Ludiomil (Μαπροτιλίνη): Δοσολογία, Άγχος, Κατάθλιψη, Παρενέργειες και Εξετάσεις

1Τι είναι το Ludiomil

Το Ludiomil είναι εμπορική ονομασία της υδροχλωρικής μαπροτιλίνης. Ανήκει στα αντικαταθλιπτικά και, λόγω της τετρακυκλικής χημικής δομής της, χαρακτηρίζεται ως τετρακυκλικό αντικαταθλιπτικό. Φαρμακολογικά παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με τα παλαιότερα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά.

Στην ταξινόμηση ATC έχει τον κωδικό N06AA21 και εντάσσεται στους μη εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης μονοαμινών.

Στην ελληνική αγορά καταγράφονται δισκία Ludiomil 25 mg, 50 mg και 75 mg. Πρόκειται για συνταγογραφούμενο φάρμακο και βρίσκεται στον Θετικό Κατάλογο συνταγογραφούμενων φαρμάκων.

2Ποιες είναι οι ενδείξεις του Ludiomil στην Ελλάδα

Η εγκεκριμένη ελληνική ένδειξη είναι σαφής:

Αυτό είναι σημαντικό γιατί το Ludiomil δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως φάρμακο εγκεκριμένο γενικά για κάθε μορφή αγχώδους διαταραχής. Το άγχος στην επίσημη ένδειξη αφορά κυρίως άγχος που συνυπάρχει με την κατάθλιψη.

Επίσης, δεν είναι βενζοδιαζεπίνη όπως η αλπραζολάμη ή η διαζεπάμη και δεν αποτελεί θεραπεία άμεσης ανακούφισης μιας κρίσης άγχους.

3Πώς δρα η μαπροτιλίνη

Η μαπροτιλίνη δρα κυρίως αναστέλλοντας την επαναπρόσληψη της νοραδρεναλίνης στις νευρικές συνάψεις. Με αυτόν τον τρόπο αυξάνεται η διαθεσιμότητα της νοραδρεναλίνης σε περιοχές του κεντρικού νευρικού συστήματος που συμμετέχουν στη ρύθμιση της διάθεσης.

Η επίδρασή της στην επαναπρόσληψη της σεροτονίνης είναι πολύ μικρότερη από εκείνη πολλών άλλων αντικαταθλιπτικών. Παράλληλα, έχει δράσεις σε άλλους υποδοχείς που εξηγούν ορισμένες από τις παρενέργειές της, όπως υπνηλία, ξηροστομία, δυσκοιλιότητα και ορθοστατική υπόταση.

Η φαρμακολογική δράση αρχίζει από τις πρώτες δόσεις, αλλά η κλινική αντικαταθλιπτική βελτίωση απαιτεί χρόνο.

4Ludiomil: δοσολογία

Η δοσολογία καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, την ηλικία, την ανταπόκριση, τις ανεπιθύμητες ενέργειες και τα συνοδά προβλήματα υγείας.

Σύμφωνα με την ελληνική Περίληψη Χαρακτηριστικών του Προϊόντος:

• το συνιστώμενο θεραπευτικό εύρος είναι συνήθως 75–150 mg ημερησίως,
• η έναρξη μπορεί να γίνει με 25 mg μία έως τρεις φορές την ημέρα ή με 75 mg μία φορά την ημέρα, ανάλογα με τον ασθενή,
• η δόση αυξάνεται σταδιακά μέχρι την αποτελεσματική δόση,
• δόσεις πάνω από 150 mg ημερησίως δεν ενδείκνυνται.

5Ηλικιωμένοι, ήπαρ και νεφρική λειτουργία

Σε άτομα άνω των 60 ετών χρησιμοποιούνται γενικά χαμηλότερες δόσεις. Η ελληνική ΠΧΠ αναφέρει ως αρχική δόση στους ηλικιωμένους τα 25 mg μία φορά ημερησίως, με προσεκτική σταδιακή αύξηση όταν χρειάζεται.

Σε ήπια έως μέτρια ηπατική ή νεφρική δυσλειτουργία απαιτείται προσοχή. Το Ludiomil δεν πρέπει να χορηγείται σε ασθενείς με σοβαρή ηπατική ή σοβαρή νεφρική ανεπάρκεια.

Η ηλικία, η λειτουργία ήπατος και νεφρών και η συγχορήγηση άλλων φαρμάκων μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την ασφάλεια της θεραπείας.

6Πώς λαμβάνεται το Ludiomil

Τα δισκία λαμβάνονται ολόκληρα με επαρκή ποσότητα νερού. Η ημερήσια δόση μπορεί, ανάλογα με την ιατρική οδηγία, να χωρίζεται μέσα στην ημέρα ή να χορηγείται ως μία δόση.

Επειδή σε αρκετούς ασθενείς προκαλεί υπνηλία, ο γιατρός μπορεί να προσαρμόσει μεγαλύτερο μέρος της δόσης προς το βράδυ. Αυτό όμως δεν πρέπει να γίνεται αυθαίρετα.

Αν ξεχαστεί μία δόση, δεν πρέπει να λαμβάνεται διπλή δόση για αναπλήρωση χωρίς συγκεκριμένη ιατρική οδηγία.

7Πότε αρχίζει να δρα

Το Ludiomil δεν λειτουργεί όπως ένα ηρεμιστικό που προκαλεί άμεση ανακούφιση. Κάποιες επιδράσεις, όπως η υπνηλία, μπορεί να εμφανιστούν από τις πρώτες ημέρες, όμως η αντικαταθλιπτική ανταπόκριση εξελίσσεται σταδιακά.

Στις πρώτες εβδομάδες ο ασθενής μπορεί να μην αισθάνεται ακόμη σαφή βελτίωση. Για τον λόγο αυτό η θεραπεία δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται αποτυχημένη μετά από λίγες μόνο ημέρες και η δόση δεν πρέπει να αυξάνεται αυθαίρετα.

Στην αρχή της θεραπείας και μετά από αλλαγές της δόσης χρειάζεται ιδιαίτερη κλινική παρακολούθηση.

8Ludiomil για άγχος και υπνηλία

Η μαπροτιλίνη μπορεί να μειώσει το άγχος όταν αυτό αποτελεί μέρος μιας καταθλιπτικής εικόνας. Αυτός είναι και ο λόγος που η ελληνική ένδειξη αναφέρει ειδικά την κατάθλιψη που συνοδεύεται από άγχος ή ψυχοκινητική ανησυχία.

Παράλληλα, η κατασταλτική της δράση μπορεί να προκαλέσει υπνηλία. Η υπνηλία δεν σημαίνει ότι το φάρμακο είναι απλώς «ηρεμιστικό» ούτε ότι πρέπει να χρησιμοποιείται ως υπνωτικό χωρίς αντικαταθλιπτική ένδειξη.

Ιδιαίτερα τις πρώτες ημέρες, ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει πώς τον επηρεάζει πριν οδηγήσει ή χειριστεί μηχανήματα.

9Συχνές παρενέργειες

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να είναι εντονότερες στην αρχή και σε ορισμένους ασθενείς να μειώνονται καθώς ο οργανισμός προσαρμόζεται.

Μεταξύ των παρενεργειών που μπορεί να εμφανιστούν περιλαμβάνονται:

• υπνηλία ή κόπωση,
• ζάλη,
• ξηροστομία,
• δυσκοιλιότητα,
• θάμβος όρασης,
• πονοκέφαλος,
• τρόμος,
• ορθοστατική υπόταση,
• ταχυκαρδία ή αίσθημα παλμών,
• δυσκολία στην ούρηση,
• αυξημένη εφίδρωση.

Η εμφάνιση μιας παρενέργειας δεν σημαίνει πάντα ότι πρέπει να διακοπεί το φάρμακο. Η σοβαρότητα, η διάρκεια και το ιστορικό του ασθενούς καθορίζουν την αντιμετώπιση.

10Ποιες παρενέργειες χρειάζονται άμεση αξιολόγηση

Άμεση ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν εμφανιστούν συμπτώματα όπως:

• λιποθυμία ή έντονη ζάλη,
• σοβαρές ταχυπαλμίες ή ακανόνιστος καρδιακός ρυθμός,
• σπασμός,
• έντονη σύγχυση ή ασυνήθιστη διέγερση,
• σοβαρή αλλεργική αντίδραση,
• σημαντική κατακράτηση ούρων,
• κιτρίνισμα δέρματος ή ματιών,
• έντονη επιδείνωση της διάθεσης ή εμφάνιση αυτοκτονικών σκέψεων.

Η κλινική παρακολούθηση είναι ιδιαίτερα σημαντική στην έναρξη της αντικαταθλιπτικής θεραπείας και μετά από αλλαγές της δόσης.

11Ludiomil, καρδιά και ΗΚΓ

Η μαπροτιλίνη απαιτεί μεγαλύτερη καρδιολογική προσοχή από πολλά νεότερα αντικαταθλιπτικά. Αντενδείκνυται, μεταξύ άλλων, σε ασθενείς με πρόσφατο έμφραγμα του μυοκαρδίου, διαταραχή καρδιακής αγωγιμότητας ή συγγενές σύνδρομο παρατεταμένου QT.

Ο γιατρός μπορεί να κρίνει απαραίτητο ένα ΗΚΓ πριν ή κατά τη διάρκεια της θεραπείας, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερη ηλικία, σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο ή όταν συγχορηγούνται άλλα φάρμακα που επηρεάζουν τον καρδιακό ρυθμό.

Η υποκαλιαιμία και η υπομαγνησιαιμία μπορούν επίσης να αυξήσουν τον αρρυθμιολογικό κίνδυνο σε ευάλωτους ασθενείς, γι’ αυτό σε επιλεγμένες περιπτώσεις έχει σημασία ο έλεγχος ηλεκτρολυτών.

12Μαπροτιλίνη και κίνδυνος σπασμών

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά ασφαλείας της μαπροτιλίνης είναι ότι μπορεί να μειώσει τον ουδό εμφάνισης σπασμών.

Το Ludiomil αντενδείκνυται σε ασθενείς με σπασμωδική διαταραχή ή καταστάσεις που μειώνουν σημαντικά τον ουδό σπασμών. Ο κίνδυνος μπορεί να αυξηθεί επίσης με ορισμένα άλλα φάρμακα ή σε καταστάσεις δηλητηρίασης από αλκοόλ, υπνωτικά, αναλγητικά ή ψυχοτρόπα.

Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητο ο γιατρός να γνωρίζει ολόκληρη τη φαρμακευτική αγωγή και το ιστορικό του ασθενούς.

13Ξηροστομία, δυσκοιλιότητα και αντιχολινεργικές επιδράσεις

Όπως αρκετά παλαιότερα αντικαταθλιπτικά, η μαπροτιλίνη μπορεί να προκαλέσει αντιχολινεργικές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Οι πιο χαρακτηριστικές είναι:

• ξηροστομία,
• δυσκοιλιότητα,
• θάμβος όρασης,
• κατακράτηση ή δυσκολία στην ούρηση,
• ταχυκαρδία.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ηλικιωμένους και σε άτομα με παθήσεις στις οποίες οι αντιχολινεργικές δράσεις μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα.

14Ludiomil, βάρος και σεξουαλική λειτουργία

Η επίδραση των αντικαταθλιπτικών στο βάρος διαφέρει σημαντικά μεταξύ ασθενών. Με τη μαπροτιλίνη μπορεί να παρατηρηθεί αύξηση βάρους σε ορισμένους ασθενείς, αλλά δεν είναι δυνατό να προβλεφθεί με ακρίβεια η μεταβολή σε κάθε άτομο.

Αν η αύξηση βάρους είναι γρήγορη ή σημαντική, είναι χρήσιμο να αξιολογούνται παράλληλα η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, η κατάσταση της κατάθλιψης και πιθανοί μεταβολικοί ή ενδοκρινικοί παράγοντες.

Σεξουαλικές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί επίσης να εμφανιστούν, αν και το προφίλ τους διαφέρει από εκείνο των SSRI.

Δείτε επίσης: Αντικαταθλιπτικά και Βάρος: Όρεξη, Αύξηση και Απώλεια Κιλών.

15Αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα

Η μαπροτιλίνη μπορεί να εμφανίσει σημαντικές αλληλεπιδράσεις και ο θεράπων πρέπει να γνωρίζει όλα τα συνταγογραφούμενα και μη συνταγογραφούμενα φάρμακα, καθώς και συμπληρώματα ή φυτικά προϊόντα.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται με:

• αναστολείς ΜΑΟ,
• φάρμακα που καταστέλλουν το κεντρικό νευρικό σύστημα,
• άλλα φάρμακα που μειώνουν τον ουδό σπασμών,
• φάρμακα που επηρεάζουν την καρδιακή αγωγιμότητα ή το QT,
• ισχυρούς αναστολείς του CYP2D6,
• αντιαρρυθμικά όπως κινιδίνη και προπαφαινόνη,
• άλλα φάρμακα με έντονη αντιχολινεργική δράση.

Οι αναστολείς του CYP2D6 μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τις συγκεντρώσεις της μαπροτιλίνης σε ορισμένους ασθενείς.

16Ludiomil με αλκοόλ και οδήγηση

Το αλκοόλ μπορεί να ενισχύσει την καταστολή, τη ζάλη και την υπνηλία που προκαλεί η μαπροτιλίνη. Ο συνδυασμός μπορεί επίσης να επηρεάσει περισσότερο την κρίση, τον συντονισμό και την ικανότητα αντίδρασης.

Ασθενείς που λαμβάνουν Ludiomil πρέπει να ενημερώνονται ότι μπορεί να εμφανίσουν υπνηλία, ζάλη ή θάμβος όρασης. Μέχρι να είναι γνωστό πώς επηρεάζει το φάρμακο τον συγκεκριμένο ασθενή, πρέπει να αποφεύγεται η οδήγηση και ο χειρισμός επικίνδυνων μηχανημάτων.

17Πώς διακόπτεται το Ludiomil

Η απότομη διακοπή ή απότομη μείωση της δόσης πρέπει να αποφεύγεται. Η διακοπή γίνεται συνήθως σταδιακά, με πρόγραμμα που καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό.

Μετά από απότομη αλλαγή της δόσης μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως ναυτία, πονοκέφαλος, αίσθημα κακουχίας, άγχος, αϋπνία ή επανεμφάνιση των ψυχικών συμπτωμάτων.

Η διάρκεια της σταδιακής μείωσης δεν είναι ίδια για όλους και εξαρτάται από τη δόση, τη διάρκεια θεραπείας και την ατομική ανταπόκριση.

18Εγκυμοσύνη και θηλασμός

Η ασφάλεια της μαπροτιλίνης κατά την εγκυμοσύνη δεν θεωρείται επαρκώς τεκμηριωμένη ώστε να χρησιμοποιείται χωρίς προσεκτική στάθμιση οφέλους και κινδύνου από τον γιατρό.

Η μαπροτιλίνη περνά στο μητρικό γάλα. Επομένως η θεραπεία κατά τον θηλασμό χρειάζεται εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση.

Μια γυναίκα που λαμβάνει Ludiomil και σχεδιάζει εγκυμοσύνη ή διαπιστώνει ότι είναι έγκυος δεν πρέπει να διακόψει μόνη της απότομα την αγωγή.

19Ποιες εξετάσεις μπορεί να χρειάζονται με Ludiomil

Δεν υπάρχει ένα υποχρεωτικό ενιαίο «πακέτο εξετάσεων Ludiomil» για όλους. Η παρακολούθηση εξατομικεύεται ανάλογα με ηλικία, ιστορικό, άλλα φάρμακα και συμπτώματα.

Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να εξεταστούν:

Ο εργαστηριακός έλεγχος δεν αντικαθιστά την κλινική παρακολούθηση. Ιδιαίτερα σημαντικές είναι η αρτηριακή πίεση, ο καρδιακός ρυθμός, τα συμπτώματα από το νευρικό σύστημα και η ψυχική κατάσταση.

Δείτε επίσης τον οδηγό Φάρμακα και Εξετάσεις Αίματος.

20Ludiomil ή νεότερο αντικαταθλιπτικό;

Το Ludiomil είναι παλαιότερο αντικαταθλιπτικό με διαφορετικό προφίλ από τους SSRI και SNRI. Δεν υπάρχει ένα αντικαταθλιπτικό που να είναι καλύτερο για όλους.

Στην επιλογή θεραπείας λαμβάνονται υπόψη:

• η μορφή και η βαρύτητα της κατάθλιψης,
• η παρουσία άγχους, αϋπνίας ή ψυχοκινητικής ανησυχίας,
• προηγούμενη ανταπόκριση σε αντικαταθλιπτικά,
• οι παρενέργειες που πρέπει να αποφεύγονται,
• καρδιαγγειακό και νευρολογικό ιστορικό,
• άλλα φάρμακα και πιθανές αλληλεπιδράσεις.

Οι SSRI και άλλα νεότερα αντικαταθλιπτικά χρησιμοποιούνται σήμερα συχνότερα σε πολλές περιπτώσεις, όμως η μαπροτιλίνη παραμένει διαθέσιμη ως διαφορετική θεραπευτική επιλογή όταν υπάρχει κατάλληλη ιατρική ένδειξη.

Για σύγκριση κατηγοριών δείτε τον κεντρικό οδηγό Αντικαταθλιπτικών.

21Συχνές ερωτήσεις για το Ludiomil

22Συμπέρασμα

Το Ludiomil (μαπροτιλίνη) είναι τετρακυκλικό αντικαταθλιπτικό που εξακολουθεί να κυκλοφορεί στην Ελλάδα. Η επίσημη ένδειξή του αφορά την κατάθλιψη, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από άγχος ή ψυχοκινητική ανησυχία.

Μπορεί να είναι αποτελεσματικό σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς, αλλά απαιτεί προσοχή λόγω της υπνηλίας, των αντιχολινεργικών ανεπιθύμητων ενεργειών, των πιθανών καρδιακών επιδράσεων και του κινδύνου σπασμών.

Η δοσολογία πρέπει να εξατομικεύεται, η αγωγή δεν πρέπει να διακόπτεται απότομα και ο εργαστηριακός ή καρδιολογικός έλεγχος επιλέγεται ανάλογα με το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου.