Βλεφαρόπτωση: Αίτια, Συμπτώματα, Εξετάσεις και Θεραπεία

Published on:
Oct 31, 2025

1
Τι είναι η βλεφαρόπτωση

Η βλεφαρόπτωση, γνωστή και ως ptosis ή blepharoptosis, είναι η παθολογικά χαμηλή θέση του άνω βλεφάρου όταν το άτομο κοιτάζει ευθεία. Το βλέφαρο μπορεί να καλύπτει ένα μικρό μέρος της ίριδας ή, σε σοβαρότερες περιπτώσεις, να φτάνει μέχρι την κόρη και να περιορίζει την όραση.

Μπορεί να αφορά:

• το ένα ή και τα δύο μάτια,
• άτομα οποιασδήποτε ηλικίας,
• μία σταθερή ή μεταβαλλόμενη πτώση,
• μία κατάσταση που υπάρχει από τη γέννηση ή εμφανίζεται αργότερα.

Η βλεφαρόπτωση δεν είναι πάντοτε μόνο αισθητικό πρόβλημα. Ανάλογα με την αιτία και τη βαρύτητά της, μπορεί να περιορίζει το ανώτερο οπτικό πεδίο, να προκαλεί κόπωση ή να αποτελεί ένδειξη νευρολογικής, νευρομυϊκής ή οφθαλμολογικής διαταραχής.

2
Πώς ανυψώνεται φυσιολογικά το άνω βλέφαρο

Η θέση του άνω βλεφάρου εξαρτάται κυρίως από τη συνεργασία μυών, τενόντων και νεύρων.

Ανελκτήρας μυς του άνω βλεφάρου

Ο ανελκτήρας μυς είναι ο βασικός μυς που σηκώνει το άνω βλέφαρο. Νευρώνεται από το κοινό κινητικό νεύρο, δηλαδή το τρίτο κρανιακό νεύρο. Η απονεύρωση ή η αδυναμία του μπορεί να προκαλέσει σημαντική πτώση.

Απονεύρωση του ανελκτήρα

Ο μυς καταλήγει σε μία λεπτή τενόντια δομή, την απονεύρωση του ανελκτήρα. Με την ηλικία, μετά από επεμβάσεις ή έπειτα από μακροχρόνια χρήση φακών επαφής, η απονεύρωση μπορεί να διαταθεί ή να αποσυνδεθεί μερικώς.

Μυς του Müller

Ο μυς του Müller προσφέρει μικρότερη αλλά σημαντική πρόσθετη ανύψωση. Ελέγχεται από το συμπαθητικό νευρικό σύστημα. Η διαταραχή της συμπαθητικής νεύρωσης, όπως στο σύνδρομο Horner, προκαλεί συνήθως ήπια βλεφαρόπτωση.

Σημαντικό ρόλο έχουν επίσης ο μετωπιαίος μυς και η θέση του φρυδιού. Ένα άτομο μπορεί να σηκώνει ασυναίσθητα τα φρύδια για να αντισταθμίσει την πτώση του βλεφάρου.

3
Βλεφαρόπτωση ή ψευδοβλεφαρόπτωση;

Δεν αποτελεί κάθε εικόνα «πεσμένου ματιού» πραγματική βλεφαρόπτωση. Στην ψευδοβλεφαρόπτωση το βλέφαρο μπορεί να φαίνεται χαμηλότερο χωρίς να υπάρχει πρωτοπαθής δυσλειτουργία του μηχανισμού που το ανυψώνει.

Καταστάσεις που μπορεί να μιμηθούν βλεφαρόπτωση είναι:

• δερματοχάλαση: περίσσεια δέρματος που καλύπτει το άνω βλέφαρο,
• πτώση φρυδιού: χαμηλή θέση του φρυδιού που πιέζει τους ιστούς προς τα κάτω,
• ενόφθαλμος: βαθύτερη θέση του ματιού στον κόγχο,
• υποτροπία: χαμηλότερη θέση του ενός οφθαλμού,
• διαφορά στο μέγεθος ή στη θέση των δύο οφθαλμών,
• έντονη υποχώρηση ή προπέτεια του άλλου βλεφάρου,
• βλεφαρόσπασμος ή αδυναμία να ανοίξει κάποιος εκούσια τα βλέφαρα.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία, επειδή μία χειρουργική επέμβαση στον ανελκτήρα δεν διορθώνει μία πτώση που προέρχεται κυρίως από το φρύδι ή από περίσσεια δέρματος.

