Υψηλή HbA1c αλλά Φυσιολογικό Σάκχαρο Νηστείας: Πώς Γίνεται;

1Τι σημαίνει υψηλή HbA1c με φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας;

Η εικόνα αυτή σημαίνει ότι δύο διαφορετικοί δείκτες του μεταβολισμού της γλυκόζης δίνουν φαινομενικά διαφορετικό μήνυμα. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να έχει γλυκόζη νηστείας 88 ή 95 mg/dL, αλλά HbA1c 5,9%, 6,2% ή ακόμη και υψηλότερη.

Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του εργαστηριακό λάθος. Η γλυκόζη νηστείας περιγράφει τη συγκέντρωση γλυκόζης εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή. Η HbA1c λειτουργεί περισσότερο σαν «ιστορικό» της γλυκαιμικής έκθεσης των προηγούμενων εβδομάδων.

Επομένως, η σωστή ερώτηση δεν είναι «ποια από τις δύο εξετάσεις είναι σωστή;», αλλά:

• υπάρχουν αυξήσεις του σακχάρου σε άλλες ώρες της ημέρας;
• υπάρχουν ιδιαίτερα υψηλές μεταγευματικές τιμές;
• βρίσκεται το άτομο σε πρώιμη φάση διαταραχής της γλυκόζης;
• ή υπάρχει κάποιος παράγοντας που κάνει την HbA1c να φαίνεται υψηλότερη από την πραγματική μέση γλυκόζη;

Κλινικό μήνυμα: μία φυσιολογική τιμή σακχάρου νηστείας δεν αποτελεί «πιστοποιητικό» ότι το σάκχαρο είναι φυσιολογικό σε όλο το 24ωρο.

2Γιατί οι δύο εξετάσεις μπορεί να διαφέρουν;

Το σάκχαρο δεν παραμένει σταθερό μέσα στην ημέρα. Αυξάνεται μετά την πρόσληψη υδατανθράκων και στη συνέχεια μειώνεται καθώς η ινσουλίνη βοηθά τη γλυκόζη να περάσει από το αίμα στους ιστούς.

Κατά τη διάρκεια της νύχτας και της νηστείας, ο οργανισμός μπορεί ακόμη να διατηρεί πολύ καλή ρύθμιση. Μετά από ένα γεύμα όμως μπορεί να απαιτείται μεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης ή να υπάρχει καθυστερημένη απομάκρυνση της γλυκόζης από το αίμα.

Έτσι δημιουργείται ένα χαρακτηριστικό μοτίβο:

• φυσιολογική γλυκόζη στις 07:00–08:00 το πρωί,
• σημαντική άνοδος μετά το πρωινό ή το μεσημεριανό,
• αρκετές ώρες με υψηλότερη γλυκόζη,
• σταδιακή επαναφορά πριν από το επόμενο πρωινό.

Μία πρωινή αιμοληψία βλέπει μόνο το πρώτο από αυτά τα σημεία. Η HbA1c επηρεάζεται από τη συνολική γλυκαιμική έκθεση και επομένως μπορεί να «βλέπει» ένα πρόβλημα που η μέτρηση νηστείας δεν καταγράφει.

3Μεταγευματική υπεργλυκαιμία: η συχνότερη πραγματική εξήγηση

Μία από τις σημαντικότερες εξηγήσεις είναι η μεταγευματική υπεργλυκαιμία, δηλαδή η υπερβολική αύξηση της γλυκόζης μετά από γεύματα.

Στα πρώιμα στάδια μεταβολικής διαταραχής, το σάκχαρο νηστείας μπορεί να διατηρείται φυσιολογικό επειδή ο οργανισμός εξακολουθεί να ελέγχει σχετικά καλά την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η γρήγορη και αποτελεσματική αντιμετώπιση ενός γεύματος, όμως, μπορεί ήδη να έχει αρχίσει να επιδεινώνεται.

Αυτό εξηγεί γιατί δύο άτομα με γλυκόζη νηστείας 92 mg/dL μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικό μεταβολικό προφίλ. Το ένα μπορεί να παραμένει μεταξύ περίπου 80–120 mg/dL μεγάλο μέρος της ημέρας, ενώ το άλλο να παρουσιάζει επανειλημμένες σημαντικές αιχμές μετά τα γεύματα.

