίδιο θεραπευτικό πεδίο υπάρχουν και άλλα υπνωτικά ή ηρεμιστικά φάρμακα, όμως δεν είναι όλα ίδια. Για γενικότερη σύγκριση και ασφαλή πλοήγηση σε σχετικά άρθρα, μπορείτε να δείτε τον οδηγό Ηρεμιστικά και Αγχολυτικά.

2Σε τι χρησιμοποιείται το Stilnox

Το Stilnox χρησιμοποιείται για την αϋπνία, κυρίως όταν υπάρχει δυσκολία στην έναρξη του ύπνου. Δηλαδή, ο ασθενής ξαπλώνει αλλά παραμένει ξύπνιος για μεγάλο διάστημα, με αποτέλεσμα να κουράζεται, να αγχώνεται περισσότερο και να δυσκολεύεται την επόμενη ημέρα σε εργασία, οδήγηση, συγκέντρωση ή καθημερινές υποχρεώσεις.

Η ζολπιδέμη δεν είναι φάρμακο πρώτης επιλογής για κάθε περίπτωση κακού ύπνου. Αν κάποιος κοιμήθηκε άσχημα μία-δύο νύχτες λόγω στρες, αλλαγής προγράμματος ή καφέ αργά το απόγευμα, συνήθως προτιμάται πρώτα η διόρθωση των παραγόντων που επηρεάζουν τον ύπνο. Το φάρμακο εξετάζεται όταν η αϋπνία είναι αρκετά έντονη ώστε να επηρεάζει πραγματικά τη λειτουργικότητα.

Σε χρόνια αϋπνία, η θεραπευτική στρατηγική δεν πρέπει να βασίζεται μόνο σε υπνωτικό. Χρειάζεται αναζήτηση αιτίων, σταθεροποίηση ωραρίου, περιορισμός αλκοόλ/καφεΐνης, διαχείριση άγχους και, όπου είναι διαθέσιμη, γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία για αϋπνία. Το Stilnox μπορεί να έχει ρόλο ως προσωρινή υποστήριξη, όχι ως μόνιμη λύση.

• Χρησιμοποιείται σε σοβαρή ή επίμονη δυσκολία έναρξης ύπνου.
• Προορίζεται για ενήλικες.
• Δεν προορίζεται για παιδιά ή εφήβους.
• Δεν είναι θεραπεία για υπνική άπνοια, κατάθλιψη ή χρόνιο στρες.
• Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για «ξεκούραση» μετά από αλκοόλ ή υπερκόπωση.

3Πώς δρα η ζολπιδέμη στον εγκέφαλο

Η ζολπιδέμη δρα σε υποδοχείς του συστήματος GABA, του βασικού ανασταλτικού συστήματος του εγκεφάλου. Το GABA λειτουργεί σαν φυσικό «φρένο» στη νευρική δραστηριότητα. Όταν ενισχύεται αυτή η ανασταλτική δράση, το νευρικό σύστημα ηρεμεί και διευκολύνεται η μετάβαση στον ύπνο.

Η ζολπιδέμη έχει υπνωτική δράση και γρήγορη έναρξη. Σε σύγκριση με τις κλασικές βενζοδιαζεπίνες, έχει διαφορετική χημική δομή και θεωρείται πιο εκλεκτική ως προς την υπνωτική δράση. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ακίνδυνη. Μπορεί να προκαλέσει καταστολή, διαταραχή μνήμης, υπνηλία την επόμενη ημέρα και συμπεριφορές στον ύπνο χωρίς πλήρη συνείδηση.

Ο ασθενής πρέπει να καταλάβει ότι η δράση της δεν είναι «φυσικός ύπνος χωρίς κόστος». Είναι φαρμακολογική διευκόλυνση του ύπνου. Γι’ αυτό έχει σημασία να λαμβάνεται μόνο όταν ο ασθενής είναι ήδη έτοιμος να κοιμηθεί και όχι νωρίτερα, όσο ακόμη βλέπει τηλεόραση, μαγειρεύει, γράφει μηνύματα ή κινείται μέσα στο σπίτι.

