Ponstan στα Παιδιά: Δοσολογία ανά Βάρος, mg/kg, Σιρόπι και Προφυλάξεις

Τελευταία ενημέρωση: 12 Αυγούστου 2026

1
Τι είναι το Ponstan

Το Ponstan είναι εμπορική ονομασία φαρμάκου που περιέχει μεφαιναμικό οξύ (mefenamic acid). Ανήκει στα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, δηλαδή στα ΜΣΑΦ, στην ίδια ευρύτερη κατηγορία φαρμάκων όπου ανήκει και η ιβουπροφαίνη.

Έχει αναλγητική, αντιπυρετική και αντιφλεγμονώδη δράση. Στα παιδιά, όμως, η χρήση του πρέπει να διαχωρίζεται από τη γενική χρήση του στους ενήλικες. Η ελληνική ΠΧΠ περιλαμβάνει ειδική παιδιατρική χρήση ως αντιπυρετικό σε παιδιά άνω των 6 μηνών και για περιορισμένη διάρκεια.

Το γεγονός ότι ένα φάρμακο διαθέτει αντιπυρετική ένδειξη δεν σημαίνει ότι πρέπει να χορηγείται σε κάθε επεισόδιο πυρετού ούτε ότι αποτελεί την καταλληλότερη πρώτη επιλογή για κάθε παιδί.

2
Είναι βασική επιλογή για τον πυρετό;

Στον σύγχρονο παιδιατρικό χειρισμό του πυρετού, όταν το παιδί είναι ενοχλημένο ή δυσφορεί, οι συχνότερα χρησιμοποιούμενες επιλογές είναι η παρακεταμόλη και η ιβουπροφαίνη. Οι βασικές διεθνείς οδηγίες για τον παιδικό πυρετό εστιάζουν κυρίως σε αυτά τα δύο φάρμακα.

Το Ponstan είναι επομένως προτιμότερο να αντιμετωπίζεται ως φάρμακο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένο παιδί όταν υπάρχει κατάλληλη ιατρική οδηγία και όχι ως τρίτη ισότιμη επιλογή που προστίθεται αυθαίρετα όταν «δεν έπεσε ο πυρετός».

3
Τι περιέχει το Ponstan 50 mg/5 ml

Το πόσιμο εναιώρημα Ponstan έχει περιεκτικότητα:

Η περιεκτικότητα είναι καθοριστική για τη μετατροπή της δόσης από mg σε ml. Οι υπολογισμοί αυτού του άρθρου και ο calculator αφορούν αποκλειστικά το εναιώρημα 50 mg/5 ml.

Πριν από οποιονδήποτε υπολογισμό ελέγχουμε το συγκεκριμένο φιαλίδιο και την αναγραφόμενη περιεκτικότητα. Δεν μεταφέρουμε ποτέ τα ίδια ml σε προϊόν διαφορετικής συγκέντρωσης.

4
Από ποια ηλικία μπορεί να χρησιμοποιηθεί

Σύμφωνα με την ελληνική ΠΧΠ, το Ponstan μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αντιπυρετικό σε παιδιά ηλικίας άνω των 6 μηνών.

Στα παιδιά κάτω των 14 ετών η συγκεκριμένη παιδιατρική χρήση αφορά την αντιπυρετική ένδειξη. Δεν πρέπει να μεταφέρονται στα παιδιά δοσολογικά σχήματα ενηλίκων που χρησιμοποιούνται για άλλες ενδείξεις.

5
Επίσημη παιδιατρική δοσολογία σε mg/kg

Για παιδιά άνω των 6 μηνών, όταν το Ponstan χρησιμοποιείται ως αντιπυρετικό, η ελληνική ΠΧΠ αναφέρει:

Ο υπολογισμός σε mg είναι:

Βάρος παιδιού σε kg × 5 mg = mg ανά δόση

Για παράδειγμα, σε παιδί 20 kg:

20 kg × 5 mg/kg = 100 mg ανά δόση

Η μαθηματική πράξη δεν αποτελεί από μόνη της οδηγία χορήγησης. Η καταλληλότητα του φαρμάκου εξαρτάται από την ηλικία, την ενυδάτωση, το ιστορικό, άλλα φάρμακα και την κλινική κατάσταση του παιδιού.

6
Υπολογιστής δόσης Ponstan ανά βάρος

Ο παρακάτω υπολογιστής εφαρμόζει αποκλειστικά τον μαθηματικό τύπο 5 mg/kg και τη συγκέντρωση 50 mg/5 ml. Δίνει ταυτόχρονα το αποτέλεσμα σε mg και ml.

Προσοχή: ο calculator είναι εργαλείο μαθηματικής μετατροπής και όχι ηλεκτρονική συνταγογράφηση. Δεν αποφασίζει εάν ένα παιδί πρέπει να λάβει Ponstan.

7
Πώς μετατρέπουμε τα mg σε ml

Το εναιώρημα 50 mg/5 ml περιέχει:

10 mg σε κάθε 1 ml

Εφόσον η παιδιατρική αντιπυρετική δόση είναι 5 mg/kg:

5 mg/kg ÷ 10 mg/ml = 0,5 ml/kg

Άρα, αποκλειστικά για το Ponstan 50 mg/5 ml:

Παράδειγμα 1: 10 kg × 0,5 = 5 ml.

Παράδειγμα 2: 18 kg × 0,5 = 9 ml.

Παράδειγμα 3: 25 kg × 0,5 = 12,5 ml.

8
Πίνακας δόσης Ponstan ανά βάρος

Ο παρακάτω πίνακας αποτελεί αριθμητική μετατροπή της δόσης 5 mg/kg για το πόσιμο εναιώρημα 50 mg/5 ml.

Σημείωση: ο πίνακας δεν αποτελεί σύσταση χορήγησης. Μετατρέπει μόνο τη δοσολογία της ΠΧΠ σε mg και ml για το εναιώρημα 50 mg/5 ml.

9
Κάθε πόσες ώρες χορηγείται

Το παιδιατρικό αντιπυρετικό σχήμα της ΠΧΠ αναφέρει κάθε 6 ώρες. Επομένως η δόση δεν πρέπει να επαναλαμβάνεται νωρίτερα επειδή το παιδί εξακολουθεί να έχει πυρετό.

Με μεσοδιάστημα 6 ωρών προκύπτουν αριθμητικά έως τέσσερα χρονικά διαστήματα χορήγησης μέσα σε 24 ώρες. Αυτό δεν σημαίνει ότι απαιτούνται υποχρεωτικά τέσσερις δόσεις.

Η αναφορά της ΠΧΠ σε διάρκεια έως 7 ημερών δεν σημαίνει ότι ένας γονέας πρέπει να αντιμετωπίζει μόνος του επί μία εβδομάδα έναν επίμονο πυρετό. Πυρετός που παρατείνεται, υποτροπιάζει ή συνοδεύεται από κακή γενική κατάσταση χρειάζεται επανεκτίμηση.

10
Πώς μετράμε σωστά τα ml

Η σωστή δοσολογία δεν τελειώνει στον υπολογισμό. Πρέπει και η πραγματική ποσότητα που χορηγείται να μετρηθεί σωστά.

• Χρησιμοποιήστε δοσιμετρική σύριγγα ή κατάλληλο δοσιμετρικό μέσο.
• Μη χρησιμοποιείτε κοινό κουτάλι κουζίνας ως μονάδα ακριβείας.
• Ελέγξτε την περιεκτικότητα του φαρμάκου.
• Καταγράψτε την ώρα χορήγησης ώστε να μην επαναληφθεί η δόση πρόωρα.
• Εάν περισσότεροι ενήλικες φροντίζουν το παιδί, πρέπει όλοι να γνωρίζουν τι έχει ήδη χορηγηθεί.

Τα δοσολογικά λάθη στα παιδιατρικά φάρμακα μπορεί να οφείλονται όχι μόνο στον υπολογισμό mg/kg αλλά και σε λάθος συγκέντρωση, λανθασμένη μέτρηση ή διπλή χορήγηση.

11
Χορήγηση με φαγητό

Τα ΜΣΑΦ μπορούν να προκαλέσουν γαστρεντερικές ενοχλήσεις. Για το Ponstan η ΠΧΠ αναφέρει ότι οι συνήθεις από του στόματος δόσεις χορηγούνται κατά προτίμηση μετά τα γεύματα.

Η λήψη μετά από γεύμα δεν εξαλείφει τον κίνδυνο γαστρεντερικών ανεπιθύμητων ενεργειών ούτε μετατρέπει το φάρμακο σε κατάλληλη επιλογή για κάθε παιδί με εμετούς, κοιλιακό πόνο ή διάρροια.

12
Αφυδάτωση, εμετοί και διάρροια

Η αφυδάτωση είναι ένα από τα σημαντικότερα σημεία προσοχής κατά τη χρήση ΜΣΑΦ στα παιδιά. Όταν μειώνεται ο ενδαγγειακός όγκος, η νεφρική αιμάτωση μπορεί να εξαρτάται περισσότερο από τις προσταγλανδίνες, τις οποίες αναστέλλουν τα ΜΣΑΦ.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν το παιδί:

• κάνει επανειλημμένους εμετούς,
• έχει έντονη διάρροια,
• πίνει πολύ λίγα υγρά,
• ουρεί αισθητά λιγότερο,
• έχει ξηρό στόμα ή άλλα σημεία αφυδάτωσης,
• είναι πολύ καταβεβλημένο.

Επιπλέον, η διάρροια αποτελεί χαρακτηριστική ανεπιθύμητη ενέργεια του μεφαιναμικού οξέος και απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή όταν εμφανιστεί κατά τη θεραπεία.

13
Ponstan και νεφρική λειτουργία

Η νεφρική λειτουργία αποτελεί βασικό σημείο ασφάλειας για το μεφαιναμικό οξύ. Τα ΜΣΑΦ μπορούν να προκαλέσουν νεφρική επιβάρυνση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει μειωμένη νεφρική αιματική ροή ή μειωμένος ενδαγγειακός όγκος.

Το Ponstan δεν είναι κατάλληλο για αυθαίρετη χρήση σε παιδί με γνωστή νεφρική νόσο ή ιστορικό νεφρικής δυσλειτουργίας.

Σε ένα παιδί με λοίμωξη και αφυδάτωση η νεφρική λειτουργία μπορεί να επιβαρυνθεί ακόμη και χωρίς προηγούμενο γνωστό νεφρικό πρόβλημα. Για αυτό η κατάσταση ενυδάτωσης έχει ιδιαίτερη σημασία πριν από τη χρήση ΜΣΑΦ.

14
Στομάχι και γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες του μεφαιναμικού οξέος αφορούν το γαστρεντερικό σύστημα. Μπορεί να εμφανιστούν:

• διάρροια,
• ναυτία,
• έμετος,
• κοιλιακό άλγος,
• δυσπεψία ή άλλες γαστρεντερικές ενοχλήσεις.

Σοβαρότερες αλλά λιγότερο συχνές επιπλοκές των ΜΣΑΦ περιλαμβάνουν γαστρεντερική αιμορραγία, έλκος ή διάτρηση.

Αίμα στον εμετό, μαύρα κόπρανα, έντονος κοιλιακός πόνος, λιποθυμική εικόνα ή σημαντική επιδείνωση απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

15
Άσθμα και αλλεργία στα ΜΣΑΦ

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε παιδιά που έχουν παρουσιάσει αντίδραση μετά από ασπιρίνη ή άλλο ΜΣΑΦ. Η ΠΧΠ αναφέρει αντένδειξη όταν έχει προηγηθεί ασθματική προσβολή, αλλεργική ρινίτιδα ή κνίδωση μετά από ακετυλοσαλικυλικό οξύ ή άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα.

Εάν μετά τη λήψη εμφανιστούν δυσκολία στην αναπνοή, συριγμός, οίδημα προσώπου ή χειλιών, γενικευμένη κνίδωση ή εικόνα αναφυλαξίας, απαιτείται άμεση ιατρική αντιμετώπιση.

16
Πότε δεν πρέπει να δίνεται

Σύμφωνα με την ΠΧΠ, το Ponstan αντενδείκνυται ή απαιτεί ειδική ιατρική εκτίμηση σε καταστάσεις όπως:

• ενεργό πεπτικό έλκος ή σημαντικό ιστορικό πεπτικού έλκους,
• ορισμένες οργανικές παθήσεις του γαστρεντερικού, όπως ελκώδης κολίτιδα ή νόσος Crohn,
• ιστορικό υποτροπιαζουσών γαστρεντερικών αιμορραγιών,
• υπερευαισθησία στο μεφαιναμικό οξύ,
• άσθμα, ρινίτιδα ή κνίδωση μετά από ασπιρίνη ή άλλο ΜΣΑΦ,
• ταυτόχρονη λήψη άλλου συστηματικού ΜΣΑΦ ή ακετυλοσαλικυλικού οξέος,
• νεφρική ανεπάρκεια,
• ηπατική ανεπάρκεια,
• ορισμένες αιματολογικές παθήσεις,
• επιληπτική νόσο,
• βαριά καρδιακή ανεπάρκεια.

Εάν το παιδί λαμβάνει χρόνια φαρμακευτική αγωγή, ο παιδίατρος πρέπει να γνωρίζει όλα τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται.

17
Ponstan μαζί με Nurofen ή άλλα ΜΣΑΦ

Το Ponstan περιέχει μεφαιναμικό οξύ και το Nurofen ιβουπροφαίνη. Και τα δύο ανήκουν στα ΜΣΑΦ.

Η συγχορήγηση δύο συστηματικών ΜΣΑΦ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών, ιδιαίτερα από το γαστρεντερικό και τους νεφρούς. Η ΠΧΠ του Ponstan αναφέρει ως αντένδειξη την ταυτόχρονη λήψη άλλων ΜΣΑΦ ή ακετυλοσαλικυλικού οξέος.

Πριν δοθεί οποιοδήποτε δεύτερο παυσίπονο ή αντιπυρετικό, ελέγχουμε πάντα τη δραστική ουσία και όχι μόνο την εμπορική ονομασία.

18
Ponstan ή Depon ή Nurofen;

Η επιλογή δεν γίνεται με βάση το ποιο φάρμακο «ρίχνει περισσότερο» τη θερμοκρασία. Έχουν σημασία η ηλικία, το βάρος, η ενυδάτωση, το ιστορικό, η κλινική εικόνα και το τι έχει ήδη λάβει το παιδί.

19
Τι γίνεται αν το παιδί κάνει εμετό μετά τη δόση

Δεν είναι ασφαλές να επαναλαμβάνεται αυτόματα ολόκληρη η δόση επειδή το παιδί έκανε εμετό. Η ποσότητα που έχει ήδη απορροφηθεί εξαρτάται από το χρονικό διάστημα από τη λήψη και δεν μπορεί να υπολογιστεί με ακρίβεια στο σπίτι.

Εάν ο έμετος έγινε αμέσως μετά τη χορήγηση ή υπάρχει αμφιβολία για το πόσο φάρμακο παρέμεινε, ζητήστε οδηγία από παιδίατρο ή φαρμακοποιό αντί να επαναλάβετε αυθαίρετα πλήρη δόση.

Οι επανειλημμένοι εμετοί αποτελούν επιπλέον λόγο προσοχής επειδή αυξάνουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης.

20
Υπερδοσολογία

Η υπερδοσολογία μεφαιναμικού οξέος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μία απλή επιπλέον δόση αντιπυρετικού.

Μετά από σημαντική υπερβολική λήψη μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές εκδηλώσεις, όπως:

• σπασμοί,
• οξεία νεφρική βλάβη,
• διαταραχή του επιπέδου συνείδησης.

21
Πότε χρειάζεται άμεσα παιδίατρος

Το σημαντικότερο σε ένα παιδί με πυρετό δεν είναι ποιο αντιπυρετικό θα επιλεγεί αλλά εάν υπάρχουν σημεία σοβαρότερης νόσου.

Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν υπάρχουν, μεταξύ άλλων:

• δυσκολία στην αναπνοή, έντονος συριγμός ή κυάνωση,
• έντονη υπνηλία, μειωμένη ανταπόκριση ή δυσκολία να ξυπνήσει,
• σπασμός,
• εξάνθημα που δεν υποχωρεί στην πίεση,
• σημεία σημαντικής αφυδάτωσης,
• πολύ μειωμένη ούρηση,
• επίμονοι εμετοί,
• έντονος κοιλιακός πόνος,
• αίμα στον εμετό ή μαύρα κόπρανα,
• παρατεταμένος πυρετός,
• σαφής επιδείνωση της γενικής κατάστασης ανεξάρτητα από το ύψος της θερμοκρασίας.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα μικρά βρέφη και σε παιδιά με χρόνια νοσήματα, ανοσοκαταστολή ή νεφρικό/ηπατικό πρόβλημα.

22
Τι να κρατήσουν οι γονείς

Συχνές Ερωτήσεις

Ενδεικτική βιβλιογραφία

1. Περίληψη Χαρακτηριστικών Προϊόντος PONSTAN (Mefenamic acid), πόσιμο εναιώρημα 50 mg/5 ml. ΠΧΠ PONSTAN.
2. Οδηγίες Χρήσης PONSTAN ORAL.SUSP 50 mg/5 ml. Φύλλο Οδηγιών Χρήσης.
3. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Fever in under 5s: assessment and initial management – NG143. NICE NG143.
4. Misurac JM, Grinsell MM, Narus JH, et al. NSAID-associated acute kidney injury in hospitalized children – a prospective Pediatric Nephrology Research Consortium study. Pediatric Nephrology. 2023;38:3109–3116.
5. Mathews John C, Shukla R, Jones CA. Using NSAID in volume depleted children can precipitate acute renal failure. Archives of Disease in Childhood.

Ιατρική σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξέταση και τη δοσολογική οδηγία παιδιάτρου. Η δόση ενός παιδιατρικού φαρμάκου εξαρτάται από το βάρος, το συγκεκριμένο σκεύασμα, την ένδειξη και το ατομικό ιστορικό.

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος