aprovel-irbesartani-ypertasi-diavitiki-nefropatheia-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

APROVEL (Ιρβεσαρτάνη): Πλήρης Ιατρικός Οδηγός για Υπέρταση & Διαβητική Νεφροπάθεια

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Το APROVEL (ιρβεσαρτάνη) είναι φάρμακο της κατηγορίας των ανταγωνιστών υποδοχέων αγγειοτενσίνης ΙΙ (ARB), που χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση της αρτηριακής υπέρτασης και για τη νεφροπροστασία σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2. Δρα μειώνοντας την αρτηριακή πίεση και τη λευκωματουρία, με καλή ανεκτικότητα και χωρίς τον χαρακτηριστικό βήχα των αναστολέων ΜΕΑ.

1 Τι είναι το APROVEL

Το APROVEL είναι η εμπορική ονομασία της
ιρβεσαρτάνης, ενός αντιυπερτασικού φαρμάκου που ανήκει
στους ανταγωνιστές των υποδοχέων αγγειοτενσίνης ΙΙ
(Angiotensin II Receptor Blockers – ARBs).
Χρησιμοποιείται ευρέως για τη θεραπεία της
αρτηριακής υπέρτασης
και για την επιβράδυνση της εξέλιξης της διαβητικής νεφροπάθειας
σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2.

Η ιρβεσαρτάνη δρα στο
σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης–αλδοστερόνης (RAAS),
ένα βασικό ορμονικό σύστημα που ρυθμίζει
την αρτηριακή πίεση, τον όγκο υγρών
και τη νεφρική αιμάτωση.
Με τον εκλεκτικό αποκλεισμό των υποδοχέων AT1,
περιορίζεται η αγγειοσύσπαση
και η κατακράτηση νατρίου,
οδηγώντας σε σταθερή μείωση της πίεσης
και προστασία των νεφρών.

Σε αντίθεση με τους αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου (ΜΕΑ),
η ιρβεσαρτάνη δεν αυξάνει τη βραδυκινίνη
και επομένως δεν προκαλεί ξηρό βήχα,
μία ανεπιθύμητη ενέργεια που συχνά οδηγεί
σε διακοπή της θεραπείας.
Αυτό το χαρακτηριστικό
βελτιώνει σημαντικά τη συμμόρφωση των ασθενών
σε μακροχρόνια αγωγή.

Το APROVEL μπορεί να χορηγηθεί
ως μονοθεραπεία
ή σε συνδυασμό με άλλα αντιυπερτασικά,
ανάλογα με τις ανάγκες του ασθενούς.
Προορίζεται για
χρόνια, μακροχρόνια θεραπεία,
με στόχο όχι μόνο τη ρύθμιση των τιμών της πίεσης,
αλλά και τη μείωση του συνολικού καρδιαγγειακού
και νεφρικού κινδύνου
.

Στην καθημερινή κλινική πράξη,
η ιρβεσαρτάνη αποτελεί συχνά
θεραπεία πρώτης γραμμής
σε υπερτασικούς ασθενείς,
ιδίως όταν συνυπάρχει διαβήτης
ή αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος,
λόγω του ευνοϊκού συνδυασμού
αποτελεσματικότητας και ασφάλειας.

2 Πώς δρα η ιρβεσαρτάνη – Μηχανισμός δράσης (RAAS)

Η ιρβεσαρτάνη δρα αναστέλλοντας εκλεκτικά τους υποδοχείς AT1 της αγγειοτενσίνης ΙΙ. Η αγγειοτενσίνη ΙΙ είναι μία από τις ισχυρότερες αγγειοσυσπαστικές ουσίες του οργανισμού και παίζει κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης.

Με τον αποκλεισμό των υποδοχέων AT1:

  • προκαλείται αγγειοδιαστολή,
  • μειώνεται η έκκριση αλδοστερόνης,
  • περιορίζεται η κατακράτηση νατρίου και ύδατος,
  • μειώνεται η ενδοσπειραματική πίεση στα νεφρά.

Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή και σταθερή μείωση της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης, καθώς και η νεφροπροστατευτική δράση, ιδιαίτερα σημαντική στους διαβητικούς ασθενείς.

3 Σε ποιους ασθενείς ενδείκνυται

Το APROVEL ενδείκνυται σε ενήλικες ασθενείς με:

  • Πρωτοπαθή αρτηριακή υπέρταση, ανεξαρτήτως ηλικίας,
  • Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 με υπέρταση,
  • Διαβητική νεφροπάθεια με λευκωματουρία.

Η ιρβεσαρτάνη αποτελεί ιδιαίτερα κατάλληλη επιλογή
σε ασθενείς με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο,
καθώς η αποτελεσματική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης
συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου
αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου,
στεφανιαίας νόσου και καρδιακής ανεπάρκειας.

Ιδιαίτερα ωφελούνται ασθενείς
που δεν ανέχονται αναστολείς του μετατρεπτικού ενζύμου (ΜΕΑ),
λόγω εμφάνισης ξηρού βήχα
ή άλλων ανεπιθύμητων ενεργειών.
Σε αυτές τις περιπτώσεις,
το APROVEL προσφέρει ισοδύναμη αντιυπερτασική αποτελεσματικότητα
χωρίς τη σχετιζόμενη με τη βραδυκινίνη συμπτωματολογία.

Στους διαβητικούς ασθενείς,
η ένδειξη του APROVEL αποκτά επιπλέον σημασία,
καθώς η δράση του στο
σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης–αλδοστερόνης
συμβάλλει όχι μόνο στη ρύθμιση της πίεσης,
αλλά και στη νεφροπροστασία,
μέσω της μείωσης της ενδοσπειραματικής πίεσης
και της λευκωματουρίας.

Στην κλινική πράξη,
το APROVEL χρησιμοποιείται συχνά
ως θεραπεία πρώτης γραμμής
σε υπερτασικούς διαβητικούς ασθενείς,
ακόμη και σε πρώιμα στάδια νεφρικής προσβολής,
με στόχο την επιβράδυνση της εξέλιξης
της χρόνιας νεφρικής νόσου.

Η επιλογή του φαρμάκου
πρέπει πάντοτε να βασίζεται
σε εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση,
λαμβάνοντας υπόψη το συνολικό προφίλ κινδύνου,
τις συννοσηρότητες και τη συνολική φαρμακευτική αγωγή.

4 Πότε δεν πρέπει να χρησιμοποιείται (Αντενδείξεις)

Το APROVEL δεν πρέπει να χρησιμοποιείται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

  • Κύηση (ιδίως 2ο και 3ο τρίμηνο),
  • Σοβαρή υπερκαλιαιμία,
  • Στένωση νεφρικής αρτηρίας και στα δύο νεφρά,
  • Συνδυασμός με αναστολείς ΜΕΑ ή αλισκιρένη σε διαβητικούς (διπλός αποκλεισμός RAAS).

Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται εναλλακτική φαρμακευτική προσέγγιση.

Οι αντενδείξεις του APROVEL σχετίζονται κυρίως
με τον μηχανισμό δράσης του στο
σύστημα ρενίνης–αγγειοτενσίνης–αλδοστερόνης (RAAS)
και τον πιθανό κίνδυνο για το έμβρυο, τη νεφρική λειτουργία
ή την εμφάνιση ηλεκτρολυτικών διαταραχών.

Κύηση:
Η χρήση της ιρβεσαρτάνης κατά την εγκυμοσύνη,
ιδίως στο 2ο και 3ο τρίμηνο,
μπορεί να προκαλέσει σοβαρές εμβρυϊκές επιπλοκές,
όπως ολιγοϋδράμνιο, νεφρική ανεπάρκεια και υποπλασία κρανίου.
Για τον λόγο αυτό,
τα φάρμακα που δρουν στο RAAS
αντενδείκνυνται απολύτως στην κύηση.

Υπερκαλιαιμία:
Σε ασθενείς με ήδη αυξημένα επίπεδα καλίου,
η χορήγηση APROVEL μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση,
ιδίως όταν συνυπάρχει χρόνια νεφρική νόσος
ή συγχορήγηση καλιοσυντηρητικών φαρμάκων.
Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται
εναλλακτική αντιυπερτασική αγωγή.

Στένωση νεφρικής αρτηρίας:
Σε αμφοτερόπλευρη στένωση
ή σε στένωση νεφρικής αρτηρίας σε μονήρη λειτουργούντα νεφρό,
ο αποκλεισμός του RAAS
μπορεί να οδηγήσει σε απότομη μείωση
της σπειραματικής διήθησης
και σε οξεία επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας.

Διπλός αποκλεισμός του RAAS:
Ο συνδυασμός με αναστολείς ΜΕΑ ή αλισκιρένη,
ιδίως σε διαβητικούς ασθενείς,
έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο
υπερκαλιαιμίας, υπότασης και νεφρικής ανεπάρκειας
χωρίς αποδεδειγμένο πρόσθετο κλινικό όφελος
και για τον λόγο αυτό δεν συνιστάται.

Σε περιπτώσεις αμφιβολίας,
η επιλογή ή μη του APROVEL
πρέπει να βασίζεται σε
εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση
και σε εργαστηριακό έλεγχο
πριν από την έναρξη της θεραπείας.

5 Δοσολογία και τρόπος λήψης

Η συνήθης αρχική δόση του APROVEL είναι
150 mg άπαξ ημερησίως.
Εφόσον η αρτηριακή πίεση δεν ρυθμίζεται επαρκώς
μετά από κατάλληλο χρονικό διάστημα,
η δόση μπορεί να αυξηθεί στα
300 mg άπαξ ημερησίως,
που αποτελεί και τη μέγιστη συνιστώμενη ημερήσια δόση.

Η τιτλοποίηση της δόσης πρέπει να γίνεται
σταδιακά και με βάση:

  • τις τιμές αρτηριακής πίεσης,
  • την κλινική ανοχή του ασθενούς,
  • την παρουσία συννοσηροτήτων (π.χ. διαβήτης, χρόνια νεφρική νόσος).

Η λήψη του φαρμάκου μπορεί να γίνει
ανεξάρτητα από τα γεύματα,
κατά προτίμηση την ίδια ώρα κάθε ημέρα,
ώστε να διατηρούνται
σταθερά επίπεδα ιρβεσαρτάνης στο αίμα
και να εξασφαλίζεται πλήρης 24ωρη κάλυψη.

Σε ειδικές κατηγορίες ασθενών:

  • Ηλικιωμένοι: συνήθως δεν απαιτείται προσαρμογή της αρχικής δόσης,
  • Διαβητικοί: συχνά απαιτείται δόση 300 mg για βέλτιστη νεφροπροστασία,
  • Ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο: η δόση εξατομικεύεται με στενή παρακολούθηση.

Κατά την έναρξη της θεραπείας,
ιδιαίτερα σε ασθενείς με αφυδάτωση
ή υπό αγωγή με διουρητικά,
συνιστάται προσοχή για την αποφυγή
συμπτωματικής υπότασης.

Η καλή συμμόρφωση στη δοσολογία
και η αποφυγή ακανόνιστης λήψης
είναι καθοριστικές για τη
μακροχρόνια αποτελεσματικότητα και ασφάλεια
της θεραπείας με APROVEL.


6

Πότε αρχίζει να δρα και πόσο διαρκεί το αποτέλεσμα

Η αντιυπερτασική δράση της ιρβεσαρτάνης αρχίζει συνήθως μέσα στις πρώτες
3–6 ώρες μετά τη λήψη της πρώτης δόσης.
Ωστόσο, το μέγιστο και σταθερό θεραπευτικό αποτέλεσμα
δεν είναι άμεσο και εγκαθίσταται προοδευτικά μετά από
2–4 εβδομάδες συνεχούς καθημερινής χορήγησης.

Η σταδιακή αυτή εγκατάσταση της δράσης είναι αναμενόμενη
και σχετίζεται με τη ρύθμιση του
συστήματος ρενίνης–αγγειοτενσίνης–αλδοστερόνης (RAAS)
και τη μείωση της αγγειοσύσπασης και της ενδοσπειραματικής πίεσης.
Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει να αξιολογείται η αποτελεσματικότητα
του APROVEL μόνο τις πρώτες ημέρες της θεραπείας.

Το APROVEL χαρακτηρίζεται από 24ωρη διάρκεια δράσης,
εξασφαλίζοντας σταθερό έλεγχο της αρτηριακής πίεσης
καθ’ όλη τη διάρκεια του ημερονυκτίου
με μία μόνο ημερήσια δόση.
Αυτό μειώνει τις διακυμάνσεις της πίεσης
και περιορίζει το φαινόμενο της πρωινής αιχμής
(morning surge), που σχετίζεται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Η πλήρης 24ωρη κάλυψη συμβάλλει:

  • σε καλύτερο έλεγχο της νυχτερινής αρτηριακής πίεσης,
  • σε μειωμένο κίνδυνο αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου,
  • σε βελτιωμένη συμμόρφωση λόγω απλής δοσολογίας.

Σε περίπτωση που μετά από 3–4 εβδομάδες
η αρτηριακή πίεση δεν έχει ρυθμιστεί επαρκώς,
η θεραπεία μπορεί να τιτλοποιηθεί
(αύξηση δόσης ή προσθήκη δεύτερου φαρμάκου),
πάντα με βάση την ιατρική εκτίμηση
και όχι την πρόωρη διακοπή της αγωγής.


7

APROVEL και ρύθμιση αρτηριακής πίεσης

Το APROVEL (ιρβεσαρτάνη) μειώνει αποτελεσματικά τόσο τη
συστολική όσο και τη διαστολική αρτηριακή πίεση,
παρέχοντας σταθερό 24ωρο αντιυπερτασικό αποτέλεσμα με μία μόνο ημερήσια δόση.
Η δράση του είναι προοδευτική και όχι απότομη, γεγονός που μειώνει τον
κίνδυνο συμπτωματικής υπότασης.

Η αντιυπερτασική αποτελεσματικότητα της ιρβεσαρτάνης:

  • διατηρείται καθ’ όλη τη διάρκεια του 24ώρου,
  • εμφανίζει μικρές διακυμάνσεις μεταξύ δόσεων,
  • βελτιώνει τη συμμόρφωση στη χρόνια θεραπεία.

Σε ασθενείς με ήπια έως μέτρια υπέρταση,
η ιρβεσαρτάνη μπορεί να επιτύχει ικανοποιητική ρύθμιση
ως μονοθεραπεία.
Σε πιο ανθεκτικές περιπτώσεις,
αποτελεί αξιόπιστη βάση για συνδυαστική αγωγή,
χωρίς να αυξάνει σημαντικά τις ανεπιθύμητες ενέργειες.

Η σωστή και σταθερή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης
συνδέεται άμεσα με μείωση του κινδύνου
για αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο,
έμφραγμα του μυοκαρδίου και καρδιακή ανεπάρκεια.

Κλινική πράξη:
Η ιρβεσαρτάνη παρουσιάζει ιδιαίτερο πλεονέκτημα στη σταθερότητα του 24ώρου,
καθώς περιορίζει το φαινόμενο morning surge της αρτηριακής πίεσης,
το οποίο συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου.

Σε καθημερινή κλινική πρακτική,
το APROVEL προτιμάται σε ασθενείς με
μεταβλητές τιμές πίεσης μέσα στην ημέρα,
καθώς προσφέρει ομαλή και προβλέψιμη δράση
χωρίς απότομες πτώσεις.

Η καλή 24ωρη κάλυψη επιτρέπει:

  • καλύτερο έλεγχο νυχτερινής υπέρτασης,
  • μείωση καρδιαγγειακών συμβαμάτων υψηλού κινδύνου,
  • βελτιωμένη ποιότητα ζωής λόγω λιγότερων συμπτωμάτων.

Αυτός είναι και ο λόγος που η ιρβεσαρτάνη
χρησιμοποιείται συχνά ως βασικό φάρμακο
σε ασθενείς με πολλαπλούς καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου.


8

APROVEL και διαβητική νεφροπάθεια

Η ιρβεσαρτάνη έχει τεκμηριωμένη νεφροπροστατευτική δράση
σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και υπέρταση,
ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει λευκωματουρία.
Η δράση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

Σε επίπεδο νεφρού, το APROVEL:

  • μειώνει την ενδοσπειραματική πίεση,
  • περιορίζει τη διαρροή λευκώματος στα ούρα,
  • επιβραδύνει την εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου.

Κλινικά, αυτό μεταφράζεται σε:

  • καθυστέρηση της επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας,
  • μείωση του κινδύνου τελικού σταδίου νεφρικής ανεπάρκειας,
  • καλύτερη μακροχρόνια πρόγνωση των διαβητικών ασθενών.

Για τον λόγο αυτό, το APROVEL θεωρείται
θεραπεία εκλογής σε υπερτασικούς διαβητικούς
με ενδείξεις νεφρικής προσβολής.

Τι να θυμάστε:
Η μείωση της λευκωματουρίας είναι ανεξάρτητος δείκτης
νεφροπροστασίας και όχι απλώς αποτέλεσμα πτώσης της πίεσης.

