Χρειάζεται νηστεία για όλες τις εξετάσεις;

Όχι. Η νηστεία απαιτείται κυρίως για γλυκόζη, λιπίδια και ορισμένες μεταβολικές εξετάσεις. Η γενική αίματος και οι περισσότερες ορμόνες δεν απαιτούν νηστεία.

Πόσο γρήγορα βγαίνουν τα αποτελέσματα;

Οι περισσότερες βασικές εξετάσεις παραδίδονται αυθημερόν. Ορμονολογικές σε 24–48 ώρες, καλλιέργειες σε 24–72 ώρες και PCR συνήθως την ίδια ημέρα.

Καλύπτονται οι εξετάσεις από τον ΕΟΠΥΥ;

Ναι. Με ισχύον παραπεμπτικό, οι περισσότερες αιματολογικές, βιοχημικές, ορμονολογικές και μικροβιολογικές εξετάσεις καλύπτονται με χαμηλή συμμετοχή.

Χρειάζεται πάντα νηστεία πριν από το λιπιδαιμικό προφίλ;

Όχι πάντα. Οι σύγχρονες οδηγίες επιτρέπουν έλεγχο χωρίς νηστεία. Ωστόσο, σε αυξημένα τριγλυκερίδια ή για αρχική εκτίμηση συνιστάται νηστεία 9–12 ωρών.

Μπορώ να μειώσω τη χοληστερίνη μόνο με διατροφή;

Σε ήπιες περιπτώσεις, η Μεσογειακή διατροφή, οι φυτικές ίνες, οι φυτοστερόλες και η άσκηση μπορούν να μειώσουν την LDL κατά 10–25%. Σε υψηλό κίνδυνο απαιτείται συνήθως και φαρμακευτική αγωγή.

Ποιες είναι οι στοχευόμενες τιμές LDL ανά κίνδυνο;

Χαμηλός/μέτριος κίνδυνος: LDL <115 mg/dL. Υψηλός: LDL <70 mg/dL. Πολύ υψηλός: LDL <55 mg/dL. Σε εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο μπορεί να τεθεί στόχος <40 mg/dL.

Πότε χρειάζονται φάρμακα για τη χοληστερίνη;

Όταν οι αλλαγές τρόπου ζωής δεν επαρκούν για την επίτευξη των στόχων LDL ή όταν υπάρχει ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου, διαβήτης, χρόνια νεφρική νόσος ή οικογενής υπερχοληστερολαιμία. Πρώτη επιλογή είναι οι στατίνες.

Είναι ασφαλείς οι στατίνες;

Ναι. Διαθέτουν ισχυρή τεκμηρίωση ασφάλειας και αποτελεσματικότητας. Πιθανές παρενέργειες (π.χ. μυαλγίες) είναι συνήθως ήπιες και διαχειρίσιμες με ιατρό. Η παρακολούθηση ηπατικών ενζύμων/CK γίνεται κατά περίπτωση.

Τι είναι η non-HDL και η apoB και πότε χρειάζονται;

Η non-HDL (Ολική−HDL) και η apoB εκτιμούν το συνολικό αθηρογόνο φορτίο. Είναι χρήσιμες όταν τα τριγλυκερίδια είναι αυξημένα ή υπάρχει μεταβολικό σύνδρομο. Στόχοι συχνά: non-HDL 30 mg/dL πάνω από τον στόχο LDL και apoB <65–80 mg/dL σε υψηλό κίνδυνο.

Τι είναι η Lp(a) και πόσο συχνά μετριέται;

Η Lp(a) είναι κληρονομικός δείκτης κινδύνου που μοιάζει με την LDL. Συνήθως μετριέται μία φορά στη ζωή, ειδικά αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό πρόωρης καρδιοπάθειας. Υψηλές τιμές (>50 mg/dL) αυξάνουν τον κίνδυνο.

Η πολύ υψηλή HDL είναι πάντα προστατευτική;

Όχι. Πολύ υψηλές τιμές HDL (>80 mg/dL) δεν είναι πάντα προστατευτικές και μπορεί να αντανακλούν δυσλειτουργικά σωματίδια. Η ποιότητα της HDL έχει σημασία, όχι μόνο το νούμερο.

Παντελής Αναγνωστόπουλος

12/Dec/2025

🧪 Αυξημένη TSH – Φιλικός Οδηγός για Ασθενείς

🧪 Αυξημένη TSH — Τι πρέπει να γνωρίζετε με μια ματιά

Τι είναι: Η TSH είναι ορμόνη της υπόφυσης που ρυθμίζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς.
Τι σημαίνει όταν είναι αυξημένη: Συνήθως υποδηλώνει υποθυρεοειδισμό ή πρώιμη δυσλειτουργία.
Πότε ανησυχούμε: Όταν η TSH >10 mIU/L, υπάρχουν συμπτώματα ή κύηση.
Πώς αξιολογείται σωστά: Πάντα σε συνδυασμό με FT4 ± αντισώματα (anti-TPO).
Θεραπεία: Δεν χρειάζεται πάντα· η απόφαση είναι εξατομικευμένη.

📌 Ο οδηγός που ακολουθεί εξηγεί πότε η αυξημένη TSH είναι παροδική, πότε χρειάζεται θεραπεία
και πώς ερμηνεύονται σωστά τα αποτελέσματα.

1) Τι είναι η TSH και τι σημαίνει «αυξημένη»

Η TSH (Thyroid Stimulating Hormone) είναι ορμόνη που εκκρίνεται από την υπόφυση και έχει αποστολή να ρυθμίζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα. Δρα σαν «διακόπτης» που ελέγχει πόση θυροξίνη (T4) και τριιωδοθυρονίνη (T3) θα παραχθούν, ώστε να διατηρηθεί ο φυσιολογικός μεταβολισμός του σώματος.

Όταν ο θυρεοειδής δεν παράγει αρκετές ορμόνες, ο εγκέφαλος «αντιλαμβάνεται» το πρόβλημα και αυξάνει την παραγωγή TSH για να τον διεγείρει. Έτσι, αυξημένη TSH συνήθως σημαίνει ότι ο θυρεοειδής λειτουργεί υποτονικά (υποθυρεοειδισμός).

📊 Ερμηνεία με απλά λόγια

Αυξημένη TSH + χαμηλή FT4: Υποδηλώνει κλινικό υποθυρεοειδισμό.
Αυξημένη TSH + φυσιολογική FT4: Υποδηλώνει υποκλινικό υποθυρεοειδισμό, δηλαδή πρώιμο στάδιο.
Φυσιολογική ή χαμηλή TSH: Συνήθως σημαίνει ευθυρεοειδία ή υπερθυρεοειδισμό, αντίστοιχα.

⚠️ Προσοχή: Μία μεμονωμένη μέτρηση δεν αρκεί για διάγνωση. Η TSH πρέπει να επιβεβαιώνεται με FT4 και, εφόσον χρειάζεται, FT3 και αντισώματα (anti-TPO, anti-Tg).

Η TSH μετράται εύκολα σε δείγμα αίματος και αποτελεί την πιο ευαίσθητη εξέταση για τον έλεγχο της λειτουργίας του θυρεοειδούς. Αξίζει να θυμόμαστε ότι μικρές μεταβολές της TSH μπορεί να προκύψουν από παράγοντες όπως το στρες, η ηλικία, η κύηση ή η λήψη ορισμένων φαρμάκων.

💡 Συνοψίζοντας: Αυξημένη TSH σημαίνει ότι η υπόφυση ζητά από τον θυρεοειδή να δουλέψει πιο έντονα. Συνήθως δηλώνει υποθυρεοειδισμό, αλλά χρειάζεται επιβεβαίωση με FT4 και αντισώματα.

🔬 Πώς λειτουργεί ο άξονας Υποθάλαμος – Υπόφυση – Θυρεοειδής

Η ρύθμιση της TSH γίνεται μέσω ενός ευαίσθητου μηχανισμού που ονομάζεται
άξονας υποθάλαμος–υπόφυση–θυρεοειδής (HPT axis).
Ο υποθάλαμος εκκρίνει την ορμόνη TRH, η οποία διεγείρει την υπόφυση να παράγει TSH.
Η TSH με τη σειρά της δρα στον θυρεοειδή, αυξάνοντας την παραγωγή Τ4 και Τ3.

Όταν τα επίπεδα των θυρεοειδικών ορμονών στο αίμα αυξηθούν, ο εγκέφαλος
«λαμβάνει το μήνυμα» και μειώνει την έκκριση TSH.
Αντίστροφα, όταν η Τ4/Τ3 πέφτουν, η TSH αυξάνεται.
Αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται αρνητική παλίνδρομη ρύθμιση
και εξηγεί γιατί η TSH είναι τόσο ευαίσθητος δείκτης.

📈 Γιατί η TSH αλλάζει πριν από την Τ4 και την Τ3

Η TSH αντιδρά πολύ πιο γρήγορα από τις θυρεοειδικές ορμόνες.
Ακόμη και μικρές, πρώιμες διαταραχές στη λειτουργία του θυρεοειδούς
μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση της TSH, ενώ η FT4 παραμένει φυσιολογική.

Αυτός είναι ο λόγος που:

η TSH χρησιμοποιείται ως εξέταση πρώτης γραμμής,
ο υποκλινικός υποθυρεοειδισμός ανιχνεύεται πρώτα με TSH,
μια «ελαφρώς αυξημένη» TSH μπορεί να προηγείται της πλήρους νόσου.

🧠 Γιατί η TSH δεν ερμηνεύεται ίδια σε όλους

Η ίδια τιμή TSH δεν έχει την ίδια κλινική σημασία σε όλους τους ανθρώπους.
Η ερμηνεία επηρεάζεται από:

Ηλικία: σε μεγαλύτερες ηλικίες επιτρέπονται ελαφρώς υψηλότερες τιμές.
Κύηση: απαιτούνται αυστηρότερα όρια, ιδιαίτερα στο 1ο τρίμηνο.
Συμπτώματα: η κλινική εικόνα έχει καθοριστικό ρόλο.
Ιστορικό θυρεοειδικής νόσου: π.χ. Hashimoto ή θυρεοειδεκτομή.

📌 Κλινικό συμπέρασμα:
Η TSH είναι εξαιρετικά χρήσιμη, αλλά δεν αποτελεί «αριθμό από μόνος του».
Η σωστή ερμηνεία απαιτεί συνδυασμό με FT4, συμπτώματα και ατομικό πλαίσιο.

2) Ενδεικτικές τιμές TSH & κατηγορίες

Οι φυσιολογικές τιμές της TSH διαφέρουν ανάλογα με το εργαστήριο, την ηλικία και το φύλο. Η αξιολόγηση πρέπει πάντα να γίνεται σε συνδυασμό με τις τιμές FT4 και FT3.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες

Κατηγορία	TSH (mIU/L)	FT4	Ερμηνεία
Φυσιολογική λειτουργία	0.4 – 4.0*	Φυσιολογική	Ευθυρεοειδία
Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός	4.0 – 10	Φυσιολογική	Πρώιμη ή ήπια δυσλειτουργία
Κλινικός υποθυρεοειδισμός	>10	Χαμηλή	Ανάγκη θεραπείας με λεβοθυροξίνη
Κύηση (1ο τρίμηνο)	0.1 – 2.5	Φυσιολογική	Αυστηρότερα όρια λόγω εμβρυϊκής ανάπτυξης

*Οι τιμές αναφοράς ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης και το εργαστήριο.

Σημαντικό: Μια ήπια αύξηση της TSH (4–6 mIU/L) χωρίς συμπτώματα μπορεί να είναι παροδική. Ο έλεγχος πρέπει να επαναλαμβάνεται σε 4–8 εβδομάδες πριν τεθεί διάγνωση.

*Τα όρια διαφέρουν ανά αναλυτή και ηλικία.

🧠 Γιατί τα όρια της TSH δεν είναι απόλυτα

Οι τιμές αναφοράς της TSH αποτελούν στατιστικά όρια και όχι
αυστηρά παθολογικά κατώφλια. Αυτό σημαίνει ότι μια τιμή λίγο πάνω από το
ανώτερο όριο δεν υποδηλώνει πάντα νόσο, ειδικά όταν:

η FT4 παραμένει φυσιολογική,
δεν υπάρχουν συμπτώματα,
δεν ανιχνεύονται θυρεοειδικά αντισώματα.

Για τον λόγο αυτό, η TSH πρέπει πάντα να ερμηνεύεται
στο κλινικό πλαίσιο του ασθενούς και όχι μεμονωμένα.

📊 Κλινική ερμηνεία ανά εύρος τιμών

TSH 4–6 mIU/L: συχνά παροδική αύξηση· συνιστάται επανέλεγχος.
TSH 6–10 mIU/L: αυξημένη πιθανότητα υποκλινικού υποθυρεοειδισμού, ειδικά αν υπάρχουν anti-TPO.
TSH >10 mIU/L: υψηλή πιθανότητα κλινικού υποθυρεοειδισμού και ένδειξη θεραπείας.

💡 Κλινική πρακτική:
Η απόφαση για θεραπεία δεν βασίζεται μόνο στην τιμή της TSH,
αλλά και σε συμπτώματα, ηλικία, κύηση, καρδιαγγειακό κίνδυνο
και παρουσία αυτοανοσίας.

👶 Παιδιά, ενήλικες και τρίτη ηλικία

Οι φυσιολογικές τιμές TSH μεταβάλλονται με την ηλικία:

Παιδιά & έφηβοι: φυσιολογικά υψηλότερες τιμές σε σχέση με τους ενήλικες.
Ενήλικες: στόχος συνήθως 0.5–4.0 mIU/L.
Τρίτη ηλικία: ελαφρώς αυξημένη TSH (<7 mIU/L) μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτή χωρίς θεραπεία.

🧪 Παράγοντες που επηρεάζουν τη μέτρηση της TSH

Αναλυτής & μέθοδος: διαφορετικά εργαστήρια έχουν διαφορετικά όρια αναφοράς.
Ώρα αιμοληψίας: η TSH εμφανίζει κιρκάδιο ρυθμό (υψηλότερη τη νύχτα).
Οξεία νόσος ή στρες: μπορεί να αλλοιώσει παροδικά την τιμή.
Φαρμακευτική αγωγή: κορτιζόνη, αμιοδαρόνη, λίθιο επηρεάζουν τα αποτελέσματα.

📌 Τι να θυμάστε:
Η TSH είναι εξαιρετικός δείκτης, αλλά η ερμηνεία της απαιτεί
συνδυασμό με FT4, ιστορικό και επαναληπτικό έλεγχο.

3) Συμπτώματα αυξημένης TSH (υποθυρεοειδισμός)

Κούραση, υπνηλία, μειωμένη ενέργεια.
Αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, ψυχρότητα.
Ξηροδερμία, τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια.
Βραδυκαρδία, μυαλγίες, κράμπες.
Διαταραχές περιόδου, υπογονιμότητα.
Θολή σκέψη, βραδύτητα λόγου.
Υπερλιπιδαιμία, οιδήματα (ιδίως πρόσωπο/βλέφαρα).

Σημείωση: Τα συμπτώματα εξελίσσονται αργά και είναι μη ειδικά. Η διάγνωση βασίζεται σε TSH και FT4.

🧠 Γιατί τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού είναι συχνά μη ειδικά

Τα περισσότερα συμπτώματα της αυξημένης TSH εξελίσσονται αργά
και μπορεί να αποδοθούν λανθασμένα σε άγχος, ηλικία ή καθημερινή κόπωση.
Αυτό συμβαίνει επειδή η έλλειψη θυρεοειδικών ορμονών επηρεάζει
πολλαπλά συστήματα του οργανισμού ταυτόχρονα.

Για τον λόγο αυτό, πολλοί ασθενείς εμφανίζουν συμπτώματα
μήνες ή και χρόνια πριν τεθεί η διάγνωση.

📊 Συσχέτιση συμπτωμάτων με επίπεδα TSH

Ήπια αυξημένη TSH (4–6 mIU/L): συχνά ασυμπτωματική ή με πολύ ήπια, μη ειδικά ενοχλήματα.
TSH 6–10 mIU/L: κόπωση, δυσανεξία στο κρύο, διαταραχές συγκέντρωσης.
TSH >10 mIU/L: τυπική εικόνα υποθυρεοειδισμού με σαφή κλινικά σημεία.

📌 Σημαντικό:
Η βαρύτητα των συμπτωμάτων δεν συσχετίζεται πάντα γραμμικά με την τιμή της TSH.
Ορισμένοι ασθενείς με ήπια αύξηση έχουν έντονα συμπτώματα,
ενώ άλλοι με υψηλή TSH παραμένουν σχεδόν ασυμπτωματικοί.

🕰️ Πόσο γρήγορα εμφανίζονται τα συμπτώματα

Σε αντίθεση με τον υπερθυρεοειδισμό, ο υποθυρεοειδισμός
έχει βραδεία έναρξη.
Τα συμπτώματα μπορεί να εξελίσσονται:

σταδιακά μέσα σε μήνες,
πιο γρήγορα μετά από θυρεοειδεκτομή ή ραδιενεργό ιώδιο,
αιφνίδια σε περιπτώσεις σοβαρής θυρεοειδίτιδας.

⚠️ Πότε τα συμπτώματα δεν οφείλονται στον θυρεοειδή

Κούραση, αύξηση βάρους και τριχόπτωση μπορεί να εμφανιστούν και σε:

αναιμία ή έλλειψη σιδήρου,
κατάθλιψη ή χρόνιο στρες,
διαταραχές ύπνου,
ορμονικές διαταραχές εκτός θυρεοειδούς.

🩺 Κλινική πράξη:
Η παρουσία συμπτωμάτων από μόνη της δεν αρκεί για διάγνωση.
Απαιτείται πάντα συσχέτιση με TSH, FT4 και το συνολικό ιστορικό.

4) Κύριες αιτίες αυξημένης TSH

Η αυξημένη TSH οφείλεται συνήθως σε υπολειτουργία του θυρεοειδούς, αλλά μπορεί και σε δευτερογενείς παράγοντες ή φάρμακα.

🔹 Πρωτοπαθείς αιτίες (θυρεοειδικής προέλευσης)

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto: Αυτοάνοση προσβολή του θυρεοειδούς με παρουσία αντισωμάτων anti-TPO και anti-Tg.
Έλλειψη ιωδίου: Ο θυρεοειδής δεν έχει επαρκές ιώδιο για τη σύνθεση Τ4/Τ3.
Μετά από θεραπεία: Ραδιενεργό ιώδιο, θυρεοειδεκτομή ή αντικαρκινική θεραπεία.
Φυσιολογική γήρανση: Ελαφρά αύξηση TSH παρατηρείται με την ηλικία.

🔹 Δευτεροπαθείς αιτίες

Ανεπαρκής πρόσληψη λεβοθυροξίνης: Λανθασμένη δόση ή κακή συμμόρφωση.
Φάρμακα: Αμιοδαρόνη, λίθιο, ιντερφερόνη, αναστολείς τυροσινικών κινασών, γλυκοκορτικοειδή.
Ανάκαμψη μετά υπερθυρεοειδισμό: Μεταβατική αύξηση TSH (αναπήδηση).
Σοβαρή συστηματική νόσος: Μπορεί να μεταβάλει παροδικά την TSH (non-thyroidal illness).

💡 Συμβουλή: Όταν η TSH είναι υψηλή, αλλά FT4 φυσιολογική, ελέγξτε φάρμακα, αντισώματα και επαναλάβετε τη μέτρηση σε 6–8 εβδομάδες.

🧠 Ποια αιτία είναι η συχνότερη στην πράξη;

Στην καθημερινή κλινική πράξη, η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto
αποτελεί τη συχνότερη αιτία αυξημένης TSH στους ενήλικες.
Ακολουθούν οι ιατρογενείς αιτίες (θεραπεία θυρεοειδούς, φάρμακα)
και, λιγότερο συχνά, η έλλειψη ιωδίου.

Η σωστή ιεράρχηση των αιτιών βοηθά τον ιατρό να αποφύγει
άσκοπες εξετάσεις και να κατευθύνει έγκαιρα τον έλεγχο.

🧪 Πότε να υποψιαστώ συγκεκριμένη αιτία

Θυρεοειδίτιδα Hashimoto: θετικά anti-TPO/anti-Tg, οικογενειακό ιστορικό, γυναίκες μέσης ηλικίας.
Ιατρογενής αιτία: ιστορικό θυρεοειδεκτομής, ραδιενεργού ιωδίου ή μεταβολή δόσης λεβοθυροξίνης.
Φαρμακευτική επίδραση: λήψη αμιοδαρόνης, λιθίου ή ανοσοθεραπείας.
Παροδική αύξηση: πρόσφατη νόσος, λοίμωξη ή έντονο stress.

📌 Κλινικό tip:
Σε ήπια αύξηση TSH χωρίς συμπτώματα και χωρίς αντισώματα,
η πιθανότητα παροδικής μεταβολής είναι σημαντική.

🌿 Παροδική ή μόνιμη αύξηση TSH;

Δεν είναι κάθε αυξημένη TSH μόνιμη.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν η τιμή είναι
4–6 mIU/L, η αύξηση μπορεί να είναι αναστρέψιμη.

Παροδική: stress, ανάρρωση από νόσο, θυρεοειδίτιδα.
Μόνιμη: αυτοάνοση καταστροφή θυρεοειδούς, μετεγχειρητική κατάσταση.

🩺 Mini διαγνωστικός αλγόριθμος (πώς σκέφτεται ο ιατρός)

Επιβεβαίωση αυξημένης TSH με επανάληψη.
Έλεγχος FT4 για διάκριση κλινικού/υποκλινικού υποθυρεοειδισμού.
Αντισώματα anti-TPO ± anti-Tg.
Ανασκόπηση φαρμάκων και πρόσφατων νοσημάτων.
Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς όταν υπάρχουν ενδείξεις.

💡 Στόχος:
Να διακριθεί αν ο ασθενής χρειάζεται θεραπεία,
απλή παρακολούθηση ή περαιτέρω διερεύνηση.

⚠️ Συχνά λάθη στην ερμηνεία των αιτίων

Έναρξη θεραπείας χωρίς επιβεβαίωση με FT4.
Αγνόηση φαρμακευτικών αλληλεπιδράσεων.
Μη επανέλεγχος σε ήπια, ασυμπτωματική αύξηση.
Υπερδιάγνωση σε ηλικιωμένους με οριακές τιμές.

🧠 Τελικό μήνυμα:
Η αυξημένη TSH είναι εύρημα, όχι διάγνωση.
Η αιτία καθορίζει την αντιμετώπιση.

5️⃣ Αυξημένη TSH – Τι σημαίνει

Η αυξημένη TSH σημαίνει ότι η υπόφυση “πιέζει” τον θυρεοειδή να δουλέψει περισσότερο.
Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό συμβαίνει επειδή ο θυρεοειδής δεν παράγει αρκετή Τ4/Τ3
για τις ανάγκες του οργανισμού. Το συχνότερο αίτιο στον ενήλικα είναι η αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα (Hashimoto).

Γρήγορη ερμηνεία (πρακτικά):

TSH ↑ + FT4 χαμηλή → συνήθως πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός.
TSH ↑ + FT4 φυσιολογική → συχνά υποκλινικός υποθυρεοειδισμός (ανάλογα με το επίπεδο TSH, τα αντισώματα και τα συμπτώματα).
TSH ↑ σε θεραπεία → πιθανή ανεπαρκής δόση ή θέμα λήψης/απορρόφησης.

Συχνά αίτια αυξημένης TSH

Hashimoto (αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα) – το συχνότερο αίτιο.
Έλλειψη ιωδίου (σπάνια ως μεμονωμένη αιτία σε πολλές περιοχές, αλλά μπορεί να συμβάλλει).
Μετά από θυρεοειδεκτομή ή θεραπεία θυρεοειδούς (ανάγκη ρύθμισης δόσης).
Φάρμακα που επηρεάζουν τη λειτουργία του θυρεοειδούς (π.χ. αμιοδαρόνη) ή την απορρόφηση θυροξίνης.
Λανθασμένη λήψη λεβοθυροξίνης (μη σταθερή ώρα, μαζί με καφέ/φαγητό, αλληλεπιδράσεις).

Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός: πότε έχει σημασία;

“Υποκλινικός” σημαίνει ότι η TSH είναι αυξημένη, αλλά η FT4 παραμένει φυσιολογική.
Δεν χρειάζονται όλοι θεραπεία άμεσα. Η απόφαση βασίζεται σε: επίπεδο TSH, συμπτώματα, αντισώματα (anti-TPO/anti-Tg),
εγκυμοσύνη/σχεδιασμό εγκυμοσύνης και καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου.

Πρακτική προσέγγιση:

Αν η TSH είναι “λίγο” αυξημένη και δεν υπάρχουν ενοχλήματα, συχνά προτείνεται επαναληπτικός έλεγχος
(TSH + FT4) σε 6–8 εβδομάδες και εκτίμηση αντισωμάτων. Αν υπάρχουν έντονα συμπτώματα, εγκυμοσύνη ή υψηλότερες τιμές,
η αξιολόγηση γίνεται πιο ενεργητικά.

Αν έχεις ξεχωριστό άρθρο για Αυξημένη TSH, βάλε εδώ ένα ισχυρό internal link (πάνω-πάνω στο section 5)
με anchor π.χ. «Δείτε αναλυτικά: Αυξημένη TSH – αίτια, συμπτώματα & αντιμετώπιση».

6️⃣ Χαμηλή TSH – Τι σημαίνει

Η χαμηλή TSH σημαίνει ότι η υπόφυση “φρενάρει” τον θυρεοειδή.
Το πιο συχνό σενάριο είναι ότι στο αίμα κυκλοφορεί αρκετή ή υπερβολική ποσότητα θυρεοειδικών ορμονών,
οπότε η TSH καταστέλλεται. Σε άτομα που λαμβάνουν θεραπεία με θυροξίνη, χαμηλή TSH μπορεί να σημαίνει
υπερδοσολογία.

Γρήγορη ερμηνεία (πρακτικά):

TSH ↓ + FT4/FT3 αυξημένες → συνήθως υπερθυρεοειδισμός.
TSH ↓ + FT4/FT3 φυσιολογικές → συχνά υποκλινικός υπερθυρεοειδισμός (ή επίδραση φαρμάκων/οξείας νόσου).
TSH ↓ σε θεραπεία → πιθανή υψηλή δόση λεβοθυροξίνης ή στόχος καταστολής σε ειδικές περιπτώσεις (π.χ. κακοήθεια θυρεοειδούς).

Συχνά αίτια χαμηλής TSH

Νόσος Graves (αυτοάνοσος υπερθυρεοειδισμός).
Τοξικό αδένωμα/πολυοζώδης βρογχοκήλη.
Θυρεοειδίτιδες (παροδική απελευθέρωση ορμονών).
Υπερδοσολογία λεβοθυροξίνης (συχνό στην παρακολούθηση).
Οξεία νόσος / stress (μπορεί να επηρεάσει παροδικά τον άξονα).

Γιατί μια “λίγο χαμηλή” TSH δεν σημαίνει πάντα πρόβλημα

Η TSH μπορεί να πέσει παροδικά σε οξείες καταστάσεις ή όταν το σώμα περνά περίοδο έντονου stress.
Γι’ αυτό, όταν η κλινική εικόνα δεν “δένει”, η πιο ασφαλής κίνηση είναι επαναληπτικός έλεγχος
(TSH + FT4/FT3) σε εύλογο διάστημα, αντί για βιαστικά συμπεράσματα από μία μόνο μέτρηση.

🧪 Γιατί κάθε εξέταση έχει ρόλο

Ο διαγνωστικός έλεγχος δεν γίνεται για να “γεμίσει λίστα εξετάσεων”,
αλλά για να απαντήσει σε συγκεκριμένα ερωτήματα:
αν πρόκειται για πραγματικό υποθυρεοειδισμό,
αν είναι παροδικός και αν απαιτείται θεραπεία.

TSH: δείχνει αν ο άξονας υπόφυσης–θυρεοειδούς είναι πιεσμένος.
FT4: καθορίζει τη βαρύτητα (κλινικός vs υποκλινικός).
FT3: χρήσιμη σε ειδικές περιπτώσεις (ύποπτη μετατροπή Τ4→Τ3).
anti-TPO / anti-Tg: τεκμηριώνουν αυτοάνοση αιτιολογία (Hashimoto).

🔎 Πότε χρειάζεται υπέρηχος θυρεοειδούς

Ο υπέρηχος δεν είναι εξέταση ρουτίνας για κάθε αυξημένη TSH.
Ενδείκνυται όταν υπάρχουν:

θετικά θυρεοειδικά αντισώματα,
ψηλαφητή βρογχοκήλη ή οζίδια,
ασύμμετρη διόγκωση τραχήλου,
αμφιβολία για τη χρόνια φύση της νόσου.

📌 Πρακτικό σημείο:
Σε ήπια, ασυμπτωματική αύξηση TSH χωρίς αντισώματα,
ο υπέρηχος μπορεί να αναβληθεί.

⏱️ Πότε επαναλαμβάνεται ο έλεγχος

Ήπια αύξηση (4–6 mIU/L): επανέλεγχος σε 6–8 εβδομάδες.
Μετά αλλαγή δόσης LT4: έλεγχος σε 6–8 εβδομάδες.
Σταθεροποιημένος ασθενής: κάθε 6–12 μήνες.

⚠️ Συχνό λάθος:
Διάγνωση ή αλλαγή θεραπείας με βάση μία μόνο μέτρηση TSH.

7️⃣ TSH και συμπτώματα

Τα συμπτώματα από θυρεοειδικές διαταραχές είναι συχνά μη ειδικά. Δηλαδή μπορεί να μοιάζουν με κόπωση,
stress, αναιμία, διαταραχές ύπνου ή άλλες αιτίες. Γι’ αυτό η TSH είναι χρήσιμη, αλλά η κλινική εικόνα παραμένει καθοριστική.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Περιοχή	Τάση σε υποθυρεοειδισμό (συχνότερα TSH ↑)	Τάση σε υπερθυρεοειδισμό (συχνότερα TSH ↓)
Ενέργεια/κόπωση	Υπνηλία, εύκολη κόπωση, “βαρύ” σώμα	Νευρικότητα, ανησυχία, αϋπνία
Βάρος/μεταβολισμός	Τάση αύξησης βάρους, δυσκολία απώλειας	Απώλεια βάρους παρά καλή όρεξη
Θερμοκρασία	Δυσανεξία στο κρύο	Δυσανεξία στη ζέστη, εφίδρωση
Καρδιά	Βραδυκαρδία (όχι πάντα), εύκολη κόπωση	Ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών
Δέρμα/μαλλιά	Ξηρότητα, τριχόπτωση, εύθραυστα νύχια	Λεπτό δέρμα, τριχόπτωση/αλλαγές, ζεστό δέρμα

Κλινικό “κλειδί”:

Μπορεί να υπάρχουν έντονα συμπτώματα με μικρές μεταβολές στις τιμές ή,
αντίστροφα, ελάχιστα συμπτώματα με πιο “εντυπωσιακές” εργαστηριακές τιμές.
Γι’ αυτό η ερμηνεία είναι πάντα εξατομικευμένη.

8️⃣ TSH στην εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη αλλάζει τη φυσιολογία του θυρεοειδούς. Κατά το 1ο τρίμηνο, η hCG μπορεί να “μιμείται” εν μέρει
τη δράση της TSH, οδηγώντας συχνά σε χαμηλότερες τιμές. Για αυτό χρησιμοποιούνται
trimester-specific όρια όπου υπάρχουν.

Γιατί μας νοιάζει τόσο η TSH στην κύηση

Ο θυρεοειδής της μητέρας συμβάλλει στη σωστή νευρολογική ανάπτυξη του εμβρύου, ειδικά νωρίς.
Η ανεπαρκής ρύθμιση μπορεί να σχετίζεται με επιπλοκές (ανάλογα με το ιστορικό και το επίπεδο δυσλειτουργίας).
Σε γυναίκες με γνωστή θυρεοειδική νόσο, οι ανάγκες σε θυροξίνη συχνά αυξάνονται.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Τρίμηνο	Γενική τάση στόχου	Σχόλιο
1ο	Συχνά χαμηλότερη από μη εγκυμοσύνη	Ιδανικά με trimester-specific όρια του εργαστηρίου.
2ο	Σταδιακή “επιστροφή” προς συνήθη εύρη	Συνεκτίμηση FT4 και κλινικής εικόνας.
3ο	Πιο κοντά στα συνήθη εύρη	Η παρακολούθηση παραμένει σημαντική σε ιστορικό θυρεοειδικής νόσου.

🩺 Πότε ξεκινά θεραπεία και πότε όχι

Δεν απαιτεί κάθε αυξημένη TSH άμεση φαρμακευτική αγωγή.
Η απόφαση βασίζεται σε συνδυασμό:

επιπέδου TSH,
FT4,
συμπτωμάτων,
ηλικίας και κύησης,
καρδιαγγειακού κινδύνου.

TSH >10 mIU/L: συνήθως ένδειξη θεραπείας.
TSH 4–10 mIU/L: εξατομικευμένη απόφαση.
Ασυμπτωματικός ηλικιωμένος: συχνά παρακολούθηση.

📈 Τι περιμένουμε από τη θεραπεία

Η λεβοθυροξίνη δεν δρα άμεσα.
Η κλινική βελτίωση εμφανίζεται συνήθως:

σε 2–4 εβδομάδες για κόπωση και ψυχρότητα,
σε 6–8 εβδομάδες για σταθεροποίηση TSH,
σε μήνες για πλήρη αποκατάσταση λιπιδίων.

📌 Ρεαλιστική προσδοκία:
Η ομαλοποίηση της TSH προηγείται συχνά της πλήρους υποχώρησης συμπτωμάτων.

⚠️ Πότε να υποψιαστούμε προβλήματα στη ρύθμιση

TSH παραμένει υψηλή παρά συμμόρφωση.
Μεγάλες διακυμάνσεις χωρίς αλλαγή δόσης.
Συνεχής κόπωση παρά “φυσιολογική” TSH.

Σε αυτές τις περιπτώσεις ελέγχονται:

τρόπος λήψης (καφές/τροφή),
αλληλεπιδράσεις (σίδηρος, ασβέστιο),
δυσαπορρόφηση ή αλλαγή σκευάσματος.

💡 Στόχος θεραπείας:
Σταθερή TSH εντός στόχου και κλινική ευεξία,
όχι απλώς “καλός αριθμός”.

Πότε ελέγχουμε στην εγκυμοσύνη

Η συχνότητα ελέγχου καθορίζεται από τον θεράποντα. Συνήθως είναι πιο συχνή όταν υπάρχει γνωστός υποθυρεοειδισμός,
προηγούμενη θυρεοειδίτιδα ή θετικά αντισώματα. Στόχος είναι σταθερή ρύθμιση, όχι “τέλειος αριθμός”
σε μία μόνο μέτρηση.

9️⃣ TSH στα παιδιά

Στα παιδιά, η ερμηνεία διαφέρει: τα όρια της TSH είναι ηλικιοεξαρτώμενα και ειδικά στα νεογνά
η αξιολόγηση γίνεται με πολύ συγκεκριμένα πρωτόκολλα. Γι’ αυτό σε παιδιατρικές ηλικίες δεν συγκρίνουμε εύκολα
με “ενήλικα” όρια.

Νεογνικός έλεγχος & συγγενής υποθυρεοειδισμός

Ο νεογνικός έλεγχος στοχεύει στην έγκαιρη ανίχνευση συγγενούς υποθυρεοειδισμού, ώστε η θεραπεία να ξεκινήσει νωρίς
όταν χρειάζεται. Πρόκειται για κλασικό παράδειγμα όπου ο εργαστηριακός έλεγχος σώζει νευροαναπτυξιακή έκβαση.

Σε μεγαλύτερα παιδιά/εφήβους

Η κόπωση, οι αλλαγές βάρους και οι μαθησιακές δυσκολίες έχουν πολλές αιτίες — η TSH είναι ένα μόνο κομμάτι.
Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, αυτοάνοσα ή ενδείξεις βρογχοκήλης, ο έλεγχος γίνεται πιο στοχευμένα.
Η επανάληψη της εξέτασης και η σύγκριση με παιδιατρικά όρια είναι συχνά απαραίτητη.

🔟 TSH και φάρμακα / συμπληρώματα

Η TSH μπορεί να επηρεαστεί σημαντικά από φάρμακα και, σε μικρότερο βαθμό,
από ορισμένα συμπληρώματα. Αυτός είναι ένας συχνός λόγος που βλέπουμε τιμές
που δεν «δένουν» απόλυτα με τα συμπτώματα.

Φάρμακα που επηρεάζουν συχνά την TSH

Λεβοθυροξίνη: λανθασμένη δόση ή λήψη μαζί με τροφή/καφέ μπορεί να ανεβάσει ή να κατεβάσει την TSH.
Αμιοδαρόνη: περιέχει ιώδιο και μπορεί να προκαλέσει τόσο υπο- όσο και υπερθυρεοειδισμό.
Κορτικοστεροειδή: μπορούν να καταστείλουν παροδικά την TSH.
Αντισυλληπτικά / οιστρογόνα: επηρεάζουν τις δεσμευτικές πρωτεΐνες και την ερμηνεία.

Συμπληρώματα & πρακτικά σημεία

Σκευάσματα με ασβέστιο, σίδηρο ή υψηλές δόσεις βιοτίνης
μπορούν να επηρεάσουν την απορρόφηση της θυροξίνης ή/και τα εργαστηριακά αποτελέσματα.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ενημερώνεται το εργαστήριο και ο ιατρός για ό,τι λαμβάνεται.

1️⃣1️⃣ Σε 1 λεπτό – Τι να θυμάστε

Η TSH δεν ερμηνεύεται ποτέ μόνη της. Πάντα αξιολογείται μαζί με FT4 (± FT3).
Αυξημένη TSH δεν σημαίνει πάντα θεραπεία. Η απόφαση εξαρτάται από επίπεδα, συμπτώματα και πλαίσιο.
TSH 4–6 mIU/L συχνά είναι παροδική και χρειάζεται επανέλεγχο, όχι άμεση αγωγή.
TSH >10 mIU/L συνήθως αποτελεί ένδειξη έναρξης θεραπείας.
Δύο άτομα με ίδια TSH μπορεί να χρειάζονται εντελώς διαφορετική προσέγγιση.
Η ηλικία, η κύηση και το ιστορικό παίζουν καθοριστικό ρόλο στην ερμηνεία.
Η σωστή λήψη θυροξίνης είναι κρίσιμη για αξιόπιστη ρύθμιση.

📌 Τελικό μήνυμα:
Η TSH είναι πολύτιμος δείκτης, αλλά όχι διάγνωση από μόνη της.
Η σωστή ερμηνεία γίνεται μόνο με συνδυασμό εξετάσεων,
συμπτωμάτων και ιατρικής κρίσης.

1️⃣2️⃣ Συχνές απορίες (FAQ)

Πρέπει να είμαι νηστικός για την εξέταση TSH;

Όχι. Η εξέταση TSH δεν απαιτεί νηστεία.
Ωστόσο, για αξιόπιστες συγκρίσεις, συνιστάται οι επαναληπτικές μετρήσεις
να γίνονται την ίδια ώρα της ημέρας.

Η TSH αλλάζει μέσα στη μέρα;

Ναι. Η TSH ακολουθεί ήπιο κιρκαδικό ρυθμό,
με ελαφρώς υψηλότερες τιμές τη νύχτα και νωρίς το πρωί.
Για τον λόγο αυτό, ο επανέλεγχος καλό είναι να γίνεται
σε παρόμοια ώρα αιμοληψίας.

Μπορεί το άγχος ή μια λοίμωξη να επηρεάσει την TSH;

Ναι. Οξύ stress, πυρετός ή σοβαρή νόσος μπορούν να προκαλέσουν
παροδικές μεταβολές της TSH.
Σε τέτοιες περιπτώσεις συνιστάται επανάληψη της εξέτασης
μετά την αποκατάσταση της υγείας.

Αρκεί μόνο η TSH για έλεγχο του θυρεοειδούς;

Όχι. Η TSH είναι εξέταση πρώτης γραμμής,
αλλά η σωστή αξιολόγηση απαιτεί συνδυασμό με
FT4 και, κατά περίπτωση, FT3 και θυρεοειδικά αντισώματα.

Κάθε αυξημένη TSH χρειάζεται θεραπεία;

Όχι πάντα. Η ανάγκη θεραπείας εξαρτάται από το επίπεδο της TSH,
την FT4, την ύπαρξη συμπτωμάτων, την ηλικία και την κύηση.
Πολλές ήπιες αυξήσεις απαιτούν μόνο παρακολούθηση.

Μπορώ να έχω συμπτώματα με φυσιολογική TSH;

Ναι. Συμπτώματα όπως κόπωση ή τριχόπτωση δεν είναι ειδικά.
Αν η TSH και η FT4 είναι φυσιολογικές,
πρέπει να διερευνηθούν άλλες αιτίες
(π.χ. αναιμία, έλλειψη βιταμινών, στρες).

📌 Σύνοψη FAQ:
Οι απορίες για την TSH λύνονται σωστά μόνο όταν
συνδυάζονται εργαστηριακά δεδομένα, συμπτώματα
και ιατρική αξιολόγηση — όχι με μια μεμονωμένη τιμή.

1️⃣3️⃣ Κλείστε Ραντεβού

Κλείστε εύκολα εξέταση TSH ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

American Thyroid Association.
Thyroid Function Tests.
thyroid.org

American Thyroid Association.
Hypothyroidism (Underactive Thyroid).
thyroid.org

Endocrine Society.
Clinical Practice Guidelines for Thyroid Disease.
endocrine.org

National Institute for Health and Care Excellence (NICE).
Thyroid disease: assessment and management (NG145).
nice.org.uk

Ross DS, et al.
Subclinical Hypothyroidism in Adults.
New England Journal of Medicine.

European Thyroid Association.
Guidelines for the Management of Hypothyroidism.
etj.bioscientifica.com

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας.
Έλεγχος TSH, FT4 και θυρεοειδικών ορμονών.
mikrobiologikolamia.gr

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Μικροβιολογικό-Λαμία-Οδηγός-Εξετάσεων.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

03/Dec/2025

Μικροβιολογικό Λαμία, Οδηγός Εξετάσεων – Τιμές, Προετοιμασία & Συνηθέστερες Αναλύσεις

Σύντομη περίληψη:
Ο παρών οδηγός συγκεντρώνει όλες τις βασικές μικροβιολογικές, αιματολογικές, βιοχημικές και ανοσολογικές εξετάσεις που πραγματοποιούνται στη Λαμία, με πρακτικές οδηγίες προετοιμασίας, χρόνους αποτελεσμάτων και πληροφορίες για το τι εξετάζει κάθε δείκτης.

Περιεχόμενα

1. Μικροβιολογικό Λαμία, Εισαγωγή
2. Αιματολογικές εξετάσεις, Τι περιλαμβάνουν
3. Βιοχημικές εξετάσεις, Πλήρης οδηγός
4. Ορμονολογικές εξετάσεις, Πότε χρειάζονται
5. Ανοσολογικές εξετάσεις, Λοιμώξεις & αυτοάνοσα
6. Μικροβιολογικές εξετάσεις – Καλλιέργειες & αντιβιόγραμμα
7. Προετοιμασία, Νηστεία & χρόνος αποτελεσμάτων
8. Κόστος εξετάσεων, Ασφαλιστικά ταμεία & συμμετοχή
9. Γιατί να επιλέξω μικροβιολογικό εργαστήριο στη Λαμία;

1. Μικροβιολογικό Λαμία, Εισαγωγή

Το μικροβιολογικό εργαστήριο στη Λαμία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς για την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας,
προσφέροντας ολοκληρωμένες διαγνωστικές υπηρεσίες με υψηλή ακρίβεια και ταχύτητα.
Σε ένα σύγχρονο μικροβιολογικό Λαμίας, ο ασθενής μπορεί να πραγματοποιήσει από τις πιο βασικές αιματολογικές εξετάσεις έως εξειδικευμένες
αναλύσεις ορμονών, ανοσολογικών δεικτών και μοριακών τεχνικών (PCR), με χρήση προηγμένης τεχνολογίας και πιστοποιημένων διαδικασιών.

Η αξία ενός καλά οργανωμένου μικροβιολογικού δεν περιορίζεται μόνο στην έκδοση έγκυρων αποτελεσμάτων, αλλά επεκτείνεται στην πρόληψη
και στην αξιολόγηση της γενικής υγείας του ασθενούς. Οι εξετάσεις που διενεργούνται καλύπτουν όλο το φάσμα της προληπτικής ιατρικής:

βασικοί αιματολογικοί δείκτες για αναιμία, λοιμώξεις και φλεγμονή
βιοχημικός έλεγχος για ήπαρ, νεφρά και μεταβολισμό
ορμονολογικός έλεγχος για θυρεοειδή, κύηση και γονιμότητα
ανοσολογικοί και ρευματολογικοί δείκτες αυτοάνοσων νοσημάτων
μικροβιολογικές καλλιέργειες με αντιβιόγραμμα

Με επιστημονική καθοδήγηση, σύγχρονο εξοπλισμό και υψηλές προδιαγραφές ποιότητας,
ένα σύγχρονο μικροβιολογικό στη Λαμία αποτελεί θεμέλιο για αξιόπιστη διάγνωση,
τακτικό check-up και αποτελεσματική παρακολούθηση χρόνιων παθήσεων.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:
Η ενότητα αυτή εξηγεί συνοπτικά τον ρόλο ενός σύγχρονου μικροβιολογικού εργαστηρίου στη Λαμία,
τις βασικές κατηγορίες εξετάσεων που πραγματοποιούνται και τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης μέσα από μετρήσεις υψηλής ακρίβειας.

