Υψηλή CRP με Φυσιολογικά Λευκά Αιμοσφαίρια: Τι Μπορεί να Σημαίνει

1Τι σημαίνει υψηλή CRP με φυσιολογικά λευκά αιμοσφαίρια

Η υψηλή CRP με φυσιολογικό συνολικό αριθμό λευκών αιμοσφαιρίων δεν αποτελεί αντιφατικό αποτέλεσμα. Οι δύο εξετάσεις μετρούν διαφορετικές πλευρές της αντίδρασης του οργανισμού.

Η CRP είναι πρωτεΐνη οξείας φάσης που παράγεται κυρίως από το ήπαρ όταν ενεργοποιούνται φλεγμονώδεις μηχανισμοί. Τα λευκά αιμοσφαίρια είναι κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος και ο συνολικός αριθμός τους μπορεί να αυξηθεί, να παραμείνει φυσιολογικός ή ακόμη και να μειωθεί ανάλογα με:

• το είδος και τη θέση της φλεγμονής,
• το στάδιο της νόσου,
• την ηλικία,
• την ανοσολογική κατάσταση,
• τη λήψη φαρμάκων,
• την ένταση της αντίδρασης του οργανισμού.

Επομένως, μια αυξημένη CRP μπορεί να συνυπάρχει με λευκά μέσα στα όρια αναφοράς. Το αποτέλεσμα χρειάζεται αξιολόγηση μαζί με τα συμπτώματα, τη διάρκεια, τη θερμοκρασία, τον τύπο των λευκών και την πορεία των τιμών.

2Τι δείχνει η CRP

Η CRP ή C-αντιδρώσα πρωτεΐνη είναι ένας ευαίσθητος αλλά μη ειδικός δείκτης φλεγμονής. Η συγκέντρωσή της μπορεί να αυξηθεί όταν ο οργανισμός αντιδρά σε λοίμωξη, ιστική βλάβη ή άλλη φλεγμονώδη διεργασία.

Η CRP μπορεί να αυξηθεί σχετικά γρήγορα μετά την έναρξη ενός φλεγμονώδους ερεθίσματος. Όταν το ερέθισμα υποχωρήσει, συνήθως μειώνεται γρηγορότερα από την ΤΚΕ. Για αυτό είναι χρήσιμη στην παρακολούθηση της πορείας, χωρίς όμως να προσδιορίζει μόνη της:

• πού βρίσκεται η φλεγμονή,
• αν η αιτία είναι βακτηριακή ή ιογενής,
• αν απαιτείται αντιβίωση,
• πόσο σοβαρή είναι η κατάσταση χωρίς την κλινική εικόνα.

Μια υψηλή τιμή επιβεβαιώνει ότι υπάρχει φλεγμονώδης δραστηριότητα ή άλλο ερέθισμα που χρειάζεται συσχέτιση. Δεν αποτελεί συγκεκριμένη διάγνωση.

3Τι δείχνουν τα λευκά αιμοσφαίρια

Τα λευκά αιμοσφαίρια αποτελούν βασικό τμήμα της άμυνας του οργανισμού. Μετρώνται στη γενική αίματος ως συνολικός αριθμός WBC και χωρίζονται σε διαφορετικούς πληθυσμούς:

• ουδετερόφιλα,
• λεμφοκύτταρα,
• μονοκύτταρα,
• ηωσινόφιλα,
• βασεόφιλα.

Ο συνολικός αριθμός μπορεί να είναι φυσιολογικός, ακόμη και όταν ένας επιμέρους πληθυσμός έχει αλλάξει. Για παράδειγμα, μπορεί να υπάρχουν σχετικά αυξημένα ουδετερόφιλα και μειωμένα λεμφοκύτταρα, αλλά το άθροισμα να παραμένει μέσα στα όρια.

Επιπλέον, δεν προκαλούν όλες οι λοιμώξεις λευκοκυττάρωση. Η απουσία υψηλών λευκών δεν αποκλείει ενεργή φλεγμονή, εντοπισμένη λοίμωξη ή σοβαρή νόσο, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους, ανοσοκατεσταλμένους ή ασθενείς που λαμβάνουν ορισμένα φάρμακα.

4Γιατί μπορεί να διαφέρουν οι δύο δείκτες

Η CRP και τα λευκά δεν αυξάνονται υποχρεωτικά την ίδια στιγμή ούτε με την ίδια ένταση. Η παραγωγή της CRP ενεργοποιείται κυρίως από φλεγμονώδεις κυτταροκίνες, ενώ ο αριθμός των λευκών εξαρτάται από την παραγωγή και την απελευθέρωση κυττάρων από τον μυελό, τη μετακίνησή τους στους ιστούς και τη συνολική ανοσολογική αντίδραση.

