Ωμέγα-3 Λιπαρά Οξέα: EPA, DHA, Τριγλυκερίδια, Δοσολογία και Παρενέργειες

1Τι είναι τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα

Τα ωμέγα-3 είναι μία οικογένεια πολυακόρεστων λιπαρών οξέων. Συμμετέχουν στη δομή των κυτταρικών μεμβρανών και αποτελούν πρόδρομες ουσίες για μόρια που επηρεάζουν τη λειτουργία των αγγείων, των αιμοπεταλίων και της φλεγμονώδους απόκρισης.

Ο όρος «ωμέγα-3» δεν περιγράφει όμως μία μόνο ουσία. Περιλαμβάνει διαφορετικά λιπαρά οξέα, με διαφορετικές πηγές, μεταβολισμό και κλινική σημασία. Για την καθημερινή διατροφή ενδιαφέρουν κυρίως το ALA, το EPA και το DHA.

Τα ωμέγα-3 δεν είναι θαυματουργή θεραπεία και δεν αντικαθιστούν τη διατροφή, την απώλεια βάρους, τη ρύθμιση του σακχάρου, τη διακοπή καπνίσματος ή την κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Η μεγαλύτερη και πιο σαφής φαρμακολογική τους δράση αφορά τη μείωση των τριγλυκεριδίων όταν χρησιμοποιούνται σε κατάλληλη μορφή και θεραπευτική δόση.

2EPA, DHA και ALA: ποιες είναι οι διαφορές

Το ALA είναι απαραίτητο λιπαρό οξύ, επειδή ο οργανισμός δεν μπορεί να το συνθέσει. Το EPA και το DHA μπορούν να παραχθούν σε μικρό βαθμό από το ALA, αλλά η μετατροπή δεν είναι αρκετά αποτελεσματική ώστε να θεωρείται πάντα ισοδύναμη με την άμεση πρόσληψή τους.

Για αυτό, όταν ο στόχος είναι η πρόσληψη EPA και DHA, οι πιο πρακτικές πηγές είναι τα λιπαρά ψάρια, τα θαλασσινά και, όταν υπάρχει συγκεκριμένος λόγος, ένα κατάλληλο ιχθυέλαιο ή έλαιο μικροφυκών.

3Πώς διαφέρουν από τα ωμέγα-6 και τα ωμέγα-9

Τα ωμέγα-6 είναι επίσης πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και ορισμένα από αυτά είναι απαραίτητα για τον οργανισμό. Βρίσκονται σε φυτικά έλαια, ξηρούς καρπούς και σπόρους. Δεν είναι σωστό να χαρακτηρίζονται συνολικά ως «φλεγμονώδη» ή βλαβερά.

Η ποιότητα της συνολικής διατροφής έχει μεγαλύτερη σημασία από έναν απλοποιημένο αριθμητικό λόγο ωμέγα-6 προς ωμέγα-3. Η μείωση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και η αντικατάσταση κορεσμένων λιπαρών με ακόρεστα λιπαρά είναι πιο τεκμηριωμένη πρακτική από την προσπάθεια εξάλειψης των ωμέγα-6.

Τα ωμέγα-9, όπως το ελαϊκό οξύ του ελαιολάδου, είναι μονοακόρεστα λιπαρά οξέα. Είναι σημαντικά στο πλαίσιο της μεσογειακής διατροφής, αλλά δεν θεωρούνται απαραίτητα, επειδή ο οργανισμός μπορεί να τα συνθέσει.

4Ποιες τροφές περιέχουν ωμέγα-3

Οι πλουσιότερες φυσικές πηγές EPA και DHA είναι τα λιπαρά ψάρια. Η περιεκτικότητα διαφέρει ανάλογα με το είδος του ψαριού, την προέλευση, την εποχή και τον τρόπο εκτροφής ή αλίευσης.

Ο λιναρόσπορος και τα καρύδια είναι υγιεινές τροφές, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ισοδύναμα με το ψάρι όταν ο στόχος είναι η άμεση πρόσληψη EPA και DHA ή η θεραπεία αυξημένων τριγλυκεριδίων.