2. Αιματολογικές εξετάσεις, Τι περιλαμβάνουν

Οι αιματολογικές εξετάσεις αποτελούν τη βασική «εικόνα» της υγείας μας.
Μετρούν κρίσιμες παραμέτρους του αίματος, όπως ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια και αιμοσφαιρίνη,
και επιτρέπουν την αναγνώριση αναιμίας, λοιμώξεων, φλεγμονών αλλά και διαταραχών του πηκτικού μηχανισμού.
Αποτελούν απαραίτητο εργαλείο για προληπτικό έλεγχο, παρακολούθηση χρόνιων νοσημάτων και άμεση αξιολόγηση συμπτωμάτων όπως
κόπωση, πυρετός, ωχρότητα ή αιμορραγική διάθεση.

2.1 Γενική Αίματος (CBC)

Η πιο συνηθισμένη και θεμελιώδης αιματολογική εξέταση. Παρέχει μια πλήρη εικόνα των κυττάρων του αίματος και βοηθά στη διάγνωση πλήθους κλινικών καταστάσεων.
Εξετάζει:

Ερυθρά αιμοσφαίρια (RBC): αξιολόγηση αναιμίας και οξυγόνωσης ιστών.
Αιμοσφαιρίνη (Hb): βασικός δείκτης μεταφοράς οξυγόνου.
Αιματοκρίτης (Hct): αναλογία αιμοσφαιρίων στο αίμα.
Λευκά αιμοσφαίρια (WBC): ένδειξη λοιμώξεων, ιογενών/βακτηριακών καταστάσεων ή φλεγμονής.
Αιμοπετάλια (PLT): αξιολόγηση της πήξης και πιθανών αιμορραγικών διαταραχών.

Η γενική αίματος αποτελεί την εξέταση εκκίνησης για πλειονότητα ιατρικών περιστατικών και συστήνεται τόσο σε ετήσιο check-up όσο και σε παρουσία συμπτωμάτων.

2.2 Δείκτες φλεγμονής

Οι δείκτες φλεγμονής βοηθούν στη διάκριση μεταξύ οξείας και χρόνιας φλεγμονής,
στην παρακολούθηση λοιμώξεων και στη διάγνωση ρευματολογικών ή αυτοάνοσων νοσημάτων.

CRP: αυξάνεται σε οξείες βακτηριακές λοιμώξεις, φλεγμονές, τραύματα και μετεγχειρητικές καταστάσεις. Πολύ ευαίσθητος δείκτης για έλεγχο ενεργού φλεγμονής.
ΤΚΕ: αυξημένη σε χρόνια φλεγμονή, αυτοάνοσα νοσήματα, ρευματολογικές παθήσεις και αναιμίες. Συχνά χρησιμοποιείται μαζί με CRP για πλήρη εικόνα φλεγμονής.

Ο συνδυασμός CRP και ΤΚΕ αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την εικόνα της συνολικής φλεγμονώδους δραστηριότητας.

2.3 Πηκτικός Μηχανισμός

Οι εξετάσεις πήξης αξιολογούν την ικανότητα του οργανισμού να σχηματίζει θρόμβους και χρησιμοποιούνται
τόσο προεγχειρητικά όσο και σε παρακολούθηση αντιπηκτικής αγωγής.

PT / INR: βασική εξέταση για όσους λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή (Sintrom / Warfarin).
aPTT: αξιολογεί την ενδογενή οδό πήξης.
Fibrinogen: αυξάνεται σε φλεγμονή, κύηση ή μετατραυματικές καταστάσεις.

Οι εξετάσεις πήξης είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε ασθενείς με ιστορικό θρομβώσεων, αιμορραγιών ή πριν από χειρουργικά περιστατικά.

Τι θα μάθετε στην ενότητα:
• Ποιες είναι οι βασικότερες αιματολογικές εξετάσεις, τι ακριβώς μετρούν, σε ποιες περιπτώσεις χρειάζονται
και πώς συμβάλλουν στην αξιολόγηση της υγείας και της φλεγμονής.

3. Βιοχημικές εξετάσεις, Πλήρης οδηγός

Οι βιοχημικές εξετάσεις αξιολογούν τη λειτουργία ζωτικών οργάνων και αποτελούν θεμέλιο για τον προληπτικό και διαγνωστικό έλεγχο.
Μετρούν ουσίες που κυκλοφορούν στο αίμα και αντικατοπτρίζουν την υγεία των νεφρών, του ήπατος, του μεταβολισμού της γλυκόζης,
των λιπιδίων και των ηλεκτρολυτών. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για την παρακολούθηση χρόνιων νοσημάτων, όπως υπέρταση, διαβήτης,
μεταβολικό σύνδρομο και ηπατοπάθειες.

3.1 Νεφρική λειτουργία

Οι εξετάσεις νεφρικής λειτουργίας δείχνουν την ικανότητα των νεφρών να φιλτράρουν και να αποβάλλουν άχρηστες ουσίες από τον οργανισμό.

Ουρία: επηρεάζεται από ενυδάτωση, δίαιτα, νεφρική και ηπατική λειτουργία.
Κρεατινίνη: βασικός δείκτης για αξιολόγηση νεφρικής λειτουργίας.
eGFR: υπολογισμός της σπειραματικής διήθησης – κριτήριο για χρόνια νεφρική νόσο.

Ο συνδυασμός κρεατινίνης και eGFR αποτελεί τον πιο αξιόπιστο τρόπο εκτίμησης της νεφρικής λειτουργίας, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και ασθενείς με υπέρταση ή διαβήτη.

3.2 Ηπατική λειτουργία

Ο ηπατικός έλεγχος αξιολογεί τα ηπατοκύτταρα, τα χοληφόρα και την αποτοξινωτική λειτουργία του οργανισμού.

AST (SGOT): δείκτης βλάβης ήπατος, μυών και καρδιάς.
ALT (SGPT): πιο ειδικός δείκτης ηπατικής βλάβης.
γ-GT: αυξάνει σε αλκοολική ηπατοπάθεια, φάρμακα, χολόσταση.
ALP: συνδέεται με οστά και χοληφόρα.
Χολερυθρίνη: αξιολογεί αιμόλυση και χολόσταση.

Η ALT είναι ο πιο ειδικός δείκτης για ηπατική νόσο, ενώ η γ-GT χρησιμοποιείται συχνά για αξιολόγηση λιπώδους διήθησης ήπατος και υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ.

3.3 Λιπιδαιμικός έλεγχος

Ο λιπιδαιμικός έλεγχος αποτελεί κεντρικό κομμάτι της πρόληψης καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Οι δείκτες αυτοί επηρεάζονται από διατροφή, άσκηση, βάρος και κληρονομικούς παράγοντες.

Χοληστερόλη ολική: συνολική εικόνα λιπιδίων.
HDL: «καλή» χοληστερόλη – υψηλές τιμές είναι προστατευτικές.
LDL: «κακή» χοληστερόλη – αυξημένη LDL συνδέεται με αθηροσκλήρωση.
Τριγλυκερίδια: συνδέονται με διατροφή, αλκοόλ και μεταβολικό σύνδρομο.

Σε άτομα με υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο (υπέρταση, διαβήτης, οικογενειακό ιστορικό) συνιστάται τακτική παρακολούθηση LDL και τριγλυκεριδίων.

3.4 Διαβητικός έλεγχος

Ο διαβητικός έλεγχος είναι απαραίτητος τόσο για διάγνωση προδιαβήτη και διαβήτη, όσο και για την παρακολούθηση της θεραπείας.

Γλυκόζη νηστείας (FPG): βασική εξέταση για διαβήτη.
HbA1c: μέσος όρος σακχάρου 3 μηνών – πολύτιμος δείκτης παρακολούθησης.
Καμπύλη γλυκόζης (OGTT): για διάγνωση προδιαβήτη, κύησης και διαταραχές ανοχής στη γλυκόζη.

Η HbA1c αποτελεί το «χρυσό πρότυπο» για την παρακολούθηση της γλυκαιμικής ισορροπίας, ενώ η καμπύλη γλυκόζης βοηθά στην πρώιμη διάγνωση μεταβολικών διαταραχών.

Τι θα μάθετε στην ενότητα:
Ποιες είναι οι βασικότερες ορμονικές εξετάσεις, σε ποιες περιπτώσεις χρειάζονται,
πώς ερμηνεύονται και γιατί αποτελούν κρίσιμο εργαλείο για τη διάγνωση διαταραχών θυρεοειδούς,
γονιμότητας, αναπαραγωγικού και μεταβολισμού.

4. Ορμονολογικές εξετάσεις, Πότε χρειάζονται

Οι ορμόνες αποτελούν χημικούς «αγγελιοφόρους» του οργανισμού και ρυθμίζουν λειτουργίες όπως ο μεταβολισμός,
η θερμοκρασία, ο εμμηνορροϊκός κύκλος, η γονιμότητα, η διάθεση και η λειτουργία του θυρεοειδούς.
Οι ορμονολογικές εξετάσεις είναι απαραίτητες όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως κόπωση, υπογονιμότητα,
διαταραχές εμμήνου ρύσεως, αλλαγές βάρους, τριχόπτωση ή διαταραχές διάθεσης.

4.1 Θυρεοειδής

Ο θυρεοειδής αδένας επηρεάζει τον μεταβολισμό, τη θερμοκρασία και τη λειτουργία πολλών συστημάτων.
Οι συχνότερες εξετάσεις περιλαμβάνουν:

TSH: η βασική και πιο ευαίσθητη εξέταση για υποθυρεοειδισμό ή υπερθυρεοειδισμό.
T3 και T4: καθορίζουν τη λειτουργική κατάσταση του θυρεοειδούς.
anti-TPO & anti-TG: αντισώματα για τη διάγνωση αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας (Hashimoto).

Η TSH συνιστάται να ελέγχεται 1 φορά τον χρόνο ή συχνότερα αν υπάρχουν συμπτώματα θυρεοειδοπάθειας.

4.2 Ορμόνες αναπαραγωγής & γονιμότητας

Οι ορμόνες αυτές σχετίζονται με την ωορρηξία, τον κύκλο, την ανάπτυξη ωαρίων και τη γενική γυναικολογική υγεία.

FSH & LH: καθορίζουν την ωορρηξία και τη λειτουργία των ωοθηκών.
Estradiol (E2): αξιολόγηση κύκλου, γονιμότητας και οιστρογονικής δραστηριότητας.
Progesterone: δείκτης ωορρηξίας και υποστήριξης κύησης.
Prolactin (PRL): αυξημένη τιμή μπορεί να προκαλέσει ανωμαλίες κύκλου και υπογονιμότητα.

Ο ορμονολογικός έλεγχος συνιστάται σε περιπτώσεις ακανόνιστου κύκλου, δυσκολίας σύλληψης, συμπτωμάτων εμμηνόπαυσης
ή παρακολούθησης θεραπείας γονιμότητας.

4.3 Ανδρικές ορμόνες

Αφορούν τη σεξουαλική υγεία, τη μυϊκή μάζα, την ενέργεια και την αναπαραγωγική λειτουργία.

Testosterone: βασικός δείκτης ανδρογονικής λειτουργίας.
SHBG: επηρεάζει τη «δεσμευμένη» και «ελεύθερη» τεστοστερόνη.
DHEA-S: ορμόνη επινεφριδίων με ρόλο στην παραγωγή ανδρογόνων.

Τα χαμηλά επίπεδα τεστοστερόνης μπορεί να σχετίζονται με κόπωση, μειωμένη libido, αύξηση βάρους και χαμηλή ενέργεια,
ενώ οι υψηλές τιμές SHBG μπορεί να «κρύβουν» χαμηλή ελεύθερη τεστοστερόνη.

4.4 Ορμόνες κύησης

β-hCG: η βασική εξέταση για πρώιμη επιβεβαίωση κύησης.
Progesterone: υποστήριξη κύησης και σταθερότητα ενδομητρίου.

Η μέτρηση της β-hCG μπορεί να ανιχνεύσει κύηση πολύ νωρίς, ακόμη και λίγες ημέρες μετά την καθυστέρηση.

Ο ορμονολογικός έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός σε περιπτώσεις ανεξήγητης κόπωσης,
μεταβολικών διαταραχών, υπογονιμότητας ή διαταραχών θυρεοειδούς.
Με τη σωστή ερμηνεία και παρακολούθηση, οι ορμόνες προσφέρουν πολύτιμες πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας
και τη λειτουργία πολλών συστημάτων του σώματος.

Τι περιλαμβάνει η ενότητα:
Εξετάσεις για αυτοάνοσα νοσήματα, ρευματολογικά σύνδρομα και λοιμώξεις, με ανάλυση των σημαντικότερων δεικτών,
της χρήσης τους στη διάγνωση και της σημασίας τους για την κλινική εικόνα του ασθενούς.

5. Ανοσολογικές εξετάσεις, Λοιμώξεις & αυτοάνοσα

Οι ανοσολογικές εξετάσεις αξιολογούν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και συμβάλλουν στη διάγνωση
αυτοάνοσων νοσημάτων, ρευματολογικών συνδρόμων, αλλεργιών αλλά και οξέων ή χρόνιων λοιμώξεων.
Αποτελούν εξειδικευμένο εργαστηριακό έλεγχο, ο οποίος σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα και το ιστορικό
οδηγεί σε ακριβή διάγνωση και καθοδήγηση θεραπείας.

5.1 Έλεγχος αυτοάνοσων νοσημάτων

Τα αυτοάνοσα νοσήματα εμφανίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στους ίδιους τους ιστούς.
Οι εξετάσεις αυτές βοηθούν στην αναγνώριση συστηματικών και οργάνων-ειδικών αυτοάνοσων παθήσεων.

RF (Ρευματοειδής Παράγοντας): χρήσιμος στην αξιολόγηση αρθρίτιδας.
anti-CCP: υψηλή ειδικότητα για ρευματοειδή αρθρίτιδα — αυξάνει πολύ πριν εμφανιστούν συμπτώματα.
ANA: βασικός δείκτης για συστηματικά αυτοάνοσα, όπως λύκος (SLE).
ENA panel: επιβεβαιωτικές εξετάσεις για αυτοάνοσα συνδετικού ιστού (Sjogren, Scleroderma κ.λπ.).
Anti-dsDNA: ειδικός δείκτης ΣΕΛ, συχνά χρησιμοποιείται για παρακολούθηση έξαρσης.

Σε περιπτώσεις αρθραλγιών, εξανθημάτων, χρόνιας κόπωσης, ξηροφθαλμίας ή διαταραχών θυρεοειδούς, οι ανοσολογικές εξετάσεις είναι κρίσιμες.

5.2 Έλεγχος λοιμώξεων (ιοί, βακτήρια & παράσιτα)

Οι εξετάσεις για λοιμώξεις περιλαμβάνουν ανίχνευση αντισωμάτων (IgM, IgG), αντιγόνων και μοριακές μεθόδους (PCR).
Χρησιμοποιούνται για διάγνωση πρόσφατης ή παλαιάς λοίμωξης και για παρακολούθηση ανοσολογικής κατάστασης.

Ηπατίτιδες (HBV, HCV): αντισώματα, αντιγόνα και PCR για ενεργή λοίμωξη.
HIV: σύγχρονες μέθοδοι 4ης γενιάς με υψηλή ευαισθησία.
EBV & CMV: χρήσιμα σε μονοπυρήνωση, εγκυμοσύνη και ανοσοκαταστολή.
Τοξόπλασμα: ιδιαίτερα σημαντικό σε κύηση (διαχωρισμός πρόσφατης/παλαιάς λοίμωξης).
HSV-1/2: συχνές λοιμώξεις, χρήσιμες σε υποτροπιάζοντα επεισόδια.

Η σωστή ερμηνεία IgM/IgG είναι κρίσιμη: τα IgM συνήθως δείχνουν πρόσφατη λοίμωξη, ενώ τα IgG προηγούμενη έκθεση ή ανοσία.

5.3 Αλλεργιολογικός έλεγχος (RAST / ειδικά IgE)

Οι αλλεργιολογικές εξετάσεις εντοπίζουν ευαισθησίες σε τροφές, περιβαλλοντικά αλλεργιογόνα και εντομοδηξίες.

Συνολικά IgE: αρχικός δείκτης αλλεργικής προδιάθεσης.
Ειδικά IgE (RAST): αναλυτικός προσδιορισμός αλλεργιογόνων (γλουτένη, γάλα, ακάρεα, γύρη κ.ά.).

Οι εξετάσεις IgE είναι απαραίτητες σε επεισόδια ρινίτιδας, κνίδωσης, τροφικών συμπτωμάτων ή άσθματος.

Ο ανοσολογικός έλεγχος αποτελεί ένα από τα πιο πολύτιμα εργαλεία της σύγχρονης ιατρικής.
Με σωστή αξιολόγηση και συνδυασμό πολλαπλών δεικτών, μπορεί να αποκαλύψει αυτοάνοσα νοσήματα σε πρώιμα στάδια,
να επιβεβαιώσει ενεργές λοιμώξεις και να καθοδηγήσει αποτελεσματική θεραπεία.

Σύντομη επισκόπηση:
Η ενότητα παρουσιάζει τις σημαντικότερες μικροβιολογικές εξετάσεις, όπως καλλιέργειες ούρων, φαρυγγικού, κολπικού και σπέρματος,
την ανάλυση μικροοργανισμών και τη δοκιμή ευαισθησίας σε αντιβιοτικά (αντιβιόγραμμα).

6. Μικροβιολογικές εξετάσεις – Καλλιέργειες & αντιβιόγραμμα

Οι μικροβιολογικές εξετάσεις αποτελούν θεμέλιο για τη διάγνωση λοιμώξεων που προκαλούνται από βακτήρια, μύκητες και άλλους μικροοργανισμούς.
Μέσα από λήψη δείγματος και ανάλυση στο εργαστήριο, οι καλλιέργειες αποκαλύπτουν τον ακριβή παθογόνο οργανισμό,
ενώ το αντιβιόγραμμα καθορίζει ποια αντιβιοτικά είναι αποτελεσματικά στη θεραπεία.
Αυτό επιτρέπει στοχευμένη αγωγή, μειώνοντας άσκοπη χρήση αντιβιοτικών και πιθανότητα αντοχής.

6.1 Καλλιέργεια ούρων

Η συχνότερη μικροβιολογική εξέταση, απαραίτητη για διάγνωση ουρολοίμωξης.
Δείχνει:

τον μικροοργανισμό που προκαλεί τη λοίμωξη (E. coli, Klebsiella, Proteus κ.ά.)
το μικροβιακό φορτίο
την ευαισθησία σε αντιβιοτικά μέσω αντιβιογράμματος

Συνιστάται σε συμπτώματα όπως συχνουρία, κάψιμο στην ούρηση, πόνο στο υπογάστριο ή θολερά ούρα.
Η σωστή συλλογή πρωινών ούρων είναι κρίσιμη για αξιόπιστο αποτέλεσμα.

6.2 Καλλιέργεια κολπικού ή τραχηλικού επιχρίσματος

Ελέγχει λοιμώξεις του γεννητικού συστήματος και εντοπίζει:

μύκητες (Candida)
Gardnerella – βακτηριακή κολπίτιδα
Streptococcus agalactiae (GBS) σε κύηση
Gram-αρνητικά / Gram-θετικά βακτήρια

Απαραίτητη σε περιπτώσεις κολπικής δυσφορίας, οσμών, κνησμού, έκκρισης ή επαναλαμβανόμενων λοιμώξεων.

6.3 Καλλιέργεια φαρυγγικού

Χρησιμοποιείται κυρίως για διάγνωση στρεπτοκοκκικής φαρυγγίτιδας (Streptococcus pyogenes).
Πλεονεκτεί έναντι των rapid tests σε ακρίβεια και ειδικότητα.

Κατάλληλη σε πονόλαιμο με πυρετό, πλάκες ή διόγκωση λεμφαδένων.
Ενδείκνυται σε παιδιά και ενήλικες με υποτροπιάζουσες λοιμώξεις.

6.4 Καλλιέργεια σπέρματος

Αξιολογεί λοιμώξεις προστάτη και επιδιδυμίδας, καθώς και την επίδραση της λοίμωξης στην ποιότητα του σπέρματος.
Ελέγχει για:

Gram-θετικά και Gram-αρνητικά βακτήρια
Enterococcus
Ureaplasma / Mycoplasma (με εξειδικευμένο έλεγχο)

Συνιστάται σε πόνο, καύσο, δυσουρία, πόνο στο περίνεο ή σε υπογονιμότητα ανδρών.

6.5 Μοριακές εξετάσεις (PCR)

Οι μοριακές τεχνικές αυξάνουν σημαντικά την ακρίβεια διάγνωσης και εντοπίζουν παθογόνα ακόμη και όταν οι καλλιέργειες είναι αρνητικές.

HPV DNA υψηλού κινδύνου
HSV-1 / HSV-2
Chlamydia trachomatis
Mycoplasma / Ureaplasma
CMV / EBV

Η PCR εντοπίζει μικροοργανισμούς απευθείας στο γενετικό υλικό τους και προσφέρει ταχύτερη διάγνωση σε σύνθετα περιστατικά.

6.6 Τι είναι το αντιβιόγραμμα;

Το αντιβιόγραμμα αποτελεί τη διαδικασία όπου δοκιμάζονται διάφορα αντιβιοτικά πάνω στον παθογόνο μικροοργανισμό,
ώστε να διαπιστωθεί ποιο είναι το πιο αποτελεσματικό.
Αποτελεί τον «οδηγό» για την κατάλληλη θεραπεία.

Δείχνει αν το μικρόβιο είναι ευαίσθητο ή ανθεκτικό.
Αποτρέπει άσκοπη λήψη αντιβιοτικών.
Μειώνει τον κίνδυνο δημιουργίας μικροβιακής αντοχής.

Χωρίς αντιβιόγραμμα, η θεραπεία συχνά βασίζεται σε εμπειρική αγωγή, η οποία μπορεί να μην είναι αποτελεσματική.

