Παιδί με Πυρετό: Πότε Χρειάζονται Εξετάσεις Αίματος, Ούρων ή Καλλιέργεια

1Τι θεωρείται πυρετός στο παιδί

Πυρετός θεωρείται συνήθως θερμοκρασία περίπου 38°C ή υψηλότερη, ανάλογα με τον τρόπο μέτρησης και την ηλικία του παιδιού. Στην καθημερινή πράξη, όμως, το σημαντικότερο δεν είναι μόνο το νούμερο, αλλά η συνολική εικόνα του παιδιού: αν πίνει υγρά, αν ανταποκρίνεται, αν αναπνέει άνετα, αν ουρεί, αν ξυπνά εύκολα και αν έχει συμπτώματα που δείχνουν συγκεκριμένη εστία λοίμωξης.

Ο πυρετός είναι μηχανισμός άμυνας του οργανισμού. Δεν είναι από μόνος του διάγνωση. Μπορεί να εμφανιστεί σε ιώσεις του ανώτερου αναπνευστικού, γρίπη, COVID-19, RSV, ωτίτιδα, φαρυγγίτιδα, ουρολοίμωξη, πνευμονία, γαστρεντερίτιδα, δερματικές λοιμώξεις ή πιο σπάνια σε φλεγμονώδη και αυτοάνοσα νοσήματα. Για αυτό η εργαστηριακή διερεύνηση πρέπει να είναι στοχευμένη και όχι μηχανική.

Σε ένα παιδί που έχει καλή γενική κατάσταση, πίνει, παίζει έστω λιγότερο από το συνηθισμένο και έχει σαφή εικόνα απλής ίωσης, μπορεί να μην χρειάζεται άμεσα εξέταση αίματος. Αντίθετα, σε παιδί που φαίνεται καταβεβλημένο, έχει δύσπνοια, έντονη υπνηλία, σημεία αφυδάτωσης, έντονο πόνο, εξάνθημα που δεν ασπρίζει με πίεση ή πυρετό σε πολύ μικρή ηλικία, η ιατρική εκτίμηση πρέπει να προηγείται.

2Γιατί δεν αρκεί μόνο το ύψος του πυρετού

Το ύψος του πυρετού είναι χρήσιμη πληροφορία, αλλά δεν αρκεί για να αποφασιστεί αν χρειάζονται εξετάσεις. Στα παιδιά άνω των 6 μηνών, η σοβαρότητα δεν καθορίζεται μόνο από το αν το θερμόμετρο δείχνει 38,5°C ή 40°C. Η ηλικία, η γενική εμφάνιση, η αναπνοή, η κυκλοφορία, η ενυδάτωση, η διάρκεια του πυρετού και η ύπαρξη συγκεκριμένων συμπτωμάτων έχουν μεγαλύτερη διαγνωστική αξία.

Ένα παιδί με υψηλό πυρετό και εικόνα γρίπης μπορεί να χρειάζεται κυρίως κλινική παρακολούθηση, υγρά και σωστή χρήση αντιπυρετικών. Ένα άλλο παιδί με χαμηλότερο πυρετό, αλλά έντονη καταβολή, ωχρότητα, μειωμένη ούρηση ή δύσπνοια, μπορεί να χρειάζεται γρήγορη εκτίμηση και πιθανώς εξετάσεις αίματος ή ούρων.

Η καλή κλινική προσέγγιση ξεκινά από απλές ερωτήσεις: πόσες ώρες ή ημέρες έχει πυρετό, ποια είναι η μέγιστη θερμοκρασία, πώς μετρήθηκε, αν έλαβε αντιπυρετικό, αν υπάρχουν βήχας, πονόλαιμος, πόνος στην ούρηση, κοιλιακός πόνος, εμετοί, διάρροια, εξάνθημα ή πόνος σε αυτί. Αυτές οι πληροφορίες καθορίζουν αν ο έλεγχος θα είναι αιματολογικός, ουρολογικός, μικροβιολογικός ή απλώς κλινική παρακολούθηση.