Μπορεί επομένως να υπάρχει:

• αυξημένη CRP πριν προλάβουν να αυξηθούν τα λευκά,
• φυσιολογικός συνολικός αριθμός με μεταβολή του τύπου των λευκών,
• εντοπισμένη φλεγμονή χωρίς έντονη συστηματική λευκοκυττάρωση,
• καταστολή της παραγωγής λευκών λόγω φαρμάκων ή νόσου,
• CRP που παραμένει αυξημένη ενώ τα λευκά έχουν ήδη επανέλθει,
• χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή χωρίς αλλαγή στη γενική αίματος.

5Πόσο αυξημένη είναι η CRP

Η σημασία μιας αυξημένης CRP επηρεάζεται από το ύψος της τιμής, τις μονάδες μέτρησης, το όριο αναφοράς του εργαστηρίου και την κλινική κατάσταση.

Τα παραπάνω είναι ενδεικτικά και δεν αποτελούν απόλυτα διαγνωστικά όρια. Για παράδειγμα, μία σοβαρή κατάσταση μπορεί στην αρχή να έχει μέτρια CRP, ενώ μια έντονη μη λοιμώδης φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει πολύ υψηλή τιμή.

Πρέπει επίσης να ελέγχεται αν το αποτέλεσμα αναγράφεται σε mg/L ή mg/dL, επειδή η αριθμητική τιμή διαφέρει κατά συντελεστή δέκα.

6Πρώιμο στάδιο λοίμωξης

Στην αρχή μιας λοίμωξης, η CRP και τα λευκά μπορεί να μην έχουν προλάβει να ακολουθήσουν την ίδια πορεία. Η CRP μπορεί να αρχίσει να αυξάνεται ενώ τα λευκά παραμένουν ακόμη εντός ορίων.

Η χρονική στιγμή της αιμοληψίας είναι επομένως σημαντική. Ένα αποτέλεσμα που ελήφθη λίγες ώρες μετά την έναρξη πυρετού ή άλλων συμπτωμάτων δεν έχει την ίδια ερμηνεία με αποτέλεσμα που ελήφθη την τέταρτη ή πέμπτη ημέρα.

Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται, μπορεί να χρειαστεί:

• νέα κλινική εξέταση,
• επανάληψη γενικής αίματος και CRP,
• έλεγχος του τύπου των λευκών,
• στοχευμένη καλλιέργεια ή απεικονιστική εξέταση.

Δεν πρέπει να δημιουργείται ψευδής ασφάλεια επειδή τα λευκά είναι φυσιολογικά σε μία πρώιμη μέτρηση.

7Ιογενείς λοιμώξεις

Οι ιογενείς λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν αυξημένη CRP χωρίς αύξηση των συνολικών λευκών αιμοσφαιρίων. Σε ορισμένες περιπτώσεις τα λευκά μπορεί να παραμείνουν φυσιολογικά ή να μειωθούν προσωρινά.

Ο τύπος των λευκών μπορεί να δείξει:

• σχετική ή απόλυτη λεμφοκυττάρωση,
• λεμφοπενία σε ορισμένες ιώσεις,
• παροδική ουδετεροπενία,
• φυσιολογικό τύπο παρά την παρουσία συμπτωμάτων.

Το ύψος της CRP δεν αποκλείει από μόνο του ιογενή λοίμωξη. Ορισμένες ιώσεις μπορεί να προκαλέσουν σημαντική φλεγμονώδη αντίδραση, ιδιαίτερα όταν είναι σοβαρές ή συνοδεύονται από επιπλοκή.

Η διάκριση μεταξύ ιογενούς και βακτηριακής λοίμωξης βασίζεται στα συμπτώματα, στην εξέταση, στη διάρκεια, στην εντόπιση και, όταν χρειάζεται, σε ειδικά τεστ ή καλλιέργειες.

8Εντοπισμένη βακτηριακή λοίμωξη

Μια βακτηριακή λοίμωξη δεν προκαλεί υποχρεωτικά υψηλά λευκά. Όταν η λοίμωξη είναι εντοπισμένη ή βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, μπορεί να αυξηθεί η CRP χωρίς εμφανή λευκοκυττάρωση.

Παραδείγματα καταστάσεων που χρειάζονται κλινική διερεύνηση περιλαμβάνουν:

• ουρολοίμωξη ή πυελονεφρίτιδα,
• πνευμονία,
• ιγμορίτιδα ή ωτίτιδα,
• οδοντικό απόστημα,
• λοίμωξη δέρματος ή μαλακών μορίων,
• χολοκυστίτιδα ή άλλη ενδοκοιλιακή φλεγμονή,
• εντοπισμένη μετεγχειρητική λοίμωξη.

Η φυσιολογική γενική αίματος δεν αποκλείει αυτές τις καταστάσεις. Η θέση του πόνου, ο πυρετός, η δύσπνοια, τα συμπτώματα από το ουροποιητικό ή το πεπτικό και η διάρκεια είναι συχνά σημαντικότερα από τον συνολικό αριθμό λευκών.

9Ανάρρωση μετά από λοίμωξη

Κατά την ανάρρωση, οι διαφορετικοί δείκτες δεν επανέρχονται πάντα ταυτόχρονα. Τα λευκά μπορεί να έχουν ήδη ομαλοποιηθεί, ενώ η CRP παραμένει ακόμη αυξημένη και μειώνεται σταδιακά.

Σε αυτή την περίπτωση, η πορεία της τιμής είναι συχνά πιο χρήσιμη από μία μεμονωμένη μέτρηση:

• CRP που μειώνεται μαζί με βελτίωση των συμπτωμάτων είναι συνήθως καθησυχαστική ένδειξη,
• CRP που παραμένει σταθερή ή αυξάνεται μπορεί να χρειάζεται επανεκτίμηση,
• νέα αύξηση μετά από αρχική βελτίωση μπορεί να σχετίζεται με επιπλοκή ή δεύτερο ερέθισμα.

Η απόφαση για επανάληψη δεν βασίζεται σε σταθερό πρόγραμμα για όλους. Εξαρτάται από την αρχική κατάσταση, τη θεραπεία και την κλινική πορεία.

10Αυτοάνοσα νοσήματα και χρόνια φλεγμονή

Η CRP μπορεί να αυξηθεί σε αυτοάνοσα, ρευματολογικά και χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα, χωρίς να υπάρχει λοίμωξη ή αύξηση των λευκών.

Παραδείγματα περιλαμβάνουν:

• ρευματοειδή αρθρίτιδα,
• αγγειίτιδες,
• ρευματική πολυμυαλγία,
• αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα και άλλες σπονδυλαρθρίτιδες,
• νόσο Crohn και ελκώδη κολίτιδα,
• ορισμένες εξάρσεις συστηματικών αυτοάνοσων νοσημάτων.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, η CRP μπορεί να χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της φλεγμονώδους δραστηριότητας ή της ανταπόκρισης στη θεραπεία. Δεν αυξάνεται όμως το ίδιο σε κάθε νόσημα και σε κάθε ασθενή.

Δεν πρέπει να ζητούνται εκτεταμένες εξετάσεις αυτοανοσίας μόνο επειδή υπάρχει μία μικρή αύξηση της CRP. Ο περαιτέρω έλεγχος πρέπει να καθοδηγείται από συμπτώματα όπως επίμονο πρήξιμο αρθρώσεων, πρωινή δυσκαμψία, εξανθήματα, στοματικά έλκη ή χρόνια εντερικά ενοχλήματα.

11Τραύμα, χειρουργική επέμβαση και ιστική βλάβη

Η CRP μπορεί να αυξηθεί χωρίς λοίμωξη μετά από ιστική βλάβη. Τέτοιες καταστάσεις περιλαμβάνουν:

• χειρουργική επέμβαση,
• σοβαρό τραυματισμό,
• έγκαυμα,
• κάταγμα,
• εκτεταμένη μυϊκή βλάβη,
• οξύ καρδιαγγειακό συμβάν,
• άλλη κατάσταση με νέκρωση ή έντονη φλεγμονή ιστών.

Μετά από επέμβαση αναμένεται κάποια αύξηση της CRP. Η πορεία της, όμως, αξιολογείται μαζί με τον πυρετό, την εικόνα του τραύματος, τον πόνο και τη γενική κατάσταση.

Η αύξηση της CRP μετά από επέμβαση δεν αποδεικνύει λοίμωξη. Αντίστοιχα, η φυσιολογική τιμή των λευκών δεν αποκλείει μετεγχειρητική επιπλοκή.