Οι μικροβιολογικές εξετάσεις αποτελούν θεμέλιο της ορθής διάγνωσης λοιμώξεων.
Με συνδυασμό καλλιεργειών, μικροσκοπικής εξέτασης, PCR και αντιβιογράμματος, το εργαστήριο μπορεί
να καθορίσει με ακρίβεια την αιτία της λοίμωξης και την πιο αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση.

Σύντομη επισκόπηση:
Πώς πρέπει να προετοιμαστεί ο εξεταζόμενος, ποιες εξετάσεις απαιτούν νηστεία, ποιες όχι,
ποια φάρμακα επηρεάζουν τα αποτελέσματα και σε πόσο χρόνο παραδίδονται συνήθως τα αποτελέσματα.

7. Προετοιμασία, Νηστεία & χρόνος αποτελεσμάτων

Η σωστή προετοιμασία πριν από τις εξετάσεις είναι καθοριστική για την ακρίβεια των αποτελεσμάτων.
Η νηστεία, η ώρα λήψης δείγματος, η φαρμακευτική αγωγή και οι πρόσφατες δραστηριότητες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά
τους βιοχημικούς και ορμονολογικούς δείκτες. Παρακάτω παρουσιάζονται οι βασικές οδηγίες προετοιμασίας.

7.1 Ποιες εξετάσεις απαιτούν νηστεία;

Γενικά συνιστάται νηστεία 8–12 ωρών για εξετάσεις που επηρεάζονται από την πρόσληψη τροφής.
Νερό επιτρέπεται κανονικά.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα (σε κινητό).

Εξέταση	Απαιτεί νηστεία;	Σχόλιο
Γλυκόζη	Ναι	8–12 ώρες νηστεία
Λιπιδαιμικός έλεγχος	Ναι	Αποφυγή αλκοόλ 48 ώρες
Ορμόνες	Όχι*	Συνιστάται λήψη πρωινών ωρών
Γενική αίματος	Όχι	Μπορεί να επηρεαστεί από πρόσφατο stress/άσκηση

*Εξαιρέσεις: Ινσουλίνη, κορτιζόλη και προλακτίνη επηρεάζονται από στρες, ύπνο και ώρα λήψης.

7.2 Επηρεάζουν τα φάρμακα τις εξετάσεις;

Ποτέ δεν διακόπτεται φαρμακευτική αγωγή χωρίς οδηγία ιατρού.
Ορισμένα φάρμακα επηρεάζουν ορμόνες, ηπατικά ένζυμα, γλυκόζη και λιπίδια.

Αντιπηκτικά επηρεάζουν PT/INR.
Κορτικοστεροειδή αυξάνουν γλυκόζη & λευκά.
Θυρεοειδικά φάρμακα μεταβάλλουν TSH, T3, T4.
Στατίνες επηρεάζουν ηπατικά ένζυμα & λιπίδια.

Ενημερώστε τον μικροβιολόγο σας για το σύνολο των φαρμάκων που λαμβάνετε.

7.3 Ώρα λήψης δείγματος – Γιατί έχει σημασία;

Πολλές εξετάσεις εμφανίζουν ημερήσιο ρυθμό (circadian rhythm), επομένως η ώρα λήψης επηρεάζει τις τιμές.

Ορμόνες: προτιμώνται 07:00–11:00.
Κορτιζόλη: ιδανικά 08:00.
Προλακτίνη: μετά από ηρεμία – αποφυγή στρες.
Γλυκόζη: πρωινή λήψη, νηστείας.

7.4 Άσκηση, καφές & καπνός πριν την εξέταση

Αποφυγή έντονης άσκησης 24 ώρες πριν (επηρεάζει CK, ορμόνες, γλυκόζη).
Όχι καφές / ενεργειακά ποτά πριν από ορμόνες & γλυκόζη.
Αποφυγή καπνίσματος 1 ώρα πριν την αιμοληψία.

7.5 Σε πόσο χρόνο παραδίδονται τα αποτελέσματα;

Οι χρόνοι διαφέρουν ανάλογα με την εξέταση:

Γενικές εξετάσεις αίματος: αυθημερόν.
Βιοχημικές: συνήθως αυθημερόν.
Ορμονολογικές: 24–48 ώρες.
Καλλιέργειες: 24–72 ώρες ανάλογα με τον μικροοργανισμό.
PCR: συνήθως την ίδια ή την επόμενη ημέρα.

Για εξειδικευμένες ανοσολογικές ή μοριακές εξετάσεις ο χρόνος μπορεί να διαφέρει,
αλλά ενημερώνεται πάντοτε ο ασθενής κατά την προσέλευση.

Με τη σωστή προετοιμασία, η αξιοπιστία των εξετάσεων αυξάνεται σημαντικά, επιτρέποντας πιο ακριβή διάγνωση
και καλύτερη καθοδήγηση από τον θεράποντα ιατρό.

Τι θα μάθετε στην ενότητα:
Πώς καθορίζεται το κόστος των εργαστηριακών εξετάσεων, ποιες εξετάσεις καλύπτονται από ΕΟΠΥΥ,
τι ισχύει για συμμετοχές, παραπεμπτικά, ιδιωτική τιμολόγηση και ποιες είναι οι συχνότερες απορίες ασθενών.

8. Κόστος εξετάσεων, Ασφαλιστικά ταμεία & συμμετοχή

Το κόστος των εργαστηριακών εξετάσεων εξαρτάται από το είδος της εξέτασης, τον εξοπλισμό που απαιτείται,
την τεχνική μέθοδο (χημική ανάλυση, ανοσολογική μέθοδος, PCR, καλλιέργεια) και το αν η εξέταση καλύπτεται
από δημόσιο ασφαλιστικό φορέα όπως ο ΕΟΠΥΥ.
Στόχος κάθε σύγχρονου μικροβιολογικού εργαστηρίου στη Λαμία είναι να προσφέρει διαφάνεια,
άμεση ενημέρωση και προσιτή πρόσβαση στον ασθενή.

8.1 Ποιες εξετάσεις καλύπτονται από τον ΕΟΠΥΥ;

Ο ΕΟΠΥΥ καλύπτει την πλειονότητα των βασικών εργαστηριακών εξετάσεων, όπως:

Αιματολογικές (π.χ. γενική αίματος, ΤΚΕ, CRP)
Βιοχημικές (ήπαρ, νεφρά, σάκχαρο, λιπίδια)
Ορμονολογικές (TSH, T3, T4, ορμόνες φύλου)
Ανοσολογικές (RF, ANA, ENA, anti-CCP)
Καλλιέργειες (ούρων, φαρυγγικού, κολπικού)

Για να υπάρχει κάλυψη από ΕΟΠΥΥ απαιτείται ισχύον ηλεκτρονικό παραπεμπτικό από ιατρό.
Οι συμμετοχές καθορίζονται από τον ΕΟΠΥΥ και συνήθως ανέρχονται σε μικρό ποσοστό της συνολικής αξίας.

8.2 Εξετάσεις χωρίς παραπεμπτικό – ιδιωτική τιμολόγηση

Σε περίπτωση που ο ασθενής επιθυμεί να πραγματοποιήσει εξετάσεις χωρίς παραπεμπτικό,
ακολουθείται το ιδιωτικό τιμολόγιο του εργαστηρίου.
Το κόστος εξαρτάται από:

το είδος της εξέτασης
τη μέθοδο μέτρησης (π.χ. PCR, ανοσοφωταύγεια)
την ταχύτητα έκδοσης αποτελεσμάτων
το αν η εξέταση απαιτεί ειδικό αντιδραστήριο ή εξοπλισμό

Συνήθως οι εξετάσεις ρουτίνας (γενική αίματος, βιοχημικές, λιπίδια) έχουν προσιτό κόστος,
ενώ πιο εξειδικευμένες εξετάσεις (ορμόνες, ανοσολογικές, PCR) μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τη μέθοδο.

8.3 Πόση είναι η συμμετοχή του ασθενούς με ΕΟΠΥΥ;

Η συμμετοχή στις περισσότερες εξετάσεις είναι χαμηλή και καθορίζεται από τον ΕΟΠΥΥ.
Το τελικό ποσό εξαρτάται από τον αριθμό των εξετάσεων που έχουν συνταγογραφηθεί στο παραπεμπτικό.

Οι βασικές εξετάσεις έχουν σταθερό χαμηλό ποσοστό συμμετοχής.
Ορισμένες εξετάσεις ειδικής κατηγορίας μπορεί να έχουν διαφορετική πολιτική αποζημίωσης.

Το προσωπικό του εργαστηρίου μπορεί να ενημερώσει τον ασθενή άμεσα για το ακριβές ποσό πριν από την αιμοληψία.

8.4 Πότε επιλέγεται ιδιωτική ή επαναληπτική εξέταση;

Ιδιωτική χρέωση μπορεί να χρειαστεί όταν:

ο ασθενής επιθυμεί πρόσθετες εξετάσεις πέραν του παραπεμπτικού,
χρειάζεται άμεση επανάληψη δοκιμής,
επιλέγει προληπτικό check-up χωρίς παραπεμπτικό,
ζητάει ειδικές εξετάσεις που δεν καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ.

8.5 Υπηρεσίες γρήγορης έκδοσης αποτελεσμάτων

Σε ορισμένες περιπτώσεις το εργαστήριο παρέχει δυνατότητα ταχύτερης έκδοσης αποτελεσμάτων,
ιδίως για εξετάσεις που σχετίζονται με:

επειγον περιστατικό,
προεγχειρητικό έλεγχο,
ιατρική γνωμάτευση που απαιτεί άμεση διάγνωση.

Οι χρόνοι παράδοσης ενημερώνονται πάντα κατά την προσέλευση.

Σε κάθε περίπτωση, η επιλογή εργαστηρίου που παρέχει ξεκάθαρη ενημέρωση,
αλυσιδωτή ποιότητα και αξιόπιστα αποτελέσματα αποτελεί βασικό παράγοντα
για σωστή διάγνωση και αποτελεσματική παρακολούθηση της υγείας.

Τι θα μάθετε στην ενότητα:
Οι λόγοι που καθιστούν ένα αξιόπιστο μικροβιολογικό εργαστήριο στη Λαμία σημαντικό για ακριβή διάγνωση,
άμεση εξυπηρέτηση και ποιοτική επιστημονική υποστήριξη.

9. Γιατί να επιλέξω μικροβιολογικό εργαστήριο στη Λαμία;

Η επιλογή ενός μικροβιολογικού εργαστηρίου είναι σημαντική απόφαση για κάθε ασθενή.
Δεν αφορά μόνο την εκτέλεση εξετάσεων, αλλά τη συνολική εμπειρία: την αξιοπιστία, την ταχύτητα και την εγκυρότητα των αποτελεσμάτων.
Ένα σύγχρονο μικροβιολογικό εργαστήριο στη Λαμία προσφέρει υψηλό επίπεδο παροχής υπηρεσιών, συνδυάζοντας
προηγμένη τεχνολογία, εξειδίκευση και ανθρώπινη προσέγγιση.

9.1 Επιστημονική ακρίβεια & σύγχρονος εξοπλισμός

Η ποιότητα των αποτελεσμάτων εξαρτάται από τον εξοπλισμό, τα αντιδραστήρια και τα πρωτόκολλα που εφαρμόζονται.
Ένα αξιόπιστο εργαστήριο διαθέτει:

αναλυτές τελευταίας γενιάς για αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο,
σύγχρονες ανοσολογικές μεθόδους υψηλής ευαισθησίας,
μοριακή διάγνωση (PCR) για ιούς και λοιμώξεις,
πιστοποιημένες διαδικασίες ποιοτικού ελέγχου.

Η τεχνολογία αυτή μειώνει τα περιθώρια σφάλματος και εξασφαλίζει σταθερότητα μετρήσεων.

9.2 Ταχύτητα αποτελεσμάτων & άμεση υποστήριξη

Στις περισσότερες εξετάσεις, τα αποτελέσματα παραδίδονται αυθημερόν.
Το εργαστήριο ενημερώνει τον ασθενή με σαφήνεια για τους χρόνους, παρέχοντας δυνατότητα γρήγορης έκδοσης
σε προεγχειρητικό έλεγχο, εμπύρετα επεισόδια ή επείγοντα περιστατικά.

Η άμεση διαθεσιμότητα αποτελεσμάτων βοηθά τον θεράποντα ιατρό να λάβει γρήγορες και τεκμηριωμένες αποφάσεις.

9.3 Ανθρώπινη προσέγγιση & εξατομικευμένη φροντίδα

Η σωστή ενημέρωση πριν από τις εξετάσεις, η υποστήριξη μετά τα αποτελέσματα και η εξατομικευμένη καθοδήγηση
είναι στοιχεία που κάνουν τη διαφορά.
Ένα οργανωμένο μικροβιολογικό εργαστήριο:

προσφέρει σαφείς οδηγίες προετοιμασίας,
εξηγεί την αναγκαιότητα κάθε εξέτασης,
καθοδηγεί τον ασθενή με βάση το ιστορικό του,
δημιουργεί αίσθημα ασφάλειας και εμπιστοσύνης.

9.4 Συνεργασία με ασφαλιστικά ταμεία & προσιτές υπηρεσίες

Ένα εργαστήριο που συνεργάζεται με ΕΟΠΥΥ επιτρέπει στον ασθενή να πραγματοποιεί μεγάλο μέρος των εξετάσεων με χαμηλή συμμετοχή.
Αυτό διευκολύνει τον προληπτικό έλεγχο και μειώνει τα οικονομικά εμπόδια στη διάγνωση.

Η δυνατότητα ιδιωτικής τιμολόγησης για πρόσθετες εξετάσεις εξασφαλίζει ευελιξία για πλήρη check-up ή επαναληπτικές μετρήσεις.

9.5 Τοπική γνώση & πολυετής εμπειρία

Ένα μικροβιολογικό εργαστήριο στη Λαμία γνωρίζει σε βάθος τις ανάγκες της τοπικής κοινότητας,
τις συνήθεις λοιμώξεις, τις εποχιακές μεταβολές (π.χ. έξαρση ιώσεων, αλλεργιών) και τις απαιτήσεις των κατοίκων.
Αυτό επιτρέπει καλύτερη καθοδήγηση και πιο στοχευμένες εξετάσεις.

9.6 Σχέση εμπιστοσύνης με τον ασθενή

Η σταθερή ποιότητα, η ακρίβεια και ο επαγγελματισμός χτίζουν μακροχρόνια σχέση εμπιστοσύνης.
Οι ασθενείς αισθάνονται ότι λαμβάνουν υπεύθυνη φροντίδα,
με σεβασμό, συνέπεια και υποστήριξη σε κάθε στάδιο της διαδικασίας.

Συνολικά, η επιλογή ενός έμπειρου και καλά εξοπλισμένου μικροβιολογικού εργαστηρίου στη Λαμία
εξασφαλίζει αξιόπιστη διάγνωση, άμεση εξυπηρέτηση και ολοκληρωμένη υποστήριξη για κάθε ασθενή.
Τα αποτελέσματα είναι ακριβή, ταχύτερα και συνοδεύονται από σαφείς οδηγίες για τη συνέχεια.

Βιβλιογραφία & Πηγές

1. World Health Organization (WHO). Laboratory diagnostics and standards.
https://www.who.int

2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Clinical laboratory testing guidelines.
https://www.cdc.gov

3. European Society of Clinical Microbiology & Infectious Diseases (ESCMID). Diagnostic microbiology standards.
https://www.escmid.org

4. Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Διαγνωστικά πρωτόκολλα και εργαστηριακές εξετάσεις.
https://eody.gov.gr

Παντελής Αναγνωστόπουλος

08/Nov/2025

Εξετάσεις για Υποθυρεοειδισμό – Πλήρης Οδηγός Ασθενών

📑 Περιεχόμενα

1) Τι είναι ο υποθυρεοειδισμός;
2) Συχνά συμπτώματα
3) Πότε χρειάζονται εξετάσεις;
4) Ποιες εξετάσεις ζητούνται;
5) Προετοιμασία για τις εξετάσεις
6) Ερμηνεία αποτελεσμάτων
7) Ειδικές ομάδες: εγκυμοσύνη, παιδιά, ηλικιωμένοι
8) Συχνά λάθη που πρέπει να αποφεύγετε
9) Πότε να επικοινωνήσω με γιατρό
10) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
11) Κλείστε εξέταση θυρεοειδούς
12) Βιβλιογραφία & Πηγές

1) Τι είναι ο υποθυρεοειδισμός;

Ο υποθυρεοειδισμός είναι μια συχνή ενδοκρινολογική διαταραχή κατά την οποία ο θυρεοειδής αδένας δεν παράγει επαρκείς ποσότητες θυρεοειδικών ορμονών, κυρίως της θυροξίνης (T4) και της τριιωδοθυρονίνης (T3). Αυτές οι ορμόνες ρυθμίζουν σχεδόν όλες τις μεταβολικές λειτουργίες του σώματος, όπως τη θερμοκρασία, την καύση ενέργειας, τη λειτουργία της καρδιάς, του εγκεφάλου και των μυών. Όταν οι συγκεντρώσεις τους μειωθούν, ο μεταβολισμός επιβραδύνεται και προκαλούνται χαρακτηριστικά συμπτώματα.

Η κατάσταση αυτή μπορεί να είναι πρωτοπαθής (όταν το πρόβλημα εντοπίζεται στον ίδιο τον θυρεοειδή αδένα), δευτεροπαθής (λόγω διαταραχής στην υπόφυση που παράγει την TSH) ή τριτοπαθής (λόγω υποθαλαμικής δυσλειτουργίας). Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων (>90%), πρόκειται για πρωτοπαθή υποθυρεοειδισμό που σχετίζεται με αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto.

🔬 Επιστημονικά δεδομένα:
Η νόσος Hashimoto χαρακτηρίζεται από την παρουσία αντισωμάτων anti-TPO και anti-Tg, τα οποία καταστρέφουν σταδιακά τα θυρεοειδικά κύτταρα, οδηγώντας σε μειωμένη παραγωγή ορμονών. Με την πάροδο των ετών, μπορεί να εξελιχθεί από υποκλινική σε εμφανή μορφή υποθυρεοειδισμού.

Ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά είναι πιο συχνός στις γυναίκες και αυξάνεται μετά την ηλικία των 50 ετών. Σε γυναίκες μετά τον τοκετό μπορεί να εκδηλωθεί ως μεταγεννητικός υποθυρεοειδισμός (postpartum thyroiditis). Άλλες αιτίες περιλαμβάνουν:

Χειρουργική αφαίρεση θυρεοειδούς (θυρεοειδεκτομή)
Θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο (I-131)
Φάρμακα όπως αμιοδαρόνη, λίθιο, ιντερφερόνη ή αναστολείς τυροσινικής κινάσης
Έλλειψη ή περίσσεια ιωδίου στη διατροφή
Συγγενής υποθυρεοειδισμός (σε νεογνά)

Η έγκαιρη διάγνωση είναι ζωτικής σημασίας, γιατί η κατάσταση εξελίσσεται αργά και τα συμπτώματα μπορεί να συγχέονται με άλλες διαταραχές. Ο προσυμπτωματικός εργαστηριακός έλεγχος με TSH και FT4 είναι ο πιο αξιόπιστος τρόπος για την ανίχνευσή του.

ℹ️ Συνοπτικά:
Ο υποθυρεοειδισμός είναι η κατάσταση μειωμένης λειτουργίας του θυρεοειδούς, προκαλεί βραδύ μεταβολισμό και αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με χορήγηση λεβοθυροξίνης (Τ4), υπό ιατρική παρακολούθηση.

2) Συχνά συμπτώματα

Τα συμπτώματα του υποθυρεοειδισμού είναι αποτέλεσμα της επιβράδυνσης του μεταβολισμού. Εμφανίζονται σταδιακά και ποικίλλουν ανάλογα με τη βαρύτητα και τη διάρκεια της ορμονικής ανεπάρκειας. Πολλοί ασθενείς δεν αντιλαμβάνονται την έναρξη της νόσου, αποδίδοντας τα συμπτώματα στην ηλικία, το στρες ή την κόπωση.

🔹 Κύρια συμπτώματα που πρέπει να σας κινητοποιήσουν:

Γενικά: Συνεχής κόπωση, αίσθημα υπνηλίας, βραδύτητα στις κινήσεις και στη σκέψη, μειωμένη συγκέντρωση.
Δέρμα και μαλλιά: Ξηροδερμία, ωχρότητα, απώλεια μαλλιών, εύθραυστα νύχια.
Βάρος: Ήπια αύξηση βάρους χωρίς αλλαγή διατροφής ή δραστηριότητας.
Θερμοκρασία: Αίσθημα ψύχους, χαμηλή αντοχή στο κρύο.
Καρδιαγγειακό: Βραδυκαρδία, χαμηλή πίεση, οίδημα προσώπου ή άκρων.
Νευροψυχιατρικά: Κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, απώλεια μνήμης, μειωμένη διάθεση.
Πεπτικό: Δυσκοιλιότητα, φούσκωμα, βραδύτητα πέψης.
Μυοσκελετικό: Μυϊκοί πόνοι, κράμπες, δυσκαμψία αρθρώσεων.
Αναπαραγωγικό: Διαταραχές εμμήνου ρύσεως (ολιγομηνόρροια ή αμηνόρροια), μειωμένη libido, δυσκολία σύλληψης.
Μεταβολικό: Αυξημένη LDL-χοληστερόλη, ήπια αναιμία, χαμηλή θερμοκρασία σώματος.

👩‍⚕️ Ειδικά στις γυναίκες:
Ο υποθυρεοειδισμός μπορεί να προκαλέσει διαταραχές κύκλου, καθυστέρηση ωορρηξίας και αυξημένο κίνδυνο αποβολών. Κατά την κύηση, απαιτεί στενή ρύθμιση της TSH, καθώς επηρεάζει την ανάπτυξη του εμβρύου.

Σε προχωρημένα στάδια, αν δεν αντιμετωπιστεί, μπορεί να εμφανιστεί το λεγόμενο μυξοίδημα, με έντονη κατακράτηση υγρών, υποθερμία και σοβαρή βραδυκαρδία — μια επείγουσα κατάσταση που απαιτεί νοσηλεία.

⚠️ Προσοχή: Πολλά από τα παραπάνω συμπτώματα είναι μη ειδικά. Η επιβεβαίωση γίνεται μόνο με εργαστηριακό έλεγχο TSH και FT4 σε αξιόπιστο μικροβιολογικό εργαστήριο.

3) Πότε χρειάζονται εξετάσεις;

Οι εξετάσεις για υποθυρεοειδισμό είναι απαραίτητες κάθε φορά που υπάρχουν ενδείξεις μειωμένης λειτουργίας του θυρεοειδούς ή παράγοντες κινδύνου. Ο έγκαιρος έλεγχος επιτρέπει τη διάγνωση πριν την πλήρη εκδήλωση συμπτωμάτων, αποτρέποντας μεταβολικές και καρδιαγγειακές επιπλοκές.