4Πότε μπορεί να το συστήσει ο γιατρός

Ο γιατρός μπορεί να συστήσει Stilnox όταν η αϋπνία είναι αρκετά σοβαρή ώστε να προκαλεί σημαντική ημερήσια δυσλειτουργία. Αυτό μπορεί να σημαίνει έντονη κόπωση, μειωμένη συγκέντρωση, νευρικότητα, δυσκολία στην εργασία, μειωμένη ποιότητα ζωής ή φόβο πριν από τον ύπνο επειδή ο ασθενής περιμένει ότι «πάλι δεν θα κοιμηθεί».

Πριν δοθεί υπνωτικό, είναι χρήσιμο να εξεταστούν παράγοντες που συχνά προκαλούν ή επιδεινώνουν αϋπνία: καφεΐνη, αλκοόλ, ακανόνιστο ωράριο, άγχος, κατάθλιψη, πόνος, νυχτερινή συχνουρία, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, υπνική άπνοια, θυρεοειδική δυσλειτουργία, κορτικοστεροειδή ή άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τον ύπνο.

Το Stilnox μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν χρειάζεται βραχυχρόνια φαρμακευτική βοήθεια, αλλά ο στόχος πρέπει να είναι σαφής: να περάσει μια δύσκολη περίοδος, να σπάσει ο κύκλος αϋπνίας και να εφαρμοστούν παράλληλα μη φαρμακευτικά μέτρα. Αν η αϋπνία επιμένει, η απάντηση δεν είναι αυτόματη συνέχιση του ίδιου χαπιού, αλλά επανεκτίμηση.

• Σοβαρή δυσκολία έναρξης ύπνου.
• Αϋπνία με έντονη ημερήσια κόπωση.
• Βραχυχρόνια χρήση σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
• Προσεκτική αξιολόγηση αν υπάρχει κατάθλιψη, άγχος ή ιστορικό εξάρτησης.

5Δοσολογία, μορφές και σωστός τρόπος λήψης

Η δοσολογία του Stilnox καθορίζεται από γιατρό. Στην πράξη, η ζολπιδέμη λαμβάνεται συνήθως μία φορά το βράδυ, ακριβώς πριν την κατάκλιση. Δεν είναι φάρμακο που λαμβάνεται πολλές φορές μέσα στην ημέρα και δεν πρέπει να επαναλαμβάνεται μέσα στη νύχτα αν ο ασθενής ξυπνήσει.

Στην Ελλάδα το Stilnox κυκλοφορεί ως δισκίο ζολπιδέμης. Η συνήθης προσέγγιση στους ενήλικες είναι η χαμηλότερη αποτελεσματική δόση, με ιδιαίτερη προσοχή σε ηλικιωμένους, γυναίκες, άτομα μικρού σωματικού βάρους, ηπατική δυσλειτουργία ή συγχορήγηση άλλων κατασταλτικών. Ο ασθενής δεν πρέπει να κόβει, διπλασιάζει ή επαναλαμβάνει δόσεις χωρίς οδηγία.

Το φάρμακο πρέπει να λαμβάνεται μόνο όταν υπάρχουν 7–8 ώρες διαθέσιμες για ύπνο. Αν κάποιος πρέπει να ξυπνήσει νωρίτερα, να οδηγήσει, να εργαστεί ή να φροντίσει άλλο άτομο μέσα στη νύχτα, ο κίνδυνος υπνηλίας, σύγχυσης και ατυχημάτων αυξάνεται.

6Πόσο γρήγορα δρα και πόσο κρατά

Η ζολπιδέμη δρα γρήγορα. Πολλοί ασθενείς αισθάνονται υπνηλία μέσα σε 15–30 λεπτά, γι’ αυτό το φάρμακο πρέπει να λαμβάνεται μόνο όταν ο ασθενής είναι έτοιμος να κοιμηθεί. Αν ληφθεί και ο ασθενής παραμείνει ξύπνιος, αυξάνεται ο κίνδυνος σύγχυσης, αμνησίας, πτώσεων ή ασυνείδητων ενεργειών.

