Fucithalmic Κολλύριο: Επιπεφυκίτιδα, Χρήση, Δοσολογία και Παρενέργειες

1Τι είναι το Fucithalmic

Το Fucithalmic είναι αντιβιοτικό φάρμακο για τοπική χρήση στον οφθαλμό. Η δραστική ουσία του είναι το φουσιδικό οξύ, ένα αντιμικροβιακό που δρα εναντίον συγκεκριμένων βακτηρίων.

Η μορφή του είναι πιο παχύρρευστη από ένα συνηθισμένο υδαρές κολλύριο. Αυτό επιτρέπει στο φάρμακο να παραμένει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην επιφάνεια του ματιού και συνδέεται με το πρακτικό σχήμα των δύο εφαρμογών ημερησίως.

Το βασικό σημείο είναι ότι πρόκειται για αντιβιοτικό. Επομένως έχει θέση όταν η αιτία είναι βακτηριακή και ο μικροοργανισμός είναι ευαίσθητος στο φουσιδικό οξύ. Δεν είναι γενικό κολλύριο για ερυθρότητα, φαγούρα ή δάκρυα.

2Τι περιέχει και πώς δρα

Το Fucithalmic περιέχει φουσιδικό οξύ 1% w/w, δηλαδή 10 mg δραστικής ουσίας ανά γραμμάριο του οφθαλμικού εναιωρήματος.

Το φουσιδικό οξύ παρεμβαίνει στη σύνθεση πρωτεϊνών των βακτηρίων. Η δράση του είναι ιδιαίτερα σημαντική απέναντι σε Gram-θετικούς μικροοργανισμούς και κυρίως σε σταφυλόκοκκους, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι καλύπτει κάθε πιθανό μικρόβιο που μπορεί να προκαλέσει λοίμωξη στο μάτι.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η αποτυχία μιας θεραπείας δεν πρέπει να οδηγεί αυτομάτως σε περισσότερες σταγόνες ή μεγαλύτερη διάρκεια. Μπορεί να υπάρχει διαφορετική αιτία, ανθεκτικό βακτήριο ή ακόμη και μη λοιμώδης πάθηση.

3Σε ποιες λοιμώξεις χρησιμοποιείται

Σύμφωνα με την ελληνική Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος, το Fucithalmic ενδείκνυται για λοιμώξεις του οφθαλμού που προκαλούνται από μικροοργανισμούς ευαίσθητους στο φουσιδικό οξύ.

• Βακτηριακή επιπεφυκίτιδα
• Βλεφαρίτιδα μικροβιακής αιτιολογίας
• Χαλάζιο όταν συνυπάρχει κατάλληλη λοιμώδης ένδειξη
• Κερατίτιδα από ευαίσθητους μικροοργανισμούς
• Δακρυοκυστίτιδα

Η αναφορά μιας πάθησης στην ΠΧΠ δεν σημαίνει ότι κάθε περιστατικό αυτής της πάθησης χρειάζεται Fucithalmic. Για παράδειγμα, ένα τυπικό χαλάζιο είναι συχνά απόφραξη και φλεγμονή αδένα και όχι απλή βακτηριακή λοίμωξη που θεραπεύεται με αντιβιοτικό.

4Fucithalmic και βακτηριακή επιπεφυκίτιδα

Η επιπεφυκίτιδα είναι μία από τις συχνότερες αιτίες για τις οποίες κάποιος αναζητά αντιβιοτικό κολλύριο. Όμως η ερυθρότητα του ματιού μπορεί να οφείλεται σε βακτήρια, ιούς, αλλεργία, ξηροφθαλμία, ερεθισμό ή άλλη οφθαλμική πάθηση.

Στη βακτηριακή επιπεφυκίτιδα μπορεί να υπάρχει:

• κοκκίνισμα του ματιού,
• παχύρρευστη ή πυώδης έκκριση,
• βλέφαρα που κολλούν μετά τον ύπνο,
• αίσθημα ξένου σώματος ή ήπιο τσούξιμο.

Αυτά τα σημεία δεν αποτελούν από μόνα τους εργαστηριακή απόδειξη βακτηριακής λοίμωξης. Η κλινική εικόνα και η εξέταση καθορίζουν αν χρειάζεται αντιβιοτικό.

Αντίθετα, έντονος κνησμός και συνήθως αμφοτερόπλευρη συμπτωματολογία στρέφουν περισσότερο προς αλλεργική αιτία. Δείτε επίσης τον οδηγό για την αλλεργική επιπεφυκίτιδα.

5Πότε δεν είναι κατάλληλο για κόκκινο μάτι

Το Fucithalmic δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως αυτόματη λύση για οποιοδήποτε κόκκινο μάτι.

Δεν θεραπεύει:

• ιογενή επιπεφυκίτιδα,
• αλλεργική επιπεφυκίτιδα,
• ξηροφθαλμία,
• απλό ερεθισμό από σκόνη, καπνό ή χημικούς παράγοντες,
• ερπητική κερατίτιδα,
• μη βακτηριακές παθήσεις του κερατοειδούς.

Η χρήση παλαιού αντιβιοτικού κολλυρίου που είχε περισσέψει από προηγούμενο επεισόδιο μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση.

6Βλεφαρίτιδα, χαλάζιο και δακρυοκυστίτιδα

Η ελληνική ΠΧΠ περιλαμβάνει μεταξύ των ενδείξεων τη βλεφαρίτιδα, το χαλάζιο και τη δακρυοκυστίτιδα όταν προκαλούνται από ευαίσθητους μικροοργανισμούς.

Βλεφαρίτιδα: μπορεί να σχετίζεται με σταφυλοκοκκική αποίκιση, δυσλειτουργία των μεϊβομιανών αδένων, σμηγματορροϊκή δερματίτιδα ή συνδυασμό παραγόντων. Επομένως το αντιβιοτικό δεν αποτελεί λύση για κάθε μορφή.

Χαλάζιο: συχνά είναι αποτέλεσμα απόφραξης μεϊβομιανού αδένα και χρόνιας φλεγμονής. Η παρουσία του από μόνη της δεν σημαίνει ότι απαιτείται αντιβιοτικό.

Δακρυοκυστίτιδα: ο πόνος, η ερυθρότητα και το πρήξιμο στην περιοχή κοντά στην εσωτερική γωνία του ματιού απαιτούν ιατρική αξιολόγηση, επειδή σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται διαφορετική ή συστηματική θεραπεία.

7Fucithalmic και κερατίτιδα

Παρότι η ελληνική ΠΧΠ αναφέρει την κερατίτιδα από ευαίσθητους μικροοργανισμούς στις ενδείξεις, ο όρος «κερατίτιδα» περιλαμβάνει διαφορετικές και δυνητικά σοβαρές παθήσεις.

Ιδιαίτερα αν υπάρχουν πόνος, φωτοφοβία, μείωση της όρασης, θόλωση του κερατοειδούς ή χρήση φακών επαφής, απαιτείται άμεση οφθαλμολογική εξέταση.

Η κερατίτιδα μπορεί να είναι βακτηριακή, ιογενής — συμπεριλαμβανομένου του έρπητα — μυκητιασική ή μη λοιμώδης. Η αντιμετώπιση διαφέρει ουσιαστικά μεταξύ αυτών των αιτιών.

8Μορφές και περιεκτικότητα

Το Fucithalmic περιέχει 1% w/w φουσιδικό οξύ.

Η μορφή του σωληναρίου περιέχει χλωριούχο βενζαλκώνιο ως έκδοχο με γνωστή δράση.

9Δοσολογία

Η εγκεκριμένη δοσολογία στην ελληνική ΠΧΠ είναι:

Η ακριβής χρήση πρέπει να ακολουθεί την ιατρική οδηγία και το φύλλο οδηγιών του συγκεκριμένου προϊόντος.

Δεν υπάρχει λόγος να αυξάνεται αυθαίρετα η συχνότητα επειδή το μάτι παραμένει κόκκινο. Εάν η εικόνα δεν βελτιώνεται, το σημαντικό είναι να επανεκτιμηθεί η διάγνωση.

10Πόσες ημέρες χρησιμοποιείται

Η ελληνική ΠΧΠ δεν δίνει έναν ίδιο προκαθορισμένο αριθμό ημερών για κάθε ασθενή. Αναφέρει ότι η θεραπεία πρέπει να συνεχίζεται για δύο ημέρες αφότου το μάτι επανέλθει στη φυσιολογική του κατάσταση.

Αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει:

• να διακόπτεται αυθαίρετα αμέσως μόλις μειωθούν τα συμπτώματα,
• να συνεχίζεται για πολλές ημέρες χωρίς λόγο,
• να επαναλαμβάνεται συχνά χωρίς νέα ιατρική εκτίμηση.

Η παρατεταμένη ή επαναλαμβανόμενη χρήση αντιβιοτικού μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη βακτηριακής αντοχής.

11Πώς μπαίνουν σωστά οι σταγόνες

1. Πλύνετε καλά τα χέρια.
2. Γείρετε το κεφάλι προς τα πίσω.
3. Τραβήξτε απαλά το κάτω βλέφαρο ώστε να δημιουργηθεί ένας μικρός θύλακος.
4. Κρατήστε το σωληνάριο πάνω από το μάτι χωρίς να ακουμπήσει το άκρο του στο μάτι, στο βλέφαρο ή σε άλλη επιφάνεια.
5. Ενσταλάξτε μία σταγόνα στον επιπεφυκοτικό σάκο.
6. Κλείστε απαλά το μάτι.
7. Κλείστε καλά το σωληνάριο μετά τη χρήση.

Το Fucithalmic βγαίνει ως παχύρρευστη σταγόνα και στη συνέχεια γίνεται περισσότερο ρευστό μέσα στο μάτι.

Μπορεί να εμφανιστεί προσωρινή θόλωση της όρασης αμέσως μετά την εφαρμογή. Περιμένετε να αποκατασταθεί πλήρως η όραση πριν οδηγήσετε ή χειριστείτε μηχανήματα.

12Χρήση σε παιδιά και βρέφη

Το φουσιδικό οξύ σε οφθαλμική μορφή χρησιμοποιείται και στον παιδιατρικό πληθυσμό όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη. Τα διαθέσιμα δεδομένα ασφάλειας δεν δείχνουν ουσιαστική διαφοροποίηση του προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών μεταξύ παιδιών και ενηλίκων.

Στα παιδιά, ωστόσο, η διάγνωση έχει ιδιαίτερη σημασία. Εκκρίσεις από το μάτι σε νεογνό ή μικρό βρέφος δεν πρέπει να θεωρούνται αυτόματα «απλή επιπεφυκίτιδα», καθώς μπορεί να υπάρχουν άλλες αιτίες που χρειάζονται παιδιατρική ή οφθαλμολογική αξιολόγηση.

Η χορήγηση σε παιδί πρέπει να γίνεται σύμφωνα με την οδηγία του παιδιάτρου ή του οφθαλμιάτρου.

13Φακοί επαφής

Οι φακοί επαφής δεν πρέπει να φοριούνται κατά τη διάρκεια της ενεργού οφθαλμικής λοίμωξης και της θεραπείας με Fucithalmic.

Η μικροκρυσταλλική μορφή του φουσιδικού οξέος μπορεί να επηρεάσει τον φακό ή τον κερατοειδή, ενώ το χλωριούχο βενζαλκώνιο μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και να αποχρωματίσει μαλακούς φακούς επαφής.

Οι φακοί πρέπει να παραμένουν εκτός μέχρι να έχουν υποχωρήσει τα συμπτώματα της λοίμωξης και να έχει δοθεί η κατάλληλη οδηγία για επαναχρησιμοποίησή τους.

Ένα κόκκινο και επώδυνο μάτι σε χρήστη φακών επαφής απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή λόγω του κινδύνου κερατίτιδας.

14Συχνές παρενέργειες

Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι τοπικές και παροδικές.

• παροδική θόλωση της όρασης,
• κάψιμο ή τσούξιμο στο μάτι,
• πόνος στο σημείο εφαρμογής,
• κνησμός,
• ερεθισμός ή δυσφορία γύρω από το μάτι.

Λιγότερο συχνά μπορεί να εμφανιστούν:

• οίδημα βλεφάρου,
• αυξημένη δακρύρροια,
• εξάνθημα,
• αντίδραση υπερευαισθησίας.

Σε κλινικά δεδομένα του προϊόντος, οι αντιδράσεις στο σημείο εφαρμογής αποτελούν τις συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.

15Αλλεργική αντίδραση και σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες

Σπανιότερα έχουν αναφερθεί αλλεργικές αντιδράσεις, όπως κνίδωση, εξάνθημα ή αγγειοοίδημα.

Επίσης χρειάζεται επανεκτίμηση αν η επιπεφυκίτιδα ή η ερυθρότητα επιδεινώνονται αντί να βελτιώνονται.

16Αντενδείξεις και προφυλάξεις

Το Fucithalmic δεν πρέπει να χρησιμοποιείται όταν υπάρχει γνωστή υπερευαισθησία στο φουσιδικό οξύ ή σε κάποιο από τα έκδοχα του προϊόντος.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται:

• σε επαναλαμβανόμενες θεραπείες με φουσιδικό οξύ,
• σε παρατεταμένη χρήση χωρίς επανεκτίμηση,
• σε υποτροπιάζουσες οφθαλμικές λοιμώξεις,
• όταν υπάρχει πόνος ή διαταραχή όρασης,
• σε χρήστες φακών επαφής,
• όταν η αρχική διάγνωση δεν είναι σαφής.

Η επαναλαμβανόμενη χρήση μπορεί να συμβάλει στην επιλογή ανθεκτικών βακτηρίων.

17Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Η συστηματική έκθεση στο φουσιδικό οξύ μετά από οφθαλμική εφαρμογή είναι πολύ μικρή.

Σύμφωνα με την τεκμηρίωση του προϊόντος, δεν αναμένονται επιδράσεις κατά την εγκυμοσύνη λόγω της αμελητέας συστηματικής έκθεσης και το οφθαλμικό φουσιδικό οξύ μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη.

Αντίστοιχα, δεν αναμένονται επιδράσεις στο θηλάζον βρέφος και μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά τον θηλασμό.

Παρόλα αυτά, στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό είναι προτιμότερο κάθε φαρμακευτική αγωγή να χρησιμοποιείται για συγκεκριμένο λόγο και με ενημέρωση του θεράποντος ιατρού.

18Άλλα κολλύρια και αλληλεπιδράσεις

Δεν έχουν πραγματοποιηθεί ειδικές μελέτες αλληλεπιδράσεων για το Fucithalmic. Οι συστηματικές αλληλεπιδράσεις θεωρούνται απίθανες λόγω της πολύ μικρής συστηματικής απορρόφησης από την οφθαλμική χρήση.

Εάν χρησιμοποιούνται περισσότερα από ένα οφθαλμικά φάρμακα, πρέπει να ακολουθείται η σειρά και το χρονικό διάστημα μεταξύ των εφαρμογών που έχει υποδείξει ο οφθαλμίατρος ή ο φαρμακοποιός.

Μην προσθέτετε μόνοι σας δεύτερο αντιβιοτικό ή κολλύριο που περιέχει κορτικοστεροειδές επειδή το πρώτο φάρμακο «δεν έδρασε γρήγορα».

19Fucithalmic ή Tobrex;

Και τα δύο είναι οφθαλμικά αντιβιοτικά, αλλά περιέχουν διαφορετική δραστική ουσία.

Δεν υπάρχει γενικός κανόνας ότι το ένα είναι «πιο δυνατό» από το άλλο. Η επιλογή εξαρτάται από το πιθανό μικρόβιο, την εντόπιση της λοίμωξης, την κλινική εικόνα, προηγούμενες θεραπείες και ενδεχομένως τη μικροβιολογική ευαισθησία.

Δείτε αναλυτικά: Tobrex – Χρήσεις, Δοσολογία και Παρενέργειες →

20Fucithalmic ή Tobradex;

Η διαφορά είναι ακόμη σημαντικότερη εδώ.

• Fucithalmic: περιέχει μόνο αντιβιοτικό, το φουσιδικό οξύ.
• Tobradex: περιέχει το αντιβιοτικό τομπραμυκίνη μαζί με δεξαμεθαζόνη, δηλαδή κορτικοστεροειδές.

Το Tobradex επομένως δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν απλή εναλλακτική ενός αντιβιοτικού κολλυρίου. Η κορτιζόνη μπορεί να μειώνει τη φλεγμονή, αλλά σε λανθασμένη ένδειξη μπορεί να συγκαλύψει ή να επιδεινώσει ορισμένες λοιμώξεις.

Δεν πρέπει να γίνεται αντικατάσταση Fucithalmic, Tobrex και Tobradex χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική διάγνωση.

Δείτε αναλυτικά: Tobradex – Χρήσεις και Παρενέργειες →

21Αντοχή, καλλιέργεια και πότε χρειάζεται οφθαλμίατρος

Όπως συμβαίνει με όλα τα αντιβιοτικά, η παρατεταμένη ή επαναλαμβανόμενη χρήση φουσιδικού οξέος μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανάπτυξης βακτηριακής αντοχής.

Καλλιέργεια ή μικροβιολογικός έλεγχος του οφθαλμικού εκκρίματος δεν απαιτείται σε κάθε απλή επιπεφυκίτιδα. Μπορεί όμως να εξεταστεί σε επίμονες, σοβαρές, υποτροπιάζουσες ή ασυνήθιστες λοιμώξεις και όταν η αρχική θεραπεία αποτυγχάνει.

Το Fucithalmic είναι χρήσιμο όταν η ένδειξη είναι σωστή. Το σημαντικότερο δεν είναι να βρεθεί «το πιο δυνατό κολλύριο», αλλά να διαγνωστεί σωστά η αιτία του κόκκινου ή ερεθισμένου ματιού.

22Συχνές ερωτήσεις

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

1. 
   FUCITHALMIC – Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος, ελληνική καταχώρηση
   
2. 
   Γαληνός – FUCITHALMIC 1%: ενδείξεις, δοσολογία και οδηγίες χρήσης
   
3. 
   Γαληνός – FUCITHALMIC 1%: αντενδείξεις, προφυλάξεις, κύηση και γαλουχία
   
4. 
   Electronic Medicines Compendium – Fucithalmic 1% w/w Viscous Eye Drops, SmPC
   
5. 
   NICE Clinical Knowledge Summaries – Infective conjunctivitis