🔍 Ενδείξεις για εργαστηριακό έλεγχο TSH και FT4:

Παρουσία συμπτωμάτων όπως κόπωση, αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, ξηροδερμία ή αίσθημα ψύχους.
Οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό θυρεοειδοπάθειας ή αυτοάνοσων νοσημάτων (π.χ. διαβήτης τύπου 1, κοιλιοκάκη).
Γυναίκες μετά τον τοκετό (έλεγχος για μεταγεννητική θυρεοειδίτιδα).
Ασθενείς με υψηλή χοληστερίνη που δεν ανταποκρίνονται στη δίαιτα ή στη φαρμακευτική αγωγή.
Πριν ή κατά τη διάρκεια κύησης, για αποφυγή επιπλοκών στο έμβρυο και στη μητέρα.
Μετά από θυρεοειδεκτομή ή θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο.
Σε λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν τη θυρεοειδική λειτουργία, όπως αμιοδαρόνη, λίθιο, ιντερφερόνη.
Σε ηλικιωμένα άτομα με γνωστική βραδύτητα, κατάθλιψη ή ανεξήγητη κόπωση.
Σε ασθενείς που λαμβάνουν ήδη λεβοθυροξίνη, για τακτικό έλεγχο ρύθμισης της δόσης.

📆 Συνιστώμενη συχνότητα ελέγχου:

Ενήλικες χωρίς συμπτώματα: κάθε 3–5 χρόνια.
Άτομα με οικογενειακό ιστορικό ή αυτοάνοσα: κάθε 1–2 χρόνια.
Γυναίκες κατά την κύηση: σε κάθε τρίμηνο.
Ασθενείς σε θεραπεία: επανέλεγχος 6–8 εβδομάδες μετά από αλλαγή δόσης.

Ο εργαστηριακός έλεγχος γίνεται με αιμοληψία το πρωί και περιλαμβάνει TSH, FT4 και, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, FT3 ή αντισώματα anti-TPO και anti-Tg.

📍 Συμβουλή:
Αν υπάρχει ιστορικό Hashimoto ή προηγούμενη ανωμαλία στις τιμές TSH, καλό είναι να γίνεται ετήσιος έλεγχος θυρεοειδούς, ακόμη και αν δεν υπάρχουν εμφανή συμπτώματα.

4) Ποιες εξετάσεις ζητούνται;

Ο έλεγχος του θυρεοειδούς για υποθυρεοειδισμό περιλαμβάνει συγκεκριμένες αιματολογικές εξετάσεις που αξιολογούν τόσο τη λειτουργία του αδένα όσο και την ύπαρξη αυτοάνοσων αντισωμάτων. Η σωστή ερμηνεία τους επιτρέπει στον ιατρό να καθορίσει τον τύπο και το στάδιο της νόσου.

🔹 Βασικός θυρεοειδικός έλεγχος: TSH, FT4, FT3

TSH (Θυρεοειδοτρόπος Ορμόνη): Παράγεται από την υπόφυση και διεγείρει τον θυρεοειδή να εκκρίνει T4 και T3. Είναι ο πιο ευαίσθητος δείκτης. Αυξημένη TSH με χαμηλή FT4 υποδηλώνει πρωτοπαθή υποθυρεοειδισμό.
FT4 (Ελεύθερη Θυροξίνη): Αντιπροσωπεύει το βιολογικά ενεργό κλάσμα της T4. Χαμηλή FT4 δείχνει ανεπαρκή παραγωγή ορμονών από τον θυρεοειδή.
FT3 (Ελεύθερη Τριιωδοθυρονίνη): Είναι η δραστική μορφή της ορμόνης, προκύπτει από τη μετατροπή της T4. Σε αρχικά στάδια υποθυρεοειδισμού μπορεί να παραμένει φυσιολογική.

🧪 Ανίχνευση αυτοάνοσου υποστρώματος:

anti-TPO (Αντισώματα κατά της Θυρεοειδικής Υπεροξειδάσης): Ανιχνεύονται σε πάνω από 90% των περιπτώσεων Hashimoto. Η παρουσία τους επιβεβαιώνει την αυτοάνοση φύση της νόσου.
anti-Tg (Αντισώματα κατά της Θυρεοσφαιρίνης): Συχνά συνυπάρχουν με anti-TPO και υποδηλώνουν ενεργό φλεγμονώδη διεργασία στον θυρεοειδή.
TRAb (Αντισώματα έναντι του Υποδοχέα TSH): Χρησιμοποιούνται κυρίως για διάγνωση Graves, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις βοηθούν στη διαφοροδιάγνωση μικτών μορφών θυρεοειδίτιδας.

🧩 Εξειδικευμένες εξετάσεις (σε επιλεγμένες περιπτώσεις):

Θυρεοσφαιρίνη (Tg): Παρακολούθηση μετά από θυρεοειδεκτομή ή καρκίνο θυρεοειδούς.
Απεικονιστικός έλεγχος (Υπέρηχος θυρεοειδούς): Αξιολογεί τη μορφολογία, τον όγκο και την παρουσία όζων ή φλεγμονής.
Ραδιοϊωδικό σπινθηρογράφημα: Ελέγχει τη λειτουργικότητα του αδένα, αλλά δεν απαιτείται στη συνήθη διάγνωση υποθυρεοειδισμού.

📌 Παράδειγμα πλήρους ελέγχου υποψίας υποθυρεοειδισμού:

TSH
FT4
FT3 (αν χρειαστεί)
anti-TPO
anti-Tg
Υπέρηχος θυρεοειδούς (προαιρετικά)

Η σωστή ερμηνεία όλων αυτών των αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται από ενδοκρινολόγο ή ιατρό μικροβιολόγο που γνωρίζει τη συνολική κλινική εικόνα και τη φαρμακευτική αγωγή του ασθενούς.

5) Προετοιμασία για τις εξετάσεις

Η σωστή προετοιμασία πριν τον έλεγχο του θυρεοειδούς είναι σημαντική για την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων. Παρότι οι εξετάσεις αυτές δεν απαιτούν νηστεία, ορισμένοι παράγοντες μπορούν να αλλοιώσουν τις τιμές των ορμονών ή της TSH, οδηγώντας σε λανθασμένη διάγνωση.

📋 Οδηγίες πριν την αιμοληψία:

Χρόνος αιμοληψίας: Οι εξετάσεις TSH, FT4 και FT3 πρέπει να γίνονται πρωινές ώρες (07:30–10:00), γιατί η TSH παρουσιάζει ημερήσια διακύμανση (κορυφώνεται νωρίς το πρωί).
Νηστεία: Δεν είναι απαραίτητη, αλλά συνιστάται να μην καταναλώνεται φαγητό ή καφές 1–2 ώρες πριν.
Λήψη θυροξίνης (λεβοθυροξίνη): Πάρτε το φάρμακο μετά την αιμοληψία, εκτός εάν ο θεράπων ιατρός έχει δώσει διαφορετική οδηγία.
Βιοτίνη (συμπλήρωμα βιταμίνης B7): Διακόψτε 24–48 ώρες πριν, γιατί παρεμβαίνει στις ανοσοδοκιμασίες, προκαλώντας ψευδή αποτελέσματα (ιδίως ψευδώς χαμηλή TSH).
Άλλα φάρμακα: Ενημερώστε τον ιατρό αν λαμβάνετε αμιοδαρόνη, λίθιο, κορτικοστεροειδή, ιντερφερόνη ή αναστολείς τυροσινικής κινάσης. Αυτά μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές των θυρεοειδικών δεικτών.
Άσκηση & στρες: Αποφύγετε έντονη άσκηση ή στρες πριν την εξέταση, καθώς μπορεί να μεταβάλει ορμονικές τιμές.
Συνέπεια ώρας: Σε επαναληπτικούς ελέγχους, κρατήστε σταθερή ώρα αιμοληψίας για συγκρίσιμα αποτελέσματα.

💡 Χρήσιμες συμβουλές:

Αποφύγετε τη λήψη πολυβιταμινών που περιέχουν ιώδιο ή σελήνιο πριν την εξέταση, εκτός αν το έχει εγκρίνει ο ιατρός.
Μην αλλάζετε τη δόση ή τη μάρκα του φαρμάκου σας χωρίς ιατρική συμβουλή, γιατί επηρεάζει άμεσα την TSH.
Αν η εξέταση γίνεται για παρακολούθηση θεραπείας, σημειώστε πότε λάβατε τελευταία δόση λεβοθυροξίνης.

⚠️ Προσοχή:
Η βιοτίνη είναι συχνή αιτία ψευδών αποτελεσμάτων. Ακόμη και συμπληρώματα “μαλλιών–νυχιών” περιέχουν υψηλές δόσεις και μπορεί να αλλοιώσουν τη μέτρηση των θυρεοειδικών δεικτών.

Ακολουθώντας τις παραπάνω οδηγίες, διασφαλίζετε ότι τα αποτελέσματα των εξετάσεων σας αντικατοπτρίζουν την πραγματική λειτουργία του θυρεοειδούς και επιτρέπουν στον ιατρό να τα αξιολογήσει αξιόπιστα.

6) Ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία των εξετάσεων θυρεοειδούς απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση όλων των τιμών (TSH, FT4, FT3, αντισώματα), του ιστορικού και της κλινικής εικόνας του ασθενούς. Τα φυσιολογικά όρια μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης και το εργαστήριο, γι’ αυτό οι συγκρίσεις πρέπει να γίνονται πάντα με τις αντίστοιχες τιμές αναφοράς του ίδιου εργαστηρίου.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα

Δείκτης	Ενδεικτικά όρια ενηλίκων	Ερμηνεία / Υπόνοια
TSH	0.4 – 4.0 mIU/L	↑ με χαμηλή FT4 → Πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός
FT4	0.8 – 1.8 ng/dL	Χαμηλή FT4 με αυξημένη TSH → Υποθυρεοειδισμός
FT3	2.3 – 4.2 pg/mL	Φυσιολογική ή ελαφρώς μειωμένη σε υποθυρεοειδισμό
anti-TPO / anti-Tg	Αρνητικά	Θετικά → Αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα Hashimoto

Πρωτοπαθής υποθυρεοειδισμός: Αυξημένη TSH και χαμηλή FT4. Οφείλεται σε βλάβη του θυρεοειδούς και είναι η συχνότερη μορφή. Αν τα anti-TPO είναι θετικά, πρόκειται συνήθως για νόσο Hashimoto.

Υποκλινικός υποθυρεοειδισμός: Αυξημένη TSH αλλά φυσιολογική FT4. Η κατάσταση μπορεί να εξελιχθεί σε εμφανή υποθυρεοειδισμό, ιδίως αν τα αντισώματα είναι θετικά ή η TSH >10 mIU/L.

Κεντρικός υποθυρεοειδισμός: Χαμηλή ή φυσιολογική TSH με χαμηλή FT4. Οφείλεται σε βλάβη της υπόφυσης ή του υποθαλάμου. Απαιτεί εξειδικευμένο ενδοκρινολογικό έλεγχο.

⚠️ Συχνά σφάλματα ερμηνείας:

Η TSH μπορεί να παραμένει υψηλή 4–6 εβδομάδες μετά την έναρξη θεραπείας — δεν σημαίνει αποτυχία αγωγής.
Η λήψη βιοτίνης ή θυροξίνης πριν την αιμοληψία μπορεί να αλλοιώσει τα αποτελέσματα.
Η FT3 συχνά φυσιολογική σε πρώιμα στάδια — δεν αποκλείει τη νόσο.

Η τελική διάγνωση τίθεται από τον θεράποντα ιατρό, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις εργαστηριακές τιμές όσο και την κλινική εικόνα του ασθενούς.

💬 Παράδειγμα:
Ασθενής με TSH 6.5 mIU/L και FT4 φυσιολογική: πιθανός υποκλινικός υποθυρεοειδισμός – χρειάζεται επανέλεγχο και έλεγχο αντισωμάτων anti-TPO.
Ασθενής με TSH 12 και FT4 χαμηλή: σαφής υποθυρεοειδισμός – ενδείκνυται θεραπεία με λεβοθυροξίνη.

7) Ειδικές ομάδες: εγκυμοσύνη, παιδιά, ηλικιωμένοι

Ο υποθυρεοειδισμός επηρεάζει διαφορετικά κάθε ηλικιακή και βιολογική ομάδα. Οι ορμονικές απαιτήσεις, τα φυσιολογικά όρια TSH και η αντιμετώπιση ποικίλλουν ανάλογα με την περίπτωση, γι’ αυτό η παρακολούθηση πρέπει να προσαρμόζεται εξατομικευμένα.

🤰 Εγκυμοσύνη

Κατά την κύηση, ο θυρεοειδής εργάζεται εντονότερα για να καλύψει τις ανάγκες της μητέρας και του εμβρύου. Οι θυρεοειδικές ορμόνες είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος του εμβρύου. Ακόμη και ήπια μείωση των επιπέδων FT4 μπορεί να επηρεάσει την κύηση, γι’ αυτό απαιτείται στενή παρακολούθηση.

Η φυσιολογική TSH στην εγκυμοσύνη είναι χαμηλότερη, ειδικά στο Α’ τρίμηνο (0.1–2.5 mIU/L).
Οι ανάγκες σε θυροξίνη αυξάνονται κατά 25–50%, οπότε συχνά απαιτείται προσαρμογή δόσης.
Οι γυναίκες με Hashimoto ή θετικά anti-TPO χρειάζονται έλεγχο κάθε 4–6 εβδομάδες.
Ο υποθυρεοειδισμός που δεν ρυθμίζεται σωστά αυξάνει τον κίνδυνο αποβολής, πρόωρου τοκετού και καθυστέρησης ανάπτυξης εμβρύου.

👶 Παιδιά και έφηβοι

Ο συγγενής υποθυρεοειδισμός (παρουσία από τη γέννηση) είναι σπάνιος αλλά σοβαρός. Ο προληπτικός νεογνικός έλεγχος επιτρέπει την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία, αποτρέποντας μόνιμες νευροαναπτυξιακές βλάβες.

Σε νεογνά και παιδιά, η TSH είναι φυσιολογικά υψηλότερη από των ενηλίκων.
Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν υπνηλία, μειωμένη όρεξη, δυσκοιλιότητα και βραδύ ρυθμό ανάπτυξης.
Η έγκαιρη θεραπεία με λεβοθυροξίνη οδηγεί σε φυσιολογική ανάπτυξη και πνευματική εξέλιξη.
Σε εφήβους, η νόσος Hashimoto είναι η πιο συχνή αιτία επίκτητου υποθυρεοειδισμού.

👵 Ηλικιωμένοι

Σε ηλικιωμένους, τα φυσιολογικά επίπεδα TSH μπορεί να είναι ελαφρώς υψηλότερα χωρίς να υπάρχει πραγματικός υποθυρεοειδισμός. Η έναρξη θεραπείας πρέπει να γίνεται με προσοχή και χαμηλές δόσεις, γιατί η υπερθεραπεία μπορεί να προκαλέσει αρρυθμίες ή οστεοπόρωση.

Ο έλεγχος συνιστάται σε κάθε ανεξήγητη κόπωση, ψυχρότητα ή κατάθλιψη.
Η παρακολούθηση γίνεται κάθε 6–12 μήνες με προσεκτική προσαρμογή δόσης λεβοθυροξίνης.
Η ταυτόχρονη λήψη πολλών φαρμάκων (π.χ. αντιπηκτικά, αντιεπιληπτικά) μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα θυρεοειδικών ορμονών.

📘 Συνοπτικά:

Έγκυες: αυξημένες ανάγκες, συχνός έλεγχος TSH.
Παιδιά: κρίσιμος έλεγχος ανάπτυξης, Hashimoto συχνή αιτία.
Ηλικιωμένοι: προσεκτική θεραπεία για αποφυγή υπερδοσολογίας.

8) Συχνά λάθη που πρέπει να αποφεύγετε

Η ερμηνεία και η παρακολούθηση του υποθυρεοειδισμού μπορεί να περιπλέκεται από λάθη στην προετοιμασία, τη λήψη φαρμάκων ή την κατανόηση των αποτελεσμάτων. Τα παρακάτω είναι τα πιο συχνά σφάλματα που παρατηρούνται σε ασθενείς.

⚠️ Συχνά λάθη που επηρεάζουν τα αποτελέσματα:

Λήψη λεβοθυροξίνης πριν την αιμοληψία, με αποτέλεσμα ψευδώς φυσιολογικά επίπεδα FT4.
Αλλαγή ώρας δειγματοληψίας από εξέταση σε εξέταση, χωρίς σταθερό ωράριο.
Χρήση συμπληρωμάτων βιοτίνης λίγο πριν την αιμοληψία, που αλλοιώνει τις μετρήσεις.
Μη ενημέρωση για τη λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν τον θυρεοειδή (π.χ. λίθιο, αμιοδαρόνη).
Σύγκριση αποτελεσμάτων από διαφορετικά εργαστήρια χωρίς συνεκτίμηση της μεθόδου μέτρησης.
Παράλειψη παρακολούθησης μετά από αλλαγή δόσης λεβοθυροξίνης (απαιτείται επανέλεγχος σε 6–8 εβδομάδες).
Αυθαίρετη αλλαγή ή διακοπή φαρμάκου χωρίς ιατρική οδηγία.
Μη συμμόρφωση στην ώρα λήψης λεβοθυροξίνης (πρέπει να λαμβάνεται πρωί, νηστικός, 30’ πριν το φαγητό).
Παρερμηνεία “οριακών” τιμών TSH ως παθολογικών χωρίς εκτίμηση FT4 και FT3.

✅ Ορθές πρακτικές:

Σταθερή ώρα αιμοληψίας και σταθερό εργαστήριο για συγκρίσιμα αποτελέσματα.
Ενημέρωση του ιατρού για κάθε νέο φάρμακο ή συμπλήρωμα.
Τήρηση των οδηγιών για τη λήψη λεβοθυροξίνης.
Επαναλαμβανόμενος έλεγχος μετά από κάθε προσαρμογή δόσης.

💡 Συμβουλή:
Αν παρατηρήσετε απότομες μεταβολές TSH χωρίς αλλαγή στη θεραπεία, συζητήστε το με τον ιατρό σας. Εξωγενείς παράγοντες όπως στρες, λοιμώξεις ή νέα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν προσωρινά τη λειτουργία του θυρεοειδούς.

9) Πότε να επικοινωνήσω με γιατρό

Η έγκαιρη επικοινωνία με τον γιατρό είναι κρίσιμη για την ορθή παρακολούθηση του υποθυρεοειδισμού και την αποφυγή επιπλοκών. Ακόμη και ήπιες μεταβολές στις τιμές TSH ή FT4 μπορεί να έχουν σημασία, ιδίως σε εγκύους, παιδιά και ηλικιωμένους.

📞 Επικοινωνήστε με γιατρό όταν:

Εμφανίζετε επίμονη κόπωση, υπνηλία ή αίσθημα βραδύτητας στις σκέψεις και κινήσεις.
Παρατηρείτε αύξηση βάρους χωρίς αλλαγές στη διατροφή ή στην άσκηση.
Νιώθετε έντονη δυσανεξία στο κρύο ή ξηροδερμία που επιμένει.
Εμφανίζετε διαταραχές εμμήνου ρύσεως ή δυσκολία σύλληψης.
Παρατηρείτε οίδημα στο πρόσωπο, στα βλέφαρα ή στα κάτω άκρα.
Παρουσιάζετε χαμηλούς καρδιακούς παλμούς (βραδυκαρδία) ή αίσθημα παλμών.
Είστε σε θεραπεία με λεβοθυροξίνη και αισθάνεστε ότι τα συμπτώματα επανέρχονται.
Η TSH σας μεταβάλλεται απότομα μεταξύ δύο ελέγχων χωρίς εμφανή λόγο.
Είστε έγκυος ή σχεδιάζετε κύηση – η ορμονική ισορροπία είναι καθοριστική για το έμβρυο.

💡 Συμβουλή:
Κρατήστε αρχείο με τα αποτελέσματα των εξετάσεών σας (TSH, FT4, FT3, anti-TPO, anti-Tg) για σύγκριση σε βάθος χρόνου. Μικρές αποκλίσεις έχουν αξία μόνο αν αξιολογηθούν σε συνέχεια με προηγούμενες μετρήσεις.

👩‍⚕️ Ο ρόλος του Μικροβιολόγου και του Ενδοκρινολόγου:

Ο Μικροβιολόγος φροντίζει για την αξιόπιστη λήψη και μέτρηση των δεικτών.
Ο Ενδοκρινολόγος αξιολογεί τα αποτελέσματα σε συνδυασμό με τα συμπτώματα και προσαρμόζει τη θεραπεία.

Η επικοινωνία με εξειδικευμένο ιατρό είναι απαραίτητη κάθε φορά που τα συμπτώματα αλλάζουν ή όταν οι εξετάσεις δείχνουν τιμές εκτός των φυσιολογικών ορίων. Η σωστή παρακολούθηση εξασφαλίζει σταθερή ρύθμιση και αποφυγή επιπλοκών όπως υπερθυρεοειδισμός από υπερδοσολογία.

10) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για TSH, FT4 και FT3;

Όχι, δεν απαιτείται νηστεία. Ωστόσο, προτιμάται η αιμοληψία να γίνεται το πρωί (07:30–10:00) ώστε να υπάρχει συνέπεια στις μετρήσεις, επειδή η TSH έχει ημερήσιο ρυθμό μεταβολής.

Μπορώ να πάρω τη λεβοθυροξίνη πριν την εξέταση;

Καλό είναι να την πάρετε μετά την αιμοληψία, εκτός αν ο γιατρός σας έχει δώσει άλλη οδηγία. Η λήψη του φαρμάκου πριν την εξέταση μπορεί να επηρεάσει τις τιμές της FT4.

Τι σημαίνει “υποκλινικός υποθυρεοειδισμός”;

Πρόκειται για ήπια μορφή της νόσου όπου η TSH είναι αυξημένη, αλλά η FT4 παραμένει φυσιολογική. Μπορεί να μην υπάρχουν εμφανή συμπτώματα, ωστόσο χρειάζεται τακτικός έλεγχος και ενδεχομένως θεραπεία αν η TSH υπερβαίνει τα 10 mIU/L.

Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχω τον θυρεοειδή μου;

Αν δεν λαμβάνετε θεραπεία, ένας έλεγχος κάθε 2–3 χρόνια είναι επαρκής. Εάν λαμβάνετε λεβοθυροξίνη, ο επανέλεγχος γίνεται 6–8 εβδομάδες μετά από κάθε αλλαγή δόσης και στη συνέχεια κάθε 6–12 μήνες.

Τα αντισώματα anti-TPO και anti-Tg χρειάζονται πάντα;

Όχι σε όλες τις περιπτώσεις. Συνιστώνται όταν υπάρχει υποψία αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας (Hashimoto) ή ανεξήγητη αύξηση TSH, καθώς βοηθούν στη διάγνωση και πρόγνωση της εξέλιξης της νόσου.

Μπορεί ο υποθυρεοειδισμός να προκαλέσει κατάθλιψη;

Ναι. Η ανεπάρκεια θυρεοειδικών ορμονών επηρεάζει τον εγκέφαλο και μπορεί να προκαλέσει καταθλιπτικά συμπτώματα, μειωμένη ενέργεια και δυσκολία συγκέντρωσης. Ορμονική ρύθμιση με λεβοθυροξίνη συνήθως βελτιώνει την ψυχική διάθεση.

Η διατροφή επηρεάζει τη λειτουργία του θυρεοειδούς;

Ναι, η πρόσληψη ιωδίου είναι καθοριστική. Η υπερβολή ή η έλλειψη ιωδίου μπορεί να προκαλέσει διαταραχές. Επίσης, η λήψη σεληνίου και βιταμίνης D βοηθά στη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς, εφόσον υπάρχει ανεπάρκεια.

Μπορώ να πίνω καφέ μετά τη λεβοθυροξίνη;

Ο καφές μειώνει την απορρόφηση της λεβοθυροξίνης. Πίνετέ τον τουλάχιστον 30–60 λεπτά μετά τη λήψη του φαρμάκου.

Τι γίνεται αν ξεχάσω τη δόση του φαρμάκου;

Αν περάσουν λίγες ώρες, πάρτε τη δόση μόλις το θυμηθείτε. Αν πλησιάζει η επόμενη ημέρα, παραλείψτε τη δόση και συνεχίστε κανονικά. Μην παίρνετε διπλή δόση χωρίς ιατρική οδηγία.

Ο υποθυρεοειδισμός θεραπεύεται;

Στις περισσότερες περιπτώσεις είναι χρόνια κατάσταση που ελέγχεται επιτυχώς με καθημερινή λήψη λεβοθυροξίνης. Με σωστή ρύθμιση, οι ασθενείς έχουν φυσιολογική ζωή και μεταβολισμό.

11) Κλείστε εξέταση θυρεοειδούς

Κλείστε εύκολα εξέταση θυρεοειδούς (TSH, FT4, FT3, anti-TPO) ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

12) Βιβλιογραφία & Πηγές

Παντελής Αναγνωστόπουλος

08/Nov/2025

Υψηλή χοληστερίνη – Πώς την αντιμετωπίζουμε χωρίς υπερβολές

Πρακτικός οδηγός για LDL, HDL, τριγλυκερίδια, στόχους ανά καρδιαγγειακό κίνδυνο, διατροφή τύπου Μεσογειακής δίαιτας και φάρμακα. Χωρίς υπερβολές, με απλά βήματα που δουλεύουν.

1) Τι είναι η χοληστερίνη και γιατί ανεβαίνει;

Η χοληστερίνη είναι ένα λιπίδιο που παράγεται φυσιολογικά από το ήπαρ και είναι απαραίτητο για τη σύνθεση
των κυτταρικών μεμβρανών, των στεροειδών ορμονών (όπως τα οιστρογόνα, η τεστοστερόνη και η κορτιζόλη)
και της βιταμίνης D. Επίσης συμμετέχει στη δημιουργία των χολικών οξέων που βοηθούν στη
πέψη των λιπαρών. Ωστόσο, όταν τα επίπεδά της στο αίμα αυξηθούν πέρα από τα φυσιολογικά όρια,
αυξάνεται ο κίνδυνος για αθηροσκλήρυνση και καρδιαγγειακά νοσήματα.

Στο αίμα, η χοληστερίνη μεταφέρεται μέσω ειδικών σωματιδίων που ονομάζονται λιποπρωτεΐνες:

LDL (Low-Density Lipoprotein): γνωστή ως «κακή» χοληστερίνη, μεταφέρει τη χοληστερίνη από το ήπαρ προς τους ιστούς. Όταν αυξηθεί, εναποτίθεται στα τοιχώματα των αρτηριών και σχηματίζει αθηρωματική πλάκα.
HDL (High-Density Lipoprotein): η «καλή» χοληστερίνη, απομακρύνει την περίσσεια χοληστερίνης από τους ιστούς και τη μεταφέρει πίσω στο ήπαρ για αποβολή.
VLDL & Τριγλυκερίδια: μορφές λιπιδίων που συμμετέχουν επίσης στην αποθήκευση και μεταφορά ενέργειας, και όταν αυξάνονται, επιβαρύνουν έμμεσα τα επίπεδα LDL.

📈 Γιατί ανεβαίνει η χοληστερίνη;

Γενετικοί παράγοντες: οικογενής υπερχοληστερολαιμία (FH), με πολύ υψηλές LDL από μικρή ηλικία.
Διατροφή: κατανάλωση τροφών πλούσιων σε κορεσμένα και trans λιπαρά (τηγανητά, βούτυρα, αλλαντικά, έτοιμα γλυκά).
Καθιστική ζωή: η έλλειψη φυσικής δραστηριότητας μειώνει την HDL και αυξάνει τα τριγλυκερίδια.
Παχυσαρκία και ινσουλινοαντίσταση: συνδέονται με αυξημένη παραγωγή VLDL και μετατροπή της σε LDL.
Νόσοι και φάρμακα: υποθυρεοειδισμός, νεφρωσικό σύνδρομο, χρόνια νεφρική νόσος, κορτικοστεροειδή, αναβολικά, αντιρετροϊκά.
Ανεπαρκής ύπνος και χρόνιο στρες: αυξάνουν την παραγωγή κορτιζόλης και έμμεσα επηρεάζουν τα λιπίδια.

💡 Παράδειγμα:
Ένας άνδρας 45 ετών με αυξημένο βάρος, ήπιο υποθυρεοειδισμό και συχνή κατανάλωση fast food παρουσιάζει LDL 180 mg/dL.
Με σωστή διατροφή, θεραπεία θυρεοειδούς και ήπια στατίνη, η LDL μπορεί να μειωθεί σε <100 mg/dL μέσα σε 2–3 μήνες.

⚠️ Γιατί έχει σημασία:
Η υψηλή LDL δεν προκαλεί συμπτώματα. Συχνά ανακαλύπτεται τυχαία σε προληπτικό έλεγχο, αλλά η μακροχρόνια αύξησή της
προκαλεί «σιωπηλή» βλάβη στα αγγεία. Η έγκαιρη μέτρηση και παρέμβαση προλαμβάνει εμφράγματα και εγκεφαλικά.

Η αξιολόγηση των επιπέδων χοληστερίνης πρέπει να γίνεται πάντα σε συνδυασμό με τον συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο
(ηλικία, φύλο, κάπνισμα, πίεση, σάκχαρο) και όχι μεμονωμένα.
Για αξιόπιστα αποτελέσματα, προτιμήστε πιστοποιημένο μικροβιολογικό εργαστήριο με σύγχρονες αναλυτικές μεθόδους.

2) Πότε θεωρείται «υψηλή» η χοληστερίνη; Στόχοι LDL ανά καρδιαγγειακό κίνδυνο

Δεν υπάρχει μία ενιαία «φυσιολογική» τιμή χοληστερίνης για όλους. Οι στόχοι εξαρτώνται από το συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο κάθε ατόμου,
δηλαδή την πιθανότητα εμφάνισης εμφράγματος ή εγκεφαλικού μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Οι οδηγίες των ESC/EAS (2023) και της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρυνσης καθορίζουν τους στόχους LDL ως εξής:

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες σε κινητό.

Κατηγορία κινδύνου	Παραδείγματα ασθενών	Στόχος LDL (mg/dL)	Συνολική μείωση LDL
Χαμηλός/Μέτριος	Χωρίς διαβήτη ή καρδιοπάθεια, λίγοι παράγοντες κινδύνου	< 115	–30%
Υψηλός	Σακχαρώδης διαβήτης, χρόνια νεφρική νόσος, SCORE2 ≥5%	< 70	–50%
Πολύ Υψηλός	Στεφανιαία νόσος, ΑΕΕ, ΠΑΝ, FH με καρδιοπάθεια	< 55	–50–60%
Ακραίος κίνδυνος	Πρόσφατο έμφραγμα ή πολλαπλά επεισόδια	< 40	–65%+

📊 Σημαντικό:
Οι τιμές ολικής χοληστερίνης (TC) έχουν μικρότερη διαγνωστική αξία.
Οι δείκτες LDL-C, non-HDL-C και apoB αντικατοπτρίζουν καλύτερα τον πραγματικό αθηρογόνο κίνδυνο.

💡 Παράδειγμα:
Άνδρας 55 ετών, πρώην καπνιστής, με διαβήτη και υπέρταση έχει LDL 145 mg/dL.
Ο στόχος του είναι <70 mg/dL. Με στατίνη + εζετιμίμπη μπορεί να επιτύχει μείωση 50–60% και να περιορίσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφράγματος.

Ο προσδιορισμός της LDL γίνεται συνήθως με υπολογισμό (εξίσωση Friedewald) ή με άμεση μέτρηση σε ειδικούς αναλυτές.
Για ακριβή αξιολόγηση, συνιστάται έλεγχος στο ίδιο εργαστήριο και με σταθερές συνθήκες (νηστεία, φάρμακα, δίαιτα).

3) Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο από υψηλή χοληστερίνη;

Η αυξημένη χοληστερίνη δεν επηρεάζει όλους το ίδιο. Ο συνολικός κίνδυνος εξαρτάται από
κληρονομικούς παράγοντες, συνυπάρχουσες παθήσεις και
τρόπο ζωής. Η αναγνώριση των ομάδων υψηλού κινδύνου είναι καθοριστική για την έγκαιρη πρόληψη και θεραπεία.

🧬 Γενετικοί και οικογενειακοί παράγοντες

Οικογενής υπερχοληστερολαιμία (FH): αυξημένη LDL από τη γέννηση (>190 mg/dL στους ενήλικες, >160 στα παιδιά).
Ιστορικό πρόωρης καρδιοπάθειας (άνδρες <55, γυναίκες <65 ετών) σε συγγενή πρώτου βαθμού.
Αυξημένη Lp(a): κληρονομικός δείκτης που ενισχύει τον κίνδυνο εμφράγματος ανεξάρτητα από την LDL.

🩺 Παθολογικοί παράγοντες κινδύνου

Σακχαρώδης Διαβήτης (Τύπου 1 ή 2): αυξάνει τον σχηματισμό μικρών, πυκνών LDL σωματιδίων.
Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ): διαταραχή του μεταβολισμού των λιπιδίων και υψηλός καρδιοαγγειακός κίνδυνος.
Υποθυρεοειδισμός: μειωμένος καταβολισμός της LDL → άνοδος ολικής και LDL χοληστερίνης.
Νεφρωσικό σύνδρομο, ηπατικές παθήσεις, σύνδρομο Cushing: προκαλούν δευτερογενή υπερχοληστερολαιμία.

⚠️ Παράγοντες τρόπου ζωής

Διατροφή πλούσια σε κορεσμένα λίπη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες.
Έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και καθιστική εργασία.
Κάπνισμα: μειώνει την HDL και αυξάνει την οξείδωση της LDL.
Παχυσαρκία/Κεντρική παχυσαρκία: αυξάνει τα τριγλυκερίδια και μειώνει την HDL.
Χρόνιο στρες και ανεπαρκής ύπνος: διαταράσσουν ορμονικά την ισορροπία λιπιδίων.

💡 Κλινικό παράδειγμα:
Γυναίκα 52 ετών, μη καπνίστρια, με υπέρταση και ήπιο υποθυρεοειδισμό έχει LDL 165 mg/dL.
Παρά την απουσία συμπτωμάτων, ταξινομείται σε υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο και χρειάζεται παρέμβαση με διατροφή και φαρμακευτική αγωγή.

Ο έλεγχος του προφίλ κινδύνου πρέπει να περιλαμβάνει LDL, HDL, TG, non-HDL, apoB και, όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό,
Lp(a). Η πρώιμη παρέμβαση είναι το «κλειδί» για να προληφθεί η αθηροσκλήρυνση πριν δώσει συμπτώματα.

4) Εξετάσεις για τη χοληστερίνη – νηστεία, δείκτες και ερμηνεία

Ο έλεγχος του λιπιδαιμικού προφίλ είναι βασικός για την αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
Περιλαμβάνει τη μέτρηση της ολικής χοληστερίνης, της LDL, της HDL και των τριγλυκεριδίων.
Σε εξειδικευμένες περιπτώσεις μπορεί να προστεθούν επιπλέον δείκτες όπως non-HDL, apoB και Lp(a).

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα σε κινητό.

Εξέταση	Τι μετρά	Ερμηνεία / Χρήση
Ολική Χοληστερίνη	Σύνολο όλων των μορφών χοληστερίνης στο αίμα	Χρήσιμη για γενική εκτίμηση, αλλά όχι μόνη της για διάγνωση
LDL (Low-Density Lipoprotein)	Κύριος αθηρογόνος δείκτης	Ο βασικός στόχος θεραπείας – σχετίζεται άμεσα με τον κίνδυνο εμφράγματος
HDL (High-Density Lipoprotein)	Απομακρύνει χοληστερίνη από τα αγγεία	Όσο υψηλότερη τόσο καλύτερη (ιδανικά >50 mg/dL στις γυναίκες, >40 στους άνδρες)
Τριγλυκερίδια (TG)	Κύρια μορφή αποθήκευσης ενέργειας	Αυξημένα TG (>150 mg/dL) σχετίζονται με μεταβολικό σύνδρομο και παγκρεατίτιδα
non-HDL-C	Ολική – HDL	Περιλαμβάνει όλες τις αθηρογόνες λιποπρωτεΐνες, χρήσιμη όταν TG >200 mg/dL
apoB	Πρωτεΐνη όλων των σωματιδίων LDL, VLDL, IDL	Πιο ακριβής δείκτης αθηρογόνου φορτίου – στόχος <65–80 mg/dL σε υψηλό κίνδυνο
Lp(a)	Κληρονομικός δείκτης που μοιάζει με LDL	Αυξημένες τιμές (>50 mg/dL) αυξάνουν ανεξάρτητα τον καρδιαγγειακό κίνδυνο

🔬 Προετοιμασία δείγματος:

Για πλήρη αξιολόγηση προτείνεται νηστεία 9–12 ωρών (ιδίως αν τα TG είναι υψηλά).
Αποφύγετε αλκοόλ, λιπαρά γεύματα και έντονη άσκηση την προηγούμενη ημέρα.
Αναφέρετε φάρμακα ή συμπληρώματα που επηρεάζουν τα λιπίδια (θυρεοειδικά, αντισυλληπτικά, βιταμίνες).
Για συγκρίσιμα αποτελέσματα, κάντε επανέλεγχο στο ίδιο εργαστήριο και κατά προτίμηση την ίδια ώρα της ημέρας.

💡 Συμβουλή:
Η μέτρηση της Lp(a) χρειάζεται να γίνει μία μόνο φορά στη ζωή, καθώς επηρεάζεται κυρίως από το DNA και όχι από τη διατροφή.

Για ακριβή εκτίμηση, οι εξετάσεις πρέπει να πραγματοποιούνται σε πιστοποιημένο μικροβιολογικό εργαστήριο
σύμφωνα με τα πρότυπα IFCC και Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρυνσης.

5) Διατροφή για τη μείωση της χοληστερίνης – Τι πραγματικά βοηθά

Η διατροφή είναι ο ακρογωνιαίος λίθος στη ρύθμιση της χοληστερίνης.
Οι μελέτες δείχνουν ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να μειώσουν τη LDL κατά 10–25%
χωρίς φάρμακα, ενώ βελτιώνουν ταυτόχρονα τη γενική υγεία, την αρτηριακή πίεση και το σωματικό βάρος.
Το πιο τεκμηριωμένο διατροφικό πρότυπο είναι η Μεσογειακή δίαιτα.

🥗 Βασικές αρχές Μεσογειακής διατροφής

Χρήση ελαιόλαδου ως κύριας πηγής λίπους (αντί για βούτυρο ή μαργαρίνη).
Καθημερινή κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, οσπρίων και δημητριακών ολικής άλεσης.
Τακτική κατανάλωση ψαριών (2–3 φορές/εβδομάδα) και ξηρών καρπών.
Περιορισμός κόκκινου κρέατος σε 1–2 φορές/εβδομάδα.
Αντικατάσταση γλυκών και αναψυκτικών με φρούτα ή γιαούρτι χωρίς ζάχαρη.

🔍 Ειδικά συστατικά που μειώνουν τη χοληστερίνη:

Φυτικές ίνες (β-γλυκάνες, πηκτίνες): βρώμη, κριθάρι, μήλα, όσπρια – μειώνουν LDL κατά 5–10%.
Φυτοστερόλες: εμπλουτισμένα προϊόντα (π.χ. μαργαρίνες) – 2 g/ημέρα μειώνουν LDL έως 10%.
Ω-3 λιπαρά οξέα: λιπαρά ψάρια (σολομός, σαρδέλα, σκουμπρί) – μειώνουν TG και φλεγμονή.
Αντικατάσταση κορεσμένων με ακόρεστα: ελαιόλαδο, αβοκάντο, ξηροί καρποί.
Μείωση trans λιπαρών: αποφυγή βιομηχανικών σνακ, τηγανητών και fast food.

📉 Παράδειγμα εβδομαδιαίου στόχου:

3 κύρια γεύματα + 2 μικρά ενδιάμεσα, πλούσια σε φυτικές ίνες.
1–2 κουταλιές ελαιόλαδο ημερησίως σε ωμή μορφή.
3 μερίδες όσπρια/εβδομάδα και 2 μερίδες ψάρι.
Αποφυγή επεξεργασμένων αλλαντικών, λουκάνικων, fast food.
1 χούφτα ανάλατοι ξηροί καρποί (καρύδια, αμύγδαλα) καθημερινά.

🍷 Τι ισχύει για το αλκοόλ και τον καφέ;

Μέτρια κατανάλωση κρασιού (1 ποτήρι/ημέρα) μπορεί να αυξήσει την HDL, αλλά δεν συνιστάται σε όλους.
Ο καφές χωρίς ζάχαρη και χωρίς γάλα πλήρες δεν επηρεάζει σημαντικά τη χοληστερίνη.
Τα ενεργειακά ποτά, κορεσμένα ροφήματα και cocktails αυξάνουν τα τριγλυκερίδια.

⚠️ Συχνά διατροφικά λάθη:

Αποφυγή όλων των λιπών – το σώμα χρειάζεται «καλά» λιπαρά για ισορροπία.
Υπερβολική κατανάλωση χυμών, ρυζιού, ψωμιού και επεξεργασμένων δημητριακών.
Χρήση πολλών συμπληρωμάτων χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Αποχή από στατίνες ή φάρμακα νομίζοντας ότι η διατροφή «αρκεί» πάντα.

💡 Συμβουλή:
Ακολουθήστε διατροφή βασισμένη στο μοντέλο DASH ή Μεσογειακής διατροφής.
Ο συνδυασμός με άσκηση και μείωση σωματικού βάρους οδηγεί σε συνολική μείωση του κινδύνου κατά 30–40%.

Η εξατομίκευση είναι κρίσιμη: κάθε ασθενής έχει διαφορετικό μεταβολισμό, συννοσηρότητες και στόχους.
Η παρακολούθηση από ιατρό μικροβιολόγο ή διαιτολόγο διασφαλίζει ασφαλή και αποτελεσματική μείωση της χοληστερίνης.

6) Άσκηση, σωματικό βάρος και επίδραση στα λιπίδια

Η σωματική δραστηριότητα είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για τη μείωση των τριγλυκεριδίων,
την αύξηση της HDL («καλής» χοληστερίνης) και τη βελτίωση της συνολικής καρδιομεταβολικής υγείας.
Ο συνδυασμός άσκησης + απώλειας βάρους μπορεί να επιφέρει θεαματικές βελτιώσεις στο λιπιδαιμικό προφίλ.

🏃‍♂️ Είδη άσκησης που βοηθούν

Αερόβια άσκηση: γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο, κολύμβηση, τρέξιμο – τουλάχιστον 150–300 λεπτά/εβδομάδα.
Αναερόβια / ενδυνάμωση: ασκήσεις με αντιστάσεις ή βάρη 2 φορές/εβδομάδα για διατήρηση μυϊκής μάζας.
Συνδυαστικά προγράμματα: αυξάνουν την κατανάλωση λίπους και βελτιώνουν την ινσουλινοευαισθησία.

⚖️ Επίδραση της απώλειας βάρους

Απώλεια 5–10% του σωματικού βάρους μειώνει την LDL κατά 10–15% και τα TG έως 30%.
Η μείωση λίπους στην κοιλιά (περιφέρεια μέσης <102 cm στους άνδρες, <88 cm στις γυναίκες) μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο.
Ο μεταβολισμός βελτιώνεται και η HDL αυξάνεται κατά 5–10 mg/dL μέσα σε 2–3 μήνες.

💪 Επιπλέον οφέλη της άσκησης

Βελτιώνει τη ρύθμιση σακχάρου και την αρτηριακή πίεση.
Μειώνει τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες στα αγγεία.
Συμβάλλει στην πρόληψη της κατάθλιψης και στη βελτίωση της ποιότητας ύπνου.
Ενισχύει την παραγωγή «καλών» HDL σωματιδίων και μειώνει την αθηρογόνο LDL.

💡 Παράδειγμα εφαρμογής:
Ένα πρόγραμμα με 30 λεπτά περπάτημα 5 φορές/εβδομάδα + απώλεια 6 κιλών σε 3 μήνες μπορεί να μειώσει τη χοληστερίνη
κατά 15% και να μειώσει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο κατά 20–30%.

⚠️ Προσοχή:
Η υπερβολική ή απότομη άσκηση χωρίς ιατρική καθοδήγηση μπορεί να προκαλέσει τραυματισμούς ή υπερκόπωση.
Ασθενείς με καρδιακή νόσο ή υπέρταση πρέπει να έχουν ιατρική έγκριση πριν την έναρξη προγράμματος.

Η συστηματική άσκηση είναι τόσο αποτελεσματική όσο και ένα ήπιο υπολιπιδαιμικό φάρμακο.
Συνδυαστικά με ισορροπημένη διατροφή, μπορεί να καθυστερήσει ή και να αποφύγει τη φαρμακευτική αγωγή σε άτομα χαμηλού κινδύνου.