Η διάρκεια της δράσης είναι σχετικά βραχεία σε σύγκριση με ορισμένα άλλα υπνωτικά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει επίδραση την επόμενη ημέρα. Σε μερικούς ανθρώπους, ειδικά σε ηλικιωμένους, σε άτομα με ηπατική δυσλειτουργία ή μετά από μεγαλύτερη δόση, μπορεί να υπάρχει πρωινή υπνηλία, θολή σκέψη ή μειωμένη συγκέντρωση.

Η πρωινή λειτουργικότητα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: πόσες ώρες κοιμήθηκε ο ασθενής, αν πήρε το φάρμακο αργά τη νύχτα, αν κατανάλωσε αλκοόλ, αν πήρε άλλα φάρμακα και αν είχε ήδη έλλειψη ύπνου. Γι’ αυτό δεν αρκεί να λέει κάποιος «το πήρα μικρή δόση». Πρέπει να εξετάζεται όλο το πλαίσιο.

• Συνήθως δρα γρήγορα, γι’ αυτό λαμβάνεται αμέσως πριν τον ύπνο.
• Δεν πρέπει να λαμβάνεται δεύτερη δόση μέσα στη νύχτα.
• Μπορεί να υπάρχει υπνηλία ή μειωμένη εγρήγορση την επόμενη ημέρα.
• Η οδήγηση και οι επικίνδυνες εργασίες απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.

7Διάρκεια θεραπείας και γιατί δεν είναι για μόνιμη χρήση

Η θεραπεία με Stilnox πρέπει να είναι σύντομη. Συνήθως χρησιμοποιείται για λίγες ημέρες ή λίγες εβδομάδες, ανάλογα με την ιατρική εκτίμηση. Η παρατεταμένη χρήση αυξάνει τον κίνδυνο ανοχής, εξάρτησης και rebound αϋπνίας όταν επιχειρηθεί διακοπή.

Η αϋπνία που διαρκεί εβδομάδες ή μήνες χρειάζεται συνολική αξιολόγηση. Αν συνεχίζεται, ο γιατρός πρέπει να εξετάσει αν υπάρχει άγχος, κατάθλιψη, χρόνια χρήση καφεΐνης, αλκοόλ, πόνος, συχνουρία, φάρμακα που προκαλούν διέγερση, υπνική άπνοια ή κακή υγιεινή ύπνου. Το να συνεχίζεται απλώς ένα υπνωτικό χωρίς επανεκτίμηση μπορεί να κρύψει το πραγματικό πρόβλημα.

Ο στόχος της βραχυχρόνιας χρήσης είναι να βοηθήσει τον ασθενή να ανακτήσει έναν βασικό ρυθμό ύπνου και παράλληλα να εφαρμόσει μέτρα που θα διατηρήσουν το αποτέλεσμα. Αν το φάρμακο χρησιμοποιηθεί σαν μοναδική λύση, ο ασθενής μπορεί να φτάσει στο σημείο να πιστεύει ότι «δεν κοιμάμαι χωρίς χάπι», ακόμη και όταν η αρχική αιτία έχει αλλάξει.

8Συχνές παρενέργειες

Οι συχνότερες παρενέργειες της ζολπιδέμης σχετίζονται με την καταστολή και τον ύπνο. Ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει υπνηλία την επόμενη ημέρα, ζάλη, αστάθεια, πονοκέφαλο, αίσθημα «βαριού κεφαλιού», ναυτία, γαστρεντερική ενόχληση, ξηροστομία ή περίεργη γεύση στο στόμα.

Μπορεί επίσης να υπάρξει δυσκολία μνήμης, ειδικά αν ο ασθενής παραμείνει ξύπνιος μετά τη λήψη. Για παράδειγμα, μπορεί να μιλήσει στο τηλέφωνο, να στείλει μήνυμα ή να κάνει κάτι στο σπίτι και να μην το θυμάται καλά το επόμενο πρωί. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που το φάρμακο πρέπει να λαμβάνεται μόνο όταν ο ασθενής ξαπλώνει αμέσως.

Οι παρενέργειες είναι πιο πιθανές όταν λαμβάνεται υψηλότερη δόση, όταν ο ασθενής κοιμάται λίγες ώρες, όταν υπάρχει αλκοόλ, όταν συνυπάρχουν άλλα κατασταλτικά ή όταν υπάρχει ηλικιωμένη ηλικία. Αν οι παρενέργειες είναι έντονες, επιμένουν ή επηρεάζουν την καθημερινότητα, απαιτείται επικοινωνία με τον γιατρό.

9Σοβαρές παρενέργειες και σύνθετες συμπεριφορές ύπνου

Η σημαντικότερη προειδοποίηση με τη ζολπιδέμη αφορά τις σύνθετες συμπεριφορές ύπνου. Πρόκειται για ενέργειες που γίνονται ενώ το άτομο δεν είναι πλήρως ξύπνιο και συχνά δεν τις θυμάται το επόμενο πρωί. Παραδείγματα είναι περπάτημα στον ύπνο, φαγητό, τηλεφωνήματα, αποστολή μηνυμάτων, σεξουαλική συμπεριφορά ή, σπανιότερα αλλά πολύ επικίνδυνα, οδήγηση.

Αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να συμβούν ακόμη και με συνήθεις δόσεις, αλλά ο κίνδυνος αυξάνεται όταν υπάρχει αλκοόλ, άλλα κατασταλτικά, μεγαλύτερη δόση ή όταν ο ασθενής δεν κοιμηθεί αμέσως μετά τη λήψη. Αν συμβεί τέτοιο επεισόδιο, ο ασθενής πρέπει να ενημερώσει αμέσως τον γιατρό, γιατί συνήθως χρειάζεται διακοπή ή αλλαγή θεραπείας.

Άλλες σοβαρές αντιδράσεις περιλαμβάνουν αλλεργικό οίδημα, δύσπνοια, έντονη σύγχυση, παραλήρημα, ψευδαισθήσεις, επιθετικότητα, επιδείνωση κατάθλιψης ή αυτοκτονικό ιδεασμό. Αυτά απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

10Αντενδείξεις και ποιοι πρέπει να προσέχουν

Το Stilnox δεν είναι κατάλληλο για όλους. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε άτομα με υπερευαισθησία στη ζολπιδέμη ή σε ασθενείς που είχαν ήδη σύνθετη συμπεριφορά ύπνου μετά από ζολπιδέμη. Επίσης, χρειάζεται μεγάλη προσοχή ή αποφυγή σε σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια, σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια, μη θεραπευμένη υπνική άπνοια και μυασθένεια gravis.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς με ιστορικό εξάρτησης από αλκοόλ, υπνωτικά, ηρεμιστικά ή άλλες ουσίες. Το ίδιο ισχύει για άτομα με κατάθλιψη, αυτοκτονικό ιδεασμό, ηλικιωμένους, άτομα με πτώσεις, σύγχυση, άνοια ή πολυφαρμακία.

Το φάρμακο δεν συνιστάται σε παιδιά και εφήβους. Σε ηλικιωμένους ή ευάλωτους ασθενείς, ο γιατρός μπορεί να επιλέξει χαμηλότερη δόση ή άλλη λύση, επειδή ο κίνδυνος πτώσεων και γνωστικών ανεπιθύμητων ενεργειών είναι μεγαλύτερος.

• Σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια.
• Σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια ή μη θεραπευμένη υπνική άπνοια.
• Ιστορικό σύνθετης συμπεριφοράς ύπνου με ζολπιδέμη.
• Ιστορικό εξάρτησης από ουσίες ή αλκοόλ.
• Κατάθλιψη με αυτοκτονικό ιδεασμό.
• Ηλικιωμένοι με κίνδυνο πτώσεων ή σύγχυσης.

11Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα και συμπληρώματα

Η ζολπιδέμη μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα που καταστέλλουν το κεντρικό νευρικό σύστημα. Όταν λαμβάνεται μαζί με άλλα υπνωτικά, ηρεμιστικά, βενζοδιαζεπίνες, οπιοειδή, κατασταλτικά αντιισταμινικά, ορισμένα αντιψυχωσικά ή αλκοόλ, αυξάνεται ο κίνδυνος υπνηλίας, σύγχυσης, πτώσεων, αναπνευστικής καταστολής και επικίνδυνων συμπεριφορών στον ύπνο.

Προσοχή χρειάζεται επίσης με φάρμακα που επηρεάζουν τα ηπατικά ένζυμα, ιδιαίτερα το CYP3A4. Ορισμένα μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα ζολπιδέμης και να κάνουν τη δράση πιο ισχυρή ή παρατεταμένη, ενώ άλλα μπορεί να τη μειώσουν. Ο ασθενής δεν μπορεί να το υπολογίσει μόνος του με ασφάλεια, γι’ αυτό πρέπει να ενημερώνει γιατρό και φαρμακοποιό για όλα όσα λαμβάνει.

Τα συμπληρώματα και τα φυτικά προϊόντα δεν είναι πάντα αθώα. Προϊόντα για ύπνο ή χαλάρωση, βαλεριάνα, μελατονίνη, αντιισταμινικά χωρίς συνταγή ή άλλα ηρεμιστικά σκευάσματα μπορεί να ενισχύσουν την καταστολή όταν συνδυάζονται με Stilnox.

12Stilnox και αλκοόλ

Το Stilnox δεν πρέπει να συνδυάζεται με αλκοόλ. Ο συνδυασμός αυξάνει την καταστολή του εγκεφάλου και μπορεί να οδηγήσει σε έντονη υπνηλία, σύγχυση, απώλεια ισορροπίας, ατυχήματα, αναπνευστική καταστολή και σύνθετες συμπεριφορές ύπνου. Δεν είναι ασφαλές να θεωρεί κάποιος ότι «λίγο ποτό δεν πειράζει».

Το αλκοόλ από μόνο του διαταράσσει τη δομή του ύπνου. Μπορεί να βοηθήσει προσωρινά στην υπνηλία, αλλά στη συνέχεια προκαλεί αφυπνίσεις, κακό ύπνο, ροχαλητό, επιδείνωση υπνικής άπνοιας και πρωινή κόπωση. Αν προστεθεί ζολπιδέμη, η καταστολή γίνεται απρόβλεπτη.

Επικίνδυνο είναι επίσης να λαμβάνεται Stilnox για να κοιμηθεί κάποιος μετά από κατανάλωση αλκοόλ. Σε αυτή την περίπτωση η κρίση του ασθενούς είναι ήδη μειωμένη και μπορεί να πάρει λάθος δόση, να μείνει ξύπνιος, να πέσει ή να κάνει πράξεις που δεν θυμάται.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτόν τον κίνδυνο, δείτε και τον οδηγό Ηρεμιστικά και Αλκοόλ.

13Οδήγηση, εργασία και ασφάλεια την επόμενη ημέρα

Η ζολπιδέμη μπορεί να επηρεάσει την οδήγηση την επόμενη ημέρα, ιδιαίτερα αν δεν έχουν περάσει αρκετές ώρες από τη λήψη ή αν ο ύπνος ήταν μικρής διάρκειας. Η επίδραση μπορεί να περιλαμβάνει υπνηλία, καθυστέρηση αντίδρασης, μειωμένη συγκέντρωση, μειωμένη κρίση και χειρότερο συντονισμό.

Ο ασθενής δεν πρέπει να οδηγεί αν νιώθει υπνηλία, ζάλη, θολή σκέψη ή αν πήρε το φάρμακο πολύ αργά τη νύχτα. Το ίδιο ισχύει για χειρισμό μηχανημάτων, εργασία σε ύψος, εργαλεία, κουζίνα, εργαστηριακές πράξεις ή οποιαδήποτε δραστηριότητα απαιτεί ακρίβεια και εγρήγορση.

Η ασφάλεια δεν αφορά μόνο τον ασθενή. Αν κάποιος φροντίζει παιδιά, ηλικιωμένους, ασθενείς ή πρέπει να αντιδράσει σε έκτακτη κατάσταση τη νύχτα, η λήψη υπνωτικού πρέπει να συζητηθεί προσεκτικά με γιατρό. Το Stilnox δεν πρέπει να λαμβάνεται όταν ο ασθενής δεν μπορεί να κοιμηθεί αδιατάρακτα για αρκετές ώρες.

14Εξάρτηση, ανοχή και rebound αϋπνία

Η ζολπιδέμη μπορεί να προκαλέσει ανοχή και εξάρτηση, ειδικά όταν χρησιμοποιείται για μεγάλο διάστημα, σε υψηλότερες δόσεις ή σε άτομα με ιστορικό εξάρτησης. Ανοχή σημαίνει ότι το φάρμακο φαίνεται να «πιάνει» λιγότερο με τον χρόνο. Εξάρτηση σημαίνει ότι ο ασθενής δυσκολεύεται να κοιμηθεί ή να αισθανθεί ασφαλής χωρίς αυτό.

Η rebound αϋπνία είναι η επανεμφάνιση ή επιδείνωση της αϋπνίας μετά τη διακοπή. Ο ασθενής μπορεί να πιστεύει ότι «το πρόβλημα γύρισε χειρότερο», ενώ μέρος της εικόνας μπορεί να οφείλεται στη διακοπή του υπνωτικού. Αυτός είναι ένας λόγος που η διακοπή πρέπει να γίνεται με πλάνο, όχι απότομα μετά από παρατεταμένη χρήση.

Η εξάρτηση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο ασθενής κάνει κατάχρηση με την κλασική έννοια. Μπορεί να ξεκινήσει με μικρές αλλαγές: λήψη λίγο νωρίτερα, δεύτερη δόση μέσα στη νύχτα, χρήση για άγχος και όχι για ύπνο, λήψη μαζί με αλκοόλ ή συνέχιση για μήνες χωρίς επανεκτίμηση.

• Μην αυξάνετε τη δόση επειδή «δεν πιάνει».
• Μην το παίρνετε κάθε βράδυ για μεγάλο διάστημα χωρίς επανεκτίμηση.
• Μην το χρησιμοποιείτε για άγχος της ημέρας.
• Μην το συνδυάζετε με αλκοόλ ή άλλα κατασταλτικά.
• Μην το διακόπτετε απότομα μετά από παρατεταμένη χρήση.

15Πώς γίνεται η ασφαλής διακοπή

Η διακοπή του Stilnox εξαρτάται από τη διάρκεια και τον τρόπο χρήσης. Αν το φάρμακο χρησιμοποιήθηκε για πολύ λίγες ημέρες, η διακοπή μπορεί να είναι απλή, σύμφωνα πάντα με την οδηγία του γιατρού. Αν όμως έχει χρησιμοποιηθεί για εβδομάδες ή περισσότερο, ειδικά κάθε βράδυ, χρειάζεται προσεκτικότερο πλάνο.

Η σταδιακή μείωση βοηθά να μειωθεί ο κίνδυνος rebound αϋπνίας, άγχους, ευερεθιστότητας και δυσφορίας. Ο γιατρός μπορεί να μειώσει τη δόση, να αλλάξει τη συχνότητα λήψης ή να ενισχύσει τα μη φαρμακευτικά μέτρα ύπνου. Δεν υπάρχει ένα σχήμα που ταιριάζει σε όλους.