5Πόσο ψάρι χρειάζεται συνήθως

Για τον γενικό πληθυσμό, μία ισορροπημένη διατροφή που περιλαμβάνει περίπου δύο μερίδες ψαριού την εβδομάδα, με έμφαση στα λιπαρά ψάρια, αποτελεί πρακτικό τρόπο πρόσληψης EPA και DHA.

Η κατανάλωση ψαριού έχει διαφορετική διατροφική αξία από την κατάποση μιας κάψουλας. Το ψάρι παρέχει πρωτεΐνη, βιταμίνη D, σελήνιο, ιώδιο και άλλα θρεπτικά συστατικά και μπορεί να αντικαταστήσει τρόφιμα με περισσότερα κορεσμένα λιπαρά.

Δεν είναι απαραίτητο να καταναλώνονται ακριβά ή μεγάλα ψάρια. Η σαρδέλα, ο γαύρος και το σκουμπρί αποτελούν συχνά οικονομικές και ιδιαίτερα πλούσιες επιλογές. Στην κύηση και στα μικρά παιδιά χρειάζεται επιλογή ψαριών με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε υδράργυρο.

6Τροφή, κοινό συμπλήρωμα ή συνταγογραφούμενο φάρμακο

Ένα προϊόν που πωλείται χωρίς συνταγή δεν γίνεται φαρμακευτικά ισοδύναμο επειδή ο χρήστης καταναλώνει πολλές κάψουλες. Η φαρμακευτική μορφή, η καθαρότητα, η σταθερότητα, η ακριβής περιεκτικότητα και τα δεδομένα κλινικών μελετών είναι διαφορετικά.

7Πώς διαβάζουμε σωστά την ετικέτα

Το συχνότερο λάθος είναι να συγχέεται η συνολική ποσότητα ιχθυελαίου με την πραγματική ποσότητα EPA και DHA. Μία κάψουλα μπορεί να αναγράφει «1.000 mg fish oil», αλλά να περιέχει πολύ μικρότερη ποσότητα EPA και DHA.

Ελέγξτε επίσης αν οι ποσότητες αναφέρονται ανά κάψουλα ή ανά «μερίδα», η οποία μπορεί να περιλαμβάνει δύο ή περισσότερες κάψουλες. Η μορφή τριγλυκεριδίων, επανεστεροποιημένων τριγλυκεριδίων ή αιθυλεστέρων μπορεί να επηρεάζει την απορρόφηση, αλλά δεν αποδεικνύει από μόνη της ανώτερο κλινικό όφελος.

Η ετικέτα πρέπει να αναφέρει σαφώς τον κατασκευαστή, την ημερομηνία λήξης, τις συνθήκες φύλαξης, τα αλλεργιογόνα και την πλήρη σύνθεση. Πιστοποιήσεις ποιότητας μπορεί να είναι χρήσιμες, αλλά δεν μετατρέπουν ένα συμπλήρωμα σε εγκεκριμένο φάρμακο.

8Ποιος μπορεί να χρειάζεται συμπλήρωμα

Δεν υπάρχει γενική ανάγκη να λαμβάνει κάθε ενήλικας καθημερινά κάψουλες ιχθυελαίου. Η απόφαση εξαρτάται από τη διατροφή, την ηλικία, την κύηση, τα εργαστηριακά αποτελέσματα, το καρδιαγγειακό ιστορικό και τον συγκεκριμένο θεραπευτικό στόχο.

• Άτομα που δεν καταναλώνουν καθόλου ψάρια ή θαλασσινά.
• Χορτοφάγοι ή vegans που χρειάζονται άμεση πηγή DHA ή EPA από μικροφύκη.
• Έγκυες με ανεπαρκή πρόσληψη DHA, μετά από μαιευτική ή διαιτολογική αξιολόγηση.
• Ασθενείς στους οποίους ο ιατρός έχει ορίσει συγκεκριμένη θεραπευτική ένδειξη.

Η κόπωση, η κακή μνήμη, ο πόνος στις αρθρώσεις ή η μειωμένη αθλητική απόδοση δεν αποτελούν από μόνα τους ένδειξη για υψηλές δόσεις ωμέγα-3. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να έχουν πολλές διαφορετικές αιτίες και χρειάζονται κατάλληλη διερεύνηση.

9Ωμέγα-3 και τριγλυκερίδια

Η μείωση των τριγλυκεριδίων είναι η πιο τεκμηριωμένη μεταβολική δράση των EPA και DHA. Σε θεραπευτικές δόσεις, τα ωμέγα-3 μειώνουν την ηπατική παραγωγή και κυκλοφορία λιποπρωτεϊνών πλούσιων σε τριγλυκερίδια.

Η αντιμετώπιση δεν αρχίζει όμως από μία κάψουλα. Πριν επιλεγεί θεραπεία πρέπει να αξιολογούνται η κατανάλωση αλκοόλ, η ζάχαρη και οι απλοί υδατάνθρακες, το σωματικό βάρος, ο σακχαρώδης διαβήτης, ο υποθυρεοειδισμός, η νεφρική ή ηπατική νόσος και φάρμακα που μπορεί να αυξάνουν τα τριγλυκερίδια.

Τα πολύ υψηλά τριγλυκερίδια χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση, επειδή όσο αυξάνονται τόσο αυξάνεται και ο κίνδυνος οξείας παγκρεατίτιδας. Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει αυστηρή διαιτητική παρέμβαση, αποχή από αλκοόλ, ρύθμιση του διαβήτη και, ανάλογα με την περίπτωση, φιβράτη ή συνταγογραφούμενο ωμέγα-3.

10Συνταγογραφούμενα σκευάσματα ωμέγα-3

Τα συνταγογραφούμενα ωμέγα-3 περιέχουν τυποποιημένη και υψηλή συγκέντρωση δραστικής ουσίας. Η συνήθης θεραπευτική δόση για τα σκευάσματα που χρησιμοποιούνται στη μείωση τριγλυκεριδίων είναι περίπου 4 g ημερησίως, ανάλογα με το φάρμακο και την εγκεκριμένη ένδειξη.

Η δόση αυτή δεν πρέπει να αναπαράγεται αυθαίρετα με κοινές κάψουλες ιχθυελαίου. Μπορεί να απαιτούνταν μεγάλος αριθμός καψουλών, με πρόσληψη πρόσθετων συστατικών, μεταβλητή περιεκτικότητα και χωρίς την τεκμηρίωση του φαρμακευτικού προϊόντος.

Ορισμένα σκευάσματα περιέχουν EPA και DHA, ενώ το icosapent ethyl περιέχει καθαρισμένη μορφή EPA. Το τελευταίο έχει συγκεκριμένη ευρωπαϊκή ένδειξη σε επιλεγμένους ενήλικες που λαμβάνουν στατίνη, έχουν αυξημένα τριγλυκερίδια και υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο. Δεν είναι γενικό συμπλήρωμα πρόληψης.

Για τις διαθέσιμες κατηγορίες δείτε:
Φάρμακα για τριγλυκερίδια: φιβράτες, Omacor και Vazkepa.

11EPA μόνο ή συνδυασμός EPA και DHA

Τα σκευάσματα EPA και DHA δεν πρέπει να θεωρούνται μεταξύ τους ταυτόσημα. Μπορεί να έχουν διαφορετική επίδραση στα λιπίδια και δεν έχουν όλα τα ίδια δεδομένα για καρδιαγγειακά συμβάματα.

Οι συνδυασμοί EPA και DHA μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα τριγλυκερίδια, αλλά σε ορισμένους ασθενείς με πολύ υψηλές αρχικές τιμές μπορεί να αυξήσουν την LDL χοληστερόλη. Για αυτό η παρακολούθηση δεν πρέπει να περιορίζεται στα τριγλυκερίδια.

Το καθαρισμένο EPA, όπως το icosapent ethyl, συνήθως δεν προκαλεί την ίδια αύξηση LDL, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συμπλήρωμα με περισσότερο EPA έχει αποδεδειγμένη καρδιοπροστατευτική δράση. Τα αποτελέσματα μιας κλινικής μελέτης συγκεκριμένου φαρμάκου δεν μεταφέρονται αυτόματα σε όλα τα ιχθυέλαια.

Δείτε επίσης:
Vazkepa και icosapent ethyl: ενδείξεις, παρενέργειες και εξετάσεις.

12Καρδιαγγειακή πρόληψη: τι έχει αποδειχθεί και τι όχι

Η τακτική κατανάλωση ψαριού μέσα σε μία μεσογειακού τύπου διατροφή συνδέεται με καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία. Το όφελος πιθανότατα δεν οφείλεται μόνο στα ωμέγα-3, αλλά και στο συνολικό διατροφικό πρότυπο και στην αντικατάσταση λιγότερο υγιεινών τροφίμων.

Αντίθετα, οι μελέτες κοινών συμπληρωμάτων ιχθυελαίου για πρωτογενή πρόληψη εμφράγματος ή εγκεφαλικού έχουν δώσει μικτά ή ουδέτερα αποτελέσματα. Δεν υπάρχει επαρκής βάση για να συστήνεται συμπλήρωμα σε κάθε υγιή ενήλικα ως γενική «ασπίδα για την καρδιά».

Η LDL παραμένει βασικός αιτιολογικός και θεραπευτικός στόχος στην αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο. Σε ασθενείς που χρειάζονται μείωση LDL, τα ωμέγα-3 δεν αντικαθιστούν τη στατίνη, την εζετιμίμπη, τους αναστολείς PCSK9 ή άλλες τεκμηριωμένες θεραπείες.

13Εγκέφαλος, μνήμη, άγχος και κατάθλιψη

Το DHA αποτελεί σημαντικό δομικό συστατικό του εγκεφάλου. Αυτός ο βιολογικός ρόλος δεν σημαίνει όμως ότι τα συμπληρώματα DHA ή ιχθυελαίου βελτιώνουν τη μνήμη όλων των ενηλίκων ή προλαμβάνουν την άνοια.

Παρατηρητικές μελέτες έχουν συσχετίσει την κατανάλωση ψαριού με καλύτερη γνωστική υγεία, αλλά οι τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες συμπληρωμάτων σε υγιείς ηλικιωμένους ή ασθενείς με νόσο Alzheimer δεν έχουν δείξει σταθερό και κλινικά σημαντικό όφελος.

Στην κατάθλιψη έχουν αναφερθεί μικρές βελτιώσεις σε ορισμένες μελέτες, αλλά τα αποτελέσματα δεν είναι αρκετά ομοιόμορφα ώστε τα ωμέγα-3 να θεωρούνται αυτόνομη θεραπεία. Δεν πρέπει να αντικαθιστούν αντικαταθλιπτική αγωγή, ψυχοθεραπεία ή ψυχιατρική παρακολούθηση.

Υψηλές δόσεις για «καλύτερη συγκέντρωση», «brain fog» ή πρόληψη άνοιας δεν πρέπει να λαμβάνονται χωρίς σαφή ιατρική αιτιολόγηση.

14Αρθρώσεις, φλεγμονή και αυτοάνοσα νοσήματα

Τα EPA και DHA επηρεάζουν ορισμένους μεσολαβητές της φλεγμονώδους απόκρισης. Σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα έχουν μελετηθεί ως συμπληρωματική παρέμβαση και ορισμένες αναλύσεις δείχνουν μικρή βελτίωση πόνου, πρωινής δυσκαμψίας ή ανάγκης για αναλγητικά.

Το πιθανό αυτό όφελος δεν είναι σταθερό σε όλες τις μελέτες και δεν αποτελεί λόγο αντικατάστασης των τροποποιητικών αντιρευματικών φαρμάκων. Η ανεπαρκώς θεραπευμένη ρευματοειδής αρθρίτιδα μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη των αρθρώσεων.

Για τη νόσο Crohn, την ελκώδη κολίτιδα, τον λύκο, το άσθμα και άλλα αυτοάνοσα ή φλεγμονώδη νοσήματα δεν υπάρχει γενική ένδειξη λήψης 3–5 g EPA+DHA ως «αντιφλεγμονώδους πρωτοκόλλου».

Η φράση «μειώνει τη φλεγμονή» είναι βιολογικά εύλογη, αλλά δεν πρέπει να μετατρέπεται σε υπόσχεση θεραπείας για κάθε φλεγμονώδη νόσο.

15Διαβήτης, λιπώδες ήπαρ και αθλητική απόδοση

Στον σακχαρώδη διαβήτη, τα ωμέγα-3 μπορούν να μειώσουν τα τριγλυκερίδια, αλλά δεν αποτελούν θεραπεία της υπεργλυκαιμίας ή της αντίστασης στην ινσουλίνη. Δεν αντικαθιστούν τη μετφορμίνη, την ινσουλίνη, τους αγωνιστές GLP-1 ή άλλη κατάλληλη αγωγή.

Στο λιπώδες ήπαρ έχουν παρατηρηθεί αλλαγές σε ορισμένους δείκτες ή στην ποσότητα ηπατικού λίπους, αλλά τα δεδομένα δεν δικαιολογούν γενική σύσταση υψηλών δόσεων. Η απώλεια βάρους, η άσκηση, η μείωση αλκοόλ και η ρύθμιση σακχάρου και λιπιδίων παραμένουν βασικές παρεμβάσεις.

Στους αθλητές, ορισμένες μικρές μελέτες έχουν εξετάσει μυϊκό πόνο, αποκατάσταση ή δείκτες φλεγμονής. Δεν έχει αποδειχθεί όμως σταθερή βελτίωση δύναμης, αντοχής ή αγωνιστικής απόδοσης που να δικαιολογεί δόσεις 4–6 g ημερησίως.

16Κύηση, θηλασμός και παιδιά

Το DHA έχει ιδιαίτερη σημασία για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και του αμφιβληστροειδούς του εμβρύου και του βρέφους. Οι έγκυες συνιστάται να καταναλώνουν ψάρια με χαμηλή περιεκτικότητα σε υδράργυρο και να αποφεύγουν είδη με υψηλό φορτίο υδραργύρου.

Οι ευρωπαϊκές συστάσεις αναφέρονται συνήθως σε πρόσληψη περίπου 250 mg EPA+DHA ημερησίως για τους ενήλικες, με επιπλέον 100–200 mg DHA κατά την κύηση. Η ακριβής ανάγκη εξαρτάται από τη διατροφή και το μαιευτικό ιστορικό.

Η κύηση δεν αποτελεί ένδειξη για δόσεις πολλών γραμμαρίων. Ιχθυέλαια ή έλαια από συκώτι ψαριού μπορεί να περιέχουν βιταμίνη Α και δεν πρέπει να λαμβάνονται χωρίς έλεγχο της σύνθεσης, επειδή η υπερβολική προσχηματισμένη βιταμίνη Α είναι ανεπιθύμητη στην εγκυμοσύνη.

Στα παιδιά, τα συμπληρώματα δεν πρέπει να χορηγούνται για συγκέντρωση, σχολική επίδοση, συμπεριφορά ή ανάπτυξη χωρίς παιδιατρική αξιολόγηση. Η κατάλληλη δόση δεν υπολογίζεται απλώς ως μικρότερο ποσοστό της δόσης ενηλίκου.

17Πρακτικός οδηγός δοσολογίας

Οι αριθμοί της δοσολογίας πρέπει πάντα να αναφέρονται στο πραγματικό EPA και DHA και όχι στο συνολικό βάρος του ελαίου. Επίσης, η δόση ενός φαρμάκου δεν μπορεί να μεταφέρεται αυτομάτως σε διαφορετικό προϊόν.

18Υψηλές δόσεις και κολπική μαρμαρυγή

Μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες και μετα-αναλύσεις έδειξαν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κολπικής μαρμαρυγής σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο ή παράγοντες κινδύνου που λάμβαναν υψηλές δόσεις ωμέγα-3.

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Φαρμάκων περιγράφει δοσοεξαρτώμενη αύξηση του κινδύνου με σκευάσματα αιθυλεστέρων ωμέγα-3, με τον υψηλότερο παρατηρούμενο κίνδυνο στη δόση των 4 g ημερησίως. Η προειδοποίηση έχει ιδιαίτερη σημασία σε άτομα με προηγούμενο ιστορικό κολπικής μαρμαρυγής ή πτερυγισμού.

Συμπτώματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση είναι:

• νέο ή επίμονο αίσθημα παλμών,
• ακανόνιστος ή πολύ γρήγορος σφυγμός,
• δύσπνοια ή ανεξήγητη κόπωση,
• ζάλη, τάση λιποθυμίας ή συγκοπή,
• πόνος ή δυσφορία στο στήθος.

Η προειδοποίηση δεν σημαίνει ότι κάθε μικρή διατροφική πρόσληψη προκαλεί αρρυθμία. Αφορά κυρίως τη μακροχρόνια χρήση φαρμακολογικών δόσεων και ασθενείς με ήδη αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

19Αιμορραγία, αντιπηκτικά και χειρουργικές επεμβάσεις

Τα ωμέγα-3 μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία των αιμοπεταλίων, ιδιαίτερα σε μεγάλες δόσεις. Στα κοινά διατροφικά επίπεδα ο κίνδυνος σοβαρής αιμορραγίας φαίνεται χαμηλός, αλλά απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή όταν χρησιμοποιείται συνταγογραφούμενη υψηλή δόση μαζί με αντιθρομβωτική αγωγή.

Ο ιατρός πρέπει να γνωρίζει αν ο ασθενής λαμβάνει:

• Sintrom ή βαρφαρίνη,
• Eliquis, Xarelto, Pradaxa ή άλλο άμεσο αντιπηκτικό,
• Salospir ή άλλη ασπιρίνη για καρδιολογική ένδειξη,
• Plavix, Brilique ή άλλη αντιαιμοπεταλιακή αγωγή,
• συνδυασμό αντιπηκτικού και αντιαιμοπεταλιακού.

Η εξέταση INR χρησιμοποιείται κυρίως για την παρακολούθηση Sintrom ή βαρφαρίνης. Δεν αποτελεί γενική εξέταση παρακολούθησης για όλους όσοι παίρνουν ωμέγα-3 και δεν αξιολογεί αξιόπιστα τη δράση των νεότερων αντιπηκτικών.

Δεν πρέπει να διακόπτεται αυτόματα ένα συμπλήρωμα 7 ή 10 ημέρες πριν από κάθε επέμβαση. Ο χειρουργός, ο αναισθησιολόγος ή ο θεράπων ιατρός πρέπει να αποφασίσει με βάση τη δόση, το είδος της επέμβασης, την αντιπηκτική αγωγή και τον ατομικό αιμορραγικό κίνδυνο.

Σχετικός κεντρικός οδηγός:
Αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά: φάρμακα, αιμορραγία και εξετάσεις.

20Παρενέργειες, αλλεργίες και αλληλεπιδράσεις

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συνήθως ήπιες και αφορούν το πεπτικό σύστημα:

• ρέψιμο ή γεύση ψαριού,
• δυσπεψία, ναυτία ή βάρος στο στομάχι,
• διάρροια ή, σε ορισμένα φαρμακευτικά σκευάσματα, δυσκοιλιότητα,
• κοιλιακή δυσφορία.

Η λήψη μαζί με γεύμα μπορεί να βελτιώνει την ανοχή και την απορρόφηση ορισμένων μορφών. Οι κάψουλες δεν πρέπει να καταψύχονται ή να τρυπιούνται για να καλύπτεται η γεύση, εκτός αν αυτό επιτρέπεται ρητά από τις οδηγίες του προϊόντος.

Άτομα με αλλεργία σε ψάρια ή οστρακοειδή πρέπει να ελέγχουν την πηγή του ελαίου. Ο κίνδυνος αντίδρασης δεν είναι εύκολο να προβλεφθεί. Τα προϊόντα από μικροφύκη μπορεί να αποτελούν εναλλακτική λύση, αλλά χρειάζεται και πάλι έλεγχος των υπόλοιπων συστατικών.

Άμεση ιατρική εκτίμηση χρειάζεται σε δύσπνοια, οίδημα προσώπου ή φάρυγγα, εκτεταμένο εξάνθημα, μαύρα κόπρανα, αίμα στα ούρα, επίμονη ρινορραγία, έντονες ανεξήγητες μελανιές ή συμπτώματα αρρυθμίας.

21Εργαστηριακή παρακολούθηση και σωστή επιλογή προϊόντος

Η παρακολούθηση εξαρτάται από την ένδειξη. Ένας υγιής άνθρωπος που καταναλώνει ψάρι ή λαμβάνει χαμηλή συμπληρωματική δόση δεν χρειάζεται ειδικό πρόγραμμα εξετάσεων μόνο λόγω των ωμέγα-3.

Σε θεραπεία υψηλών τριγλυκεριδίων μπορεί να ζητηθούν:

Ο λεγόμενος Omega-3 Index δεν αποτελεί απαραίτητη εξέταση ρουτίνας για τον γενικό πληθυσμό και δεν χρειάζεται να χρησιμοποιείται ως εμπορικός στόχος ώστε να αυξάνεται αυθαίρετα η δόση.

Κριτήρια επιλογής κοινού συμπληρώματος

• Σαφής αναγραφή EPA και DHA ανά ημερήσια δόση.
• Επωνυμία και στοιχεία υπεύθυνου κατασκευαστή.
• Έλεγχος ημερομηνίας λήξης και σωστή φύλαξη μακριά από θερμότητα και φως.
• Συσκευασία που περιορίζει την οξείδωση.
• Ανεξάρτητος έλεγχος καθαρότητας, όπου υπάρχει διαθέσιμη αξιόπιστη πιστοποίηση.
• Αποφυγή προϊόντων που υπόσχονται θεραπεία κατάθλιψης, αυτοάνοσου, διαβήτη ή άνοιας.

Για λιπιδαιμικό έλεγχο μπορείτε να δείτε τον
Κατάλογο Εξετάσεων  ή να προγραμματίσετε  ραντεβού στο εργαστήριο.

22Συχνές ερωτήσεις και τελικό συμπέρασμα

Έλεγχος τριγλυκεριδίων και λιπιδαιμικού προφίλ

Για τριγλυκερίδια, ολική χοληστερόλη, LDL, HDL, non-HDL, γλυκόζη, HbA1c, TSH, ALT και AST μπορείτε να δείτε τον κατάλογο εξετάσεων ή να προγραμματίσετε αιμοληψία.

+30 22310 66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Επιστημονικές πηγές

1. NIH Office of Dietary Supplements – Omega-3 Fatty Acids: Health Professional Fact Sheet
   https://ods.od.nih.gov/factsheets/Omega3FattyAcids-HealthProfessional/
2. American Heart Association – Fish and Omega-3 Fatty Acids
   https://www.heart.org/en/healthy-living/healthy-eating/eat-smart/fats/fish-and-omega-3-fatty-acids
3. American Heart Association – Prescription Omega-3 Fatty Acids for Hypertriglyceridemia
   https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIR.0000000000000709
4. European Medicines Agency – Omega-3-acid ethyl ester medicines and dose-dependent risk of atrial fibrillation
   https://www.ema.europa.eu/en/medicines/dhpc/omega-3-fatty-acid-ethyl-esters
5. European Medicines Agency – Vazkepa: Product Information
   https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/vazkepa-epar-product-information_en.pdf
6. European Society of Cardiology – 2025 Focused Update of the ESC/EAS Guidelines for Dyslipidaemias
   https://www.escardio.org/Guidelines/Clinical-Practice-Guidelines/Focused-Update-on-Dyslipidaemias
7. European Food Safety Authority – Safety of EPA, DHA and DPA
   https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/2815