Λοιμώδης Μονοπυρήνωση στα Παιδιά και Εφήβους: EBV, Αντισώματα και Εξετάσεις

Τελευταία ενημέρωση:

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση στα παιδιά και στους εφήβους προκαλείται συχνότερα από τον ιό Epstein–Barr (EBV). Στα μικρότερα παιδιά η λοίμωξη μπορεί να περάσει σχεδόν απαρατήρητη, ενώ στους εφήβους είναι συχνότερη η κλασική εικόνα με πυρετό, έντονο πονόλαιμο, διογκωμένους τραχηλικούς λεμφαδένες και κόπωση. Όταν χρειάζεται εργαστηριακή επιβεβαίωση, η σωστή ερμηνεία βασίζεται κυρίως στον συνδυασμό VCA IgM, VCA IgG και EBNA IgG και όχι σε ένα μεμονωμένο «EBV θετικό» αποτέλεσμα.

Ο Epstein–Barr είναι ένας εξαιρετικά συχνός ιός και η πρώτη επαφή μαζί του γίνεται συχνά ήδη στην παιδική ηλικία. Αυτό σημαίνει ότι ένα θετικό EBV IgG σε ένα παιδί ή έναν έφηβο δεν αποδεικνύει από μόνο του ότι τα σημερινά συμπτώματα οφείλονται σε πρόσφατη μονοπυρήνωση. Το κλειδί είναι ποιο αντίσωμα είναι θετικό, ποιο αρνητικό και σε ποια φάση της νόσου έγινε η αιμοληψία.

Παράλληλα, η γενική αίματος, τα άτυπα λεμφοκύτταρα, οι τρανσαμινάσες και η κλινική εικόνα βοηθούν να σχηματιστεί το συνολικό διαγνωστικό παζλ. Ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά, οι δοκιμασίες ετερόφιλων αντισωμάτων τύπου Monospot έχουν σημαντικούς περιορισμούς και ένα αρνητικό αποτέλεσμα δεν αποκλείει αξιόπιστα EBV λοίμωξη.

1Τι είναι η λοιμώδης μονοπυρήνωση στα παιδιά

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση είναι ένα κλινικό σύνδρομο που προκαλείται συχνότερα από την πρωτογενή λοίμωξη με τον ιό Epstein–Barr. Ο EBV ανήκει στην οικογένεια των ερπητοϊών και μετά την αρχική λοίμωξη παραμένει στον οργανισμό σε λανθάνουσα κατάσταση.

Η μόλυνση είναι εξαιρετικά συχνή. Πολλά παιδιά έρχονται σε επαφή με τον ιό σε μικρή ηλικία χωρίς να εμφανίσουν την κλασική εικόνα της μονοπυρήνωσης. Αντίθετα, όταν η πρωτολοίμωξη γίνει στην εφηβεία, είναι πολύ πιθανότερο να προκαλέσει χαρακτηριστικό σύνδρομο με φαρυγγίτιδα, πυρετό, τραχηλική λεμφαδενοπάθεια και έντονη κόπωση.

Για αυτό οι όροι «EBV λοίμωξη» και «λοιμώδης μονοπυρήνωση» δεν είναι απόλυτα ταυτόσημοι. Ένα παιδί μπορεί να μολυνθεί από EBV χωρίς να παρουσιάσει κλινική μονοπυρήνωση.

2Γιατί η εικόνα αλλάζει με την ηλικία

Η ηλικία έχει ιδιαίτερη σημασία στον EBV. Στα βρέφη και στα μικρότερα παιδιά η πρωτογενής λοίμωξη είναι συχνά ασυμπτωματική ή θυμίζει μια κοινή ίωση. Μπορεί να υπάρχει πυρετός, καταρροή, ήπια φαρυγγίτιδα, λεμφαδένες ή παροδική καταβολή χωρίς το χαρακτηριστικό σύνδρομο που περιμένουμε από έναν έφηβο.

Στα μεγαλύτερα παιδιά και κυρίως στους εφήβους εμφανίζεται συχνότερα η κλασική τριάδα πυρετός – φαρυγγίτιδα – τραχηλική λεμφαδενοπάθεια, συχνά μαζί με έντονη κόπωση. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν σπληνομεγαλία, ηπατική συμμετοχή και χαρακτηριστικές μεταβολές στη γενική αίματος.

Η ηλικία επηρεάζει και τις εξετάσεις. Τα ετερόφιλα αντισώματα στα οποία βασίζονται δοκιμασίες τύπου Monospot παράγονται λιγότερο στα μικρά παιδιά. Έτσι, ένα αρνητικό Monospot έχει μικρότερη αξία αποκλεισμού της νόσου σε μικρή ηλικία.

3Συμπτώματα σε παιδί και έφηβο

Η έναρξη μπορεί να είναι σταδιακή. Το παιδί μπορεί αρχικά να εμφανίζει μόνο αδυναμία, μειωμένη όρεξη ή πυρετό και στη συνέχεια να προστεθούν έντονος πονόλαιμος και διόγκωση λεμφαδένων.

Στον έφηβο είναι χαρακτηριστική η έντονη φαρυγγίτιδα, μερικές φορές με λευκωπό επίχρισμα στις αμυγδαλές, η οποία μπορεί εύκολα να μοιάσει με στρεπτοκοκκική αμυγδαλίτιδα. Οι λεμφαδένες είναι συχνά εμφανείς στον τράχηλο, ιδιαίτερα οπισθίως.

Μπορεί επίσης να υπάρχουν πονοκέφαλος, μυαλγίες, κακουχία, μειωμένη όρεξη, κοιλιακή ενόχληση, εξάνθημα, ηπατομεγαλία ή σπληνομεγαλία. Η κόπωση συχνά επιμένει περισσότερο από τον πυρετό και τον πονόλαιμο.

Η παρουσία ενός μόνο από αυτά τα συμπτώματα δεν αρκεί για διάγνωση. Η μονοπυρήνωση είναι ένα σύνολο κλινικών και εργαστηριακών ευρημάτων.

4Πότε χρειάζονται εξετάσεις για EBV

Δεν χρειάζεται κάθε παιδί με μια σύντομη ήπια ίωση να εξετάζεται για EBV. Ο έλεγχος αποκτά μεγαλύτερη αξία όταν η κλινική εικόνα είναι συμβατή με μονοπυρήνωση ή όταν η πορεία δεν εξηγείται εύκολα από μια συνηθισμένη λοίμωξη του αναπνευστικού.

Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η εργαστηριακή διερεύνηση σε μεγαλύτερο παιδί ή έφηβο με επίμονο πυρετό, έντονη φαρυγγίτιδα, διογκωμένους λεμφαδένες, σημαντική κόπωση, πιθανή σπληνομεγαλία ή ευρήματα γενικής αίματος που παραπέμπουν σε μονοπυρηνικό σύνδρομο.

Ο αρχικός έλεγχος μπορεί, ανάλογα με την κλινική εικόνα, να περιλαμβάνει γενική αίματος με τύπο λευκών, AST, ALT και ειδική ορολογία EBV. Πρόσθετες εξετάσεις επιλέγονται όταν υπάρχει συγκεκριμένη ένδειξη.

Δείτε επίσης: Εξετάσεις Αίματος στα Παιδιά: Πότε Χρειάζονται και Ποιες Είναι οι Συχνότερες.

5Γενική αίματος και άτυπα λεμφοκύτταρα

Η γενική αίματος είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει υποψία μονοπυρήνωσης, αλλά δεν επιβεβαιώνει από μόνη της τον EBV.

Μπορεί να παρατηρηθεί αύξηση του αριθμού ή του ποσοστού των λεμφοκυττάρων και παρουσία άτυπων ή αντιδραστικών λεμφοκυττάρων. Πρόκειται για ενεργοποιημένα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος και όχι για κύτταρα ειδικά αποκλειστικά για τον EBV.

Άτυπα λεμφοκύτταρα μπορούν να εμφανιστούν και σε CMV ή άλλες λοιμώξεις. Επομένως, το εύρημα υποστηρίζει ένα μονοπυρηνικό σύνδρομο αλλά δεν προσδιορίζει μόνο του την αιτία.

Στα παιδιά χρειάζεται επιπλέον προσοχή επειδή το φυσιολογικό ποσοστό και ο απόλυτος αριθμός λεμφοκυττάρων εξαρτώνται σημαντικά από την ηλικία. Ένα μικρό παιδί μπορεί φυσιολογικά να έχει πολύ υψηλότερο ποσοστό λεμφοκυττάρων από έναν ενήλικα.

Για ηλικιακή ερμηνεία δείτε: Γενική Αίματος στα Παιδιά: WBC, Ουδετερόφιλα, Λεμφοκύτταρα και Τιμές ανά Ηλικία.

6Τρανσαμινάσες, γ-GT, χολερυθρίνη και LDH

Η EBV μονοπυρήνωση μπορεί να συνοδεύεται από ηπατική συμμετοχή. Συχνά παρατηρείται ήπια ή μέτρια αύξηση των AST και ALT, ακόμη και χωρίς εμφανή ίκτερο.

Ανάλογα με την εικόνα μπορεί να ελεγχθούν επίσης γ-GT, ALP και χολερυθρίνη. Η LDH μπορεί να είναι αυξημένη αλλά είναι μη ειδικός δείκτης και δεν αποτελεί εξέταση διάγνωσης του EBV.

Στα παιδιά η ερμηνεία απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και για έναν ακόμη λόγο: ορισμένα εργαστηριακά όρια διαφέρουν σημαντικά από εκείνα των ενηλίκων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αλκαλική φωσφατάση, η οποία μπορεί να είναι φυσιολογικά υψηλότερη λόγω της αυξημένης οστικής ανάπτυξης.

Η σημαντική αύξηση ηπατικών ενζύμων, ο ίκτερος ή η επιδείνωση της κλινικής εικόνας χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα σε «απλή μονοπυρήνωση».

7EBV VCA IgM: τι σημαίνει

Το VCA IgM είναι ένα από τα σημαντικότερα αντισώματα για τη διερεύνηση πρόσφατης πρωτογενούς λοίμωξης από EBV. Εμφανίζεται νωρίς και συνήθως υποχωρεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Ένα θετικό VCA IgM, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από θετικό VCA IgG και αρνητικό EBNA IgG, είναι έντονα συμβατό με πρόσφατη πρωτολοίμωξη.

Δεν πρέπει όμως να διαβάζεται απομονωμένα. Η χρονική στιγμή της αιμοληψίας, η μέθοδος του εργαστηρίου και τα υπόλοιπα αντισώματα είναι σημαντικά. Σε οριακό ή ασυνήθιστο αποτέλεσμα μπορεί να χρειαστεί επανεκτίμηση αντί για βιαστικό συμπέρασμα.

8EBV VCA IgG: γιατί παραμένει θετικό

Το VCA IgG εμφανίζεται επίσης κατά την οξεία φάση της λοίμωξης. Σε αντίθεση όμως με το VCA IgM, το IgG συνήθως παραμένει θετικό για όλη τη ζωή.

Για αυτό το αποτέλεσμα «EBV VCA IgG θετικό» δεν σημαίνει ότι το παιδί έχει σήμερα ενεργή μονοπυρήνωση. Μπορεί απλώς να έχει μολυνθεί με τον EBV μήνες ή χρόνια νωρίτερα.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην εφηβεία, καθώς όσο μεγαλώνει το παιδί αυξάνεται η πιθανότητα να έχει ήδη έρθει σε επαφή με τον ιό. Η ερμηνεία του VCA IgG αποκτά πραγματική αξία όταν συνδυάζεται με VCA IgM και EBNA IgG.

9EBNA IgG: το αντίσωμα της παλαιότερης λοίμωξης

Τα αντισώματα έναντι του πυρηνικού αντιγόνου του EBV, γνωστά ως EBNA IgG, δεν εμφανίζονται συνήθως στην αρχική οξεία φάση.

Αναπτύσσονται αργότερα, συνήθως μέσα στους επόμενους μήνες, και στη συνέχεια παραμένουν θετικά. Έτσι έχουν ιδιαίτερη αξία για τη διάκριση πρόσφατης από παλαιότερη λοίμωξη.

Σε ένα παιδί με συμπτώματα και θετικά VCA IgM/VCA IgG αλλά αρνητικό EBNA, το προφίλ υποστηρίζει πρόσφατη πρωτογενή λοίμωξη. Αντίθετα, θετικό VCA IgG μαζί με θετικό EBNA και αρνητικό VCA IgM ταιριάζει περισσότερο με παλαιότερη λοίμωξη.

10Πώς ερμηνεύονται μαζί VCA IgM, VCA IgG και EBNA

VCA IgMVCA IgGEBNA IgGΠιθανότερη ερμηνεία
ΘετικόΘετικόΑρνητικόΠρόσφατη πρωτογενής EBV λοίμωξη
ΑρνητικόΘετικόΘετικόΠαλαιότερη λοίμωξη
ΑρνητικόΑρνητικόΑρνητικόΔεν υπάρχει ορολογική ένδειξη προηγούμενης λοίμωξης· πολύ πρώιμη λοίμωξη δεν αποκλείεται αν η κλινική υποψία είναι ισχυρή
ΑρνητικόΘετικόΑρνητικόΧρειάζεται συσχέτιση με χρόνο νόσησης και κλινική εικόνα· μπορεί να πρόκειται για πρώιμη/παλαιότερη λοίμωξη ή μη τυπικό προφίλ

Οι παραπάνω συνδυασμοί αποτελούν βασικό αλγόριθμο και όχι αυτόματη διάγνωση. Οριακές τιμές, πολύ πρώιμη λήψη δείγματος, διαφορετικές εργαστηριακές μέθοδοι ή μη τυπικές ανοσολογικές αποκρίσεις μπορεί να χρειάζονται εξατομικευμένη ερμηνεία.

Τα αντισώματα Early Antigen – EA μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ειδικές περιπτώσεις, αλλά δεν αποτελούν τόσο απλό δείκτη «ενεργού EBV». EA IgG μπορεί να παραμένει θετικό για μεγάλο χρονικό διάστημα ακόμη και σε υγιείς ανθρώπους και επομένως δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο του για να χαρακτηρίσει μια λοίμωξη ως πρόσφατη ή ενεργή.

11Monospot στα παιδιά: γιατί χρειάζεται προσοχή

Το Monospot αναζητά ετερόφιλα αντισώματα και χρησιμοποιήθηκε για πολλά χρόνια ως γρήγορη εξέταση μονοπυρήνωσης. Δεν ανιχνεύει όμως άμεσα τον ίδιο τον EBV ούτε ειδικά αντισώματα έναντι συγκεκριμένων αντιγόνων του ιού.

Το σημαντικότερο παιδιατρικό πρόβλημα είναι ότι τα μικρά παιδιά συχνά δεν παράγουν επαρκή επίπεδα ετερόφιλων αντισωμάτων. Έτσι, ένα παιδί μπορεί να έχει πραγματική EBV λοίμωξη και αρνητικό Monospot.

Επιπλέον, ψευδώς αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να εμφανιστεί και πολύ νωρίς στην πορεία της νόσου. Για αυτούς τους λόγους το CDC δεν συνιστά το Monospot ως γενική μέθοδο επιβεβαίωσης EBV λοίμωξης.

Όταν η διάγνωση πρέπει πραγματικά να τεκμηριωθεί, ιδιαίτερα σε παιδί με άτυπη εικόνα ή αρνητικό heterophile test, η ειδική ορολογία VCA IgM, VCA IgG και EBNA IgG προσφέρει σαφέστερη πληροφορία.

12EBV, CMV ή στρεπτόκοκκος;

Ο έντονος πονόλαιμος ενός εφήβου με EBV μπορεί να μοιάζει πολύ με στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα. Οι διογκωμένες αμυγδαλές και το εξίδρωμα δεν αρκούν για να ξεχωρίσουν τις δύο καταστάσεις.

Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α διερευνάται με κατάλληλο φαρυγγικό έλεγχο, όπως rapid Strep Test και, όπου υπάρχει ένδειξη, καλλιέργεια. Η διάγνωση EBV γίνεται με διαφορετική εργαστηριακή προσέγγιση.

Ο CMV μπορεί επίσης να προκαλέσει μονοπυρηνικό σύνδρομο με πυρετό, κόπωση, λεμφοκυττάρωση, άτυπα λεμφοκύτταρα και αύξηση τρανσαμινασών. Συχνά όμως η έντονη φαρυγγίτιδα και η χαρακτηριστική τραχηλική λεμφαδενοπάθεια είναι λιγότερο εμφανείς από ό,τι στην κλασική EBV μονοπυρήνωση.

ΧαρακτηριστικόEBVCMVGAS / Strep
Έντονη φαρυγγίτιδαΣυχνήΣυνήθως λιγότερο χαρακτηριστικήΣυχνή
Τραχηλικοί λεμφαδένεςΧαρακτηριστικοίΜπορεί να υπάρχουνΜπορεί να υπάρχουν
Άτυπα λεμφοκύτταραΣυχνάΜπορούν να υπάρχουνΔεν είναι χαρακτηριστικό εύρημα
Ειδικός έλεγχοςVCA IgM, VCA IgG, EBNACMV IgG/IgM ανά περίπτωσηStrep Test / καλλιέργεια

Δείτε επίσης τον ξεχωριστό παιδιατρικό οδηγό: CMV στα Παιδιά και Εφήβους: Συμπτώματα και Εξετάσεις.

13EBV PCR: πότε έχει πραγματικά ρόλο

Η PCR ανιχνεύει γενετικό υλικό του EBV. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αποτελεί την καλύτερη εξέταση για κάθε παιδί με πιθανή κοινή λοιμώδη μονοπυρήνωση.

Σε ένα κατά τα άλλα υγιές παιδί ή έφηβο με τυπικό μονοπυρηνικό σύνδρομο, η ειδική ορολογία είναι συνήθως πιο κατάλληλη για να καθορίσει αν πρόκειται για πρωτογενή, παλαιότερη ή μη τεκμηριωμένη EBV λοίμωξη.

Η EBV PCR έχει μεγαλύτερη σημασία σε ειδικές κλινικές καταστάσεις, όπως σε ανοσοκαταστολή, μεταμόσχευση, ύποπτη EBV-σχετιζόμενη λεμφοϋπερπλαστική νόσο ή άλλες περιπτώσεις όπου χρειάζεται ποσοτική εκτίμηση ιικού φορτίου.

Το να ανιχνευθεί EBV DNA δεν πρέπει να ερμηνεύεται απομονωμένα ως απόδειξη ότι οποιοδήποτε σύμπτωμα προκαλείται εκείνη τη στιγμή από «ενεργό EBV».

14Σπλήνας, υπέρηχος και επιστροφή στην άθληση

Ένα από τα σημαντικότερα πρακτικά θέματα της μονοπυρήνωσης στον έφηβο είναι η πιθανή διόγκωση του σπλήνα. Ο διογκωμένος σπλήνας είναι πιο ευάλωτος σε τραυματισμό και, σπάνια, σε ρήξη.

Για αυτό κατά την οξεία φάση αποφεύγονται αθλήματα επαφής, δραστηριότητες με κίνδυνο χτυπήματος στην κοιλιά και έντονη σωματική καταπόνηση. Η επιστροφή σε προπόνηση και αγωνιστική δραστηριότητα δεν πρέπει να γίνεται μόνο επειδή «έπεσε ο πυρετός».

Ο χρόνος επιστροφής εξαρτάται από την έναρξη των συμπτωμάτων, την κλινική ανάρρωση, το είδος της άθλησης και την εκτίμηση του θεράποντος ιατρού. Σε αρκετές συστάσεις χρησιμοποιείται ως ελάχιστη περίοδος αποχής από αθλήματα επαφής περίπου 3–4 εβδομάδες από την έναρξη της νόσου, αλλά η απόφαση εξατομικεύεται.

Ο υπέρηχος δεν απαιτείται αυτόματα σε κάθε παιδί με EBV. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχει συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα, αλλά το μέγεθος του σπλήνα ποικίλλει φυσιολογικά ανάλογα με την ηλικία και τη σωματική διάπλαση.

15Θεραπεία, αντιβιοτικά και εξάνθημα

Για την απλή λοιμώδη μονοπυρήνωση από EBV δεν υπάρχει ειδική αντιική θεραπεία ρουτίνας. Η αντιμετώπιση είναι κυρίως υποστηρικτική, με επαρκή λήψη υγρών, ανάπαυση και κατάλληλη αντιμετώπιση πυρετού ή πόνου σύμφωνα με τις οδηγίες του παιδιάτρου.

Τα αντιβιοτικά δεν θεραπεύουν τον EBV. Χορηγούνται μόνο όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ή ισχυρά πιθανολογούμενη βακτηριακή λοίμωξη που πραγματικά απαιτεί αντιβιοτική θεραπεία.

Έχει ιδιαίτερη σημασία το εξάνθημα που μπορεί να εμφανιστεί σε ασθενείς με μονοπυρήνωση μετά από λήψη αντιβιοτικών, κλασικά αμινοπενικιλλινών όπως αμοξικιλλίνη ή αμπικιλλίνη. Οι παλαιότερες αναφορές υπερεκτιμούσαν σημαντικά τη συχνότητά του, αλλά η συσχέτιση παραμένει κλινικά σημαντική.

Ένα τέτοιο εξάνθημα δεν πρέπει να καταγράφεται αυτόματα ως ισόβια αλλεργία στην πενικιλίνη χωρίς κατάλληλη αξιολόγηση. Αν υπάρχει ιστορικό αντίδρασης, η μελλοντική χρήση β-λακταμικών αντιβιοτικών πρέπει να συζητείται με τον θεράποντα ιατρό ή αλλεργιολόγο.

Η ασπιρίνη αποφεύγεται σε παιδιά και εφήβους με ιογενείς λοιμώξεις λόγω του κινδύνου συνδρόμου Reye.

16Πορεία, κόπωση και πότε ανησυχούμε

Τα περισσότερα παιδιά και οι έφηβοι βελτιώνονται σταδιακά. Ο πυρετός και ο έντονος πονόλαιμος συνήθως υποχωρούν νωρίτερα, ενώ η κόπωση μπορεί να συνεχιστεί για αρκετές εβδομάδες.

Η παρατεταμένη κόπωση από μόνη της δεν σημαίνει ότι «ο EBV παραμένει ενεργός» ούτε αποτελεί ένδειξη για επαναλαμβανόμενες μετρήσεις αντισωμάτων μέχρι να γίνουν αρνητικά. Το VCA IgG και το EBNA IgG αναμένεται να παραμένουν θετικά μετά την παλαιά λοίμωξη.

Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση όταν υπάρχει:

δυσκολία στην αναπνοή ή στην κατάποση, σημαντική αφυδάτωση, έντονη υπνηλία ή μειωμένη ανταπόκριση, σοβαρός ή αιφνίδιος πόνος στο αριστερό άνω μέρος της κοιλιάς ή στον αριστερό ώμο, λιποθυμική τάση, εμφανής ίκτερος, αιμορραγικές εκδηλώσεις, νευρολογικά συμπτώματα ή γενική επιδείνωση αντί για σταδιακή βελτίωση.

Η χρόνια ενεργή EBV λοίμωξη είναι πολύ σπάνια και δεν πρέπει να συγχέεται με την κοινή κόπωση που μπορεί να ακολουθήσει μια φυσιολογική ανάρρωση από μονοπυρήνωση. Απαιτεί εντελώς διαφορετική, εξειδικευμένη διαγνωστική προσέγγιση.

17Συχνές ερωτήσεις

EBV IgG θετικό σε παιδί σημαίνει ότι έχει τώρα μονοπυρήνωση;
Όχι. Το VCA IgG μπορεί να παραμένει θετικό για όλη τη ζωή μετά από προηγούμενη λοίμωξη. Για πρόσφατη λοίμωξη εξετάζεται ο συνδυασμός VCA IgM, VCA IgG και EBNA IgG μαζί με την κλινική εικόνα.
Τι σημαίνει VCA IgM θετικό και EBNA αρνητικό;
Όταν συνυπάρχει θετικό VCA IgG, αυτό είναι το κλασικό ορολογικό προφίλ πρόσφατης πρωτογενούς EBV λοίμωξης. Το αποτέλεσμα πρέπει πάντα να συσχετίζεται με τα συμπτώματα και τον χρόνο αιμοληψίας.
Αρνητικό Monospot αποκλείει μονοπυρήνωση στο παιδί;
Όχι. Τα ετερόφιλα αντισώματα είναι συχνά αρνητικά στα μικρότερα παιδιά και μπορεί επίσης να μην έχουν ακόμη εμφανιστεί στην αρχή της νόσου. Αν η κλινική υποψία επιμένει, είναι προτιμότερη η ειδική ορολογία EBV.
Τα άτυπα λεμφοκύτταρα σημαίνουν σίγουρα EBV;
Όχι. Είναι συχνό εύρημα στη μονοπυρήνωση, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε CMV και σε άλλες λοιμώξεις. Δεν είναι ειδική εξέταση για τον EBV.
Χρειάζεται EBV PCR σε κάθε παιδί;
Όχι. Στην τυπική λοιμώδη μονοπυρήνωση ενός ανοσοεπαρκούς παιδιού η ειδική ορολογία είναι συνήθως καταλληλότερη. Η PCR χρησιμοποιείται κυρίως σε ειδικές κλινικές καταστάσεις.
Μπορεί το EBV να αυξήσει AST και ALT;
Ναι. Ήπια ή μέτρια αύξηση τρανσαμινασών είναι συχνή στη συμπτωματική μονοπυρήνωση. Πολύ υψηλές τιμές, ίκτερος ή σημαντική επιδείνωση χρειάζονται ξεχωριστή ιατρική αξιολόγηση.
Πότε μπορεί ο έφηβος να επιστρέψει στο ποδόσφαιρο ή σε άλλο άθλημα επαφής;
Η επιστροφή εξατομικεύεται λόγω του κινδύνου τραυματισμού ενός διογκωμένου σπλήνα. Συνήθως απαιτείται αποχή από αθλήματα επαφής για τουλάχιστον τις πρώτες εβδομάδες και ιατρική εκτίμηση πριν από πλήρη επιστροφή.
Πρέπει να επαναλαμβάνουμε τα EBV IgG μέχρι να γίνουν αρνητικά;
Όχι. Το VCA IgG και αργότερα το EBNA IgG συνήθως παραμένουν θετικά μακροχρόνια ή δια βίου. Δεν χρησιμοποιούνται ως δείκτες ότι «πέρασε» η κόπωση ή ότι ο ιός εξαφανίστηκε.
Μπορεί ένα παιδί να έχει μονοπυρηνικό σύνδρομο χωρίς EBV;
Ναι. Ο CMV είναι σημαντική εναλλακτική αιτία, ενώ υπάρχουν και άλλες λοιμώξεις που μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια εικόνα. Για αυτό η διάγνωση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στα συμπτώματα ή στα άτυπα λεμφοκύτταρα.

18Εξετάσεις, χρήσιμοι οδηγοί και βιβλιογραφία

Εργαστηριακός έλεγχος για EBV και μονοπυρήνωση

Η επιλογή των εξετάσεων εξαρτάται από την ηλικία, τα συμπτώματα και τη χρονική φάση της νόσου. Όταν υπάρχει ένδειξη, μπορούν να πραγματοποιηθούν γενική αίματος, βιοχημικός έλεγχος και ειδικός ορολογικός έλεγχος EBV.

Σχετικοί οδηγοί

Λοιμώδης Μονοπυρήνωση: Συμπτώματα, EBV, Εξετάσεις και Θεραπεία — ο γενικός αναλυτικός οδηγός.

Ιός Epstein–Barr (EBV): Συμπτώματα, Εξετάσεις Αίματος και Ερμηνεία — αναλυτικό background για τον ιό και την ορολογία.

CMV στα Παιδιά και Εφήβους — η σημαντικότερη παιδιατρική εναλλακτική αιτία μονοπυρηνικού συνδρόμου.

Γενική Αίματος στα Παιδιά — WBC, λεμφοκύτταρα, ουδετερόφιλα και ηλικιακές φυσιολογικές τιμές.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

  1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Laboratory Testing for Epstein-Barr Virus (EBV). CDC – EBV Laboratory Testing.
  2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Infectious Mononucleosis (Mono). CDC – Infectious Mononucleosis.
  3. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). About Epstein-Barr Virus (EBV). CDC – Epstein-Barr Virus.
  4. World Health Organization. Mononucleosis (glandular fever). WHO.
  5. Sumaya CV, Ench Y. Epstein-Barr virus infectious mononucleosis in children. II. Heterophil antibody and viral-specific responses. Pediatrics. 1985;75(6):1011-1019. PubMed.
  6. Lupo J, Germi R, Semenova T, et al. Performance of two commercially available automated immunoassays for the determination of Epstein-Barr virus serological status. Clin Vaccine Immunol. 2012;19(6):929-934. PubMed.
  7. Dunmire SK, Verghese PS, Balfour HH Jr. Primary Epstein-Barr virus infection. J Clin Virol. 2018;102:84-92.
  8. Zhang R, Mao Z, Xu C, et al. Association between Antibiotic Exposure and the Risk of Rash in Children with Infectious Mononucleosis: a Multicenter, Retrospective Cohort Study. Antimicrob Agents Chemother. 2023;67(6):e0024923. PubMed.
  9. Vrysis C, Katsarou A, Lytras T, et al. Rash associated with antibiotic administration in patients with infectious mononucleosis: a systematic review and meta-analysis. Eur J Clin Microbiol Infect Dis. 2025;44:2183-2196. PubMed.
  10. Βρέφη & Παιδιά: Εξετάσεις, Πυρετός, Λοιμώξεις και Παιδιατρική Αιμοληψία. Μικροβιολογικό Λαμία.

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος

Μικροβιολογικό Λαμία
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.