Κατά τη διακοπή, έχει μεγάλη σημασία η υγιεινή ύπνου: σταθερή ώρα αφύπνισης, περιορισμός καφεΐνης, αποφυγή αλκοόλ, έκθεση σε φυσικό φως το πρωί, μείωση οθονών πριν τον ύπνο και αποφυγή παρατεταμένου ξαπλώματος όταν δεν υπάρχει υπνηλία. Αυτά βοηθούν τον εγκέφαλο να ξαναχτίσει φυσικό ρυθμό ύπνου.

16Εγκυμοσύνη, θηλασμός και γονιμότητα

Σε εγκυμοσύνη και θηλασμό, το Stilnox χρειάζεται ιδιαίτερα προσεκτική ιατρική αξιολόγηση. Η ζολπιδέμη δεν πρέπει να λαμβάνεται χωρίς ενημέρωση του γιατρού αν η γυναίκα είναι έγκυος, προσπαθεί να μείνει έγκυος ή θηλάζει. Η απόφαση εξαρτάται από τη βαρύτητα της αϋπνίας, την ψυχική κατάσταση, άλλα φάρμακα και το στάδιο της κύησης.

Κοντά στον τοκετό, τα υπνωτικά και κατασταλτικά φάρμακα μπορεί να σχετίζονται με νεογνική καταστολή, υποτονία ή δυσκολία προσαρμογής του νεογνού. Στον θηλασμό, μικρές ποσότητες μπορεί να περάσουν στο μητρικό γάλα και να επηρεάσουν το βρέφος, ειδικά αν είναι πρόωρο ή ευάλωτο.

Αν μια γυναίκα λαμβάνει Stilnox και ανακαλύψει ότι είναι έγκυος, δεν πρέπει να πανικοβληθεί ούτε να κάνει απότομες αλλαγές μόνη της. Πρέπει να επικοινωνήσει με τον γιατρό για εξατομικευμένη εκτίμηση και ασφαλές πλάνο.

17Ηλικιωμένοι, πτώσεις και σύγχυση

Στους ηλικιωμένους, το Stilnox χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Η καταστολή μπορεί να είναι πιο έντονη, η διάρκεια δράσης πιο παρατεταμένη και ο κίνδυνος πτώσης μεγαλύτερος. Μια πτώση τη νύχτα, στον δρόμο προς την τουαλέτα ή το πρωί μετά τη λήψη, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό τραυματισμό ή κάταγμα.

Η ζολπιδέμη μπορεί επίσης να προκαλέσει ή να επιδεινώσει σύγχυση, διαταραχή μνήμης και αποπροσανατολισμό. Σε άτομα με άνοια ή ήπια γνωστική έκπτωση, η εικόνα μπορεί να παρερμηνευτεί ως «επιδείνωση της άνοιας», ενώ στην πραγματικότητα μπορεί να σχετίζεται με φάρμακο ή συνδυασμό φαρμάκων.

Η οικογένεια πρέπει να παρατηρεί αν μετά την έναρξη εμφανίζονται αστάθεια, αλλαγή συμπεριφοράς, νυχτερινές περιπλανήσεις, πτώσεις, αυξημένη υπνηλία ή επεισόδια που ο ασθενής δεν θυμάται. Σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται ιατρική επανεκτίμηση.

• Αυξημένος κίνδυνος πτώσεων και καταγμάτων.
• Πιθανή σύγχυση ή διαταραχή μνήμης.
• Μεγαλύτερη προσοχή σε πολυφαρμακία.
• Αποφυγή συνδυασμού με αλκοόλ ή άλλα κατασταλτικά.
• Χρήση μόνο όταν υπάρχει σαφής λόγος και σύντομο πλάνο.

18Ήπαρ, νεφρά και εξετάσεις αίματος

Η ζολπιδέμη μεταβολίζεται κυρίως στο ήπαρ. Αυτό σημαίνει ότι σε ηπατική δυσλειτουργία μπορεί να έχει ισχυρότερη ή πιο παρατεταμένη δράση. Σε ασθενείς με ιστορικό ηπατικής νόσου, αυξημένες τρανσαμινάσες, χρόνια κατανάλωση αλκοόλ ή πολυφαρμακία, η χρήση πρέπει να αξιολογείται πιο προσεκτικά.

Οι νεφροί δεν είναι το κύριο όργανο μεταβολισμού της ζολπιδέμης, αλλά η νεφρική δυσλειτουργία συχνά συνυπάρχει με ηλικία, κόπωση, αναιμία, διαταραχές ηλεκτρολυτών και πολυφαρμακία. Αυτά μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία σε υπνηλία, ζάλη ή σύγχυση.

Δεν υπάρχει συνήθης εξέταση αίματος για «επίπεδα Stilnox» στη ρουτίνα. Οι εξετάσεις που μπορεί να έχουν πρακτική αξία είναι εκείνες που βοηθούν να αξιολογηθούν αίτια αϋπνίας, κόπωσης, ζάλης ή κίνδυνοι από συνοδά νοσήματα. Η επιλογή τους γίνεται εξατομικευμένα.

19Stilnox σε σχέση με βενζοδιαζεπίνες και άλλα υπνωτικά

Το Stilnox δεν είναι κλασική βενζοδιαζεπίνη, αλλά η δράση του σχετίζεται με τους υποδοχείς GABA και έχει αρκετά κοινά σημεία ασφαλείας με τα ηρεμιστικά/υπνωτικά φάρμακα. Για αυτό χρειάζεται προσοχή σε αλκοόλ, οδήγηση, εξάρτηση, πτώσεις και συγχορήγηση με άλλα κατασταλτικά.

Σε σχέση με φάρμακα όπως Xanax, Tavor, Lexotanil ή Rivotril, το Stilnox χρησιμοποιείται κυρίως ως υπνωτικό και όχι ως αγχολυτικό ημέρας. Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να χρησιμοποιείται ελεύθερα. Ο κίνδυνος εξάρτησης, καταστολής και ατυχημάτων παραμένει.

Σε σχέση με άλλα υπνωτικά, η επιλογή εξαρτάται από το αν το πρόβλημα είναι η έναρξη ύπνου, οι νυχτερινές αφυπνίσεις, το πολύ πρωινό ξύπνημα, η υπνική άπνοια, το άγχος, η κατάθλιψη ή άλλη ιατρική κατάσταση. Ο γιατρός επιλέγει ανάλογα με το προφίλ του ασθενούς και όχι μόνο με βάση το «ποιο πιάνει πιο δυνατά».

Για ασφαλή πλοήγηση σε σχετικά άρθρα, δείτε ξανά τον συνολικό οδηγό Ηρεμιστικά και Αγχολυτικά.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

• Το Stilnox περιέχει ζολπιδέμη και χρησιμοποιείται για βραχυχρόνια αντιμετώπιση της αϋπνίας σε ενήλικες.
• Δρα γρήγορα και πρέπει να λαμβάνεται ακριβώς πριν τον ύπνο.
• Δεν πρέπει να λαμβάνεται αν δεν υπάρχουν 7–8 ώρες διαθέσιμες για ύπνο.
• Δεν πρέπει να επαναλαμβάνεται μέσα στην ίδια νύχτα χωρίς ιατρική οδηγία.
• Μπορεί να προκαλέσει υπνηλία, ζάλη, διαταραχές μνήμης και πτώσεις.
• Μπορεί να προκαλέσει σύνθετες συμπεριφορές ύπνου, όπως περπάτημα, φαγητό ή οδήγηση χωρίς ανάμνηση.
• Δεν συνδυάζεται με αλκοόλ.
• Χρειάζεται προσοχή με βενζοδιαζεπίνες, οπιοειδή, αντιισταμινικά και άλλα κατασταλτικά.
• Η παρατεταμένη χρήση αυξάνει τον κίνδυνο ανοχής, εξάρτησης και rebound αϋπνίας.
• Η αϋπνία που επιμένει χρειάζεται διερεύνηση της αιτίας και όχι απλή παράταση υπνωτικού.

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία