ATACAND • ΚΑΝΤΕΣΑΡΤΑΝΗ • ΠΙΕΣΗ • ΚΑΛΙΟ • ΚΡΕΑΤΙΝΙΝΗ • eGFR
Atacand: Δοσολογία, Παρενέργειες, Πίεση και Κάλιο
Δημοσίευση:
•
Τελευταία ενημέρωση:
Το Atacand περιέχει καντεσαρτάνη, έναν ανταγωνιστή των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ (ARB), και χρησιμοποιείται κυρίως για την αρτηριακή υπέρταση και σε συγκεκριμένους ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια.1
Η θεραπεία δεν αξιολογείται μόνο από τις μετρήσεις της πίεσης. Σε σημαντικό αριθμό ασθενών χρειάζεται παράλληλη εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας και των ηλεκτρολυτών, με ιδιαίτερη έμφαση στο κάλιο, την κρεατινίνη και το eGFR.2
Atacand και εξετάσεις: τι έχει μεγαλύτερη σημασία
Η καντεσαρτάνη μπορεί να αυξήσει το κάλιο, ιδιαίτερα σε νεφρική δυσλειτουργία, καρδιακή ανεπάρκεια ή συγχορήγηση άλλων φαρμάκων που αυξάνουν το Κ.
Μια μεταβολή της κρεατινίνης μετά την έναρξη ή αύξηση της δόσης χρειάζεται αξιολόγηση σε σχέση με την προηγούμενη τιμή και την κλινική εικόνα.
Το eGFR συμπληρώνει την κρεατινίνη και βοηθά να εκτιμηθεί αν υπάρχει ουσιαστική μεταβολή της νεφρικής λειτουργίας.
Έχει ιδιαίτερη αξία όταν συνυπάρχουν διουρητικά, διαταραχές υγρών, καρδιακή ή νεφρική νόσος.
Πότε ελέγχονται συνήθως οι εξετάσεις;
Σε επαγγελματικά πρωτόκολλα παρακολούθησης των ACE inhibitors/ARB προτείνεται αρχικός έλεγχος κρεατινίνης/eGFR, καλίου και νατρίου και επανέλεγχος συνήθως μέσα σε 1–2 εβδομάδες μετά την έναρξη ή την αλλαγή της δόσης.2
Σε ασθενείς υψηλότερου κινδύνου μπορεί να χρειάζεται νωρίτερος έλεγχος, ενώ σε καρδιακή ανεπάρκεια ή χρόνια νεφρική νόσο η παρακολούθηση είναι συχνότερη και εξατομικεύεται.34
Περιεχόμενα άρθρου
- Τι είναι το Atacand
- Πώς δρα και γιατί σχετίζεται με κάλιο και νεφρά
- Σε ποιες περιπτώσεις χορηγείται
- Εξετάσεις πριν από την έναρξη
- Εξετάσεις μετά την έναρξη ή αλλαγή δόσης
- Atacand και κάλιο
- Κρεατινίνη και eGFR
- Πώς αξιολογείται μια μεταβολή της νεφρικής λειτουργίας
- Νάτριο, ουρία και ACR ούρων
- Atacand 4, 8, 16 και 32 mg
- Δοσολογία στην υπέρταση
- Καρδιακή ανεπάρκεια
- Πώς λαμβάνεται και πότε δρα
- Πίεση και αξιολόγηση θεραπείας
- Παρενέργειες
- Αλληλεπιδράσεις
- Atacand και αντιφλεγμονώδη
- Εγκυμοσύνη και θηλασμός
- Ξεχασμένη δόση και υπερδοσολογία
- Συχνές ερωτήσεις
- Βιβλιογραφία
1
Τι είναι το Atacand
Το Atacand είναι εμπορική ονομασία φαρμάκου που περιέχει candesartan cilexetil – καντεσαρτάνη σιλεξετίλη. Πρόκειται για προφάρμακο που μετατρέπεται μετά τη χορήγηση στη δραστική καντεσαρτάνη.
Η καντεσαρτάνη ανήκει στους ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ (ARB). Χρησιμοποιείται στην αρτηριακή υπέρταση και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις καρδιακής ανεπάρκειας.1
Η θεραπεία είναι συνήθως μακροχρόνια. Μια φυσιολογική μέτρηση πίεσης κατά τη λήψη του φαρμάκου δεν αποτελεί από μόνη της λόγο διακοπής της αγωγής.
2
Πώς δρα και γιατί σχετίζεται με κάλιο και νεφρά
Η αγγειοτενσίνη ΙΙ προκαλεί αγγειοσύσπαση και συμμετέχει στη ρύθμιση της αλδοστερόνης, του νατρίου, του καλίου και της αιμοδυναμικής των νεφρών. Η καντεσαρτάνη μπλοκάρει επιλεκτικά τους υποδοχείς AT1, με αποτέλεσμα αγγειοδιαστολή και μείωση της αρτηριακής πίεσης.1
Αυτό εξηγεί γιατί η εργαστηριακή παρακολούθηση δεν είναι άσχετη με το φάρμακο. Η αναστολή του συστήματος ρενίνης–αγγειοτενσίνης μπορεί να επηρεάσει το κάλιο και τη νεφρική λειτουργία, ιδιαίτερα σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια, αφυδάτωση ή σύνθετη φαρμακευτική αγωγή.
3
Σε ποιες περιπτώσεις χορηγείται
Η καντεσαρτάνη χρησιμοποιείται κυρίως για:
- αρτηριακή υπέρταση,
- υπέρταση σε συγκεκριμένες παιδιατρικές ηλικιακές ομάδες υπό ιατρική παρακολούθηση,
- καρδιακή ανεπάρκεια σε κατάλληλους ενήλικες ασθενείς.
Η επιλογή αντιυπερτασικού δεν γίνεται μόνο βάσει της τιμής της πίεσης. Λαμβάνονται υπόψη η ηλικία, η νεφρική λειτουργία, ο διαβήτης, η καρδιακή νόσος, το κάλιο, η προηγούμενη θεραπεία και τα άλλα φάρμακα.
Δείτε επίσης τον κεντρικό οδηγό για τα αντιυπερτασικά φάρμακα και τις εξετάσεις παρακολούθησης.
4
Εξετάσεις πριν από την έναρξη
Όταν σχεδιάζεται θεραπεία με ARB, η ύπαρξη μιας αρχικής εργαστηριακής τιμής επιτρέπει να αξιολογηθεί αργότερα αν μια μεταβολή σχετίζεται χρονικά με την έναρξη ή την αύξηση της δόσης.
| Έλεγχος | Τι αξιολογεί | Γιατί έχει σημασία |
|---|---|---|
| Κάλιο | Αρχική συγκέντρωση Κ | Χρήσιμο ως baseline πριν από φάρμακο που μπορεί να αυξήσει το κάλιο. |
| Κρεατινίνη | Νεφρική λειτουργία | Επιτρέπει σύγκριση μετά την έναρξη ή αλλαγή δόσης. |
| eGFR | Εκτιμώμενη σπειραματική διήθηση | Βοηθά στην εκτίμηση της συνολικής νεφρικής λειτουργίας. |
| Νάτριο | Ισορροπία ηλεκτρολυτών | Ιδιαίτερα χρήσιμο με διουρητικά ή διαταραχές υγρών. |
| Αρτηριακή πίεση | Αρχικό επίπεδο πίεσης | Απαραίτητη για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ανοχής. |
Αυτά περιλαμβάνονται στις βασικές παραμέτρους που προτείνονται πριν από την έναρξη ACE inhibitor ή ARB σε επαγγελματικά πρωτόκολλα παρακολούθησης.2
5
Πότε επαναλαμβάνονται οι εξετάσεις
Η συχνότητα δεν είναι ίδια για όλους. Για την υπέρταση, επαγγελματικές οδηγίες παρακολούθησης ACE inhibitors/ARB προτείνουν συνήθως επανέλεγχο κρεατινίνης/eGFR, καλίου και νατρίου μέσα σε 1–2 εβδομάδες μετά την έναρξη ή αλλαγή δόσης.2
Σε άτομα με αυξημένο κίνδυνο υπερκαλιαιμίας ή επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας μπορεί να επιλεγεί νωρίτερος έλεγχος. Στην καρδιακή ανεπάρκεια οι οδηγίες NICE συνιστούν έλεγχο νεφρικής λειτουργίας και ηλεκτρολυτών 1–2 εβδομάδες μετά την έναρξη και μετά από κάθε αύξηση δόσης, και περιοδικά στη συνέχεια.4
Πότε χρειάζεται πιο στενή παρακολούθηση;
- προϋπάρχουσα χρόνια νεφρική νόσος,
- καρδιακή ανεπάρκεια,
- διαβήτης,
- μεγαλύτερη ηλικία,
- αφυδάτωση ή οξεία νόσος,
- συγχορήγηση διουρητικού, σπιρονολακτόνης ή άλλων φαρμάκων που επηρεάζουν κάλιο/νεφρική λειτουργία,
- χρήση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών.
6
Atacand και κάλιο
Η καντεσαρτάνη μπορεί να προκαλέσει αύξηση του καλίου στο αίμα. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρική δυσλειτουργία και όταν χρησιμοποιούνται παράλληλα φάρμακα ή προϊόντα που αυξάνουν το κάλιο.1
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με:
- σπιρονολακτόνη και άλλα καλιοσυντηρητικά διουρητικά,
- συμπληρώματα καλίου,
- υποκατάστατα αλατιού που περιέχουν κάλιο,
- άλλα φάρμακα που επηρεάζουν το σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης,
- ορισμένα φάρμακα που επηρεάζουν τη νεφρική λειτουργία.
Η υπερκαλιαιμία μπορεί να είναι ασυμπτωματική. Για αυτό μια φυσιολογική καθημερινή αίσθηση δεν αποκλείει μεταβολή της τιμής του καλίου.
Δείτε αναλυτικά: Κάλιο στο Αίμα: Φυσιολογικές Τιμές, Χαμηλό και Υψηλό Κάλιο.
7
Κρεατινίνη και eGFR
Οι ARB επηρεάζουν την αιμοδυναμική μέσα στους νεφρούς. Για αυτό η κρεατινίνη και το eGFR μπορεί να μεταβληθούν μετά την έναρξη ή την αύξηση της δόσης.
Η μεταβολή δεν πρέπει να ερμηνεύεται από μία μεμονωμένη τιμή. Χρειάζεται σύγκριση με το baseline και συνεκτίμηση:
- της προηγούμενης κρεατινίνης,
- της μεταβολής του eGFR,
- του καλίου,
- της αρτηριακής πίεσης,
- της ενυδάτωσης,
- της λήψης διουρητικών ή NSAIDs,
- της υποκείμενης νεφρικής και καρδιακής κατάστασης.
Σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο οι οδηγίες NICE συστήνουν μέτρηση eGFR και καλίου πριν και επανάληψη 1–2 εβδομάδες μετά την έναρξη ή κάθε αύξηση δόσης ενός αναστολέα του συστήματος ρενίνης–αγγειοτενσίνης.3
Δείτε επίσης eGFR – Τι είναι και πώς ερμηνεύεται και Νεφρική Λειτουργία: Κρεατινίνη, eGFR, Ουρία και Εξετάσεις Ούρων.
8
Τι σημαίνει αν αλλάξει η κρεατινίνη ή το eGFR;
Μια μικρή μεταβολή μετά την έναρξη αναστολής του συστήματος ρενίνης–αγγειοτενσίνης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι το φάρμακο «καταστρέφει τα νεφρά».
Σε ενήλικες με χρόνια νεφρική νόσο, οι NICE οδηγίες αναφέρουν ότι όταν η αύξηση της κρεατινίνης είναι μικρότερη από 30% από την αρχική τιμή ή η μείωση του eGFR μικρότερη από 25%, συνήθως γίνεται επανέλεγχος και συνολική αξιολόγηση αντί για αυτόματη διακοπή της θεραπείας.3
Μεγαλύτερη μεταβολή απαιτεί έλεγχο για άλλες αιτίες, όπως αφυδάτωση, οξεία νόσο, NSAIDs ή άλλες μεταβολές της φαρμακευτικής αγωγής. Η απόφαση για συνέχιση, μείωση ή διακοπή της δόσης ανήκει στον θεράποντα ιατρό.
9
Νάτριο, ουρία και ACR ούρων
Το νάτριο μπορεί να συμπεριλαμβάνεται στον έλεγχο ηλεκτρολυτών, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν διουρητικά, διαταραχές ενυδάτωσης ή άλλα νοσήματα.2
Η ουρία μπορεί να προσφέρει συμπληρωματική πληροφορία για τη συνολική εικόνα νεφρικής λειτουργίας και ενυδάτωσης, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της τον βασικό δείκτη παρακολούθησης της καντεσαρτάνης.
Η αλβουμίνη/κρεατινίνη ούρων (ACR) δεν είναι εξέταση που απαιτείται επειδή κάποιος λαμβάνει Atacand. Μπορεί όμως να είναι σημαντική στη συνολική εκτίμηση νεφρικού κινδύνου σε άτομα με υπέρταση, διαβήτη ή χρόνια νεφρική νόσο.
10
Atacand 4 mg, 8 mg, 16 mg και 32 mg
Στην Ελλάδα υπάρχουν καταχωρημένες περιεκτικότητες Atacand 4 mg, 8 mg, 16 mg και 32 mg.5
| Περιεκτικότητα | Χρήση στη θεραπευτική τιτλοποίηση |
|---|---|
| 4 mg | Χαμηλή δόση που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων στην έναρξη θεραπείας καρδιακής ανεπάρκειας. |
| 8 mg | Συνήθης αρχική και δόση συντήρησης στην υπέρταση ενηλίκων. |
| 16 mg | Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν απαιτείται περαιτέρω έλεγχος της πίεσης. |
| 32 mg | Μέγιστη συνήθης ημερήσια δόση στις εγκεκριμένες ενδείξεις ενηλίκων όταν είναι κατάλληλη. |
11
Δοσολογία Atacand στην υπέρταση
Στους ενήλικες με υπέρταση, η συνιστώμενη αρχική και συνήθης δόση συντήρησης είναι 8 mg μία φορά την ημέρα. Αν η πίεση δεν ελέγχεται επαρκώς, η δόση μπορεί να αυξηθεί από τον γιατρό στα 16 mg και, εφόσον απαιτείται, έως 32 mg μία φορά ημερησίως.15
Η κατάλληλη δόση εξατομικεύεται. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να απαιτείται χαμηλότερη αρχική δόση ή πιο προσεκτική τιτλοποίηση.
12
Atacand και καρδιακή ανεπάρκεια
Στην καρδιακή ανεπάρκεια η συνήθης αρχική δόση της καντεσαρτάνης είναι 4 mg μία φορά την ημέρα. Η τιτλοποίηση γίνεται σταδιακά προς τη μέγιστη ανεκτή ή τη δόση-στόχο, με διαστήματα τουλάχιστον δύο εβδομάδων μεταξύ αυξήσεων.1
Σε αυτή την ένδειξη το εργαστηριακό κομμάτι είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Η αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει νεφρική λειτουργία και παρακολούθηση κρεατινίνης και καλίου, ιδιαίτερα κατά την τιτλοποίηση.14
13
Πώς λαμβάνεται και πότε δρα
Το Atacand λαμβάνεται συνήθως μία φορά την ημέρα και μπορεί να ληφθεί με ή χωρίς φαγητό.
- Είναι πρακτικό να λαμβάνεται περίπου την ίδια ώρα κάθε ημέρα.
- Δεν χρειάζεται να συνδέεται υποχρεωτικά με συγκεκριμένο γεύμα.
- Η θεραπεία δεν προσαρμόζεται από τον ασθενή ανάλογα με μία μεμονωμένη μέτρηση.
Η αντιυπερτασική δράση αρχίζει από τις πρώτες δόσεις, αλλά το μεγαλύτερο μέρος του αποτελέσματος μπορεί να χρειαστεί περίπου 4 εβδομάδες για να εκτιμηθεί.5
14
Πίεση και αξιολόγηση της θεραπείας
Ο στόχος δεν είναι η πίεση να πέσει «όσο περισσότερο γίνεται», αλλά να επιτευχθεί ασφαλής και σταθερός έλεγχος ανάλογα με την ηλικία, τη συνολική καρδιαγγειακή κατάσταση, τον διαβήτη, τη νεφρική λειτουργία και την ανοχή στη θεραπεία.
Αν εμφανίζονται έντονη ζάλη, τάση λιποθυμίας, αδυναμία ή επαναλαμβανόμενες πολύ χαμηλές μετρήσεις, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση αντί για αυθαίρετη αλλαγή δόσης.
Για τη συνολική διερεύνηση δείτε Υπέρταση: Ποιες Εξετάσεις Αίματος και Ούρων Χρειάζονται.
15
Παρενέργειες του Atacand
Η καντεσαρτάνη είναι γενικά καλά ανεκτή. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες εξαρτώνται και από την ένδειξη και το συνολικό προφίλ του ασθενούς.
Μπορούν να εμφανιστούν μεταξύ άλλων:
- ζάλη ή ίλιγγος,
- πονοκέφαλος,
- υπόταση,
- υπερκαλιαιμία,
- μεταβολή της νεφρικής λειτουργίας,
- σπανιότερα υπονατριαιμία, διαταραχές ηπατικής λειτουργίας ή αιματολογικές μεταβολές.1
16
Αλληλεπιδράσεις που επηρεάζουν ιδιαίτερα τις εξετάσεις
Ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει όλη τη φαρμακευτική αγωγή και τα συμπληρώματα. Ιδιαίτερη σημασία έχουν:
- καλιοσυντηρητικά διουρητικά,
- συμπληρώματα καλίου,
- υποκατάστατα αλατιού με κάλιο,
- ACE inhibitors,
- αλισκιρένη,
- λίθιο,
- NSAIDs,
- άλλα φάρμακα που επηρεάζουν νεφρική λειτουργία ή πίεση.
Ο συνδυασμός πολλών φαρμάκων που αναστέλλουν το σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπότασης, υπερκαλιαιμίας και μειωμένης νεφρικής λειτουργίας.1
17
Atacand και αντιφλεγμονώδη
Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, όπως η ιβουπροφαίνη και η δικλοφενάκη, μπορούν να μειώσουν την αντιυπερτασική δράση των ARB και σε ευάλωτους ασθενείς να επιβαρύνουν τη νεφρική λειτουργία.1
Η σημασία του συνδυασμού είναι μεγαλύτερη όταν συνυπάρχουν αφυδάτωση, διουρητικό, χρόνια νεφρική νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια ή μεγαλύτερη ηλικία.
Αν μετά από οξεία νόσο, αφυδάτωση ή χρήση NSAID παρατηρηθεί σημαντική μεταβολή κρεατινίνης/eGFR, η συνολική κατάσταση και η φαρμακευτική αγωγή πρέπει να επανεκτιμηθούν.3
18
Εγκυμοσύνη και θηλασμός
Οι ανταγωνιστές των υποδοχέων της αγγειοτενσίνης ΙΙ δεν πρέπει να ξεκινούν κατά την εγκυμοσύνη και αντενδείκνυνται στο δεύτερο και τρίτο τρίμηνο λόγω κινδύνου για το έμβρυο.1
Γυναίκα που λαμβάνει καντεσαρτάνη και σχεδιάζει ή διαπιστώνει εγκυμοσύνη πρέπει να επικοινωνήσει άμεσα με τον θεράποντα ιατρό ώστε να αξιολογηθεί κατάλληλη εναλλακτική θεραπεία.
19
Ξεχασμένη δόση και υπερδοσολογία
Αν ξεχαστεί μία δόση
Δεν πρέπει να λαμβάνεται διπλή δόση για αναπλήρωση. Ακολουθούνται οι οδηγίες του φύλλου οδηγιών και του θεράποντος ιατρού.
Αν ληφθεί μεγαλύτερη ποσότητα
Η υπερδοσολογία μπορεί να προκαλέσει κυρίως συμπτωματική υπόταση και ζάλη.1 Σε περίπτωση λήψης μεγαλύτερης ποσότητας από την προβλεπόμενη χρειάζεται άμεση ιατρική επικοινωνία.
20
Συχνές ερωτήσεις για το Atacand
Ποιες εξετάσεις είναι οι σημαντικότερες με Atacand;
Πότε γίνονται εξετάσεις μετά την έναρξη;
Το Atacand ανεβάζει το κάλιο;
Το Atacand βλάπτει τα νεφρά;
Atacand 8 ή 16 mg: ποιο είναι καλύτερο;
Ποια είναι η συνήθης δόση στην υπέρταση;
Μπορώ να παίρνω συμπλήρωμα καλίου μαζί με Atacand;
Μπορώ να πάρω ιβουπροφαίνη ενώ παίρνω Atacand;
Μπορώ να διακόψω το Atacand όταν η πίεση γίνει φυσιολογική;
21
Εργαστηριακός έλεγχος και βιβλιογραφία
Εξετάσεις κατά τη θεραπεία με αντιυπερτασικά
Στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμία μπορούν να πραγματοποιηθούν εξετάσεις όπως κάλιο, νάτριο, κρεατινίνη, eGFR και άλλοι δείκτες νεφρικής λειτουργίας όταν έχουν ζητηθεί στο πλαίσιο της ιατρικής παρακολούθησης.
Τηλ. 22310 66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30 • Έσλιν 19, 2ος όροφος, Λαμία
Βιβλιογραφία & επιστημονικές πηγές
- Electronic Medicines Compendium – Candesartan Cilexetil, Summary of Product Characteristics.
- NHS Specialist Pharmacy Service – ACE inhibitors and angiotensin II receptor blockers monitoring.
- NICE NG203 – Chronic kidney disease: assessment and management.
- NICE NG106 – Chronic heart failure in adults: diagnosis and management.
- Γαληνός – ATACAND: περιεκτικότητες και στοιχεία κυκλοφορίας στην Ελλάδα.
- NICE NG136 – Hypertension in adults: diagnosis and management.
Ιατρική ενημέρωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή, τη συνταγογράφηση ή το επίσημο φύλλο οδηγιών του φαρμάκου. Μην ξεκινάτε, διακόπτετε ή αλλάζετε τη δόση του Atacand χωρίς οδηγία του θεράποντος ιατρού. Η ανάγκη, ο χρόνος και η συχνότητα των εργαστηριακών εξετάσεων καθορίζονται εξατομικευμένα.