Η HbA1c του δεύτερου ατόμου είναι πιθανό να είναι υψηλότερη, παρότι το πρωινό σάκχαρο είναι σχεδόν πανομοιότυπο.

Σημαντικό: η HbA1c επίσης δεν δείχνει πότε ακριβώς συμβαίνει η υπεργλυκαιμία. Για να αποδειχθεί ότι το πρόβλημα είναι κυρίως μεταγευματικό χρειάζονται κατάλληλες μετρήσεις γλυκόζης, καμπύλη σακχάρου ή, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, συνεχής καταγραφή γλυκόζης.

4Ποια είναι τα διαγνωστικά όρια;

Σε μη έγκυους ενήλικες, τα συνήθη διαγνωστικά όρια για HbA1c και εργαστηριακή γλυκόζη νηστείας δεν είναι τα ίδια και δεν είναι υποχρεωτικό να αλλάζουν ταυτόχρονα.

Τα όρια αυτά αφορούν διαφορετικές διαγνωστικές δοκιμασίες. Δεν απαιτείται, για παράδειγμα, ένας άνθρωπος με HbA1c 6,1% να έχει και σάκχαρο νηστείας πάνω από 100 mg/dL.

Σε ασυμπτωματικό άτομο χωρίς αδιαμφισβήτητη υπεργλυκαιμία, μία παθολογική τιμή που βρίσκεται στο διαγνωστικό εύρος του διαβήτη χρειάζεται επιβεβαίωση. Όταν δύο διαφορετικές εξετάσεις διαφωνούν, ιδιαίτερη σημασία έχει η επανάληψη της εξέτασης που βρίσκεται πάνω από το διαγνωστικό όριο και παράλληλα η διερεύνηση πιθανής παρεμβολής.

5HbA1c 5,7–6,4% με σάκχαρο κάτω από 100 mg/dL: τι σημαίνει;

Αυτό είναι ίσως το πιο συχνό σενάριο που προκαλεί σύγχυση. Για παράδειγμα:

• σάκχαρο νηστείας 92 mg/dL και HbA1c 5,8%,
• σάκχαρο νηστείας 96 mg/dL και HbA1c 6,0%,
• σάκχαρο νηστείας 89 mg/dL και HbA1c 6,2%.

Η HbA1c βρίσκεται στο εργαστηριακό εύρος που χρησιμοποιείται για την αναγνώριση αυξημένου κινδύνου/προδιαβήτη, παρότι η γλυκόζη νηστείας είναι κάτω από 100 mg/dL.

Το αποτέλεσμα δεν πρέπει να «διορθωθεί» προς τα κάτω επειδή το σάκχαρο νηστείας είναι καλό. Αντίστοιχα όμως δεν πρέπει να ερμηνευθεί χωρίς να εξεταστεί αν η HbA1c είναι αξιόπιστη.

Η επόμενη κίνηση εξαρτάται από το συνολικό προφίλ: ηλικία, βάρος, οικογενειακό ιστορικό, αρτηριακή πίεση, λιπίδια, προηγούμενες τιμές, φάρμακα, αναιμία και ενδεχόμενα συμπτώματα.

Σε ορισμένους ανθρώπους το εύρημα αντιπροσωπεύει πραγματική πρώιμη γλυκαιμική διαταραχή. Σε άλλους η εξήγηση μπορεί να βρίσκεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια και όχι στη γλυκόζη.

6HbA1c 6,5% ή περισσότερο με φυσιολογικό σάκχαρο: έχω διαβήτη;

Η HbA1c ≥6,5% βρίσκεται στο διαγνωστικό εύρος του σακχαρώδους διαβήτη, εφόσον έχει μετρηθεί με κατάλληλη, τυποποιημένη εργαστηριακή μέθοδο και δεν υπάρχει κατάσταση που να καθιστά την HbA1c αναξιόπιστη.

Αν όμως το άτομο δεν έχει συμπτώματα και το σάκχαρο νηστείας είναι φυσιολογικό, δεν είναι σωστό να αγνοηθεί αυτή η ασυμφωνία. Συνήθως χρειάζεται επιβεβαιωτικός έλεγχος.

Για παράδειγμα, HbA1c 6,6% και γλυκόζη νηστείας 91 mg/dL μπορεί να οφείλονται:

• σε πραγματική υπεργλυκαιμία κυρίως μετά τα γεύματα,
• σε σημαντική ημερήσια γλυκαιμική διακύμανση,
• σε εξέλιξη προς διαβήτη που δεν έχει ακόμη αυξήσει σταθερά τη γλυκόζη νηστείας,
• σε σιδηροπενία ή άλλη κατάσταση που αλλοιώνει την HbA1c,
• σε αιμοσφαιρινοπάθεια ή παρεμβολή συγκεκριμένης μεθόδου.

Εάν επαναληφθεί μία αξιόπιστη HbA1c και παραμείνει ≥6,5%, η φυσιολογική γλυκόζη νηστείας δεν ακυρώνει αυτομάτως το αποτέλεσμα. Η τελική διάγνωση όμως πρέπει να γίνεται με ιατρική αξιολόγηση και με έλεγχο ότι η HbA1c αποτελεί έγκυρο δείκτη για το συγκεκριμένο άτομο.

7Μπορεί να είναι πρώιμος προδιαβήτης ή διαβήτης;

Ναι. Οι μεταβολικές διαταραχές δεν εμφανίζονται πάντοτε με τον ίδιο τρόπο ούτε εξελίσσονται με απόλυτα γραμμική σειρά.

Σε έναν άνθρωπο μπορεί να επηρεαστεί πρώτα η διαχείριση της γλυκόζης μετά το γεύμα. Σε άλλον μπορεί να αυξηθεί νωρίτερα η γλυκόζη νηστείας λόγω αυξημένης παραγωγής γλυκόζης από το ήπαρ.

Γι’ αυτό χρησιμοποιούμε διαφορετικές διαγνωστικές εξετάσεις:

• γλυκόζη νηστείας,
• HbA1c,
• γλυκόζη δύο ωρών στην OGTT.

Οι εξετάσεις αυτές επικαλύπτονται αλλά δεν εντοπίζουν ακριβώς τους ίδιους ανθρώπους.

Μία μέτρια ασυμφωνία επομένως μπορεί να αποτελεί φυσιολογικό χαρακτηριστικό της βιολογίας των εξετάσεων. Μία μεγάλη και επίμονη ασυμφωνία, όμως, χρειάζεται διερεύνηση.

8Τι ρόλο παίζουν τα γεύματα;

Η σύσταση, η ποσότητα και η κατανομή των γευμάτων μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τις ημερήσιες διακυμάνσεις της γλυκόζης.

Μεγάλα γεύματα με σημαντικό φορτίο εύπεπτων υδατανθράκων μπορεί να προκαλούν έντονες αυξήσεις μετά το φαγητό, ακόμη και όταν το σάκχαρο έχει επανέλθει σε φυσιολογικό επίπεδο μέχρι το επόμενο πρωί.

Δεν σημαίνει ότι κάθε παροδική άνοδος μετά το φαγητό είναι παθολογική. Η γλυκόζη φυσιολογικά αυξάνεται μετά την πρόσληψη τροφής. Το ζήτημα είναι πόσο ψηλά φτάνει, πόσο συχνά συμβαίνει και πόσο χρόνο απαιτείται για να υποχωρήσει.

Γι’ αυτό μία αυξημένη HbA1c δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς με την οδηγία «κόψτε τη ζάχαρη». Η συνολική μεταβολική εικόνα περιλαμβάνει την ποσότητα και το είδος των υδατανθράκων, το συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο, τη σωματική δραστηριότητα, το βάρος, τον ύπνο, τα φάρμακα και την ικανότητα έκκρισης και δράσης της ινσουλίνης.

9Αντίσταση στην ινσουλίνη και φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας

Η αντίσταση στην ινσουλίνη μπορεί να υπάρχει αρκετό διάστημα πριν εμφανιστεί σταθερά υψηλή γλυκόζη νηστείας.

Στα πρώτα στάδια, το πάγκρεας μπορεί να αντισταθμίζει την αντίσταση των ιστών εκκρίνοντας περισσότερη ινσουλίνη. Έτσι η γλυκόζη παραμένει φυσιολογική, ιδιαίτερα σε κατάσταση νηστείας.

Καθώς όμως αυξάνεται η μεταβολική πίεση, μπορεί να εμφανιστούν μεγαλύτερες μεταγευματικές αποκρίσεις ή σταδιακή άνοδος της HbA1c.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άτομο με HbA1c 5,8% χρειάζεται μέτρηση ινσουλίνης ή HOMA-IR. Η ινσουλίνη νηστείας δεν αποτελεί γενικό διαγνωστικό τεστ διαβήτη. Χρησιμοποιείται επιλεκτικά, όταν το κλινικό ερώτημα αφορά την υπερινσουλιναιμία ή την αντίσταση στην ινσουλίνη.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε τον οδηγό HOMA-IR και αντίσταση στην ινσουλίνη.

10Φάρμακα και άλλες αιτίες που μπορεί να αυξάνουν το σάκχαρο

Ορισμένα φάρμακα μπορούν να επιδεινώσουν τη γλυκαιμική ρύθμιση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα γλυκοκορτικοειδή, τα οποία σε αρκετούς ασθενείς προκαλούν μεγαλύτερη υπεργλυκαιμία αργότερα μέσα στην ημέρα και μετά τα γεύματα, ενώ η πρωινή γλυκόζη μπορεί να είναι λιγότερο εντυπωσιακή.

Παράγοντες όπως οξεία νόσος, λοίμωξη, μειωμένη σωματική δραστηριότητα, σημαντική αύξηση βάρους ή αλλαγή της διατροφής μπορούν επίσης να μεταβάλουν προσωρινά ή μόνιμα τη γλυκαιμική εικόνα.

Για αυτό, όταν μία HbA1c έχει αυξηθεί σε σχέση με προηγούμενες τιμές, είναι χρήσιμο να εξετάζεται τι συνέβη τους προηγούμενους δύο έως τρεις μήνες και όχι μόνο τι συνέβη την ημέρα της αιμοληψίας.

11Σιδηροπενία: σημαντική αιτία δυσανάλογα υψηλής HbA1c

Η HbA1c εξαρτάται όχι μόνο από τη γλυκόζη αλλά και από τα ερυθρά αιμοσφαίρια. Αυτό είναι κρίσιμο όταν το αποτέλεσμα δεν ταιριάζει με τις μετρήσεις σακχάρου.

Σε σημαντική σιδηροπενία και ιδιαίτερα σε σιδηροπενική αναιμία, η HbA1c μπορεί σε ορισμένους ανθρώπους να εμφανιστεί υψηλότερη από όσο θα περίμενε κανείς με βάση την πραγματική γλυκαιμική εικόνα.

Για παράδειγμα, σε ασθενή με:

• HbA1c 6,1%,
• επανειλημμένα σάκχαρα νηστείας 85–95 mg/dL,
• χωρίς σημαντικές μεταγευματικές υπεργλυκαιμίες,
• χαμηλή αιμοσφαιρίνη, χαμηλό MCV ή χαμηλή φερριτίνη,

η σιδηροπενία πρέπει να εξεταστεί ως πιθανός παράγοντας που επηρεάζει την HbA1c.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε υψηλή HbA1c σε άνθρωπο με χαμηλή φερριτίνη είναι ψευδής. Σιδηροπενία και πραγματική διαταραχή γλυκόζης μπορεί να συνυπάρχουν.

Χρήσιμες εξετάσεις ανάλογα με την περίπτωση είναι η γενική αίματος, η φερριτίνη, ο σίδηρος, η τρανσφερρίνη/TIBC και ο κορεσμός τρανσφερρίνης.

12Άλλες αναιμίες και μεταβολές του χρόνου ζωής των ερυθρών

Η HbA1c σχηματίζεται όσο τα ερυθρά αιμοσφαίρια κυκλοφορούν στο αίμα. Επομένως ο μέσος χρόνος ζωής τους επηρεάζει το αποτέλεσμα.

Καταστάσεις στις οποίες τα ερυθρά κυκλοφορούν για μικρότερο χρονικό διάστημα τείνουν να μειώνουν την HbA1c, επειδή υπάρχει λιγότερος χρόνος για γλυκοποίηση. Αντίθετα, σε ορισμένες καταστάσεις με αλλαγμένη ηλικιακή κατανομή των ερυθρών μπορεί να προκύπτει δυσανάλογα υψηλότερη τιμή.

Αυτός είναι ο λόγος που, όταν η HbA1c φαίνεται «παράξενη», η γενική αίματος δεν είναι άσχετη εξέταση. Αιμοσφαιρίνη, αιματοκρίτης, MCV, MCH και RDW μπορούν να δώσουν σημαντικές πληροφορίες.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί περαιτέρω διερεύνηση για σίδηρο, βιταμίνη Β12, φυλλικό οξύ, δικτυοερυθροκύτταρα ή αιμόλυση.

13Αιμοσφαιρινοπάθειες: πότε η HbA1c μπορεί να παραπλανήσει;

Παραλλαγές της αιμοσφαιρίνης και αιμοσφαιρινοπάθειες μπορούν να επηρεάσουν την HbA1c με δύο διαφορετικούς μηχανισμούς.

Πρώτον, ορισμένες καταστάσεις αλλάζουν τον χρόνο ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Δεύτερον, συγκεκριμένες παραλλαγές αιμοσφαιρίνης μπορεί να παρεμβαίνουν σε ορισμένες εργαστηριακές μεθόδους HbA1c.

Το αποτέλεσμα δεν είναι πάντα ψευδώς υψηλό. Ανάλογα με την αιμοσφαιρίνη και τη μέθοδο, μπορεί να είναι υψηλότερο, χαμηλότερο ή να μην επηρεάζεται σημαντικά.

Η πιθανότητα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε πληθυσμούς όπου οι αιμοσφαιρινοπάθειες είναι συχνότερες, συμπεριλαμβανομένης της Μεσογείου.

Ένα χρήσιμο στοιχείο είναι η σταθερή και μεγάλη ασυμφωνία μεταξύ HbA1c και πολλών αξιόπιστων μετρήσεων γλυκόζης. Σε τέτοια περίπτωση μπορεί να χρειαστεί να διευκρινιστεί ποια μέθοδος HbA1c χρησιμοποιείται και αν επηρεάζεται από συγκεκριμένη αιμοσφαιρινική παραλλαγή.

14Πρόσφατη αιμορραγία, μετάγγιση και αιμόλυση

Μεγάλη απώλεια αίματος, αιμολυτική αναιμία και άλλες καταστάσεις που μειώνουν τη μέση ηλικία των ερυθρών αιμοσφαιρίων μπορούν να κάνουν την HbA1c ψευδώς χαμηλότερη.

Μία πρόσφατη μετάγγιση αίματος δημιουργεί ακόμη πιο σύνθετη κατάσταση, επειδή το αποτέλεσμα επηρεάζεται τόσο από τα ερυθρά του ασθενούς όσο και από τα ερυθρά του δότη.

Αν και οι παράγοντες αυτοί συνδέονται συχνότερα με χαμηλότερη ή μη αξιόπιστη HbA1c και όχι με απομονωμένα υψηλή τιμή, είναι σημαντικό να αναφέρονται επειδή δείχνουν γιατί η HbA1c δεν μπορεί να ερμηνεύεται ανεξάρτητα από το αιματολογικό ιστορικό.

15Νεφρική και ηπατική νόσος

Σε προχωρημένη νεφρική νόσο η HbA1c μπορεί να είναι δυσκολότερη στην ερμηνεία λόγω νεφρικής αναιμίας, μεταβολών του χρόνου ζωής των ερυθρών, θεραπείας με ερυθροποιητίνη, αιμοκάθαρσης και άλλων παραγόντων.

Ορισμένες μέθοδοι μπορεί επίσης να επηρεάζονται από τροποποιημένες μορφές αιμοσφαιρίνης που εμφανίζονται σε νεφρική ανεπάρκεια.

Αντίστοιχα, σοβαρή ηπατική νόσος μπορεί να συνοδεύεται από αναιμία, αιμορραγία, διατροφικές ελλείψεις και μεταβολές των ερυθρών, γεγονός που δυσκολεύει τη συσχέτιση HbA1c και πραγματικής μέσης γλυκόζης.

Στις περιπτώσεις αυτές η αξιολόγηση πρέπει να εξατομικεύεται και μπορεί να χρειάζονται άμεσες μετρήσεις γλυκόζης ή διαφορετικοί γλυκαιμικοί δείκτες.

16Μπορεί να υπάρχει εργαστηριακή παρεμβολή;

Ναι, αλλά η «εργαστηριακή παρεμβολή» δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα η πρώτη εξήγηση κάθε διαφορετικού αποτελέσματος.

Οι σύγχρονες μέθοδοι HbA1c είναι ιδιαίτερα τυποποιημένες. Παρ’ όλα αυτά, συγκεκριμένες αιμοσφαιρινικές παραλλαγές, αυξημένη HbF και άλλες ουσίες μπορούν να επηρεάσουν ορισμένες μεθόδους.

Όταν η ασυμφωνία είναι μεγάλη, είναι χρήσιμο να εξεταστούν:

• αν υπήρχε προηγούμενη HbA1c και πώς συγκρίνεται,
• αν το αποτέλεσμα επαναλήφθηκε,
• αν υπάρχουν αξιόπιστες μετρήσεις γλυκόζης που επιβεβαιώνουν την ασυμφωνία,
• αν υπάρχει αναιμία ή αιμοσφαιρινοπάθεια,
• αν έχει προηγηθεί μετάγγιση ή σημαντική απώλεια αίματος,
• αν υπάρχει σημαντική νεφρική ή ηπατική νόσος.

Σε πραγματικά ύποπτες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί διαφορετική μέθοδος HbA1c ή εναλλακτικός δείκτης, ανάλογα με το κλινικό ερώτημα.

17Πότε επαναλαμβάνουμε HbA1c ή σάκχαρο;

Η επανάληψη έχει ιδιαίτερη σημασία όταν το αποτέλεσμα θα οδηγήσει σε νέα διάγνωση.

Εάν ένας ασυμπτωματικός ασθενής έχει μία HbA1c πάνω από το διαγνωστικό όριο αλλά φυσιολογική γλυκόζη νηστείας, η εξέταση που είναι παθολογική χρειάζεται συνήθως επιβεβαίωση, εκτός εάν υπάρχει αδιαμφισβήτητη υπεργλυκαιμία με χαρακτηριστική κλινική εικόνα.

Η επανάληψη πρέπει επίσης να αξιολογείται σε σχέση με τον χρόνο. Η HbA1c μεταβάλλεται σταδιακά και δεν υπάρχει λόγος να επαναλαμβάνεται κάθε λίγες ημέρες για να παρακολουθηθεί μία μικρή αλλαγή.

Αν όμως υπάρχει υποψία τεχνικού προβλήματος ή εντελώς απροσδόκητο αποτέλεσμα, ο γιατρός και το εργαστήριο μπορούν να αποφασίσουν νωρίτερη επιβεβαίωση ή διαφορετική προσέγγιση.

18Πότε βοηθά η καμπύλη σακχάρου – OGTT;

Η καμπύλη σακχάρου ή OGTT μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει υποψία ότι το πρόβλημα εμφανίζεται μετά από φορτίο γλυκόζης και δεν αποτυπώνεται στη γλυκόζη νηστείας.

Στην κλασική OGTT 75 g για μη έγκυο ενήλικα, μετράται αρχικά η γλυκόζη νηστείας, χορηγούνται 75 g άνυδρης γλυκόζης και πραγματοποιείται μέτρηση στις δύο ώρες.

Η εξέταση μπορεί να αποκαλύψει διαταραγμένη ανοχή στη γλυκόζη σε άτομο του οποίου η πρωινή γλυκόζη δεν φαίνεται ιδιαίτερα αυξημένη.

Δεν χρειάζεται όμως OGTT σε κάθε άνθρωπο με HbA1c 5,7% ή 5,8%. Η απόφαση πρέπει να βασίζεται στο πόσο σημαντική είναι η ασυμφωνία, στους παράγοντες κινδύνου και στο αν η απάντηση θα αλλάξει την κλινική αντιμετώπιση.

19Μετρήσεις μετά το φαγητό και συνεχής καταγραφή γλυκόζης

Σε επιλεγμένους ασθενείς, οι μετρήσεις γλυκόζης σε διαφορετικές ώρες μπορούν να αποκαλύψουν πληροφορίες που δεν φαίνονται στο σάκχαρο νηστείας.

Για παράδειγμα, μπορεί να ζητηθούν οργανωμένες μετρήσεις πριν και μετά συγκεκριμένα γεύματα. Δεν έχει όμως ιδιαίτερη αξία να πραγματοποιούνται τυχαίες μετρήσεις χωρίς να γνωρίζουμε πότε έγινε το γεύμα, τι περιείχε ή πόσος χρόνος έχει περάσει.

Η συνεχής καταγραφή γλυκόζης (CGM) δίνει πολύ περισσότερα δεδομένα για:

• τις μεταγευματικές αιχμές,
• τη διάρκεια των αυξημένων τιμών,
• τις νυχτερινές μεταβολές,
• τη γλυκαιμική μεταβλητότητα,
• τη συσχέτιση γεύματος και γλυκόζης.

Η CGM χρησιμοποιείται κυρίως στην παρακολούθηση γνωστού διαβήτη και σε επιλεγμένα κλινικά ερωτήματα. Δεν χρειάζεται να τοποθετείται αισθητήρας σε κάθε υγιές άτομο που έχει μία οριακή HbA1c.

Στους ασθενείς που ήδη χρησιμοποιούν CGM, σημαντική ασυμφωνία μεταξύ HbA1c και των δεδομένων του αισθητήρα αποτελεί επιπλέον λόγο διερεύνησης.

20Πρακτικός αλγόριθμος: τι ελέγχουμε όταν HbA1c και σάκχαρο δεν συμφωνούν;

Η διερεύνηση γίνεται αποτελεσματικότερα όταν ακολουθεί μια λογική σειρά.

Το σημαντικό είναι να μη γίνεται η διάγνωση βάσει ενός αριθμού χωρίς να εξετάζεται αν ο αριθμός συμφωνεί με τη φυσιολογία και το ιστορικό του συγκεκριμένου ασθενούς.

21Εγκυμοσύνη και άλλες ειδικές καταστάσεις

Η εγκυμοσύνη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα κατάστασης στην οποία δεν πρέπει να εφαρμόζεται μηχανικά η συνηθισμένη ερμηνεία της HbA1c.

Κατά την κύηση αλλάζει ο κύκλος ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων και η φυσιολογία της γλυκόζης, ενώ για τη διάγνωση του διαβήτη κύησης χρησιμοποιούνται ειδικά πρωτόκολλα και όρια, κυρίως με γλυκόζη και OGTT.

Επομένως, μία έγκυος με φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας και οριακή ή αυξημένη HbA1c δεν πρέπει να επιχειρεί να ερμηνεύσει τα αποτελέσματα με τα απλά όρια που χρησιμοποιούνται στον γενικό πληθυσμό.

Αντίστοιχη εξατομίκευση χρειάζεται σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, σοβαρή αναιμία, αιμοσφαιρινοπάθειες ή πρόσφατη μετάγγιση.

22Συχνές ερωτήσεις

Βιβλιογραφία και επιστημονικές πηγές

1. American Diabetes Association Professional Practice Committee. 2. Diagnosis and Classification of Diabetes: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1).
   Diabetes Care – Standards of Care 2026
2. American Diabetes Association Professional Practice Committee. 6. Glycemic Goals, Hypoglycemia, and Hyperglycemic Crises: Standards of Care in Diabetes—2026.
   Diabetes Care – Glycemic Goals 2026
3. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. The A1C Test & Diabetes.
   NIDDK – The A1C Test & Diabetes
4. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Diabetes & Prediabetes Tests.
   NIDDK – Diabetes & Prediabetes Tests
5. National Glycohemoglobin Standardization Program. Factors that Interfere with HbA1c Test Results. Updated June 23, 2026.
   NGSP – Factors that Interfere with HbA1c
6. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Sickle Cell Trait & Other Hemoglobinopathies & Diabetes.
   NIDDK – Hemoglobinopathies and A1C