7) Φάρμακα για τη μείωση της χοληστερίνης – Πότε χρειάζονται και πώς δρουν

Όταν οι αλλαγές τρόπου ζωής δεν επαρκούν για να επιτευχθούν οι στόχοι LDL,
ο γιατρός μπορεί να συστήσει υπολιπιδαιμική φαρμακευτική αγωγή.
Η επιλογή γίνεται εξατομικευμένα ανάλογα με τον κίνδυνο, τη δυσανεξία και τις συννοσηρότητες.

💊 Κύριες κατηγορίες φαρμάκων

Στατίνες (ατορβαστατίνη, ροσουβαστατίνη, σιμβαστατίνη):
Αναστέλλουν τη σύνθεση χοληστερίνης στο ήπαρ, μειώνοντας την LDL κατά 30–55%.
Θεωρούνται η βάση της θεραπείας, με τεκμηριωμένη μείωση εμφραγμάτων και εγκεφαλικών.
Εζετιμίμπη:
Εμποδίζει την απορρόφηση χοληστερίνης από το έντερο.
Προσφέρει επιπλέον μείωση LDL κατά 15–25% όταν συνδυάζεται με στατίνη.
Αναστολείς PCSK9 (εβολόκουμαμπ, αλιρόκουμαμπ):
Βιολογικά φάρμακα σε ενέσιμη μορφή κάθε 2–4 εβδομάδες.
Μειώνουν την LDL έως 60%, ιδιαίτερα σε ασθενείς υψηλού κινδύνου ή με οικογενή υπερχοληστερολαιμία.
Μπενπεδοϊκό οξύ:
Νεότερη από του στόματος επιλογή για άτομα με δυσανεξία στις στατίνες,
μειώνει την LDL κατά 15–20% χωρίς να επηρεάζει τους μυς.
Ικωσιπεντανοϊκό αιθυλεστέρας (EPA):
Παράγωγο ωμέγα-3 που μειώνει τα τριγλυκερίδια και προσφέρει πρόσθετη καρδιοπροστασία.

⚙️ Συνδυασμοί θεραπείας (σύμφωνα με ESC/EAS 2023)

1ο βήμα: Στατίνη υψηλής έντασης (ατορβαστατίνη ≥40 mg ή ροσουβαστατίνη ≥20 mg).
2ο βήμα: Προσθήκη εζετιμίμπης εάν δεν επιτευχθεί ο στόχος LDL.
3ο βήμα: PCSK9 αναστολέας για πολύ υψηλό κίνδυνο ή FH.
4ο βήμα: Μπενπεδοϊκό οξύ ή νιασίνη σε ειδικές περιπτώσεις δυσανεξίας.

🧩 Τι να γνωρίζετε για τη λήψη των φαρμάκων

Τα φάρμακα δεν υποκαθιστούν τη διατροφή – λειτουργούν συμπληρωματικά.
Η βελτίωση φαίνεται σε 4–8 εβδομάδες· η αγωγή είναι συνήθως μακροχρόνια.
Αν εμφανιστούν μυαλγίες ή δυσανεξία, ενημερώστε τον ιατρό· υπάρχουν εναλλακτικές στατίνες ή συνδυασμοί.
Απαιτείται περιοδικός έλεγχος ηπατικών ενζύμων (SGOT, SGPT) και CK.
Η συνέπεια στη θεραπεία μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο έως και 50%.

⚠️ Προσοχή:
Μην διακόπτετε τη στατίνη με το πρώτο ενόχλημα. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα είναι παροδικά.
Ο ιατρός μπορεί να προσαρμόσει τη δόση ή να αλλάξει σκεύασμα ώστε να συνεχιστεί η προστασία της καρδιάς.

💡 Παράδειγμα κλινικής εφαρμογής:
Ασθενής με LDL 180 mg/dL και ιστορικό εμφράγματος ξεκινά ροσουβαστατίνη 20 mg.
Σε 8 εβδομάδες η LDL μειώνεται στα 70 mg/dL, επιτυγχάνοντας τον στόχο <55 mg/dL με την προσθήκη εζετιμίμπης.

Τα υπολιπιδαιμικά φάρμακα είναι από τις πιο τεκμηριωμένες θεραπείες στην ιατρική.
Κάθε 1 mmol/L (≈38 mg/dL) μείωση της LDL μειώνει τον κίνδυνο εμφράγματος κατά 22%.
Η σωστή συμμόρφωση σώζει ζωές.

8) Ειδικές καταστάσεις που επηρεάζουν τη χοληστερίνη

Ορισμένες παθήσεις και φυσιολογικές καταστάσεις τροποποιούν τα επίπεδα της χοληστερίνης,
επηρεάζοντας τη διάγνωση και τη θεραπεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αντιμετώπιση πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να γίνεται σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

🩺 Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ)

Οι διαβητικοί έχουν 2–3 φορές υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.
Στόχος LDL συνήθως <70 mg/dL ή και χαμηλότερα σε παρουσία άλλων παραγόντων κινδύνου.
Προτιμώνται στατίνες μέσης–υψηλής έντασης και έλεγχος non-HDL <100 mg/dL.
Η σωστή ρύθμιση του σακχάρου μειώνει και τα τριγλυκερίδια.

🧠 Υποθυρεοειδισμός

Η μειωμένη λειτουργία του θυρεοειδούς αυξάνει την LDL και την ολική χοληστερίνη.
Πριν την έναρξη στατίνης, πρέπει να διορθωθεί πρώτα ο θυρεοειδισμός.
Μετά τη ρύθμιση, οι τιμές λιπιδίων συχνά ομαλοποιούνται χωρίς φάρμακα.

💧 Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ)

Συνοδεύεται από υψηλά τριγλυκερίδια και χαμηλή HDL.
Χρειάζεται μείωση LDL <70 mg/dL ή <55 mg/dL σε στάδιο 4–5.
Συνιστώνται στατίνες ± εζετιμίμπη, αποφυγή φιμπρατών σε προχωρημένα στάδια.

🤰 Κύηση και θηλασμός

Η χοληστερίνη φυσιολογικά αυξάνεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Οι στατίνες αντενδείκνυνται· η θεραπεία περιορίζεται σε διατροφή και παρακολούθηση.
Σε σπάνιες περιπτώσεις FH μπορεί να χρησιμοποιηθεί δεσμευτικό χολικών οξέων (χολεστυραμίνη).
Κατά τον θηλασμό, προτιμάται αναβολή φαρμακευτικής αγωγής.

🧬 Οικογενής Υπερχοληστερολαιμία (FH)

Γενετική διαταραχή με πολύ υψηλή LDL (>190 mg/dL) από παιδική ηλικία.
Απαιτεί έλεγχο συγγενών και επιθετική θεραπεία με στατίνη + εζετιμίμπη ± PCSK9.
Η έγκαιρη έναρξη αγωγής μειώνει τον κίνδυνο εμφράγματος έως και 80%.

💡 Κλινικό παράδειγμα:
Νεαρή γυναίκα 28 ετών με LDL 230 mg/dL και ιστορικό εμφράγματος στον πατέρα στα 42.
Διάγνωση οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας. Θεραπεία με ροσουβαστατίνη + εζετιμίμπη,
επίτευξη LDL 80 mg/dL σε 2 μήνες, με σημαντική μείωση κινδύνου.

Κάθε ασθενής με χρόνια πάθηση χρειάζεται τακτικό έλεγχο λιπιδίων και παρακολούθηση από
μικροβιολόγο ή καρδιολόγο ώστε να προσαρμόζεται η θεραπεία ανάλογα με την πορεία της νόσου.

9) Πρόληψη και έλεγχος – Πότε να ελέγξετε τη χοληστερίνη σας

Η έγκαιρη διάγνωση της υψηλής χοληστερίνης είναι το πιο σημαντικό βήμα για την πρόληψη εμφραγμάτων και εγκεφαλικών.
Ο τακτικός έλεγχος επιτρέπει να εντοπιστούν άτομα σε κίνδυνο πριν εμφανιστούν συμπτώματα.
Η μέτρηση είναι απλή, γρήγορη και γίνεται με δείγμα αίματος.

📅 Προτεινόμενη συχνότητα ελέγχου (σύμφωνα με ΕΔΕ & ESC)

Άτομα χωρίς παράγοντες κινδύνου: κάθε 4–6 χρόνια από την ηλικία των 20 ετών.
Άνδρες άνω των 40 & γυναίκες άνω των 50 ετών: κάθε 1–2 χρόνια.
Διαβητικοί, υπερτασικοί, παχύσαρκοι ή με καρδιοπάθεια: 1–2 φορές ετησίως.
Άτομα με οικογενή υπερχοληστερολαιμία: τουλάχιστον 2–3 φορές/έτος.

🧾 Τι περιλαμβάνει ο έλεγχος

Ολική χοληστερίνη, HDL, LDL, TG – βασικές εξετάσεις νηστείας.
Non-HDL, apoB, Lp(a) – προαιρετικά για πιο ακριβή εκτίμηση κινδύνου.
Σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται και καρδιολογική εκτίμηση κινδύνου SCORE2.
Η αξιολόγηση γίνεται πάντα συνδυαστικά με την κλινική εικόνα και το ιστορικό.

🩺 Τι να κάνετε αν βρεθεί αυξημένη χοληστερίνη

Επαναλάβετε την εξέταση μετά από 2–3 εβδομάδες με νηστεία, για επιβεβαίωση.
Ελέγξτε και άλλους δείκτες: σακχάρο, θυρεοειδή, ηπατικά ένζυμα.
Ξεκινήστε με διατροφικές αλλαγές και άσκηση για 3 μήνες.
Αν δεν επιτευχθεί ο στόχος, ο γιατρός θα προτείνει φαρμακευτική αγωγή.
Η παρακολούθηση κάθε 6 μήνες διασφαλίζει τη σταθερότητα των αποτελεσμάτων.

💡 Συμβουλή:
Οι τιμές της χοληστερίνης είναι μόνο ένα μέρος της εικόνας.
Εξίσου σημαντικά είναι το κάπνισμα, η αρτηριακή πίεση, το σάκχαρο και το βάρος.
Η ολιστική προσέγγιση προσφέρει τη μεγαλύτερη προστασία για την καρδιά.

⚠️ Θυμηθείτε:
Δεν υπάρχουν «καλά» ή «κακά» νούμερα χωρίς πλαίσιο.
Η ερμηνεία πρέπει να γίνεται πάντα από ιατρό μικροβιολόγο ή καρδιολόγο
με βάση το ιστορικό, την ηλικία και τους συνολικούς παράγοντες κινδύνου.

Ο τακτικός προληπτικός έλεγχος είναι η πιο αποτελεσματική μορφή πρόληψης.
Επισκεφθείτε το Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας για αξιόπιστο και άμεσο έλεγχο λιπιδίων με πιστοποιημένες μεθόδους.

10) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

❓ Τι σημαίνει η “καλή” και η “κακή” χοληστερίνη;Η LDL είναι η «κακή» χοληστερίνη, επειδή εναποτίθεται στα αγγεία προκαλώντας αθηροσκλήρυνση.
Η HDL είναι η «καλή», γιατί απομακρύνει την περίσσεια χοληστερίνης από τους ιστούς και τα αγγεία.
Ο στόχος είναι χαμηλή LDL και υψηλή HDL.

❓ Χρειάζεται πάντα νηστεία πριν από την εξέταση;Όχι απαραίτητα. Οι τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες (ESC/EAS) επιτρέπουν έλεγχο χωρίς νηστεία,
εκτός εάν τα τριγλυκερίδια είναι αυξημένα ή ζητηθεί από τον ιατρό για ακριβέστερη εκτίμηση.

❓ Αν έχω υψηλή χοληστερίνη αλλά φυσιολογικό βάρος, χρειάζεται θεραπεία;Ναι, αν η LDL υπερβαίνει τα φυσιολογικά όρια ή αν συνυπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου
(π.χ. υπέρταση, κάπνισμα, οικογενειακό ιστορικό). Η απόφαση λαμβάνεται συνολικά, όχι μόνο βάσει βάρους.

❓ Μπορώ να ρίξω τη χοληστερίνη μόνο με διατροφή;Σε ήπιες περιπτώσεις, η διατροφή και η άσκηση αρκούν.
Αν όμως η LDL παραμένει υψηλή (>160 mg/dL ή >130 σε άτομα κινδύνου),
χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή για ουσιαστική μείωση του κινδύνου.

❓ Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές χοληστερίνης;Οι στόχοι εξαρτώνται από το επίπεδο κινδύνου:

Χαμηλού κινδύνου: LDL <115 mg/dL
Μέτριου κινδύνου: LDL <100 mg/dL
Υψηλού κινδύνου: LDL <70 mg/dL
Πολύ υψηλού κινδύνου: LDL <55 mg/dL

❓ Πότε χρειάζεται φάρμακο;Όταν η αλλαγή διατροφής και τρόπου ζωής δεν επαρκεί για την επίτευξη στόχου LDL
ή όταν υπάρχει ιστορικό καρδιοπάθειας, διαβήτης, υπέρταση ή οικογενής υπερχοληστερολαιμία.
Η στατίνη είναι το πρώτο φάρμακο επιλογής.

❓ Υπάρχουν φυσικά συμπληρώματα που βοηθούν;Ορισμένα (π.χ. κόκκινη μαγιά ρυζιού, φυτοστερόλες, ωμέγα-3) έχουν ήπια δράση.
Δεν αντικαθιστούν τα φάρμακα αλλά μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικά μετά από ιατρική καθοδήγηση.

❓ Η υψηλή HDL προστατεύει πάντα;Όχι απαραίτητα. Πολύ υψηλή HDL (>80 mg/dL) μπορεί να σχετίζεται με δυσλειτουργικά σωματίδια
και δεν προσφέρει πάντα προστασία. Η ποιότητα της HDL έχει σημασία, όχι μόνο η ποσότητα.

Οι απαντήσεις είναι γενικές και δεν υποκαθιστούν ιατρική συμβουλή.
Για εξατομικευμένη εκτίμηση, απευθυνθείτε στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας.

Κλείστε εύκολα εξέταση λιπιδαιμικού προφίλ ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:

📘 Κατάλογος Εξετάσεων
📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

12) Βιβλιογραφία & Πηγές

ESC/EAS Guidelines for the Management of Dyslipidaemias (2023)
– Ευρωπαϊκή Καρδιολογική & Αθηροσκλήρυνσης Εταιρεία.
Επικαιροποιημένες οδηγίες για διάγνωση, στόχους LDL και θεραπεία δυσλιπιδαιμιών.
ACC/AHA Guidelines on the Management of Blood Cholesterol (2018)
– Αμερικανικές οδηγίες για την εκτίμηση καρδιαγγειακού κινδύνου και τη χρήση στατινών.
European Atherosclerosis Society Consensus on Lp(a) and apoB (2022)
– Ο ρόλος των Lp(a) και apoB ως νέων δεικτών αθηρογόνου φορτίου και καρδιαγγειακού κινδύνου.
WHO & FAO – Fats and Fatty Acids in Human Nutrition (2019)
– Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας: επιδράσεις των λιπαρών οξέων και των κορεσμένων λιπών στην καρδιαγγειακή υγεία.
Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρυνσης – Κατευθυντήριες Οδηγίες (ΕΕΑ, 2022)
– Επικαιροποιημένες ελληνικές οδηγίες για τη δυσλιπιδαιμία, προσαρμοσμένες στις διεθνείς συστάσεις ESC/EAS.
Υπουργείο Υγείας Ελλάδος – Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Καρδιαγγειακών Νοσημάτων
– Πληροφορίες για προληπτικό έλεγχο, εκτίμηση κινδύνου και οδηγίες υγιεινής διατροφής.
Mayo Clinic – High Cholesterol: Diagnosis & Treatment
– Εκλαϊκευμένη παρουσίαση με πρακτικές συμβουλές διατροφής και τρόπου ζωής.

Οι πληροφορίες του άρθρου βασίζονται σε διεθνείς οδηγίες και ελληνικές επιστημονικές συστάσεις.
Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και η απόφαση για θεραπεία πρέπει πάντα να γίνεται από ιατρό ή μικροβιολόγο με βάση το ιστορικό και τον συνολικό κίνδυνο του ασθενούς.

hba1c-6-8-ti-simainei-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Παντελής Αναγνωστόπουλος

08/Nov/2025

HbA1c (Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη): Εξέταση, Τιμές & Ερμηνεία

Πρακτικός οδηγός για τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c): τι δείχνει, πότε ζητείται, ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές και πώς ερμηνεύεται.

Τελευταία ενημέρωση:
3 Ιανουαρίου 2026

Σύνοψη: Η HbA1c αποτυπώνει τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων 2–3 μηνών. Χρησιμοποιείται για διάγνωση προδιαβήτη/διαβήτη και για παρακολούθηση ρύθμισης. Δεν επηρεάζεται από το αν φάγατε πριν από την αιμοληψία.

1

Τι είναι η HbA1c

Η HbA1c (γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη) είναι εργαστηριακός δείκτης που δείχνει τη
μακροχρόνια ρύθμιση του σακχάρου αίματος. Όταν η γλυκόζη στο αίμα κυκλοφορεί σε αυξημένα
επίπεδα, συνδέεται χημικά με την αιμοσφαιρίνη των ερυθρών αιμοσφαιρίων μέσω μιας μη ενζυμικής διαδικασίας
(γλυκοζυλίωση).

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια έχουν μέσο χρόνο ζωής περίπου 120 ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτής
της περιόδου, η ποσότητα γλυκόζης που «κολλά» στην αιμοσφαιρίνη αντανακλά το μέσο επίπεδο σακχάρου
στον οργανισμό. Για τον λόγο αυτό, η η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δεν αποτυπώνει μια στιγμιαία μέτρηση, αλλά το
συνολικό γλυκαιμικό φορτίο των τελευταίων 2–3 μηνών.

Σε αντίθεση με το σάκχαρο νηστείας ή μια τυχαία μέτρηση γλυκόζης,
ο συγκεκριμένος δείκτης δεν επηρεάζεται από το αν προηγήθηκε γεύμα,
από παροδικό στρες ή από μεμονωμένες ημερήσιες διακυμάνσεις.
Για τον λόγο αυτό θεωρείται
ο πιο αξιόπιστος δείκτης μακροχρόνιας γλυκαιμικής ρύθμισης
στον σακχαρώδη διαβήτη.

Τι να θυμάστε:
Δεν δείχνει «πώς είναι το σάκχαρο σήμερα»,
αλλά πώς κινήθηκε συνολικά τους τελευταίους μήνες.

Κλινικό νόημα:
Δύο άτομα μπορεί να έχουν φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας την ίδια ημέρα,
αλλά διαφορετική εικόνα μακροχρόνιας ρύθμισης,
αν το ένα είχε συχνές υπεργλυκαιμίες το προηγούμενο τρίμηνο.

2

Τι δείχνει η HbA1c

Η HbA1c δείχνει πόσο καλά ρυθμίστηκε το σάκχαρο συνολικά στο πρόσφατο τρίμηνο και όχι αν υπήρξε μία καλή ή κακή ημέρα. Σε αντίθεση με τη γλυκόζη νηστείας ή μια τυχαία μέτρηση, δεν επηρεάζεται από πρόσφατο γεύμα ή παροδικές διακυμάνσεις. Όσο υψηλότερη η HbA1c, τόσο περισσότερες ώρες υπεργλυκαιμίας έχουν προηγηθεί και τόσο αυξάνει ο μακροχρόνιος κίνδυνος επιπλοκών.

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δείχνει
πόσο καλά ρυθμίστηκε το σάκχαρο συνολικά
στο πρόσφατο τρίμηνο και όχι αν υπήρξε μία καλή ή κακή ημέρα.
Αντικατοπτρίζει τη συχνότητα και τη διάρκεια
των περιόδων υπεργλυκαιμίας που προηγήθηκαν,
παρέχοντας συνολική εικόνα του γλυκαιμικού ελέγχου.

Σε αντίθεση με τη γλυκόζη νηστείας ή μια τυχαία μέτρηση,
ο δείκτης αυτός δεν επηρεάζεται από πρόσφατο γεύμα,
από παροδικό στρες ή από στιγμιαίες αυξομειώσεις.
Έτσι αποφεύγονται «ψευδώς καθησυχαστικά» αποτελέσματα
μιας μεμονωμένης φυσιολογικής τιμής,
όταν συνολικά το σάκχαρο κινείται υψηλά.

Όσο υψηλότερη είναι η τιμή,
τόσο περισσότερες ώρες υπεργλυκαιμίας έχουν προηγηθεί
στους τελευταίους μήνες.
Η παρατεταμένη έκθεση σε αυξημένη γλυκόζη
συνδέεται άμεσα με τον μακροχρόνιο κίνδυνο επιπλοκών,
ιδίως σε μάτια, νεφρά, νεύρα και καρδιαγγειακό σύστημα.

Τι να θυμάστε:
Δεν «επιβραβεύει» μια καλή ημέρα·
μετρά το σύνολο των ημερών
του τελευταίου τριμήνου.

Κλινική ερμηνεία:
Δύο άτομα με παρόμοιες καθημερινές μετρήσεις
μπορεί να έχουν διαφορετική εικόνα μακροχρόνιας ρύθμισης,
αν το ένα παρουσιάζει συχνότερες ή πιο παρατεταμένες υπεργλυκαιμίες.

3

Πότε ζητείται η εξέταση HbA1c

Η εξέταση ζητείται κυρίως για διάγνωση προδιαβήτη ή σακχαρώδους διαβήτη,
για παρακολούθηση γνωστής νόσου (τύπου 1 ή 2)
και για προληπτικό έλεγχο σε άτομα με αυξημένο μεταβολικό κίνδυνο
(π.χ. αυξημένο σωματικό βάρος, οικογενειακό ιστορικό, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία).

Αποτελεί βασικό εργαλείο, καθώς αποτυπώνει τη
μακροχρόνια εικόνα του σακχάρου
και όχι μια μεμονωμένη τιμή μιας συγκεκριμένης ημέρας.

Στη διάγνωση, χρησιμοποιείται συμπληρωματικά με άλλες εξετάσεις γλυκόζης
(όπως η γλυκόζη νηστείας ή η δοκιμασία ανοχής),
ιδίως όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ συμπτωμάτων
και μεμονωμένων φυσιολογικών μετρήσεων.
Σε οριακές περιπτώσεις, η επανάληψη της μέτρησης
συμβάλλει στη βεβαίωση του ευρήματος.

Στην παρακολούθηση του διαβήτη, ο δείκτης αυτός επιτρέπει
την αντικειμενική εκτίμηση της συνολικής ρύθμισης,
ανεξάρτητα από τις ημερήσιες διακυμάνσεις.
Χρησιμοποιείται για να αξιολογηθεί αν
η φαρμακευτική αγωγή, η διατροφή
και ο τρόπος ζωής οδηγούν σε επαρκή έλεγχο σε βάθος χρόνου.

Στον προληπτικό έλεγχο, έχει ιδιαίτερη αξία σε άτομα
με αυξημένο σωματικό βάρος, οικογενειακό ιστορικό,
αρτηριακή υπέρταση, δυσλιπιδαιμία
ή καθιστικό τρόπο ζωής.
Σε αυτές τις ομάδες, μια ήπια αλλά σταθερά αυξημένη τιμή
μπορεί να λειτουργήσει ως έγκαιρη προειδοποίηση.

Κλινικό νόημα:
Μια φυσιολογική γλυκόζη νηστείας
δεν αποκλείει διαταραγμένη μακροχρόνια ρύθμιση,
ιδίως όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες
μεταγευματικές υπεργλυκαιμίες.

Πρακτική υπενθύμιση:
Ο δείκτης αυτός είναι ιδιαίτερα χρήσιμος
όταν το ιστορικό ή τα συμπτώματα
δεν «συμφωνούν» με μια μεμονωμένη φυσιολογική τιμή σακχάρου.

4

Κάθε πότε πρέπει να γίνεται

Η συχνότητα ελέγχου καθορίζεται από τη σταθερότητα της ρύθμισης:
συνήθως κάθε 3 μήνες όταν αλλάζει η αγωγή
ή δεν έχει επιτευχθεί ο στόχος,
και κάθε 6 μήνες όταν υπάρχει σταθερή, καλή ρύθμιση.
Σε ειδικές κλινικές καταστάσεις,
το διάστημα προσαρμόζεται από τον θεράποντα ιατρό.

5

Φυσιολογικές τιμές HbA1c

Οι τιμές της HbA1c κατηγοριοποιούνται σε φυσιολογικό, προδιαβήτη
και σακχαρώδη διαβήτη. Εκφράζονται είτε σε ποσοστό (%),
σύμφωνα με το σύστημα NGSP/DCCT, είτε σε mmol/mol,
σύμφωνα με το διεθνές σύστημα αναφοράς IFCC.

Οι δύο μονάδες είναι ισοδύναμες και περιγράφουν το ίδιο βιολογικό μέγεθος,
απλώς με διαφορετική κλίμακα. Στην καθημερινή κλινική πράξη στην Ελλάδα
χρησιμοποιείται κυρίως το %, ενώ σε διεθνείς οδηγίες και εργαστηριακές αναφορές
συχνά αναγράφονται και οι δύο τιμές.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες.

Κατηγορία	HbA1c (%)	HbA1c (mmol/mol)
Φυσιολογικό	< 5.7	< 39
Προδιαβήτης	5.7 – 6.4	39 – 46
Διαβήτης	≥ 6.5	≥ 48

Οι τιμές 5.7–6.4% αντιστοιχούν σε προδιαβήτη και υποδηλώνουν αυξημένο
κίνδυνο εξέλιξης σε σακχαρώδη διαβήτη τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα αν συνυπάρχουν
παράγοντες όπως παχυσαρκία, καθιστικός τρόπος ζωής ή οικογενειακό ιστορικό.

Τιμές ≥ 6.5% είναι συμβατές με διάγνωση σακχαρώδους διαβήτη,
εφόσον επιβεβαιωθούν σε δεύτερη μέτρηση ή συνδυάζονται με τυπικά συμπτώματα
υπεργλυκαιμίας. Η αξιολόγηση γίνεται πάντα στο συνολικό κλινικό πλαίσιο.

Σημείωση:
Όταν χρειάζεται, η διάγνωση επιβεβαιώνεται
με δεύτερη μέτρηση
ή με συνδυασμό εργαστηριακών
και κλινικών ευρημάτων.

Τι να θυμάστε:
Οι τιμές της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης
δεν είναι «αριθμοί στο χαρτί»·
αντανακλούν πραγματικό βιολογικό φορτίο γλυκόζης
με σημασία για τη μακροχρόνια υγεία.

6

Πότε θεωρείται αυξημένη η HbA1c

Σύντομη απάντηση:
Η HbA1c θεωρείται αυξημένη όταν είναι ≥ 6.5%, τιμή συμβατή
με σακχαρώδη διαβήτη, εφόσον επιβεβαιωθεί ή συνδυάζεται
με τυπική κλινική εικόνα.
Τιμές 5.7–6.4% αντιστοιχούν σε προδιαβήτη
και υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης τα επόμενα χρόνια.

Όσο υψηλότερη είναι η τιμή, τόσο μεγαλύτερη είναι
η συνολική έκθεση του οργανισμού σε υπεργλυκαιμία
στον χρόνο. Αυτό δεν αφορά μόνο το «πόσο ανέβηκε» το σάκχαρο,
αλλά και πόσες ώρες παρέμεινε αυξημένο.

Η αξιολόγηση δεν βασίζεται σε έναν αριθμό απομονωμένα,
αλλά στη διαχρονική τάση και στη συσχέτιση
με το κλινικό πλαίσιο και τους παράγοντες κινδύνου.

Τι να θυμάστε:
Μικρές διαφορές (π.χ. 6.8% vs 7.2%) αποκτούν σημασία
όταν επιμένουν σε διαδοχικές μετρήσεις
και δεν αποτελούν τυχαία διακύμανση.

Κλινική ανάγνωση: Διαφορά μεταξύ 6.8% και 7.2% μπορεί να φαίνεται μικρή,
αλλά όταν επαναλαμβάνεται υποδηλώνει σταθερή επιβάρυνση.

7

Υψηλή HbA1c: τι δείχνει

Σύντομη απάντηση:
Υψηλή HbA1c σημαίνει συσσωρευμένη γλυκαιμική επιβάρυνση
και αυξημένο κίνδυνο χρόνιων επιπλοκών.

Η αυξημένη Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δεν αντικατοπτρίζει ένα μεμονωμένο επεισόδιο υπεργλυκαιμίας,
αλλά παρατεταμένη έκθεση του οργανισμού σε αυξημένο σάκχαρο
εβδομάδων ή μηνών, κάτι που έχει άμεση κλινική σημασία.

Τι να θυμάστε:
Η Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη λειτουργεί ως δείκτης «φορτίου» γλυκόζης στον χρόνο·
όσο μεγαλύτερο το φορτίο, τόσο αυξάνει ο κίνδυνος μικροαγγειακών
και μακροαγγειακών επιπλοκών.

8

Ερμηνεία HbA1c σε διαβήτη & στόχοι

Στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, η HbA1c χρησιμοποιείται για να αξιολογηθεί
αν η θεραπευτική προσέγγιση επιτυγχάνει τον επιθυμητό γλυκαιμικό στόχο.
Ο συχνότερος γενικός στόχος για πολλούς ενήλικες είναι <7.0%,
καθώς έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον κίνδυνο μικροαγγειακών επιπλοκών
χωρίς να αυξάνει υπερβολικά τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας.

Ωστόσο, ο στόχος HbA1c δεν είναι ίδιος για όλους.
Η σύγχρονη διαβητολογία βασίζεται στην εξατομίκευση,
λαμβάνοντας υπόψη ηλικία, διάρκεια νόσου, συννοσηρότητες,
κίνδυνο υπογλυκαιμίας και προσδόκιμο ζωής.

Πιο αυστηρός στόχος (<6.5%):
νεότερα άτομα, μικρή διάρκεια διαβήτη, απουσία σοβαρών υπογλυκαιμιών
και δυνατότητα στενής παρακολούθησης.
Χαλαρότερος στόχος (7.5–8.0% ή και υψηλότερος σε ειδικές περιπτώσεις):
ηλικιωμένοι ασθενείς, πολλαπλές συννοσηρότητες,
ιστορικό σοβαρών υπογλυκαιμιών ή περιορισμένο προσδόκιμο ζωής.

Κλινικό νόημα:
Δύο άτομα μπορεί να έχουν φυσιολογικό σάκχαρο νηστείας την ίδια ημέρα,
αλλά διαφορετική εικόνα μακροχρόνιας ρύθμισης,
αν το ένα είχε συχνές μεταγευματικές υπεργλυκαιμίες.

9

HbA1c και μέσηγλυκόζη (eAG)

Η eAG (estimated Average Glucose) είναι η
εκτιμώμενη μέση γλυκόζη αίματος που αντιστοιχεί σε μια συγκεκριμένη τιμή HbA1c.
Χρησιμοποιείται για να μεταφράσει την HbA1c σε αριθμούς
οικείους στον ασθενή, ώστε να μπορεί να συγκριθεί ευκολότερα
με τις καθημερινές μετρήσεις σακχάρου.

Ο υπολογισμός της eAG βασίζεται στη μελέτη ADAG και εκφράζει
τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων εβδομάδων,
όχι τις ακραίες τιμές ή τις διακυμάνσεις.

Τύπος ADAG:
eAG (mg/dL) ≈ 28.7 × HbA1c − 46.7

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες.

HbA1c (%)	eAG (mg/dL)
6.0	126
7.0	154
8.0	183

Για παράδειγμα, γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη 7.0% αντιστοιχεί σε eAG περίπου
154 mg/dL. Αυτό σημαίνει ότι, συνολικά,
το σάκχαρο κινήθηκε γύρω από αυτή την τιμή κατά μέσο όρο,
ακόμη κι αν υπήρχαν χαμηλότερες ή υψηλότερες μεμονωμένες μετρήσεις.

Η eAG βοηθά ιδιαίτερα στην επικοινωνία γιατρού–ασθενούς,
καθώς γεφυρώνει το «χάσμα» μεταξύ ενός ποσοστού (HbA1c)
και των καθημερινών τιμών σακχάρου που βλέπει ο ασθενής στο μετρητή.

Σημείωση: Η eAG είναι βοηθητικό εργαλείο κατανόησης.
Δεν αντικαθιστά την αυτομέτρηση ή τη συνεχή καταγραφή γλυκόζης,
οι οποίες είναι απαραίτητες για τον εντοπισμό υπογλυκαιμιών
και ημερήσιων διακυμάνσεων.

Κλινική διευκρίνιση: Δύο άτομα με ίδια γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικό «προφίλ» σακχάρου
(πολλές διακυμάνσεις vs σταθερές τιμές),
κάτι που η eAG από μόνη της δεν μπορεί να αποτυπώσει.

10

Παράγοντες που αλλοιώνουν την HbA1c

Ορισμένες καταστάσεις επηρεάζουν είτε τη διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων
είτε την ίδια τη μέθοδο μέτρησης της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης,
οδηγώντας σε ψευδώς χαμηλές ή ψευδώς υψηλές τιμές.
Η σωστή ερμηνεία απαιτεί πάντα συσχέτιση με το κλινικό ιστορικό.

Η HbA1c βασίζεται στο γεγονός ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια κυκλοφορούν
στο αίμα για περίπου 120 ημέρες.
Όταν αυτός ο κύκλος ζωής μεταβάλλεται,
η τιμή της μπορεί να μην αντανακλά με ακρίβεια
τον πραγματικό μέσο όρο γλυκόζης.

Αναιμίες:
στη σιδηροπενική αναιμία μπορεί να παρατηρηθούν
ψευδώς υψηλές τιμές,
ενώ στις αιμολυτικές αναιμίες συχνά προκύπτουν
ψευδώς χαμηλές τιμές γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης.
Αιμοσφαιρινοπάθειες (π.χ. θαλασσαιμία, δρεπανοκυτταρική):
αλλοιώνουν τόσο τη διάρκεια ζωής των ερυθρών
όσο και την αξιοπιστία ορισμένων μεθόδων μέτρησης.
Πρόσφατη αιμορραγία ή μετάγγιση αίματος:
η παρουσία «νεαρών» ή ξένων ερυθρών
μπορεί να δώσει παραπλανητικά χαμηλές τιμές
για αρκετές εβδομάδες.
Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια:
επηρεάζει την επιβίωση των ερυθρών
και συχνά συνδυάζεται με αναιμία,
καθιστώντας την η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη λιγότερο αξιόπιστη.

Επιπλέον, διαφορετικές αναλυτικές μέθοδοι
(HPLC, ανοσοδοκιμασίες) μπορεί να επηρεάζονται
σε διαφορετικό βαθμό από αιμοσφαιρινοπάθειες,
γι’ αυτό και είναι σημαντική η γνώση της
μεθόδου που χρησιμοποιεί το εργαστήριο.

Συχνό κλινικό λάθος:
Η ερμηνεία της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης
χωρίς να ελεγχθεί αν συνυπάρχει αναιμία
ή πρόσφατη μετάγγιση αίματος.

Τι να θυμάστε:
Ο δείκτης είναι αξιόπιστος μόνο όταν
η βιολογία των ερυθρών αιμοσφαιρίων
είναι φυσιολογική και το αποτέλεσμα
συμφωνεί με την κλινική εικόνα.

11

Πότε η HbA1c δεν είναι αξιόπιστη

Η HbA1c μπορεί να μην είναι αξιόπιστη όταν υπάρχουν καταστάσεις
που μεταβάλλουν την ανανέωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων
ή επηρεάζουν την ακρίβεια της εργαστηριακής μέτρησης.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η τιμή της HbA1c
ενδέχεται να μην αντανακλά τον πραγματικό μέσο όρο γλυκόζης.

Η μη αξιοπιστία της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης πρέπει να υποψιάζεται ιδιαίτερα
όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ της τιμής της,
των καθημερινών μετρήσεων σακχάρου
ή της κλινικής εικόνας του ασθενούς.

Τυπικά παραδείγματα καταστάσεων στις οποίες η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
μπορεί να είναι παραπλανητική περιλαμβάνουν:

Αναιμία (σιδηροπενική, αιμολυτική ή άλλης αιτιολογίας),
όπου η διάρκεια ζωής των ερυθρών μεταβάλλεται.
Πρόσφατη μετάγγιση αίματος,
καθώς τα ερυθρά του δότη αλλοιώνουν προσωρινά
τη συνολική εικόνα.
Κύηση,
όπου η αυξημένη ανανέωση ερυθρών
και οι ταχείες μεταβολές γλυκόζης
μειώνουν τη διαγνωστική αξία της HbA1c.
Χρόνια νεφρική νόσος,
ιδίως σε προχωρημένα στάδια ή σε αιμοκάθαρση.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη
δεν πρέπει να χρησιμοποιείται απομονωμένα
για διαγνωστικές ή θεραπευτικές αποφάσεις,
αλλά να συνεκτιμάται με άλλους δείκτες.

Συχνό κλινικό λάθος:
Η ερμηνεία της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης
χωρίς να λαμβάνονται υπόψη
αναιμία ή πρόσφατη μετάγγιση
μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένη διάγνωση
ή λανθασμένη τροποποίηση θεραπείας.

Τι να θυμάστε:
Ο δείκτης είναι ιδιαίτερα αξιόπιστος
μόνο όταν οι συνθήκες μέτρησης
και η βιολογία των ερυθρών αιμοσφαιρίων
είναι φυσιολογικές.

12

Εναλλακτικές εξετάσεις όταν χρειάζεται

Όταν η HbA1c δεν είναι αξιόπιστη ή δεν αντανακλά σωστά
τον πραγματικό γλυκαιμικό έλεγχο, μπορούν να χρησιμοποιηθούν
εναλλακτικοί δείκτες βραχυπρόθεσμου γλυκαιμικού ελέγχου.
Οι δείκτες αυτοί αποτυπώνουν τη γλυκόζη σε μικρότερο χρονικό παράθυρο
και είναι χρήσιμοι σε ειδικές κλινικές καταστάσεις.

Οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενες εξετάσεις είναι:

Φρουκτοζαμίνη:
Αντανακλά τον μέσο όρο γλυκόζης των τελευταίων
2–3 εβδομάδων, καθώς βασίζεται στη γλυκοζυλίωση
των πρωτεϊνών του ορού (κυρίως λευκωματίνη).
Είναι χρήσιμη όταν απαιτείται γρήγορη αξιολόγηση
μεταβολών στη ρύθμιση.
Γλυκοζυλιωμένη λευκωματίνη:
Παρέχει πιο στοχευμένη πληροφορία για τη
βραχυπρόθεσμη γλυκαιμική εικόνα
και είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε καταστάσεις
όπου γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη αλλοιώνεται από αναιμία ή αιμοσφαιρινοπάθειες.

Οι εξετάσεις αυτές δεν αντικαθιστούν τη γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη στη γενική παρακολούθηση,
αλλά λειτουργούν συμπληρωματικά όταν απαιτείται
ακριβέστερη εκτίμηση σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Πότε είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι:
Σε αναιμία, κύηση, χρόνια νεφρική νόσο,
πρόσφατη μετάγγιση αίματος ή όταν υπάρχει
ασυμφωνία μεταξύ μακροχρόνιων δεικτών
και της κλινικής εικόνας.

Τι να θυμάστε:
Οι βραχυπρόθεσμοι δείκτες (π.χ. φρουκτοζαμίνη,
γλυκοζυλιωμένη λευκωματίνη) δεν επηρεάζονται
από τη διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων,
αλλά μπορεί να αλλοιωθούν σε σοβαρή
υπολευκωματιναιμία.

13

Πώς γίνεται η εξέταση HbA1c

Η HbA1c μετριέται σε φλεβικό αίμα,
συνήθως σε σωληνάριο EDTA.
Η δειγματοληψία γίνεται με απλή αιμοληψία
και δεν απαιτείται ειδικός χειρισμός του ασθενούς
κατά τη διάρκεια της λήψης.

Η ανάλυση πραγματοποιείται σε πιστοποιημένο
μικροβιολογικό εργαστήριο
με σύγχρονες και τυποποιημένες μεθόδους,
όπως HPLC ή αξιόπιστες ανοσολογικές τεχνικές,
οι οποίες είναι εναρμονισμένες με τα διεθνή πρότυπα
NGSP και IFCC.

Η τυποποίηση αυτή είναι κρίσιμη, καθώς εξασφαλίζει
ότι τα αποτελέσματα της εξέτασης είναι
συγκρίσιμα στον χρόνο
και μεταξύ διαφορετικών εργαστηρίων,
εφόσον χρησιμοποιούνται πιστοποιημένες μέθοδοι.

Ο χρόνος απάντησης της εξέτασης
είναι συνήθως την ίδια ή την επόμενη εργάσιμη ημέρα,
γεγονός που επιτρέπει γρήγορη κλινική αξιολόγηση
και λήψη αποφάσεων.

Ποιοτικός έλεγχος:
Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είναι αξιόπιστη μόνο όταν
μετριέται με πιστοποιημένες μεθόδους
και συμμετοχή του εργαστηρίου
σε προγράμματα εσωτερικού και εξωτερικού ποιοτικού ελέγχου.

Τι να θυμάστε:
Για σωστή σύγκριση των τιμών στον χρόνο,
είναι προτιμότερο ο έλεγχος
να γίνεται στο ίδιο εργαστήριο
και με την ίδια αναλυτική μέθοδο.

14

Χρειάζεται προετοιμασία;

Δεν απαιτείται νηστεία για τη μέτρηση της HbA1c.
Η εξέταση μπορεί να πραγματοποιηθεί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας,
ανεξάρτητα από το αν έχει προηγηθεί γεύμα,
καθώς δεν επηρεάζεται από πρόσφατη λήψη τροφής.

Παρότι η προετοιμασία είναι απλή, είναι σημαντικό
να ενημερωθεί το εργαστήριο
για καταστάσεις που μπορεί να επηρεάσουν την αξιοπιστία
ή την ερμηνεία του αποτελέσματος.

Ειδικότερα, πρέπει να αναφέρονται:

Αναιμία ή γνωστή αιματολογική διαταραχή.
Κύηση ή πρόσφατος τοκετός.
Πρόσφατη αιμορραγία ή μετάγγιση αίματος.
Χρόνια νεφρική νόσος ή αιμοκάθαρση.

Η σωστή πληροφόρηση επιτρέπει στον ιατρό ή τον μικροβιολόγο
να αξιολογήσει αν το αποτέλεσμα είναι αξιόπιστο
ή αν χρειάζεται συμπληρωματικός έλεγχος.

Τι δεν χρειάζεται:
Δεν απαιτείται διακοπή φαρμάκων,
ούτε αποφυγή γευμάτων ή ροφημάτων
πριν από την αιμοληψία για γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη

Πρακτική συμβουλή:
Για αξιόπιστη σύγκριση στον χρόνο,
καλό είναι να μετριέται
στο ίδιο εργαστήριο και υπό παρόμοιες συνθήκες.

Τι να θυμάστε:
Η απλότητα της προετοιμασίας δεν σημαίνει
ότι η ερμηνεία είναι πάντα απλή·
το κλινικό ιστορικό παραμένει καθοριστικό.

15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση HbA1c;

Όχι, η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη δεν επηρεάζεται από την πρόσφατη λήψη τροφής και μπορεί να μετρηθεί οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Κάθε πότε πρέπει να ελέγχεται η HbA1c;

Συνήθως κάθε 3 μήνες όταν η ρύθμιση δεν είναι ικανοποιητική και κάθε 6 μήνες όταν ο διαβήτης είναι σταθερός.

Τι σημαίνει HbA1c 6.0%;

Τιμή γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης 6.0% αντιστοιχεί σε προδιαβήτη και αυξημένο κίνδυνο εξέλιξης σε σακχαρώδη διαβήτη.

Μπορεί να είναι φυσιολογική η HbA1c αλλά υψηλό το σάκχαρο;

Ναι, σε πρόσφατη απορρύθμιση ή σε καταστάσεις που επηρεάζουν τη διάρκεια ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων.

Η HbA1c επηρεάζει τη θεραπεία μου;

Ναι, χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της γλυκαιμικής ρύθμισης και την προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής.

Πόσο αξιόπιστη είναι η HbA1c;

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είναι αξιόπιστη στις περισσότερες περιπτώσεις, αλλά μπορεί να επηρεαστεί από αναιμίες, αιμοσφαιρινοπάθειες ή πρόσφατες μεταγγίσεις.

16 Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης από ιατρό στο εργαστήριό μας.

Η αξιολόγηση πραγματοποιείται από εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό, με συνεκτίμηση του κλινικού ιστορικού, των συνοδών εργαστηριακών ευρημάτων και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε ασθενούς.

Μπορείτε να προγραμματίσετε την εξέταση HbA1c ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

📘 Κατάλογος Εξετάσεων 📅 Κλείστε Ραντεβού Τώρα

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30