4
Συμπτώματα και καθημερινές ενδείξεις

Το εμφανέστερο σύμπτωμα είναι η χαμηλότερη θέση του ενός ή και των δύο άνω βλεφάρων. Μερικές φορές, όμως, ο ασθενής αντιλαμβάνεται πρώτα τις λειτουργικές συνέπειες.

Πιθανά συμπτώματα και σημεία είναι:

• ασυμμετρία ανάμεσα στα δύο μάτια,
• περιορισμός του ανώτερου οπτικού πεδίου,
• δυσκολία στην ανάγνωση, στην οδήγηση ή στην εργασία σε οθόνη,
• αίσθημα βάρους στα βλέφαρα,
• κόπωση των ματιών ή του μετώπου,
• συνεχής ανύψωση των φρυδιών,
• κλίση της κεφαλής προς τα πίσω για καλύτερη όραση,
• διπλωπία, όταν συνυπάρχει διαταραχή των οφθαλμικών κινήσεων,
• μεταβολή της πτώσης κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Η μεταβαλλόμενη βλεφαρόπτωση που επιδεινώνεται με την προσπάθεια ή προς το τέλος της ημέρας και βελτιώνεται μετά από ανάπαυση δημιουργεί υποψία νευρομυϊκής διαταραχής, ιδιαίτερα μυασθένειας gravis.

Στα παιδιά μπορεί να παρατηρηθεί ανύψωση του πηγουνιού, ανασήκωμα των φρυδιών, κλείσιμο του ενός ματιού ή προτίμηση συγκεκριμένης θέσης του κεφαλιού.

5
Πότε η βλεφαρόπτωση είναι επείγουσα

Η σταδιακή ηλικιακή βλεφαρόπτωση συνήθως δεν αποτελεί επείγον περιστατικό. Αντίθετα, η αιφνίδια εμφάνιση μπορεί να σχετίζεται με πάρεση νεύρου, αγγειακή βλάβη ή άλλο σοβαρό νευρολογικό αίτιο.

Η αιφνίδια βλεφαρόπτωση με διαστολή της κόρης και αδυναμία κίνησης του ματιού μπορεί να σχετίζεται με πάρεση του τρίτου κρανιακού νεύρου και χρειάζεται επείγουσα νευρολογική και απεικονιστική αξιολόγηση.

Μία νέα ήπια βλεφαρόπτωση με μικρότερη κόρη, ιδιαίτερα μαζί με πόνο στον αυχένα ή στο κεφάλι, μπορεί να υποδηλώνει σύνδρομο Horner και απαιτεί επίσης άμεση διερεύνηση.

6
Συγγενής και επίκτητη βλεφαρόπτωση

Ανάλογα με τον χρόνο εμφάνισης, η βλεφαρόπτωση ταξινομείται σε συγγενή και επίκτητη.

Συγγενής βλεφαρόπτωση

Είναι παρούσα κατά τη γέννηση ή εμφανίζεται στους πρώτους μήνες της ζωής. Συχνότερα σχετίζεται με ατελή ανάπτυξη του ανελκτήρα μυός. Μπορεί να είναι μεμονωμένη ή να αποτελεί μέρος συνδρόμου που επηρεάζει τα βλέφαρα, τις κινήσεις των ματιών ή άλλα όργανα.

Επίκτητη βλεφαρόπτωση

Εμφανίζεται μετά τη φυσιολογική ανάπτυξη του βλεφάρου. Μπορεί να είναι:

• απονευρωτική,
• νευρογενής,
• μυογενής,
• μηχανική,
• τραυματική ή ιατρογενής.