12Παχυσαρκία, κάπνισμα και μεταβολικοί παράγοντες

Μικρή και επίμονη αύξηση της CRP μπορεί να συνδέεται με χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή. Παράγοντες που μπορεί να επηρεάζουν την τιμή περιλαμβάνουν:

• παχυσαρκία, ιδιαίτερα αυξημένο σπλαχνικό λίπος,
• κάπνισμα,
• μεταβολικό σύνδρομο,
• σακχαρώδη διαβήτη,
• κακή στοματική υγεία ή περιοδοντική φλεγμονή,
• χρόνια υποκείμενα νοσήματα.

Στις περιπτώσεις αυτές τα λευκά μπορεί να είναι φυσιολογικά και η CRP να εμφανίζει μικρή, σχετικά σταθερή αύξηση. Πριν αποδοθεί όμως το αποτέλεσμα σε βάρος ή κάπνισμα, πρέπει να αποκλειστούν ενεργή λοίμωξη και άλλες αιτίες σύμφωνα με το ιστορικό.

Η απλή CRP που ζητείται για διερεύνηση συμπτωμάτων δεν πρέπει να συγχέεται με την hs-CRP, η οποία χρησιμοποιεί πιο ευαίσθητη μέθοδο σε ειδικό πλαίσιο εκτίμησης καρδιαγγειακού κινδύνου.

13Φάρμακα και εξασθενημένη ανοσολογική αντίδραση

Ορισμένοι ασθενείς μπορεί να μην εμφανίσουν την αναμενόμενη αύξηση των λευκών, ακόμη και όταν υπάρχει σημαντική φλεγμονή ή λοίμωξη.

Αυτό μπορεί να συμβεί σε άτομα που:

• λαμβάνουν χημειοθεραπεία,
• λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά ή βιολογικούς παράγοντες,
• έχουν νόσο του μυελού των οστών,
• έχουν σημαντική ανοσοανεπάρκεια,
• είναι πολύ ηλικιωμένα ή εξασθενημένα,
• λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν την παραγωγή ή κατανομή των λευκών.

Τα κορτικοστεροειδή μπορούν, αντίθετα, να αυξήσουν τα ουδετερόφιλα και τον συνολικό αριθμό λευκών χωρίς να υπάρχει νέα βακτηριακή λοίμωξη. Επομένως, η φαρμακευτική αγωγή είναι απαραίτητο μέρος της ερμηνείας.

Σε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή, ο πυρετός ή η κλινική επιδείνωση χρειάζονται άμεση αξιολόγηση, ανεξάρτητα από το αν τα λευκά και η CRP εμφανίζουν την αναμενόμενη μεταβολή.

14Γιατί πρέπει να εξετάζεται ο τύπος των λευκών

Η πληροφορία «τα λευκά είναι φυσιολογικά» δεν αρκεί πάντα. Χρειάζεται να εξετάζονται οι απόλυτοι αριθμοί των επιμέρους κυττάρων και όχι μόνο τα ποσοστά.

Για παράδειγμα, ένας φυσιολογικός συνολικός αριθμός μπορεί να προκύπτει από αύξηση ουδετεροφίλων και ταυτόχρονη μείωση λεμφοκυττάρων. Για αυτό η γενική αίματος με τύπο λευκών είναι συχνά πιο χρήσιμη από τη μεμονωμένη τιμή WBC.

Δείτε αναλυτικά τη γενική αίματος και τους βασικούς δείκτες της.

15Ποια συμπτώματα αλλάζουν την αξιολόγηση

Η ίδια τιμή CRP μπορεί να έχει διαφορετική σημασία σε έναν άνθρωπο χωρίς συμπτώματα και σε έναν ασθενή με υψηλό πυρετό, δύσπνοια ή έντονο πόνο.

Ο γιατρός συνήθως αξιολογεί:

• πυρετό και ρίγος,
• βήχα, δύσπνοια ή πόνο στο στήθος,
• πόνο ή κάψιμο στην ούρηση,
• πόνο στη μέση ή στα πλευρά,
• κοιλιακό πόνο, εμετούς ή διάρροια,
• πρήξιμο, ερυθρότητα ή θερμότητα σε άρθρωση ή δέρμα,
• πονόδοντο ή πρήξιμο στο πρόσωπο,
• επίμονο πόνο και πρωινή δυσκαμψία στις αρθρώσεις,
• απώλεια βάρους, νυχτερινές εφιδρώσεις ή παρατεταμένη κακουχία.

Η απουσία συμπτωμάτων με μικρή αύξηση της CRP μπορεί να οδηγήσει σε διαφορετική προσέγγιση από την παρουσία έντονων ή προοδευτικών ενοχλημάτων.

16Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση

Δεν περιμένουμε απλώς νέο εργαστηριακό έλεγχο όταν υπάρχουν συμπτώματα που μπορεί να δείχνουν σοβαρή λοίμωξη ή άλλη επείγουσα κατάσταση.

Άμεση αξιολόγηση χρειάζεται όταν εμφανίζονται:

• δυσκολία στην αναπνοή ή κυάνωση,
• έντονος ή πιεστικός πόνος στο στήθος,
• σύγχυση, υπνηλία ή μειωμένη ανταπόκριση,
• λιποθυμία ή σημαντική πτώση της πίεσης,
• επίμονος υψηλός πυρετός με ρίγος και καταβολή,
• έντονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος,
• αυχενική δυσκαμψία ή μη πιεζόμενο εξάνθημα,
• σημαντική αφυδάτωση ή αδυναμία λήψης υγρών,
• γρήγορη επιδείνωση σε ηλικιωμένο ή ανοσοκατεσταλμένο ασθενή.

17Ποιες εξετάσεις συζητούνται συνήθως στη συνέχεια

Δεν υπάρχει ένα υποχρεωτικό πακέτο εξετάσεων για κάθε αυξημένη CRP. Ο έλεγχος επιλέγεται ανάλογα με τα συμπτώματα και την πιθανή εντόπιση.

Τα αυτοαντισώματα, οι καλλιέργειες και οι απεικονιστικές εξετάσεις δεν ζητούνται αδιακρίτως. Η επιλογή πρέπει να απαντά σε συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα.

Δείτε επίσης τον αναλυτικό οδηγό για τους δείκτες φλεγμονής CRP, ΤΚΕ, φερριτίνη και IL-6.

18Γιατί και πότε χρειάζεται επανέλεγχος

Η επανάληψη μπορεί να δείξει αν η φλεγμονώδης διεργασία υποχωρεί ή εξελίσσεται. Δεν χρειάζεται όμως κάθε μικρή αύξηση καθημερινές μετρήσεις.

Ο χρόνος επανάληψης εξαρτάται από:

• το ύψος της αρχικής CRP,
• τη διάρκεια και τη βαρύτητα των συμπτωμάτων,
• την πιθανή διάγνωση,
• την έναρξη θεραπείας,
• την ηλικία και τα υποκείμενα νοσήματα,
• την κλινική βελτίωση ή επιδείνωση.

Η σύγκριση είναι πιο αξιόπιστη όταν οι εξετάσεις πραγματοποιούνται με την ίδια μέθοδο και οι τιμές αναγράφονται στις ίδιες μονάδες.

Ενδεικτικά:

• μειούμενη CRP: μπορεί να υποστηρίζει υποχώρηση της φλεγμονής,
• σταθερά αυξημένη CRP: μπορεί να χρειάζεται αναζήτηση επίμονης αιτίας,
• αυξανόμενη CRP: μπορεί να δείχνει εξέλιξη ή νέο ερέθισμα και χρειάζεται συσχέτιση.

Η πορεία της CRP δεν αντικαθιστά την κλινική επανεκτίμηση. Ένας ασθενής μπορεί να επιδεινώνεται πριν μεταβληθεί σημαντικά ο δείκτης.

19Υψηλή CRP σημαίνει ότι χρειάζεται αντιβίωση;

Όχι. Η αυξημένη CRP δείχνει φλεγμονώδη αντίδραση, αλλά δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει βακτηριακή λοίμωξη και δεν αποτελεί μόνη της λόγο έναρξης αντιβίωσης.

Αντιβίωση δεν βοηθά σε:

• ιογενείς λοιμώξεις,
• αυτοάνοσες εξάρσεις,
• φλεγμονή μετά από τραύμα ή χειρουργείο χωρίς λοίμωξη,
• μεταβολική ή άλλη μη λοιμώδη φλεγμονή.

Η αδικαιολόγητη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες, αλλεργικές αντιδράσεις, διάρροια και ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής. Μπορεί επίσης να επηρεάσει τα αποτελέσματα καλλιεργειών και να δυσκολέψει τη διάγνωση.

Η απόφαση βασίζεται στην πιθανή εστία, στα συμπτώματα, στην κλινική εξέταση, στις καλλιέργειες ή σε άλλες στοχευμένες εξετάσεις και όχι σε έναν αριθμό CRP.

20Συχνά λάθη στην ερμηνεία

21Συχνές ερωτήσεις

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Επιστημονικές πηγές