3Πότε χρειάζεται άμεση παιδιατρική εκτίμηση

Άμεση παιδιατρική εκτίμηση χρειάζεται όταν ο πυρετός συνοδεύεται από σημεία που μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρότερη νόσο. Τέτοια σημεία είναι η δυσκολία στην αναπνοή, η μελάνιασμα ή γκριζωπή όψη, η έντονη υπνηλία ή δυσκολία αφύπνισης, η σύγχυση, οι σπασμοί, η δυσκαμψία αυχένα, το εξάνθημα που δεν ασπρίζει όταν το πιέζουμε, η έντονη αφυδάτωση, η μειωμένη ούρηση, ο έντονος πόνος ή η αδυναμία βάδισης.

Επείγουσα αξιολόγηση χρειάζεται επίσης όταν το παιδί είναι βρέφος κάτω των 3 μηνών με θερμοκρασία περίπου 38°C ή περισσότερο, όταν έχει γνωστή ανοσοκαταστολή, σοβαρό χρόνιο νόσημα, ογκολογικό ιστορικό, κεντρικό φλεβικό καθετήρα ή λαμβάνει φάρμακα που μειώνουν την άμυνα. Σε αυτές τις περιπτώσεις η προσέγγιση είναι διαφορετική και δεν πρέπει να καθυστερεί επειδή “ο πυρετός μπορεί να είναι ίωση”.

Οι εξετάσεις σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να περιλαμβάνουν Γενική Αίματος, δείκτες φλεγμονής όπως CRP, γενική ούρων, καλλιέργειες ή άλλον έλεγχο, αλλά η επιλογή πρέπει να γίνεται από τον παιδίατρο με βάση τη βαρύτητα και την κλινική εικόνα.

4Πότε συνήθως δεν χρειάζονται εξετάσεις

Δεν χρειάζεται κάθε παιδί με πυρετό εξετάσεις αίματος ή καλλιέργειες. Σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά όταν το παιδί είναι μεγαλύτερο, έχει καλή γενική κατάσταση και παρουσιάζει σαφή συμπτώματα απλής ίωσης, η πρώτη επιλογή είναι παρακολούθηση, σωστή ενυδάτωση, αντιπυρετικό όταν χρειάζεται και επανεκτίμηση αν η εικόνα αλλάξει.

Για παράδειγμα, παιδί σχολικής ηλικίας με 1–2 ημέρες πυρετό, καταρροή, ήπιο βήχα, καλή πρόσληψη υγρών, φυσιολογική αναπνοή και χωρίς σημεία αφυδάτωσης συνήθως δεν χρειάζεται αμέσως πλήρη αιματολογικό έλεγχο. Η άσκοπη εξέταση μπορεί να δώσει μη ειδικά ευρήματα, όπως ήπια αύξηση CRP ή μεταβολές στα λευκά, που δεν αλλάζουν πρακτικά τη φροντίδα και μπορεί να οδηγήσουν σε περιττή ανησυχία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι “δεν κάνουμε τίποτα”. Σημαίνει ότι παρακολουθούμε σωστά: θερμοκρασία, υγρά, ούρηση, συμπεριφορά, αναπνοή, εξάνθημα, πόνο και διάρκεια συμπτωμάτων. Αν ο πυρετός επιμένει, αν εμφανιστεί νέα εστία, αν το παιδί χειροτερεύει ή αν ο παιδίατρος εντοπίσει ανησυχητικά σημεία, τότε οι εξετάσεις αποκτούν μεγαλύτερη αξία.

5Πυρετός χωρίς εμφανή εστία

Πυρετός χωρίς εμφανή εστία σημαίνει ότι το παιδί έχει πυρετό αλλά δεν υπάρχει ξεκάθαρη αιτία από τα συμπτώματα ή την αρχική κλινική εξέταση. Δεν υπάρχει δηλαδή εμφανής ωτίτιδα, τυπική φαρυγγίτιδα, καθαρή εικόνα γαστρεντερίτιδας, σαφής βήχας με ακροαστικά ευρήματα ή άλλη προφανής εστία.

Σε αυτή την περίπτωση ο παιδίατρος μπορεί να ζητήσει πιο στοχευμένο έλεγχο. Η Γενική Αίματος βοηθά να εκτιμηθούν λευκά αιμοσφαίρια, ουδετερόφιλα, λεμφοκύτταρα, αιμοπετάλια και πιθανή αναιμία. Η CRP μπορεί να δείξει την ένταση της φλεγμονώδους απάντησης. Η Γενική Ούρων και η Καλλιέργεια Ούρων είναι ιδιαίτερα σημαντικές, γιατί η ουρολοίμωξη στα μικρά παιδιά μπορεί να εμφανιστεί μόνο με πυρετό, χωρίς τσούξιμο ή συχνουρία.

Ο εργαστηριακός έλεγχος πρέπει να επιλέγεται ανάλογα με ηλικία και εικόνα. Δεν είναι ίδιος ο χειρισμός ενός βρέφους 2 μηνών, ενός νηπίου 18 μηνών και ενός παιδιού 8 ετών. Όσο μικρότερη η ηλικία και όσο λιγότερο σαφής η εστία, τόσο μεγαλύτερη η ανάγκη για οργανωμένη ιατρική αξιολόγηση.

6Γενική αίματος: πότε βοηθά

Η Γενική Αίματος είναι από τις πιο συχνές εξετάσεις όταν παιδί με πυρετό χρειάζεται εργαστηριακή διερεύνηση. Δεν δείχνει από μόνη της “ποιο μικρόβιο” υπάρχει, αλλά δίνει βασική εικόνα για την αιματολογική και φλεγμονώδη αντίδραση του οργανισμού.

Σε παιδί με πυρετό, η εξέταση μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχει κακή γενική εικόνα, παρατεταμένος πυρετός, υποψία βακτηριακής λοίμωξης, πυρετός χωρίς εστία, υποψία αναιμίας ή ανάγκη παρακολούθησης της πορείας. Η ερμηνεία γίνεται πάντα μαζί με την ηλικία, τα συμπτώματα, τη φυσική εξέταση και δείκτες όπως η CRP ή η ΤΚΕ.

Η Γενική Αίματος περιλαμβάνει αιμοσφαιρίνη, αιματοκρίτη, ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια, τύπο λευκών και αιμοπετάλια. Σε λοιμώξεις μπορεί να δούμε αυξημένα λευκά, ουδετεροφιλία, λεμφοκυττάρωση ή μερικές φορές χαμηλά λευκά. Καμία από αυτές τις μεταβολές δεν αρκεί μόνη της για να ξεχωρίσει με βεβαιότητα ίωση από βακτηριακή λοίμωξη.

Για περισσότερη ανάλυση της εξέτασης μπορείτε να δείτε τον οδηγό για τη Γενική Αίματος, καθώς και τον ειδικό οδηγό για τα Λευκά Αιμοσφαίρια.

7Λευκά αιμοσφαίρια, ουδετερόφιλα και λεμφοκύτταρα

Τα λευκά αιμοσφαίρια είναι κύτταρα άμυνας. Στον πυρετό, ο αριθμός τους και ο τύπος τους μπορούν να δώσουν ενδείξεις, αλλά δεν λειτουργούν ως αυτόματο τεστ διάγνωσης. Αυξημένα ουδετερόφιλα μπορεί να εμφανιστούν σε βακτηριακές λοιμώξεις, αλλά και σε στρες, κορτιζόνη, έντονη φλεγμονή ή άλλες καταστάσεις. Αυξημένα λεμφοκύτταρα μπορεί να εμφανιστούν σε ιογενείς λοιμώξεις, αλλά η ερμηνεία εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού.

Στα μικρά παιδιά οι φυσιολογικές αναλογίες λευκών διαφέρουν από τους ενήλικες. Γι’ αυτό δεν πρέπει να ερμηνεύεται ο τύπος λευκών με απλά όρια ενηλίκων. Ένα αποτέλεσμα που φαίνεται “λεμφοκυτταρικό” μπορεί να είναι αναμενόμενο για την ηλικία, ενώ ένα αποτέλεσμα που φαίνεται ανησυχητικό πρέπει να αξιολογηθεί στο κατάλληλο παιδιατρικό πλαίσιο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύγκριση με την κλινική εικόνα. Αν το παιδί φαίνεται καλά, έχει σαφή ιογενή εικόνα και τα ευρήματα είναι ήπια, μπορεί να αρκεί παρακολούθηση. Αν όμως υπάρχει επίμονη κακουχία, έντονη ουδετεροφιλία, πολύ χαμηλά λευκά, πολύ υψηλή CRP, υπόταση, αφυδάτωση ή άλλα σημεία, χρειάζεται πιο στενή ιατρική εκτίμηση.

Για αναλυτικότερη ερμηνεία μπορείτε να δείτε και τον οδηγό για τα Αυξημένα Λευκά Αιμοσφαίρια.

8CRP και ΤΚΕ στον παιδικό πυρετό

Η CRP και η ΤΚΕ είναι δείκτες φλεγμονής. Η CRP ανεβαίνει πιο γρήγορα σε οξεία φλεγμονή και συχνά χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να εκτιμήσουμε αν υπάρχει έντονη φλεγμονώδης αντίδραση. Η ΤΚΕ είναι πιο αργός και μη ειδικός δείκτης, χρήσιμος κυρίως σε παρατεταμένες ή πιο χρόνιες εικόνες.

Στον πυρετό παιδιού, η CRP μπορεί να βοηθήσει όταν υπάρχει αμφιβολία για τη βαρύτητα ή όταν χρειάζεται παρακολούθηση της πορείας. Μία πολύ χαμηλή CRP νωρίς στη νόσο δεν αποκλείει πάντα σοβαρή λοίμωξη, ενώ μία αυξημένη CRP δεν σημαίνει πάντα ότι χρειάζεται αντιβίωση. Η τιμή πρέπει να ερμηνεύεται με τον χρόνο έναρξης των συμπτωμάτων, την κλινική εικόνα και τα υπόλοιπα ευρήματα.

Η ΤΚΕ μπορεί να ζητηθεί όταν ο πυρετός επιμένει για ημέρες, όταν υπάρχουν πόνοι στις αρθρώσεις, απώλεια βάρους, λεμφαδένες, ύποπτη φλεγμονώδης νόσος ή όταν ο παιδίατρος θέλει συνολικότερη εικόνα. Δεν είναι εξέταση για να αποφασίσουμε μόνη της αν ένα παιδί έχει ίωση ή μικρόβιο.

9Γενική ούρων: πότε είναι απαραίτητη

Η Γενική Ούρων είναι πολύ σημαντική στον παιδικό πυρετό, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει ξεκάθαρη εστία ή όταν υπάρχει υποψία ουρολοίμωξης. Στα βρέφη και στα μικρά παιδιά η ουρολοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί μόνο με πυρετό, χωρίς τυπικά συμπτώματα όπως τσούξιμο στην ούρηση ή συχνουρία.

Η εξέταση μπορεί να δείξει λευκοκύτταρα, νιτρώδη, αίμα, πρωτεΐνη, κετόνες, ειδικό βάρος και άλλα ευρήματα. Όταν υπάρχουν πυοσφαίρια, θετικά νιτρώδη ή συμβατή κλινική εικόνα, ο παιδίατρος συχνά προχωρά σε καλλιέργεια ούρων. Η Γενική Ούρων είναι γρήγορη εξέταση, αλλά δεν αντικαθιστά την καλλιέργεια όταν χρειάζεται τεκμηρίωση λοίμωξης.

Η αξία της αυξάνεται όταν το παιδί έχει πυρετό χωρίς άλλη αιτία, πόνο στην κοιλιά, πόνο στη μέση, δύσοσμα ή θολά ούρα, συχνουρία, κάψιμο στην ούρηση, ενούρηση που εμφανίστηκε ξαφνικά, εμετούς ή κακή σίτιση σε βρέφος. Σε βρέφη, η συλλογή πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή, γιατί η επιμόλυνση μπορεί να οδηγήσει σε λάθος αποτέλεσμα.

10Καλλιέργεια ούρων και αντιβιόγραμμα

Η Καλλιέργεια Ούρων ζητείται όταν υπάρχει υποψία ουρολοίμωξης και χρειάζεται να φανεί αν αναπτύσσεται μικρόβιο, ποιο είναι αυτό και σε ποια αντιβιοτικά είναι ευαίσθητο. Το αντιβιόγραμμα βοηθά τον παιδίατρο να επιλέξει ή να τροποποιήσει την αγωγή, ειδικά όταν η λοίμωξη είναι εμπύρετη, υποτροπιάζουσα ή αφορά μικρή ηλικία.

Η Καλλιέργεια Ούρων έχει μεγάλη αξία πριν ξεκινήσει αντιβίωση, όταν αυτό είναι εφικτό και ασφαλές. Αν το παιδί είναι βαριά άρρωστο, η θεραπεία δεν πρέπει να καθυστερεί χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Όμως σε πολλές περιπτώσεις, η σωστή λήψη δείγματος πριν από την πρώτη δόση βοηθά να μη χαθεί η δυνατότητα ακριβούς διάγνωσης.

Τα συχνότερα μικρόβια ουρολοίμωξης στα παιδιά είναι εντερικά βακτήρια, όπως E. coli, ενώ μπορεί να εμφανιστούν και άλλα όπως Proteus, Klebsiella ή Enterococcus. Αν η καλλιέργεια βγει θετική, η ερμηνεία εξαρτάται από τον τρόπο συλλογής, τον αριθμό αποικιών, το μικρόβιο, τη γενική ούρων και τα συμπτώματα. Μία καλλιέργεια δεν πρέπει να ερμηνεύεται απομονωμένα, ειδικά αν το δείγμα μπορεί να έχει επιμολυνθεί.

Για σχετικές πληροφορίες μπορείτε να δείτε και τη σελίδα με τις Μικροβιολογικές εξετάσεις & καλλιέργειες.

11Πονόλαιμος, Strep test και καλλιέργεια φαρυγγικού

Όταν το παιδί έχει πυρετό και πονόλαιμο, η βασική ερώτηση είναι αν πρόκειται για ιογενή λοίμωξη ή για στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα. Ο στρεπτόκοκκος ομάδας Α είναι σημαντικός γιατί μπορεί να χρειαστεί αντιβίωση, αλλά δεν είναι κάθε πονόλαιμος στρεπτόκοκκος.

Το Strep test είναι γρήγορη εξέταση με επίχρισμα από τον φάρυγγα και τις αμυγδαλές. Βοηθά όταν υπάρχουν συμβατά συμπτώματα, όπως πυρετός, πονόλαιμος, διογκωμένες αμυγδαλές, εξίδρωμα, ευαίσθητοι τραχηλικοί λεμφαδένες και απουσία έντονου βήχα ή καταρροής. Η Καλλιέργεια Φαρυγγικού Εκκρίματος είναι πιο αργή, αλλά μπορεί να χρειαστεί όταν η κλινική υποψία παραμένει υψηλή ή όταν ο παιδίατρος θέλει επιβεβαίωση.

Εξετάσεις όπως ASTO ή anti-DNase B δεν χρησιμοποιούνται για την άμεση διάγνωση ενός τρέχοντος πονόλαιμου. Χρησιμοποιούνται κυρίως όταν θέλουμε να τεκμηριώσουμε πρόσφατη προηγούμενη στρεπτοκοκκική λοίμωξη ή πιθανές επιπλοκές. Για περισσότερα, δείτε τον οδηγό για τον Β-αιμολυτικό Στρεπτόκοκκο GAS και την εξέταση ASTO / ASO τίτλος.

12Πυρετός με βήχα ή αναπνευστικά συμπτώματα

Πυρετός με βήχα, καταρροή, πονόλαιμο ή βράγχος φωνής συχνά οφείλεται σε ιογενή λοίμωξη του αναπνευστικού. Σε περιόδους κυκλοφορίας ιών, μπορεί να χρειαστεί έλεγχος για γρίπη, COVID-19 ή RSV, ειδικά όταν το παιδί είναι βρέφος, έχει δύσπνοια, ανήκει σε ευπαθή ομάδα ή υπάρχει ανάγκη για απόφαση σχετικά με θεραπεία, σχολείο ή προστασία άλλων μελών της οικογένειας.

Η διάκριση μεταξύ RSV, γρίπης και COVID-19 δεν είναι πάντα ασφαλής μόνο από τα συμπτώματα. Οδηγοί όπως RSV ή Γρίπη;, RSV: Συμπτώματα, Μετάδοση, Εξετάσεις και Γρίπη Α εξηγούν γιατί τα συμπτώματα συχνά επικαλύπτονται.

Εξετάσεις αίματος μπορεί να ζητηθούν όταν ο πυρετός επιμένει, όταν υπάρχει έντονη καταβολή, δύσπνοια, υποψία πνευμονίας, αφυδάτωση ή αμφιβολία για βακτηριακή επιπλοκή. Η καλλιέργεια πτυέλων στα παιδιά έχει περιορισμούς, γιατί συχνά δεν υπάρχει ποιοτικό δείγμα πτυέλων, αλλά μπορεί να έχει θέση σε μεγαλύτερα παιδιά με παραγωγικό βήχα και ειδική κλινική ένδειξη.

13Πυρετός με διάρροια ή εμετούς

Πυρετός με διάρροια ή εμετούς συχνά σχετίζεται με γαστρεντερίτιδα. Στα παιδιά, το βασικότερο πρακτικό ζήτημα είναι η ενυδάτωση. Αν το παιδί πίνει, ουρεί και δεν έχει αίμα στα κόπρανα, έντονο κοιλιακό πόνο ή σημεία αφυδάτωσης, πολλές φορές δεν απαιτείται άμεσα εκτεταμένος εργαστηριακός έλεγχος.

Εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν όταν υπάρχουν επίμονοι εμετοί, αδυναμία πρόσληψης υγρών, μειωμένη ούρηση, υπνηλία, αίμα ή βλέννα στα κόπρανα, υψηλός πυρετός που επιμένει, έντονος πόνος στην κοιλιά, πρόσφατο ταξίδι, ύποπτο τρόφιμο, ανοσοκαταστολή ή πολύ μικρή ηλικία. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο παιδίατρος μπορεί να ζητήσει ηλεκτρολύτες, ουρία, κρεατινίνη, Γενική Αίματος, CRP ή ειδικές εξετάσεις κοπράνων.

Η Γενική Ούρων μπορεί επίσης να είναι χρήσιμη, γιατί εμετοί και πυρετός σε μικρό παιδί μπορεί να οφείλονται και σε ουρολοίμωξη, όχι μόνο σε γαστρεντερίτιδα. Αυτό είναι συχνό κλινικό σημείο που δεν πρέπει να παραβλέπεται όταν δεν υπάρχει καθαρή γαστρεντερική εικόνα.

14Πυρετός με εξάνθημα, αρθραλγία ή πόνο

Πυρετός με εξάνθημα μπορεί να οφείλεται σε πολλές αιτίες: ιογενές εξάνθημα, αλλεργική αντίδραση, οστρακιά, νόσο Kawasaki, μηνιγγιτιδοκοκκική λοίμωξη ή άλλες καταστάσεις. Η εμφάνιση του εξανθήματος, το αν ασπρίζει με πίεση, η κατανομή του, η συνύπαρξη πονόλαιμου, επιπεφυκίτιδας, πρησμένων άκρων ή κακής γενικής εικόνας καθορίζουν την επείγουσα ή μη διερεύνηση.

Πυρετός με πόνο σε άρθρωση, αδυναμία βάδισης, χωλότητα ή έντονο πόνο σε άκρο χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Μπορεί να οφείλεται σε ιογενή αρθραλγία, αλλά ο παιδίατρος πρέπει να αποκλείσει σοβαρότερες καταστάσεις όπως σηπτική αρθρίτιδα ή οστεομυελίτιδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ζητηθούν Γενική Αίματος, CRP, ΤΚΕ, καλλιέργεια αίματος ή απεικονιστικός έλεγχος.

Πυρετός με έντονο κοιλιακό πόνο, επίμονο πονοκέφαλο, αυχενική δυσκαμψία ή φωτοφοβία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλή ίωση χωρίς ιατρική αξιολόγηση. Οι εξετάσεις εδώ δεν είναι “προληπτικές”, αλλά μέρος οργανωμένης διερεύνησης πιθανής σοβαρής νόσου.

15Βρέφη κάτω των 3 μηνών

Ο πυρετός σε βρέφος κάτω των 3 μηνών είναι ξεχωριστή κατηγορία. Θερμοκρασία περίπου 38°C ή υψηλότερη σε αυτή την ηλικία χρειάζεται άμεση παιδιατρική επικοινωνία ή εκτίμηση, ακόμη και αν το βρέφος φαίνεται σχετικά καλά. Τα μικρά βρέφη μπορεί να εμφανίζουν σοβαρή λοίμωξη με λίγα ή μη ειδικά συμπτώματα.

Σε αυτή την ηλικία η απόφαση για εξετάσεις γίνεται από τον παιδίατρο ή το παιδιατρικό τμήμα. Μπορεί να χρειαστούν Γενική Αίματος, CRP ή άλλοι δείκτες, γενική και καλλιέργεια ούρων, καλλιέργεια αίματος ή άλλος έλεγχος ανάλογα με την ηλικία σε ημέρες, την εικόνα, το ιστορικό κύησης/τοκετού και τα ευρήματα.

Δεν είναι ασφαλές να αντιμετωπίζεται ο πυρετός μικρού βρέφους μόνο με αντιπυρετικό στο σπίτι χωρίς οδηγία. Ειδικά όταν υπάρχει κακή σίτιση, υπνηλία, γογγυσμός, άπνοιες, αλλαγή χρώματος, υποθερμία, εμετοί ή μειωμένες πάνες, η αξιολόγηση πρέπει να είναι άμεση.

16Παρατεταμένος πυρετός πάνω από 5 ημέρες

Πυρετός που διαρκεί πάνω από 5 ημέρες χρειάζεται επανεκτίμηση, ακόμη και αν η αρχική εικόνα έμοιαζε ιογενής. Η διάρκεια δεν σημαίνει αυτόματα σοβαρή νόσο, αλλά αλλάζει την προσέγγιση. Ο παιδίατρος αναζητά αν εμφανίστηκε νέα εστία, αν υπάρχει εξάνθημα, λεμφαδένες, επιπεφυκίτιδα, αλλαγές στα χείλη ή τη γλώσσα, πόνος στις αρθρώσεις, απώλεια βάρους, νυχτερινοί ιδρώτες ή σημεία αφυδάτωσης.

Σε παρατεταμένο πυρετό μπορεί να ζητηθεί πιο οργανωμένος έλεγχος: Γενική Αίματος, CRP, ΤΚΕ, βιοχημικός έλεγχος, γενική και καλλιέργεια ούρων, καλλιέργειες όπου υπάρχει ένδειξη, έλεγχος για EBV ή άλλους ιούς και, ανάλογα με την εικόνα, ακτινογραφία ή υπερηχογράφημα. Η επιλογή πρέπει να γίνεται σταδιακά και όχι με τυφλό “πακέτο” εξετάσεων.

Η λοιμώδης μονοπυρήνωση είναι ένα παράδειγμα κατάστασης που μπορεί να δώσει πυρετό, πονόλαιμο, λεμφαδένες και κόπωση. Για περισσότερα δείτε τον οδηγό για τη Λοιμώδη Μονοπυρήνωση, τον οδηγό για τον ιό Epstein-Barr και την εξέταση EBV-IgM.

17Επαναλαμβανόμενοι πυρετοί

Επαναλαμβανόμενοι πυρετοί σημαίνουν ότι το παιδί παρουσιάζει επεισόδια πυρετού που επανέρχονται σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Συχνά πρόκειται για διαδοχικές ιώσεις, ειδικά σε παιδιά που πηγαίνουν παιδικό σταθμό ή σχολείο. Όμως όταν τα επεισόδια έχουν σταθερό μοτίβο, συνοδεύονται από άφθες, λεμφαδένες, πονόλαιμο, εξανθήματα, πόνο στις αρθρώσεις, απώλεια βάρους ή κακή ανάπτυξη, χρειάζεται πιο προσεκτική διερεύνηση.

Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει Γενική Αίματος με τύπο λευκών σε φάση πυρετού και σε φάση ηρεμίας, CRP, ΤΚΕ, φερριτίνη, ηπατικά ένζυμα, ουρολογικό έλεγχο ή ειδικότερες εξετάσεις ανάλογα με το ιστορικό. Η σύγκριση αποτελεσμάτων “εντός” και “εκτός” επεισοδίου μπορεί να είναι πιο χρήσιμη από μία μεμονωμένη εξέταση.

Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν καταγράφοντας ημερομηνίες, θερμοκρασίες, διάρκεια επεισοδίου, συνοδά συμπτώματα, φάρμακα που δόθηκαν, απουσίες από σχολείο και αν υπήρχε επαφή με άρρωστα άτομα. Αυτό βοηθά τον παιδίατρο να ξεχωρίσει συχνές λοιμώξεις από περιοδικά πυρετικά σύνδρομα ή άλλες αιτίες.

18Αντιβίωση πριν από τις εξετάσεις

Η λήψη αντιβίωσης πριν από καλλιέργεια μπορεί να μειώσει την πιθανότητα να απομονωθεί το μικρόβιο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για καλλιέργεια ούρων, φαρυγγικού ή αίματος. Γι’ αυτό, όταν είναι δυνατόν και δεν υπάρχει επείγουσα κατάσταση, το δείγμα πρέπει να λαμβάνεται πριν από την πρώτη δόση αντιβιοτικού.

Αυτό δεν σημαίνει ότι καθυστερούμε απαραίτητη θεραπεία σε παιδί που είναι σοβαρά άρρωστο. Στις επείγουσες περιπτώσεις η ιατρική αντιμετώπιση έχει προτεραιότητα. Στις μη επείγουσες περιπτώσεις, όμως, η σωστή σειρά είναι: εκτίμηση από παιδίατρο, απόφαση για εξέταση, σωστή συλλογή δείγματος και μετά αγωγή αν υπάρχει ένδειξη.

Αν το παιδί έχει ήδη λάβει αντιβίωση, πρέπει να το γνωρίζει το εργαστήριο και ο παιδίατρος. Η πληροφορία αυτή μπορεί να επηρεάσει την ερμηνεία αρνητικής καλλιέργειας, την ανάγκη επανάληψης ή την επιλογή επόμενων εξετάσεων.

19Πώς συλλέγονται σωστά τα δείγματα

Η αξιοπιστία των εξετάσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σωστή συλλογή. Στη Γενική Αίματος και στην CRP η λήψη γίνεται με αιμοληψία. Συνήθως δεν απαιτείται νηστεία για τις βασικές εξετάσεις φλεγμονής, εκτός αν ο παιδίατρος έχει ζητήσει ταυτόχρονα εξετάσεις που επηρεάζονται από το φαγητό.

Στα ούρα, η καθαριότητα και ο τρόπος συλλογής είναι κρίσιμα. Σε μεγαλύτερα παιδιά προτιμάται καθαρό μέσο ρεύμα ούρων σε αποστειρωμένο δοχείο. Σε μικρότερα παιδιά, η μέθοδος συλλογής πρέπει να συμφωνείται με τον παιδίατρο και το εργαστήριο, γιατί τα σακουλάκια συλλογής μπορεί να επιμολυνθούν ευκολότερα.

Στο φαρυγγικό επίχρισμα, η σωστή λήψη από αμυγδαλές και οπίσθιο φάρυγγα είναι σημαντική. Αν το δείγμα ακουμπήσει κυρίως γλώσσα ή μάγουλα, μπορεί να μειωθεί η αξιοπιστία. Στις καλλιέργειες, είναι επίσης σημαντικό να αναφέρεται πρόσφατη αντιβίωση, αντισηπτικά, στοματικά διαλύματα ή άλλο στοιχείο που μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

Ο πυρετός στο παιδί είναι σύμπτωμα, όχι διάγνωση. Η απόφαση για εξετάσεις δεν βασίζεται μόνο στο ύψος της θερμοκρασίας, αλλά κυρίως στην ηλικία, στη γενική κατάσταση, στη διάρκεια, στα συνοδά συμπτώματα και στην παιδιατρική εξέταση.

Η Γενική Αίματος, τα λευκά αιμοσφαίρια, η CRP και η ΤΚΕ βοηθούν στην εκτίμηση της φλεγμονής, αλλά δεν απαντούν πάντα με βεβαιότητα αν πρόκειται για ίωση ή βακτηριακή λοίμωξη. Η Γενική Ούρων και η Καλλιέργεια Ούρων είναι πολύ σημαντικές όταν υπάρχει πυρετός χωρίς εμφανή εστία ή υποψία ουρολοίμωξης. Το Strep test και η καλλιέργεια φαρυγγικού έχουν θέση όταν υπάρχει συμβατή εικόνα πονόλαιμου και όχι σε κάθε παιδί με πυρετό.

Οι καλλιέργειες έχουν μεγαλύτερη αξία όταν λαμβάνονται σωστά και, όπου είναι ασφαλές, πριν από αντιβίωση. Η άσκοπη αντιβίωση μπορεί να αλλοιώσει τα αποτελέσματα και να δυσκολέψει την τεκμηρίωση της πραγματικής αιτίας.

22Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Ενημέρωση για εξετάσεις, φάρμακα και οδηγούς υγείας

Λάβετε σύντομες, ιατρικά επιμελημένες ενημερώσεις για εργαστηριακές εξετάσεις, σωστή προετοιμασία, φάρμακα, συχνές παρενέργειες και νέα άρθρα του Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Λαμίας.

Email για λήψη ενημέρωσης*

Η ενημέρωση είναι εκπαιδευτική και δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση, την οδηγία του θεράποντος ιατρού ή του φαρμακοποιού.

Βιβλιογραφία