Η ηλικία έναρξης δεν αρκεί για να καθοριστεί η αιτία. Για παράδειγμα, ένας ενήλικας μπορεί να έχει ηλικιακή απονευρωτική βλεφαρόπτωση, αλλά μπορεί επίσης να εμφανίσει μυασθένεια, πάρεση νεύρου ή μηχανική βλάβη του βλεφάρου.

7
Ηλικιακή ή απονευρωτική βλεφαρόπτωση

Η απονευρωτική βλεφαρόπτωση είναι η συχνότερη επίκτητη μορφή στους ενήλικες. Προκαλείται όταν η απονεύρωση του ανελκτήρα μυός διατείνεται, λεπταίνει ή αποσυνδέεται μερικώς από το βλέφαρο.

Συχνότεροι παράγοντες είναι:

• η φυσιολογική γήρανση των ιστών,
• μακροχρόνια χρήση φακών επαφής, ιδιαίτερα σκληρών,
• προηγούμενη επέμβαση καταρράκτη ή άλλη ενδοφθάλμια επέμβαση,
• χρόνιο τρίψιμο των ματιών,
• επαναλαμβανόμενο οίδημα ή χειρισμοί των βλεφάρων.

Στην εξέταση μπορεί να παρατηρείται υψηλότερη ή βαθύτερη πτυχή του άνω βλεφάρου και σχετικά καλή δύναμη του ανελκτήρα, παρά τη χαμηλή θέση του βλεφάρου.

Η απονευρωτική μορφή συνήθως εξελίσσεται σταδιακά και δεν συνοδεύεται από διαταραχή της κόρης ή περιορισμό των κινήσεων των ματιών. Η παρουσία τέτοιων ευρημάτων απαιτεί έλεγχο για διαφορετική αιτία.

8
Μυογενής βλεφαρόπτωση

Στη μυογενή βλεφαρόπτωση το πρόβλημα βρίσκεται στον ίδιο τον ανελκτήρα μυ ή γενικότερα στους μύες που κινούν τα μάτια και τα βλέφαρα.

Πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν:

• χρόνια προοδευτική εξωτερική οφθαλμοπληγία,
• μιτοχονδριακές μυοπάθειες,
• οφθαλμοφαρυγγική μυϊκή δυστροφία,
• μυοτονική δυστροφία,
• φλεγμονώδεις ή άλλες σπανιότερες μυοπάθειες.

Η βλεφαρόπτωση μπορεί να είναι αμφοτερόπλευρη και προοδευτική. Ανάλογα με τη νόσο, μπορεί να συνυπάρχουν:

• περιορισμός των κινήσεων των ματιών,
• δυσκολία στην κατάποση,
• αλλαγή της φωνής,
• αδυναμία μυών προσώπου ή άκρων,
• οικογενειακό ιστορικό παρόμοιων συμπτωμάτων.

Η φυσιολογική CK δεν αποκλείει όλες τις μυϊκές παθήσεις. Η επιλογή ηλεκτροφυσιολογικού, γενετικού ή άλλου ελέγχου γίνεται από νευρολόγο σύμφωνα με το κλινικό πρότυπο.

9
Βλεφαρόπτωση και μυασθένεια gravis

Η μυασθένεια gravis είναι αυτοάνοση νόσος της νευρομυϊκής σύναψης. Η βλεφαρόπτωση και η διπλωπία μπορεί να είναι οι πρώτες ή ακόμη και οι μοναδικές αρχικές εκδηλώσεις.

Χαρακτηριστικά που αυξάνουν την υποψία είναι:

• η πτώση αλλάζει μέσα στην ίδια ημέρα,
• επιδεινώνεται μετά από παρατεταμένο κοίταγμα προς τα πάνω,
• βελτιώνεται μετά από ανάπαυση,
• μετακινείται από το ένα μάτι στο άλλο,
• συνυπάρχει μεταβαλλόμενη διπλωπία,
• οι κόρες παραμένουν φυσιολογικές,
• υπάρχει κόπωση στη μάσηση, στην ομιλία ή στην κατάποση.

Η οφθαλμική μυασθένεια μπορεί να περιορίζεται στους μύες των ματιών και των βλεφάρων. Ένα αρνητικό αποτέλεσμα αντισωμάτων δεν την αποκλείει πλήρως, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα είναι αποκλειστικά οφθαλμικά.

Το ice-pack test μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον ιατρό ως δοκιμασία στο ιατρείο. Η προσωρινή βελτίωση μετά από εφαρμογή ψυχρού επιθέματος υποστηρίζει τη μυασθενική αιτιολογία, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της οριστική διάγνωση.

10
Πάρεση του κοινού κινητικού νεύρου

Το κοινό κινητικό ή τρίτο κρανιακό νεύρο νευρώνει τον ανελκτήρα του βλεφάρου και τους περισσότερους εξωφθάλμιους μύες. Η πάρεσή του μπορεί να προκαλέσει:

• έντονη βλεφαρόπτωση,
• διπλωπία,
• περιορισμό των κινήσεων του ματιού,
• θέση του οφθαλμού προς τα έξω και κάτω,
• διαστολή ή μειωμένη αντίδραση της κόρης σε ορισμένες περιπτώσεις.

Πιθανές αιτίες είναι αγγειακές βλάβες, σακχαρώδης διαβήτης, υπέρταση, ανεύρυσμα, τραυματισμός, φλεγμονή, όγκος ή άλλες βλάβες κατά μήκος της πορείας του νεύρου.

Η αιφνίδια επώδυνη πάρεση, ιδιαίτερα όταν υπάρχει διαστολή της κόρης, απαιτεί επείγουσα νευρολογική αξιολόγηση και νευροαγγειακή απεικόνιση για τον αποκλεισμό συμπιεστικού ανευρύσματος.

Ο έλεγχος γλυκόζης και HbA1c μπορεί να είναι χρήσιμος όταν η κλινική εικόνα υποστηρίζει πιθανή μικροαγγειακή πάρεση, αλλά δεν αντικαθιστά την οφθαλμολογική και νευρολογική αξιολόγηση.

11
Σύνδρομο Horner

Το σύνδρομο Horner προκαλείται από διακοπή της συμπαθητικής νεύρωσης προς το μάτι και το πρόσωπο. Η κλασική εικόνα περιλαμβάνει:

• ήπια βλεφαρόπτωση,
• μικρότερη κόρη στην ίδια πλευρά,
• εντονότερη ανισοκορία στο σκοτάδι,
• μερικές φορές μειωμένη εφίδρωση στην ίδια πλευρά του προσώπου.

Η οπτική οξύτητα και οι κινήσεις του οφθαλμού μπορεί να είναι φυσιολογικές. Ωστόσο, το σύνδρομο Horner δεν είναι μία τελική διάγνωση· χρειάζεται να εντοπιστεί πού έχει διακοπεί η μακρά πορεία της συμπαθητικής οδού.

Πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν:

• βλάβη στον εγκέφαλο ή στον νωτιαίο μυελό,
• τραυματισμό ή διαχωρισμό καρωτίδας,
• βλάβη στον τράχηλο,
• παθήσεις της κορυφής του πνεύμονα,
• χειρουργικές ή άλλες κακώσεις της συμπαθητικής αλυσίδας.

Η νέα εμφάνιση Horner μαζί με πόνο στον αυχένα ή στο κεφάλι χρειάζεται επείγουσα εκτίμηση. Η απρακλονιδίνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί από ειδικό στο πλαίσιο διαγνωστικής δοκιμασίας, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για αυτοδιάγνωση.

12
Μηχανική και τραυματική βλεφαρόπτωση

Στη μηχανική βλεφαρόπτωση το βλέφαρο χαμηλώνει επειδή είναι βαρύτερο, διογκωμένο ή παραμορφωμένο. Πιθανές αιτίες είναι:

• όγκος ή κύστη του βλεφάρου ή του κόγχου,
• μεγάλο χαλάζιο,
• έντονο οίδημα ή φλεγμονή,
• ουλές,
• δερματοχάλαση,
• νευροΐνωμα ή άλλη διηθητική βλάβη.

Η τραυματική μορφή μπορεί να προκύψει μετά από:

• άμεσο τραύμα στο βλέφαρο,
• κάκωση ή διατομή του ανελκτήρα,
• κάταγμα οφθαλμικού κόγχου,
• βλάβη του τρίτου κρανιακού νεύρου,
• ουλοποίηση μετά την επούλωση.

Όταν υπάρχει ψηλαφητή μάζα, μονόπλευρο οίδημα, εξόφθαλμος, πόνος ή μετατόπιση του οφθαλμού, μπορεί να χρειαστεί απεικόνιση του κόγχου.

13
Βλεφαρόπτωση μετά από Botox, φακούς επαφής ή χειρουργείο

Μετά από botulinum toxin

Μετά από αισθητικές ενέσεις botulinum toxin στο μέτωπο ή στην περιοχή των φρυδιών μπορεί να εμφανιστεί πτώση του βλεφάρου ή του φρυδιού. Η βλεφαρόπτωση μπορεί να προκληθεί από διάχυση της ουσίας προς τον ανελκτήρα, ενώ η πτώση του φρυδιού προκύπτει από υπερβολική χαλάρωση του μετωπιαίου μυός.

Η επιπλοκή είναι συνήθως παροδική και υποχωρεί καθώς μειώνεται η δράση της τοξίνης. Η αντιμετώπιση πρέπει να καθορίζεται από οφθαλμίατρο ή από τον ιατρό που πραγματοποίησε την έγχυση. Ορισμένα κολλύρια χρησιμοποιούνται εκτός εγκεκριμένης ένδειξης για προσωρινή ανύψωση σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αλλά έχουν αντενδείξεις και δεν είναι κατάλληλα για αυτοθεραπεία.

Φακοί επαφής

Η μακροχρόνια χρήση, η συχνή αφαίρεση και η έντονη έλξη του βλεφάρου μπορεί να συμβάλουν σε απονευρωτική βλεφαρόπτωση, ιδιαίτερα σε χρήστες σκληρών φακών.

Μετά από οφθαλμική επέμβαση

Παροδική ή μόνιμη πτώση μπορεί να εμφανιστεί μετά από επέμβαση καταρράκτη, γλαυκώματος, αμφιβληστροειδούς ή άλλον χειρισμό του οφθαλμού. Πιθανοί μηχανισμοί είναι το μετεγχειρητικό οίδημα, η χρήση διαστολέα βλεφάρων ή η μεταβολή της απονεύρωσης.

Η διάρκεια παρακολούθησης πριν από πιθανή διόρθωση εξαρτάται από την αιτία και από το αν η θέση του βλεφάρου έχει σταθεροποιηθεί.

14
Βλεφαρόπτωση στα παιδιά

Η παιδική βλεφαρόπτωση χρειάζεται έγκαιρη εξέταση από παιδοοφθαλμίατρο, επειδή μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη της όρασης.

Οι βασικοί κίνδυνοι είναι:

• αμβλυωπία: μειωμένη ανάπτυξη της όρασης όταν το βλέφαρο καλύπτει τον οπτικό άξονα,
• αστιγματισμός: από πίεση του βλεφάρου στον κερατοειδή,
• στραβισμός: που μπορεί να συνυπάρχει,
• αντισταθμιστική θέση κεφαλής με το πηγούνι προς τα πάνω,
• καθυστέρηση στη διάγνωση συνδρόμου ή νευρολογικής πάθησης.

Η θεραπεία δεν γίνεται στην ίδια ηλικία για όλα τα παιδιά. Η απόφαση εξαρτάται από:

• αν καλύπτεται η κόρη,
• αν υπάρχει αμβλυωπία ή σημαντικός αστιγματισμός,
• τη δύναμη του ανελκτήρα μυός,
• την παρουσία στραβισμού,
• την αιτία και τη βαρύτητα της πτώσης.

Σε σοβαρή απόφραξη του οπτικού άξονα μπορεί να χρειαστεί πρώιμη επέμβαση. Σε ηπιότερη μορφή μπορεί να επιλεγεί συστηματική παρακολούθηση και θεραπεία της αμβλυωπίας ή του διαθλαστικού προβλήματος.

15
Ιστορικό και κλινική εξέταση

Η διάγνωση ξεκινά από λεπτομερές ιστορικό. Ο ιατρός χρειάζεται να γνωρίζει:

• πότε εμφανίστηκε η πτώση,
• αν ξεκίνησε ξαφνικά ή σταδιακά,
• αν είναι σταθερή ή μεταβάλλεται,
• αν αφορά ένα ή δύο μάτια,
• αν επιδεινώνεται με την κόπωση,
• αν υπάρχει διπλωπία, πονοκέφαλος ή πόνος,
• αν υπάρχει διαφορά στο μέγεθος των κορών,
• αν προηγήθηκαν τραύμα, χειρουργείο ή botulinum toxin,
• αν χρησιμοποιούνται φακοί επαφής,
• αν υπάρχουν δυσκολία στην κατάποση, αλλαγή φωνής ή μυϊκή αδυναμία.

Παλαιότερες φωτογραφίες μπορεί να βοηθήσουν να καθοριστεί πότε άρχισε η αλλαγή και αν υπήρχε μικρή ασυμμετρία από παλιά.

Η κλινική εξέταση περιλαμβάνει:

• οπτική οξύτητα,
• έλεγχο των κορών στο φως και στο σκοτάδι,
• έλεγχο των κινήσεων των οφθαλμών,
• αναζήτηση διπλωπίας ή στραβισμού,
• εξέταση του βλεφάρου, του φρυδιού και του οφθαλμικού κόγχου,
• έλεγχο για κόπωση του ανελκτήρα και άλλα νευρολογικά σημεία.

16
Μετρήσεις του βλεφάρου και του οπτικού πεδίου

Η αντικειμενική μέτρηση είναι σημαντική για την ταξινόμηση της βαρύτητας, την επιλογή θεραπείας και τη σύγκριση πριν και μετά την επέμβαση.

Η φωτογράφηση σε τυποποιημένη θέση βοηθά στην παρακολούθηση της εξέλιξης. Σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιείται οπτικό πεδίο με το βλέφαρο στη φυσική θέση και έπειτα ανυψωμένο, ώστε να αποτυπωθεί η επίδραση της πτώσης στην όραση.

17
Ποιες εξετάσεις αίματος μπορεί να χρειαστούν

Δεν υπάρχει ένα γενικό «πακέτο αίματος για βλεφαρόπτωση». Πολλές περιπτώσεις, όπως η τυπική ηλικιακή απονευρωτική μορφή, διαγιγνώσκονται κυρίως με την κλινική εξέταση και δεν απαιτούν εκτεταμένο εργαστηριακό έλεγχο.

Οι εξετάσεις επιλέγονται σύμφωνα με την υποψία:

Ο έλεγχος θυρεοειδούς δεν ζητείται επειδή κάθε βλεφαρόπτωση οφείλεται στη νόσο Graves. Η θυρεοειδική οφθαλμοπάθεια προκαλεί συχνότερα ανάσπαση του βλεφάρου, εξόφθαλμο και περιορισμό των κινήσεων. Μπορεί όμως να δημιουργήσει ασυμμετρία ή να συνυπάρχει με μυασθένεια. Για οργανωμένη παρουσίαση δείτε τον έλεγχο θυρεοειδούς.

Η CRP και η ΤΚΕ είναι μη ειδικοί δείκτες. Ζητούνται όταν υπάρχουν συμπτώματα που υποστηρίζουν φλεγμονή ή αγγειίτιδα και όχι ως υποχρεωτικές εξετάσεις σε κάθε ασθενή. Δείτε τον οδηγό για τους δείκτες φλεγμονής.

18
Αντισώματα AChR, MuSK, LRP4 και ηλεκτροφυσιολογικός έλεγχος

Όταν η εικόνα είναι ύποπτη για μυασθένεια gravis, η εργαστηριακή διερεύνηση συνήθως ξεκινά με αντισώματα έναντι του υποδοχέα ακετυλοχολίνης.

Αντισώματα AChR

Τα αντισώματα AChR αποτελούν τον συχνότερο ορολογικό δείκτη της αυτοάνοσης μυασθένειας. Ένα θετικό αποτέλεσμα στη σωστή κλινική εικόνα υποστηρίζει ισχυρά τη διάγνωση.

Αντισώματα MuSK

Τα anti-MuSK εξετάζονται κυρίως όταν τα AChR είναι αρνητικά και εξακολουθεί να υπάρχει κλινική υποψία. Η καθαρά οφθαλμική μορφή είναι λιγότερο συχνή στους anti-MuSK θετικούς ασθενείς σε σχέση με άλλες μορφές μυασθένειας.

Αντισώματα LRP4

Τα anti-LRP4 μπορεί να εξεταστούν σε επιλεγμένους ασθενείς με αρνητικά AChR και MuSK, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα και την εκτίμηση του νευρολόγου.

Για οργανωμένη σύγκριση των εξετάσεων δείτε τον οδηγό αντισώματα AChR, MuSK και LRP4.

Ηλεκτροφυσιολογικός έλεγχος

Αρνητικά αντισώματα δεν αποκλείουν τη μυασθένεια. Όταν η κλινική υποψία παραμένει, μπορεί να πραγματοποιηθούν:

• επαναληπτική νευρική διέγερση,
• ηλεκτρομυογράφημα μονήρους μυϊκής ίνας – SFEMG,
• άλλες νευροφυσιολογικές δοκιμασίες.

Η ευαισθησία κάθε εξέτασης εξαρτάται από το αν η νόσος είναι οφθαλμική ή γενικευμένη, από τους μύες που εξετάζονται και από την τεχνική του εργαστηρίου.

19
Πότε χρειάζεται απεικονιστικός έλεγχος

Η MRI ή η CT δεν είναι εξετάσεις ρουτίνας για κάθε σταδιακή βλεφαρόπτωση. Η απεικόνιση επιλέγεται όταν το ιστορικό ή η εξέταση δημιουργούν υποψία βλάβης του νεύρου, του εγκεφάλου, των αγγείων ή του οφθαλμικού κόγχου.

Πιθανές ενδείξεις είναι:

• αιφνίδια βλεφαρόπτωση,
• πάρεση τρίτου κρανιακού νεύρου,
• ανισοκορία ή παθολογική αντίδραση της κόρης,
• νέο σύνδρομο Horner,
• διπλωπία ή περιορισμός κινήσεων,
• νευρολογικά συμπτώματα,
• έντονος πονοκέφαλος ή πόνος στον αυχένα,
• πρόσφατο τραύμα,
• ψηλαφητή μάζα ή εξόφθαλμος,
• υποψία όγκου, φλεγμονής ή αγγειακής βλάβης.

Το είδος και ο επείγων χαρακτήρας της απεικόνισης καθορίζονται από οφθαλμίατρο, νευρολόγο ή ιατρό επειγόντων περιστατικών.

20
Θεραπεία, κολλύρια και χειρουργική διόρθωση

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία, τη διάρκεια, τη λειτουργία του ανελκτήρα και το αν επηρεάζεται η όραση. Δεν υπάρχει μία κατάλληλη θεραπεία για όλες τις μορφές.

Αντιμετώπιση της υποκείμενης αιτίας

• Στη μυασθένεια εφαρμόζεται ειδική νευρολογική θεραπεία.
• Σε πάρεση τρίτου νεύρου αντιμετωπίζεται η αιτία και παρακολουθείται η νευρολογική αποκατάσταση.
• Στο σύνδρομο Horner αναζητείται και αντιμετωπίζεται η βλάβη της συμπαθητικής οδού.
• Σε μηχανική βλεφαρόπτωση αφαιρείται ή θεραπεύεται η μάζα, το οίδημα ή η ουλή.
• Σε μετεγχειρητική ή μετατραυματική μορφή μπορεί να προηγηθεί περίοδος παρακολούθησης μέχρι να σταθεροποιηθεί το βλέφαρο.

Οφθαλμικά κολλύρια

Η οξυμεταζολίνη 0,1% σε οφθαλμικό διάλυμα έχει μελετηθεί για επιλεγμένους ενήλικες με επίκτητη βλεφαρόπτωση και μπορεί να προκαλέσει μικρή προσωρινή ανύψωση του βλεφάρου. Δεν είναι κατάλληλη για κάθε αιτία, δεν διορθώνει την υποκείμενη ανατομική βλάβη και η διαθεσιμότητα ή εγκεκριμένη χρήση διαφέρει ανά χώρα.

Η απρακλονιδίνη μπορεί να προκαλέσει προσωρινή ανύψωση μέσω του μυός του Müller και χρησιμοποιείται σε ειδικά σενάρια, όπως διαγνωστική διερεύνηση Horner ή επιλεγμένες περιπτώσεις μετά από botulinum toxin. Η χρήση της είναι ιατρική απόφαση και όχι μέθοδος αυτοθεραπείας.

Χειρουργική διόρθωση

Η επέμβαση εξετάζεται όταν η πτώση:

• περιορίζει το οπτικό πεδίο,
• καλύπτει τον οπτικό άξονα παιδιού,
• προκαλεί έντονη αντισταθμιστική στάση κεφαλής,
• είναι σταθερή και προκαλεί σημαντικό λειτουργικό ή αισθητικό πρόβλημα.

Οι κύριες τεχνικές περιλαμβάνουν:

• προώθηση ή επανασύνδεση της απονεύρωσης του ανελκτήρα,
• βράχυνση ή ενίσχυση του ανελκτήρα,
• εκτομή μυός Müller και επιπεφυκότα σε επιλεγμένους ασθενείς,
• ανάρτηση του βλεφάρου στον μετωπιαίο μυ όταν η λειτουργία του ανελκτήρα είναι πολύ μειωμένη.

Πιθανοί κίνδυνοι είναι ασυμμετρία, υπερδιόρθωση ή υποδιόρθωση, αδυναμία πλήρους σύγκλεισης, ξηροφθαλμία, έκθεση του κερατοειδούς, αιμορραγία και ανάγκη επανεπέμβασης.

Μετά τη θεραπεία, η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από την αιτία. Η ηλικιακή απονευρωτική μορφή συνήθως διορθώνεται αποτελεσματικά, ενώ οι νευρομυϊκές και προοδευτικές μυοπάθειες μπορεί να χρειάζονται μακροχρόνια παρακολούθηση.

21
Συχνές ερωτήσεις

22
Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Η βλεφαρόπτωση χρειάζεται αρχικά οφθαλμολογική αξιολόγηση. Όταν υπάρχει υποψία μυασθένειας, θυρεοειδοπάθειας, σακχαρώδη διαβήτη, φλεγμονής ή άλλης συστηματικής αιτίας, μπορεί να απαιτηθούν στοχευμένες εξετάσεις αίματος.

Βιβλιογραφία και επίσημες πηγές

1. Nichols KK, et al. An Update of Diagnostic and Management Algorithms for Acquired Blepharoptosis. Optometry and Vision Science. 2022.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35058403/
2. Díaz-Manera J, Luna S, Roig C. Ocular ptosis: differential diagnosis and treatment. Current Opinion in Neurology. 2018.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30048338/
3. Koka K, et al. Blepharoptosis: Classification, Evaluation and Surgical Management. StatPearls.
   https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539828/
4. Myasthenia Gravis Foundation of America – Diagnosing Myasthenia Gravis.
   https://myasthenia.org/understanding-mg/diagnosing-mg/
5. Slonim CB, et al. Oxymetazoline 0.1% and Visual Field in Acquired Ptosis: Pooled Analysis of Randomized Trials. JAMA Ophthalmology. 2020.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33001144/
6. Jones DL, et al. Pediatric Ptosis: A Review of Less Common Causes. Survey of Ophthalmology. 2022.
   https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34965234/
7. Μυασθένεια Gravis – Συμπτώματα, Εξετάσεις και Θεραπεία, Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας.
   https://mikrobiologikolamia.gr/myastheneia-gravis/

Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από οφθαλμίατρο, νευρολόγο ή άλλο αρμόδιο ιατρό. Η αιφνίδια βλεφαρόπτωση ή η παρουσία νευρολογικών συμπτωμάτων απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.