Η ιρβεσαρτάνη δρα στο επίπεδο του σπειράματος,
μειώνοντας την πίεση στο προσαγωγό και απαγωγό αρτηρίδιο,
γεγονός που περιορίζει τη μηχανική καταπόνηση των νεφρών.

Σε διαβητικούς ασθενείς,
η δράση αυτή είναι κρίσιμη,
καθώς η χρόνια υπεργλυκαιμία
επιταχύνει τη σπειραματική βλάβη.

Κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η ιρβεσαρτάνη:

  • μειώνει τη μικρολευκωματουρία,
  • επιβραδύνει τη μετάβαση σε μακρολευκωματουρία,
  • καθυστερεί την ανάγκη υποκατάστασης νεφρικής λειτουργίας.

Αυτός είναι ο λόγος που σε διαβητικούς με υπέρταση,
το APROVEL θεωρείται θεραπεία πρώτης γραμμής,
ακόμη και όταν η αρτηριακή πίεση δεν είναι ιδιαίτερα αυξημένη.

Για διαβητικούς ασθενείς:
Η υπέρταση και η λευκωματουρία επιταχύνουν τη μικροαγγειακή βλάβη
και αποτελούν βασικούς προγνωστικούς δείκτες εξέλιξης της διαβητικής νεφροπάθειας.

Στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2,
η ενεργοποίηση του συστήματος RAAS είναι εντονότερη,
με αποτέλεσμα αυξημένη ενδοσπειραματική πίεση
και σταδιακή απώλεια νεφρικών μονάδων.
Η ιρβεσαρτάνη δρα στοχευμένα σε αυτόν τον μηχανισμό,
προσφέροντας νεφροπροστασία πέρα από τη μείωση της πίεσης.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η μείωση της λευκωματουρίας,
η οποία αποτελεί ανεξάρτητο θεραπευτικό στόχο στους διαβητικούς.
Ακόμη και μικρή μείωση των επιπέδων λευκώματος στα ούρα
συνδέεται με βραδύτερη εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου
και χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Για τον λόγο αυτό,
το APROVEL χρησιμοποιείται συχνά
σε διαβητικούς ασθενείς με πρώιμα σημεία νεφρικής βλάβης,
ακόμη και όταν οι τιμές αρτηριακής πίεσης
βρίσκονται οριακά πάνω από τους στόχους.


9

Συνδυασμοί με άλλα αντιυπερτασικά

Όταν η μονοθεραπεία δεν επαρκεί,
το APROVEL μπορεί να συνδυαστεί με άλλα αντιυπερτασικά,
με στόχο καλύτερη ρύθμιση της πίεσης
χωρίς σημαντική αύξηση ανεπιθύμητων ενεργειών.

Συνηθέστεροι και ασφαλείς συνδυασμοί:

  • Θειαζιδικά διουρητικά (π.χ. υδροχλωροθειαζίδη),
  • Ανταγωνιστές διαύλων ασβεστίου,
  • άλλες κατηγορίες με συμπληρωματικό μηχανισμό δράσης.

Ο συνδυασμός με αναστολείς ΜΕΑ ή αλισκιρένη
δεν συνιστάται,
ιδιαίτερα σε διαβητικούς ασθενείς,
λόγω αυξημένου κινδύνου
υπερκαλιαιμίας και επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας.


10

Ανεπιθύμητες ενέργειες & ασφάλεια

Το APROVEL χαρακτηρίζεται από
καλό προφίλ ασφάλειας
και γενικά καλή ανεκτικότητα,
ακόμη και σε μακροχρόνια χορήγηση.
Οι περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες
είναι ήπιες και παροδικές.

Συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες:

  • ζάλη, ιδιαίτερα στην έναρξη της θεραπείας,
  • ήπια υπόταση,
  • κόπωση.

Σπανιότερα μπορεί να παρατηρηθούν:

  • υπερκαλιαιμία,
  • αύξηση κρεατινίνης (συνήθως ήπια και αναστρέψιμη),
  • αλλεργικές αντιδράσεις.

Η τακτική ιατρική παρακολούθηση
και ο περιοδικός εργαστηριακός έλεγχος
εξασφαλίζουν την ασφαλή και αποτελεσματική
χρήση του φαρμάκου.

Συχνό κλινικό λάθος:
Η άσκοπη διακοπή του φαρμάκου λόγω ήπιας αύξησης κρεατινίνης.

Η αρχική άνοδος της κρεατινίνης
συχνά παρερμηνεύεται ως «επιδείνωση νεφρικής λειτουργίας»,
ενώ στην πραγματικότητα αντανακλά
τη μείωση της ενδοσπειραματικής πίεσης.

Εφόσον:

  • η αύξηση είναι ήπια,
  • δεν συνοδεύεται από συμπτώματα,
  • σταθεροποιείται στους επόμενους ελέγχους,

η αγωγή δεν πρέπει να διακόπτεται,
αλλά να συνεχίζεται με παρακολούθηση.


11

Κάλιο, κρεατινίνη & νεφρική λειτουργία

Η χρήση του APROVEL (ιρβεσαρτάνη) μπορεί να επηρεάσει
ορισμένους εργαστηριακούς δείκτες,
κυρίως το κάλιο και την κρεατινίνη,
ιδιαίτερα σε ασθενείς με προϋπάρχουσα νεφρική νόσο.
Οι μεταβολές αυτές είναι συνήθως αναμενόμενες και ελεγχόμενες.

Συγκεκριμένα:

  • το κάλιο μπορεί να αυξηθεί ήπια λόγω μειωμένης αλδοστερόνης,
  • η κρεατινίνη μπορεί να εμφανίσει μικρή άνοδο στην αρχή της θεραπείας.

Μια ήπια αύξηση της κρεατινίνης
(έως ~30% από τις αρχικές τιμές)
δεν θεωρείται παθολογική
και αντανακλά τη μείωση της ενδοσπειραματικής πίεσης,
δηλαδή τον ίδιο τον νεφροπροστατευτικό μηχανισμό του φαρμάκου.

Απαιτείται τακτικός εργαστηριακός έλεγχος
ιδιαίτερα σε:

  • ηλικιωμένους ασθενείς,
  • διαβητικούς,
  • ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο,
  • συνδυασμό με διουρητικά ή συμπληρώματα καλίου.

Σημαντική ή ταχεία αύξηση καλίου ή κρεατινίνης
απαιτεί επανεκτίμηση της αγωγής από ιατρό.

Για τον ασθενή, είναι σημαντικό να γνωρίζει ότι:

  • ένα κάλιο έως ~5,3 mEq/L συχνά είναι αποδεκτό,
  • μικρές διακυμάνσεις της κρεατινίνης είναι αναμενόμενες,
  • η απότομη και συνεχής άνοδος χρειάζεται άμεσο έλεγχο.

Η σωστή ερμηνεία των εξετάσεων
πρέπει να γίνεται πάντα σε συνδυασμό
με την κλινική εικόνα και το ιστορικό του ασθενούς
και όχι απομονωμένα.

Στους διαβητικούς ασθενείς,
η παρακολούθηση του καλίου και της κρεατινίνης
είναι ιδιαίτερα σημαντική,
καθώς συνυπάρχουν συχνά παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο διαταραχών,
όπως χρόνια νεφρική νόσος και πολυφαρμακία.

Στην πράξη:

  • μια ήπια αύξηση καλίου είναι συχνή και συνήθως διαχειρίσιμη,
  • σταθερή κρεατινίνη μετά την έναρξη υποδηλώνει σωστή προσαρμογή,
  • απότομες μεταβολές απαιτούν έλεγχο αφυδάτωσης ή συγχορηγούμενων φαρμάκων.

Η σωστή ερμηνεία των εξετάσεων
προλαμβάνει άσκοπες διακοπές θεραπείας
και επιτρέπει τη διατήρηση της νεφροπροστατευτικής αγωγής.


12

Αλληλεπιδράσεις φαρμάκων

Το APROVEL παρουσιάζει σχετικά λίγες κλινικά σημαντικές αλληλεπιδράσεις,
ωστόσο ορισμένοι συνδυασμοί απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή.

Συνδυασμοί που χρειάζονται έλεγχο:

  • Συμπληρώματα καλίου ή καλιοσυντηρητικά διουρητικά → κίνδυνος υπερκαλιαιμίας,
  • Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ) → πιθανή επιδείνωση νεφρικής λειτουργίας,
  • Διπλός αποκλεισμός RAAS (ACE-i ή αλισκιρένη) → αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών.

Ο συνδυασμός με άλλα αντιυπερτασικά
(π.χ. ανταγωνιστές ασβεστίου, θειαζίδες)
θεωρείται γενικά ασφαλής και αποτελεσματικός,
εφόσον γίνεται υπό ιατρική παρακολούθηση.


13

Χρήση σε ειδικούς πληθυσμούς

Το APROVEL μπορεί να χρησιμοποιηθεί
σε ευρύ φάσμα ασθενών,
με ορισμένες ειδικές επισημάνσεις.

  • Ηλικιωμένοι: συνήθως δεν απαιτείται προσαρμογή δόσης,
  • Χρόνια νεφρική νόσος: απαιτείται στενότερη παρακολούθηση,
  • Διαβητικοί: ιδιαίτερα ωφέλιμο λόγω νεφροπροστασίας.

Το APROVEL αντενδείκνυται στην κύηση,
καθώς τα φάρμακα που δρουν στο RAAS
μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές εμβρυϊκές επιπλοκές.
Η χρήση κατά τη γαλουχία
δεν συνιστάται χωρίς ιατρική εκτίμηση.

Για τους διαβητικούς ασθενείς,
η θεραπεία με APROVEL είναι μακροχρόνια
και στοχεύει όχι μόνο στη ρύθμιση της πίεσης,
αλλά και στη μείωση των επιπλοκών
σε νεφρούς, καρδιά και αγγεία.

Η σταθερή λήψη του φαρμάκου,
σε συνδυασμό με καλή γλυκαιμική ρύθμιση,
μειώνει τον συνολικό μικροαγγειακό και μακροαγγειακό κίνδυνο.
Η απλότητα της δοσολογίας (1 φορά/ημέρα)
συμβάλλει σημαντικά στη συμμόρφωση,
ιδιαίτερα σε ασθενείς με πολλαπλές θεραπείες.


14

Συχνά λάθη στη χρήση του APROVEL

Παρά τη γενικά καλή ανεκτικότητα,
ορισμένα συχνά λάθη
μπορούν να μειώσουν την αποτελεσματικότητα
ή να αυξήσουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

  • διακοπή της αγωγής μόλις «πέσει» η πίεση,
  • παράλειψη τακτικού ελέγχου καλίου και κρεατινίνης,
  • συνδυασμός με συμπληρώματα καλίου χωρίς ιατρική οδηγία,
  • ακανόνιστη λήψη σε διαφορετικές ώρες.

Η σωστή ενημέρωση του ασθενούς
και η συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό
είναι καθοριστικές για
ασφαλή και αποτελεσματική μακροχρόνια θεραπεία.


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πόσο γρήγορα ρίχνει την πίεση το APROVEL;

Η μείωση της αρτηριακής πίεσης ξεκινά μέσα σε λίγες ώρες, με πλήρη σταθεροποίηση μετά από 2–4 εβδομάδες.

Μπορώ να το πάρω για πολλά χρόνια;

Ναι, το APROVEL προορίζεται για μακροχρόνια χρήση με τακτική ιατρική και εργαστηριακή παρακολούθηση.

Προκαλεί βήχα όπως άλλα αντιυπερτασικά;

Όχι, η ιρβεσαρτάνη δεν αυξάνει τη βραδυκινίνη και δεν προκαλεί ξηρό βήχα.

Πρέπει να ελέγχω συχνά το κάλιο και την κρεατινίνη;

Ναι, ειδικά στην έναρξη της θεραπείας ή αν υπάρχει διαβήτης ή χρόνια νεφρική νόσος.

Μπορώ να το διακόψω αν ρυθμιστεί η πίεση;

Όχι, η διακοπή πρέπει να γίνεται μόνο μετά από οδηγία ιατρού, ακόμη και αν οι τιμές είναι φυσιολογικές.

Μπορεί το APROVEL να προστατεύσει τα νεφρά ακόμα κι αν η πίεση είναι φυσιολογική;

Ναι, σε διαβητικούς ασθενείς με λευκωματουρία η ιρβεσαρτάνη προσφέρει νεφροπροστασία
μέσω μείωσης της ενδοσπειραματικής πίεσης, ακόμη και πέρα από τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.


16

Κλείστε Ραντεβού


Ερμηνεία εργαστηριακών αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

European Society of Hypertension – Clinical Practice Guidelines
https://www.eshonline.org

Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) – Clinical Practice Guideline
https://kdigo.org/guidelines/

American Diabetes Association – Standards of Medical Care in Diabetes
https://diabetesjournals.org/care

European Society of Cardiology (ESC) – Arterial Hypertension Guidelines
https://www.escardio.org/Guidelines
Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Lasix.jpg

Lasix (Φουροσεμίδη): Πλήρης Οδηγός Χρήσης, Δοσολογία, Παρενέργειες & Εξετάσεις

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Το Lasix (φουροσεμίδη) είναι ισχυρό διουρητικό αγκύλης
για την αντιμετώπιση οιδημάτων και κατακράτησης υγρών
σε καρδιακή ανεπάρκεια, νεφρικές και ηπατικές παθήσεις.
Απαιτεί προσεκτική δοσολογία και τακτική παρακολούθηση ηλεκτρολυτών.


1

Τι είναι και πώς δρα το Lasix (Φουροσεμίδη)

Σύντομη απάντηση: Το Lasix (φουροσεμίδη) είναι ισχυρό διουρητικό αγκύλης που αυξάνει την αποβολή νερού και αλάτων μέσω των νεφρών, μειώνοντας οιδήματα και κατακράτηση υγρών.

Τι να θυμάστε: Δρα στο ανιόν σκέλος της αγκύλης του Henle, αναστέλλοντας την επαναρρόφηση νατρίου, καλίου και χλωρίου.

Η φουροσεμίδη αυξάνει τη διούρηση και μειώνει τα οιδήματα που σχετίζονται με
καρδιακή ανεπάρκεια, ηπατικές ή νεφρικές παθήσεις.
Η μείωση του ενδαγγειακού όγκου συμβάλλει και στη μείωση της αρτηριακής πίεσης,
ιδίως όταν υπάρχει κατακράτηση υγρών.

  • Έναρξη δράσης από το στόμα: 30–60 λεπτά
  • Διάρκεια δράσης: 4–6 ώρες
  • Ενδοφλέβια χορήγηση: δράση εντός 5 λεπτών

Η αυξημένη αποβολή υγρών συνοδεύεται συχνά από απώλεια
καλίου και μαγνησίου, γεγονός που καθιστά
απαραίτητη την τακτική εργαστηριακή παρακολούθηση.

Σημαντική προειδοποίηση:
Η ισχυρή διουρητική δράση μπορεί να προκαλέσει
υπόταση, αφυδάτωση ή ηλεκτρολυτικές διαταραχές
αν δεν υπάρχει ιατρική καθοδήγηση.


2

Πότε χρησιμοποιείται το Lasix

Το Lasix χρησιμοποιείται όταν υπάρχει
κατακράτηση υγρών ή ανάγκη ταχείας αποσυμφόρησης του οργανισμού.
Δεν αποτελεί φάρμακο ρουτίνας για ήπιο οίδημα ή απλή υπέρταση.

Κύριες ενδείξεις

  • Καρδιακή ανεπάρκεια: μείωση πνευμονικού και περιφερικού οιδήματος.
  • Κίρρωση ήπατος: αντιμετώπιση ασκίτη, συνήθως σε συνδυασμό με σπιρονολακτόνη.
  • Νεφρωσικό σύνδρομο: έλεγχος κατακράτησης λόγω απώλειας πρωτεϊνών.
  • Οξεία ή χρόνια νεφρική ανεπάρκεια: πρόκληση διούρησης υπό στενή παρακολούθηση.
  • Υπέρταση: μόνο ως συμπληρωματική αγωγή όταν συνυπάρχουν οιδήματα.

Άλλες χρήσεις (κατ’ ένδειξη)

  • Οξύ πνευμονικό οίδημα σε νοσοκομειακό περιβάλλον.
  • Υπερασβεστιαιμία για ενίσχυση αποβολής ασβεστίου.
  • Επιλεγμένες δηλητηριάσεις για αύξηση διούρησης.
Κλινική διευκρίνιση:
Η απώλεια βάρους με Lasix αφορά υγρά, όχι λίπος.
Δεν ενδείκνυται για χρήση αδυνατίσματος.


3

Δοσολογία & Τρόπος Λήψης

Η δοσολογία του Lasix είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από
την πάθηση, τη νεφρική λειτουργία και την κλινική ανταπόκριση.
Η ρύθμιση γίνεται αποκλειστικά από ιατρό.

Ενδεικτικές δόσεις ενηλίκων

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατάστασηΑρχική δόσηΣυνήθη όριαΣχόλιο
Καρδιακή ανεπάρκεια20–40 mg το πρωί20–120 mg/ημέραΡύθμιση βάσει βάρους & διούρησης
Κίρρωση / Ασκίτης20–40 mg/ημέραέως 160 mg/ημέραΣυχνά με σπιρονολακτόνη
Νεφρική δυσλειτουργία40–80 mgέως 200 mg (υπό επίβλεψη)Απαραίτητος έλεγχος ηλεκτρολυτών
Υπέρταση20–40 mgΜόνο σε συνδυασμόΌχι μονοθεραπεία

Οδηγίες χορήγησης

  • Λαμβάνεται πρωινές ώρες.
  • Δεύτερη δόση μόνο νωρίς το απόγευμα.
  • Αποφύγετε τη λήψη πριν τον ύπνο.
  • Μην τροποποιείτε δόση χωρίς ιατρική οδηγία.
Πρακτική συμβουλή:
Καθημερινή ζύγιση. Απότομη πτώση βάρους μπορεί να υποδηλώνει
υπερβολική διούρηση.


4

Συχνές Ανεπιθύμητες Ενέργειες

Το Lasix (φουροσεμίδη) είναι αποτελεσματικό αλλά μπορεί να προκαλέσει
ηλεκτρολυτικές διαταραχές και αφυδάτωση,
ιδίως σε υψηλές δόσεις ή παρατεταμένη χρήση.

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες

  • Υποκαλιαιμία: μυϊκή αδυναμία, κράμπες, αρρυθμίες.
  • Υπονατριαιμία: ζάλη, σύγχυση, πονοκέφαλος, ναυτία.
  • Αφυδάτωση: ξηροστομία, χαμηλή αρτηριακή πίεση, λιποθυμική τάση.
  • Υπόταση: συχνότερη σε ηλικιωμένους ή σε συνδυασμό με αντιυπερτασικά.
  • Αύξηση κρεατινίνης ή ουρίας: ένδειξη υπερβολικής διούρησης.
  • Υπερουριχαιμία: πιθανή επιδείνωση ουρικής αρθρίτιδας.

Λιγότερο συχνές ή σπάνιες ανεπιθύμητες

  • Ωτοτοξικότητα: κυρίως με ταχεία ενδοφλέβια χορήγηση ή συγχορήγηση ωτοτοξικών αντιβιοτικών.
  • Δερματικά εξανθήματα ή φωτοευαισθησία.
  • Αλλεργικές αντιδράσεις σε άτομα με υπερευαισθησία σε σουλφοναμίδες.
  • Παροδική αύξηση σακχάρου ή λιπιδίων.

Επικοινωνήστε άμεσα με ιατρό αν εμφανίσετε:

  • Έντονη κόπωση, σύγχυση ή λιποθυμία.
  • Ακανόνιστους παλμούς ή αρρυθμίες.
  • Σημαντικά μειωμένη ποσότητα ούρων.
  • Εξάνθημα, κνησμό ή δυσκολία στην αναπνοή.


5

Προφυλάξεις & Αντενδείξεις

Η θεραπεία με Lasix απαιτεί προσεκτική ιατρική παρακολούθηση,
ιδίως σε ασθενείς με νεφρικά ή ηπατικά νοσήματα.

Αντενδείκνυται σε

  • Ανουρία που δεν ανταποκρίνεται στη θεραπεία.
  • Σοβαρή υπονατριαιμία ή υποκαλιαιμία χωρίς διόρθωση.
  • Υπερευαισθησία στη φουροσεμίδη ή σε σουλφοναμίδες.
  • Ηπατικό κώμα ή βαριά ηπατική εγκεφαλοπάθεια.

Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή σε

  • Ηλικιωμένους: αυξημένος κίνδυνος υπότασης και αφυδάτωσης.
  • Χρόνια Νεφρική Νόσο: ανάγκη συχνού ελέγχου κρεατινίνης και ηλεκτρολυτών.
  • Ηπατική νόσο: κίνδυνος επιδείνωσης εγκεφαλοπάθειας.
  • Υπόταση ή αφυδάτωση: μπορεί να μειωθεί η νεφρική αιμάτωση.
  • Σακχαρώδη διαβήτη: πιθανή παροδική αύξηση σακχάρου.

Διατροφή και υγρά

  • Επαρκής ενυδάτωση, εκτός αν υπάρχει ιατρικός περιορισμός.
  • Τροφές πλούσιες σε κάλιο, εφόσον επιτρέπεται.
  • Αποφυγή υπερβολικού αλατιού.
Κλινική υπενθύμιση:
Σε μακροχρόνια χρήση απαιτείται τακτικός έλεγχος
ηλεκτρολυτών, νεφρικής λειτουργίας και αρτηριακής πίεσης.


6

Σημαντικές Αλληλεπιδράσεις με Άλλα Φάρμακα

Η φουροσεμίδη αλληλεπιδρά με αρκετά φάρμακα,
αυξάνοντας τον κίνδυνο υπότασης,
νεφρικής δυσλειτουργίας ή ηλεκτρολυτικών διαταραχών.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατηγορίαΠαράδειγμαΚίνδυνοςΤι να κάνετε
Αναστολείς ΜΕΑ / ARBεναλαπρίλη, λοσαρτάνηΥπόταση, αύξηση κρεατινίνηςΈλεγχος πίεσης & νεφρικής λειτουργίας
ΜΣΑΦιβουπροφαίνηΜείωση δράσης, νεφρικός κίνδυνοςΑποφυγή συχνής χρήσης
ΑμινογλυκοσίδεςγενταμικίνηΩτοτοξικότητα, νεφροτοξικότηταΑποφυγή συνδυασμού
Λίθιοανθρακικό λίθιοΤοξικότητα λιθίουΠαρακολούθηση ή αλλαγή αγωγής
ΔιγοξίνηδιγοξίνηΑρρυθμίες λόγω υποκαλιαιμίαςΈλεγχος καλίου & ΗΚΓ
Πρακτική οδηγία:
Πριν ξεκινήσετε νέο φάρμακο, ενημερώστε ότι λαμβάνετε Lasix.


7

Παρακολούθηση με Εξετάσεις

Η αγωγή με Lasix (φουροσεμίδη) απαιτεί
τακτικό εργαστηριακό έλεγχο για την πρόληψη
αφυδάτωσης και ηλεκτρολυτικών διαταραχών.

Τι πρέπει να ελέγχεται

  • Ηλεκτρολύτες: Νάτριο (Na⁺), Κάλιο (K⁺), Χλώριο (Cl⁻), Μαγνήσιο (Mg²⁺).
  • Νεφρική λειτουργία: Κρεατινίνη, eGFR, Ουρία.
  • Ουρικό οξύ: ειδικά σε ιστορικό ουρικής αρθρίτιδας.
  • Αρτηριακή πίεση και σωματικό βάρος: ιδανικά καθημερινά.

Πότε να γίνονται οι έλεγχοι

  • Έναρξη ή αύξηση δόσης: σε 3–7 ημέρες.
  • Σταθερή αγωγή: κάθε 1–3 μήνες (συχνότερα σε ηλικιωμένους ή ΧΝΑ).
  • Συμπτώματα: άμεσα (ζάλη, κράμπες, υπόταση).
  • Νέα συγχορήγηση ΜΣΑΦ, Αναστολείς ΜΕΑ (ACEi) / ARB ή λιθίου: έλεγχος σε 3–7 ημέρες.
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠαράμετροςΣτόχοςΣυναγερμόςΕνέργεια
Κάλιο (K⁺)3.5–5.0 mmol/L<3.5 ή >5.5Διόρθωση, επανεκτίμηση δόσης
Νάτριο (Na⁺)135–145 mmol/L<130Έλεγχος υγρών, προσαρμογή αγωγής
Μαγνήσιο≥1.8 mg/dLΣυμπτώματαΣυμπλήρωμα Mg²⁺
Κρεατινίνη/eGFRΣταθερή τιμή↑ >20–30%Έλεγχος αφυδάτωσης, αναθεώρηση δόσης
Κλινική πρακτική:
Καθημερινή ζύγιση. Μεταβολή >1–2 kg σε 48 ώρες χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.


8

Ειδικοί Πληθυσμοί

Ορισμένες ομάδες ασθενών απαιτούν
χαμηλότερη έναρξη, αργή τιτλοποίηση και στενή παρακολούθηση.

Ηλικιωμένοι

  • Αυξημένος κίνδυνος υπότασης και πτώσεων.
  • Συχνός έλεγχος ηλεκτρολυτών και νεφρικής λειτουργίας.

Κύηση

  • Χρήση μόνο όταν το όφελος υπερτερεί του κινδύνου.
  • Υπερβολική διούρηση μπορεί να μειώσει πλακουντιακή αιμάτωση.

Θηλασμός

  • Περνά στο μητρικό γάλα και μπορεί να μειώσει τη γαλουχία.
  • Χρήση μόνο κατόπιν ιατρικής απόφασης.

Χρόνια Νεφρική Νόσος

  • Συχνά απαιτούνται υψηλότερες δόσεις.
  • Υποχρεωτικός έλεγχος eGFR και καλίου.

Καρδιακή ανεπάρκεια

  • Βασικό φάρμακο αποσυμφόρησης.
  • Συχνός έλεγχος καλίου, ιδίως με σπιρονολακτόνη.
Σύνοψη:
Σε ευπαθείς ομάδες απαιτείται ελάχιστη αποτελεσματική δόση
και στενή ιατρική παρακολούθηση.


9

Πρακτικές Συμβουλές Ασφάλειας

Οι σωστές καθημερινές πρακτικές μειώνουν σημαντικά
τον κίνδυνο επιπλοκών από το Lasix.

Καθημερινή ρουτίνα

  • Λήψη πρωινές ώρες.
  • Καθημερινή ζύγιση.
  • Καταγραφή πίεσης και διούρησης.

Υγρά και διατροφή

  • Τήρηση οδηγιών πρόσληψης υγρών.
  • Τροφές με κάλιο, αν επιτρέπεται.
  • Περιορισμός αλατιού.

Τι να αποφεύγετε

  • ΜΣΑΦ χωρίς ιατρική σύσταση.
  • Υπερβολικό αλκοόλ.
  • Αυθαίρετη αλλαγή δόσης.

Σημάδια συναγερμού

    • Έντονη ζάλη ή λιποθυμία.
    • Αρρυθμίες ή κράμπες.
    • Σημαντική μείωση ούρων.
Υπενθύμιση:
Πριν ξεκινήσετε νέο φάρμακο, ενημερώστε ότι λαμβάνετε Lasix.


10

Υπερδοσολογία – Τι να κάνετε

Η υπερδοσολογία με Lasix μπορεί να οδηγήσει σε

σοβαρή αφυδάτωση και επικίνδυνες διαταραχές ηλεκτρολυτών.

  • Έντονη δίψα, ξηροστομία
  • Σημαντική πτώση αρτηριακής πίεσης
  • Σύγχυση ή υπνηλία
  • Μυϊκές κράμπες, αρρυθμίες
  • Ολιγουρία ή ανουρία
Επείγον:
Σε υποψία υπερδοσολογίας, διακόψτε το φάρμακο και
επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό ή ΤΕΠ.


11

Lasix & Απώλεια Βάρους – Μύθος

Το Lasix δεν προκαλεί απώλεια λίπους.
Η μείωση βάρους που παρατηρείται αφορά αποκλειστικά
απώλεια υγρών.

  • Η ένδειξη της ζυγαριάς μπορεί να μειωθεί γρήγορα
  • Το βάρος επανέρχεται με την ενυδάτωση
  • Υπάρχει κίνδυνος αφυδάτωσης και υποκαλιαιμίας
Συμπέρασμα:
Η χρήση του Lasix για αδυνάτισμα είναι
επικίνδυνη και αντενδείκνυται.


12

Διακοπή Θεραπείας & Τιτλοποίηση

Η απότομη διακοπή του Lasix μπορεί να προκαλέσει
επανεμφάνιση οιδημάτων και επιδείνωση συμπτωμάτων.

  • Η μείωση της δόσης γίνεται σταδιακά
  • Απαιτείται παρακολούθηση βάρους και αρτηριακής πίεσης
  • Σε καρδιακή ανεπάρκεια, η διακοπή γίνεται μόνο κατόπιν ιατρικής οδηγίας
Κλινική αρχή:
Στόχος είναι η ελάχιστη αποτελεσματική δόση που ελέγχει τα συμπτώματα
χωρίς διαταραχές ηλεκτρολυτών.


13

Τι να ελέγχετε μόνοι σας στη θεραπεία με Lasix

Σύντομη απάντηση: Η καθημερινή παρακολούθηση (βάρος, πίεση, διούρηση και συμπτώματα) βοηθά να εντοπιστεί νωρίς
υπερβολική διούρηση, αφυδάτωση ή ηλεκτρολυτική διαταραχή πριν γίνει σοβαρό πρόβλημα.

Κλινική αρχή: Στόχος είναι η ελάχιστη αποτελεσματική δόση που ελέγχει οίδημα/δύσπνοια
χωρίς υπόταση, αφυδάτωση ή διαταραχές Na⁺/K⁺/Mg²⁺.

1) Βάρος (ζύγιση) – ο πιο χρήσιμος «δείκτης»

  • Ζυγιστείτε κάθε πρωί, μετά την ούρηση, με τα ίδια ρούχα.
  • Σημειώστε την τιμή σε ημερολόγιο (ή σημειώσεις κινητού).
  • Ενδεικτικά: μεταβολή >1–2 kg σε 48 ώρες χρειάζεται ιατρική εκτίμηση (ανάλογα με το κλινικό πλαίσιο).
Πρακτική συμβουλή: Απότομη πτώση βάρους μπορεί να υποδηλώνει υπερβολική διούρηση,
ενώ απότομη αύξηση μπορεί να σημαίνει επιδείνωση κατακράτησης/οιδήματος.

2) Αρτηριακή πίεση – ειδικά μετά από αλλαγές δόσης

  • Μετρήστε πίεση πρωί–βράδυ για 5–7 ημέρες μετά από αλλαγή δόσης ή νέου φαρμάκου.
  • Αν έχετε ζάλη, μετρήστε και σε όρθια θέση (1–3 λεπτά μετά το σήκωμα) για πιθανή ορθοστατική υπόταση.
  • Αν εμφανιστεί επαναλαμβανόμενη συμπτωματική υπόταση (ζάλη/λιποθυμική τάση), ενημερώστε τον ιατρό.

3) Διούρηση και πρόσληψη υγρών – χωρίς υπερβολές

  • Δεν χρειάζεται «μεζούρα» σε όλους, αλλά είναι χρήσιμο να ξέρετε αν υπάρχει αιφνίδια μείωση ούρων ή υπερβολική διούρηση.
  • Αν έχετε περιορισμό υγρών (π.χ. καρδιακή ανεπάρκεια), ακολουθήστε αυστηρά το πλάνο του θεράποντος.
  • Σκοτεινά ούρα/ξηροστομία/έντονη δίψα μπορεί να δείχνουν αφυδάτωση.

4) Συμπτώματα που «προειδοποιούν» για ηλεκτρολύτες

  • Υποκαλιαιμία (χαμηλό K⁺): κράμπες, μυϊκή αδυναμία, «φτερουγίσματα»/παλμοί.
  • Υπονατριαιμία (χαμηλό Na⁺): πονοκέφαλος, ναυτία, σύγχυση, υπνηλία.
  • Υπομαγνησιαιμία (χαμηλό Mg²⁺): κράμπες, τρόμος, ευερεθιστότητα, αρρυθμίες.
  • Υπερβολική διούρηση/αφυδάτωση: ζάλη, χαμηλή πίεση, αδυναμία, τάση λιποθυμίας.
Σημαντικό: Μην «διορθώνετε» μόνοι σας ηλεκτρολύτες με συμπληρώματα χωρίς εργαστηριακό έλεγχο,
ειδικά αν λαμβάνετε και άλλα φάρμακα που επηρεάζουν Κ⁺/νεφρική λειτουργία.

5) Τι να ΜΗΝ κάνετε χωρίς οδηγία

  • Μην αυξομειώνετε δόση «με το ένστικτο».
  • Μην παίρνετε ΜΣΑΦ (ιβουπροφαίνη/ναπροξένη κ.λπ.) συστηματικά χωρίς συνεννόηση.
  • Μην παίρνετε το Lasix βράδυ (συχνουρία, αφυδάτωση, πτώσεις).
  • Μην χρησιμοποιείτε Lasix για «αδυνάτισμα».
Πρακτική οδηγία: Πριν ξεκινήσετε νέο φάρμακο, ενημερώστε ότι λαμβάνετε Lasix
(ιδίως αν πρόκειται για αντιυπερτασικά, ΜΣΑΦ ή σκευάσματα που επηρεάζουν ηλεκτρολύτες).


14

Lasix & ηλεκτρολύτες – Πότε οι τιμές γίνονται επικίνδυνες

Σύντομη απάντηση: Οι πιο κρίσιμες παράμετροι στη θεραπεία με Lasix είναι
Na⁺, K⁺, Mg²⁺ και η νεφρική λειτουργία (κρεατινίνη/eGFR).
Η επικινδυνότητα δεν είναι μόνο «ο αριθμός», αλλά και τα συμπτώματα και η ταχύτητα μεταβολής.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠαράμετροςΤι σημαίνει στη θεραπεία με LasixΠότε ανησυχώ (ενδεικτικά)Τι κάνω πρακτικά
Κάλιο (K⁺)Το Lasix αυξάνει απώλεια K⁺ → κίνδυνος κράμπες/αρρυθμίες.<3.5 mmol/L ή συμπτώματα (παλμοί, έντονες κράμπες).Επικοινωνία με ιατρό, έλεγχος και καθοδήγηση για διόρθωση/ρύθμιση αγωγής.
Νάτριο (Na⁺)Υπονατριαιμία μπορεί να προκαλέσει νευρολογικά συμπτώματα.<130 mmol/L ή σύγχυση/υπνηλία/ναυτία, ειδικά αν πέφτει γρήγορα.Άμεση ιατρική αξιολόγηση αν υπάρχουν συμπτώματα ή μεγάλη πτώση.
Μαγνήσιο (Mg²⁺)Χαμηλό Mg²⁺ «συντηρεί» κράμπες και επιδεινώνει αρρυθμίες.Χαμηλό με συμπτώματα (κράμπες, τρόμος, παλμοί) ή σε ανθεκτική υποκαλιαιμία.Έλεγχος/συμπλήρωση μόνο με οδηγία, συχνά μαζί με επανέλεγχο K⁺.
Κρεατινίνη / eGFRΆνοδος μπορεί να σημαίνει υπερβολική διούρηση/χαμηλή αιμάτωση νεφρών.Αύξηση >20–30% από baseline ή μαζί με υπόταση/ολιγουρία.Έλεγχος αφυδάτωσης, φαρμάκων (ΜΣΑΦ/ACEi/ARB), αναθεώρηση δόσης κατά ιατρό.

Ποιο είναι το «κόκκινο σημείο» στην πράξη;

  • Τα συμπτώματα έχουν μεγαλύτερη αξία από μια «οριακή» τιμή χωρίς συμπτώματα.
  • Η ταχεία μεταβολή (π.χ. πτώση Na⁺ σε λίγες ημέρες) είναι πιο επικίνδυνη από μια αργή αλλαγή.
  • Ο συνδυασμός Lasix με ΜΣΑΦ ή με φάρμακα που επηρεάζουν νεφρά/πίεση αυξάνει τον κίνδυνο.
Κανόνας ασφάλειας: Αν εμφανίσετε νέα συμπτώματα (ζάλη, σύγχυση, παλμούς, έντονες κράμπες)
ή αιφνίδια αλλαγή βάρους/διούρησης, απαιτείται επανεκτίμηση θεραπείας.

Επείγον – ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν εμφανίσετε:

  • Λιποθυμία ή σοβαρή ζάλη με πτώση πίεσης.
  • Ακανόνιστους παλμούς/αρρυθμίες ή έντονες κράμπες.
  • Σημαντικά μειωμένη ποσότητα ούρων.
  • Σύγχυση, υπνηλία ή αλλαγή επιπέδου συνείδησης.
  • Εξάνθημα/οίδημα/δύσπνοια (πιθανή αλλεργική αντίδραση).


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πόσο γρήγορα δρα το Lasix;

Η δράση αρχίζει σε 30–60 λεπτά από το στόμα και περίπου σε 5 λεπτά ενδοφλεβίως, με διάρκεια 4–6 ώρες.

Τι να κάνω αν ξεχάσω μία δόση;

Λάβετε τη δόση μόλις το θυμηθείτε, εκτός αν πλησιάζει η επόμενη· μην διπλασιάζετε δόση.

Χρειάζεται συμπλήρωμα καλίου;

Μόνο μετά από έλεγχο καλίου και ιατρική σύσταση, καθώς η υπερκαλιαιμία είναι επικίνδυνη.

Μπορώ να καταναλώνω αλκοόλ;

Το αλκοόλ μπορεί να ενισχύσει υπόταση και ζάλη· συνιστάται περιορισμός.

Μπορώ να το πάρω το βράδυ;

Όχι, γιατί προκαλεί συχνουρία και διαταράσσει τον ύπνο· προτιμήστε πρωινή λήψη.

Χάνω βάρος με το Lasix;

Η απώλεια αφορά υγρά και όχι λίπος, και δεν αποτελεί μέθοδο αδυνατίσματος.

Ποιες εξετάσεις είναι πιο σημαντικές;

Νάτριο, κάλιο, μαγνήσιο, κρεατινίνη και ουρία, με επανάληψη ανά 1–3 μήνες ή μετά από αλλαγή δόσης.

Ιατρική υπενθύμιση: Για σωστή παρακολούθηση απαιτούνται τακτικοί εργαστηριακοί έλεγχοι.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων ηλεκτρολυτών και νεφρικής λειτουργίας
από ιατρό στο εργαστήριό μας.

Κλείστε εύκολα εξέταση ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

1. European Society of Cardiology.
Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure.
Eur Heart J. 2021.
https://www.escardio.org/Guidelines
2. KDIGO.
Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease.
2024.
https://kdigo.org/guidelines/ckd-evaluation-and-management/
3. ΕΟΦ.
Περίληψη χαρακτηριστικών προϊόντος – Φουροσεμίδη.
https://www.eof.gr/web/guest/drugs
4. Brunton LL, Hilal-Dandan R, Knollmann BC.
Goodman & Gilman’s The Pharmacological Basis of Therapeutics.
14th ed. McGraw-Hill; 2023.
https://accesspharmacy.mhmedical.com/
5. Williams Textbook of Endocrinology.
15th ed. Elsevier; 2024.
https://www.elsevier.com/books/williams-textbook-of-endocrinology/9780323711548
6. Μικροβιολογικό Λαμία.
Κατάλογος Εξετάσεων.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Κάλιο-Οδηγός-Ασθενών-1200x800.jpg

Κάλιο (K): Εξέταση Αίματος – Τιμές, Χαμηλό & Υψηλό Κάλιο

🕒 Τελευταία ενημέρωση: 25 Δεκεμβρίου 2025
🩺 Σε 1 λεπτό:
Η εξέταση καλίου (K) στο αίμα είναι βασικός εργαστηριακός έλεγχος
για τη σωστή λειτουργία της καρδιάς, των μυών
και του νευρικού συστήματος.
Χρησιμοποιείται για τη διάγνωση και παρακολούθηση
του χαμηλού (υποκαλιαιμία) και
του υψηλού καλίου (υπερκαλιαιμία),
καταστάσεων που μπορεί να προκαλέσουν
αρρυθμίες και σοβαρές επιπλοκές.

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι το Κάλιο;

Το Κάλιο (K) είναι ένας από τους σημαντικότερους
ηλεκτρολύτες του οργανισμού και συμμετέχει καθοριστικά
στη ρύθμιση του καρδιακού ρυθμού,
στη μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων
και στη φυσιολογική λειτουργία των μυών.
Η συγκέντρωσή του στο αίμα διατηρείται μέσα σε στενά όρια,
καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορούν να διαταράξουν
την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς
και τη νευρομυϊκή ισορροπία.

🧠 Τι σημαίνει πρακτικά:
Το κάλιο ρυθμίζει την ηλεκτρική αγωγιμότητα των κυττάρων,
ιδίως του μυοκαρδίου και των σκελετικών μυών.
Τιμές εκτός φυσιολογικού εύρους
μπορεί να οδηγήσουν σε αρρυθμίες,
μυϊκή αδυναμία ή νευρολογικά συμπτώματα,
γι’ αυτό και η μέτρησή του αποτελεί
βασικό μέρος του βιοχημικού και ηλεκτρολυτικού ελέγχου.

 

2️⃣ Γιατί γίνεται η εξέταση Καλίου;

Η εξέταση καλίου (K) στο αίμα χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση
της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών και είναι ιδιαίτερα σημαντική
για τη σωστή λειτουργία της καρδιάς, των μυών
και του νευρικού συστήματος.

Ζητείται συχνά στις παρακάτω περιπτώσεις:

  • Έλεγχος ή παρακολούθηση καρδιακών αρρυθμιών.
  • Συμπτώματα όπως μυϊκή αδυναμία, κράμπες, κόπωση ή αίσθημα παλμών.
  • Νεφρική νόσος ή διαταραχές της νεφρικής λειτουργίας.
  • Λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν το κάλιο
    (π.χ. διουρητικά, αναστολείς ACE, σπιρονολακτόνη).
  • Αφυδάτωση, παρατεταμένοι έμετοι ή διάρροιες.
  • Παρακολούθηση νοσηλευόμενων ασθενών ή ασθενών με χρόνια νοσήματα.
ℹ️ Σημαντικό:
Ακόμη και μικρές μεταβολές στα επίπεδα καλίου
μπορούν να επηρεάσουν τη καρδιακή λειτουργία.
Για τον λόγο αυτό, η εξέταση καλίου
αποτελεί βασικό μέρος του βιοχημικού και ηλεκτρολυτικού ελέγχου.

3️⃣ Συμπτώματα χαμηλού & υψηλού καλίου

Οι διαταραχές στα επίπεδα καλίου (K) μπορεί να επηρεάσουν
κυρίως την καρδιά, τους μύες
και το νευρικό σύστημα.
Η βαρύτητα των συμπτωμάτων εξαρτάται από το
πόσο χαμηλή ή υψηλή είναι η τιμή,
από το πόσο γρήγορα μεταβλήθηκε
και από τη γενική κατάσταση του οργανισμού.

Χαμηλό κάλιο (Υποκαλιαιμία):

  • Μυϊκή αδυναμία, εύκολη κόπωση και μυϊκές κράμπες.
  • Δυσκοιλιότητα ή επιβράδυνση της κινητικότητας του εντέρου.
  • Αίσθημα παλμών ή αρρυθμίες, ιδιαίτερα σε καρδιοπαθείς.
  • Σε σοβαρές περιπτώσεις: παράλυση, διαταραχές αναπνοής ή επικίνδυνες καρδιακές αρρυθμίες.

Υψηλό κάλιο (Υπερκαλιαιμία):

  • Αίσθημα αδυναμίας ή βάρους στους μυς.
  • Μυρμήγκιασμα ή αιμωδίες στα άκρα.
  • Βραδυκαρδία ή ταχυκαρδία με αίσθημα παλμών.
  • Καρδιακές αρρυθμίες που μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή, ακόμη και χωρίς έντονα προειδοποιητικά συμπτώματα.
🚨 Σημαντική επισήμανση:
Ήπιες διαταραχές καλίου μπορεί να είναι ασυμπτωματικές,
ιδιαίτερα σε χρόνια μορφή.
Αντίθετα, απότομες μεταβολές (χαμηλό ή υψηλό κάλιο)
μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές καρδιακές επιπλοκές
και απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.

4️⃣ Πώς γίνεται η εξέταση;

Η εξέταση καλίου (K) πραγματοποιείται με
απλή αιμοληψία από φλέβα, συνήθως από το χέρι.
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται νηστεία,
εκτός αν ο γιατρός έχει ζητήσει ταυτόχρονα και άλλες εξετάσεις
(π.χ. σάκχαρο ή λιπιδαιμικό έλεγχο).

Το δείγμα αίματος αποστέλλεται άμεσα στο εργαστήριο,
όπου το κάλιο μετράται με βιοχημικές ή ιοντοεκλεκτικές μεθόδους.
Η σωστή λήψη και επεξεργασία του δείγματος είναι καθοριστική
για την αξιοπιστία του αποτελέσματος.

⚠️ Προσοχή (προαναλυτικό στάδιο):
Η αιμόλυση (καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων κατά τη λήψη ή μεταφορά)
μπορεί να προκαλέσει ψευδώς αυξημένες τιμές καλίου.
Για τον λόγο αυτό:
  • αποφεύγεται το έντονο σφίξιμο του χεριού,
  • δεν πρέπει να καθυστερεί η φυγοκέντρηση,
  • το δείγμα πρέπει να χειρίζεται σωστά στο εργαστήριο.

Σε περίπτωση ύποπτου αποτελέσματος, ο έλεγχος μπορεί να χρειαστεί
επανάληψη.

5️⃣ Φυσιολογικές τιμές

Οι φυσιολογικές τιμές καλίου (K) στο αίμα κυμαίνονται συνήθως:

  • Ενήλικες: 3.5 – 5.0 mmol/L

Οι τιμές αυτές θεωρούνται αποδεκτές για τη σωστή λειτουργία
της καρδιάς, των μυών και του νευρικού συστήματος.
Μικρές αποκλίσεις από το φυσιολογικό εύρος
μπορεί να εμφανιστούν χωρίς συμπτώματα,
ιδίως σε ήπιες διαταραχές.

ℹ️ Σημαντική επισήμανση:
Τα όρια αναφοράς μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς
μεταξύ εργαστηρίων, ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης
και τον αναλυτή που χρησιμοποιείται.
Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει πάντα να γίνεται
σε συνδυασμό με την ηλικία,
την κλινική εικόνα και τις υπόλοιπες εξετάσεις.
🚨 Πότε απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση:
Τιμές καλίου < 3.0 mmol/L ή
> 6.0 mmol/L
μπορεί να είναι επικίνδυνες,
καθώς σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο
καρδιακών αρρυθμιών
και απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

6️⃣ Αίτια χαμηλού & υψηλού καλίου

Χαμηλό κάλιο (υποκαλιαιμία):

  • Απώλειες από το γαστρεντερικό: έμετος, διάρροια, καθαρτικά.
  • Αυξημένες απώλειες από τους νεφρούς:
    χρήση διουρητικών (κυρίως θειαζιδικών ή αγκύλης).
  • Ορμονικές διαταραχές:
    υπεραλδοστερονισμός, σύνδρομα ενδοκρινικών διαταραχών.
  • Κακή πρόσληψη καλίου:
    παρατεταμένη κακή διατροφή, αλκοολισμός.
  • Μετακίνηση καλίου εντός των κυττάρων:
    οξεία αλκάλωση, ινσουλινοθεραπεία.

Υψηλό κάλιο (υπερκαλιαιμία):

  • Μειωμένη αποβολή από τους νεφρούς:
    χρόνια ή οξεία νεφρική ανεπάρκεια.
  • Φάρμακα:
    αναστολείς ACE, ARBs, σπιρονολακτόνη, καλιοσυντηρητικά διουρητικά.
  • Μεταβολικές καταστάσεις:
    μεταβολική οξέωση, μη ρυθμισμένος σακχαρώδης διαβήτης.
  • Αυξημένη πρόσληψη:
    συμπληρώματα καλίου ή υποκατάστατα άλατος.
  • Απελευθέρωση καλίου από τα κύτταρα:
    εκτεταμένη ιστική βλάβη, ραβδομυόλυση, αιμόλυση.

Η αναγνώριση της υποκείμενης αιτίας είναι καθοριστική,
καθώς η αντιμετώπιση του χαμηλού ή υψηλού καλίου
δεν βασίζεται μόνο στη διόρθωση της τιμής,
αλλά και στη θεραπεία του παράγοντα που το προκαλεί.

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει συνοπτικά τις συχνότερες κλινικές καταστάσεις
που σχετίζονται με χαμηλό ή υψηλό κάλιο,
καθώς και τα βασικά αίτια που βοηθούν στη σωστή
ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατάστασηΚύρια αίτιαΣυχνά παραδείγματα
Χαμηλό Κάλιο
(Υποκαλιαιμία)
Απώλειες καλίου ή μετακίνηση καλίου μέσα στα κύτταρα• Έμετοι, διάρροιες
• Διουρητικά (θειαζιδικά, αγκύλης)
• Υπεραλδοστερονισμός
• Κακή διατροφή / αλκοολισμός
• Αλκάλωση, ινσουλίνη
Υψηλό Κάλιο
(Υπερκαλιαιμία)
Μειωμένη αποβολή ή αυξημένη απελευθέρωση καλίου• Νεφρική ανεπάρκεια
• Φάρμακα (ACEi, ARBs, σπιρονολακτόνη)
• Μεταβολική οξέωση
• Συμπληρώματα καλίου
• Ραβδομυόλυση / αιμόλυση

7️⃣ Κάλιο & Διατροφή

Το κάλιο περιλαμβάνεται φυσιολογικά σε πολλές τροφές
και η ισορροπημένη διατροφή επαρκεί συνήθως
για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών ενός υγιούς ατόμου.

Πλούσιες διατροφικές πηγές καλίου:

  • Φρούτα: μπανάνες, πορτοκάλια, ακτινίδια, βερίκοκα.
  • Λαχανικά: πατάτες, γλυκοπατάτες, ντομάτες,
    σπανάκι και άλλα πράσινα φυλλώδη.
  • Όσπρια: φακές, φασόλια, ρεβύθια.
  • Ξηροί καρποί & σπόροι: αμύγδαλα, καρύδια.

Η επαρκής πρόσληψη καλίου μέσω της διατροφής
συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης
και στη φυσιολογική νευρομυϊκή λειτουργία.

Σημαντικό:
Η λήψη συμπληρωμάτων καλίου
δεν πρέπει να γίνεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση,
ιδιαίτερα σε άτομα με νεφρική νόσο
ή σε όσους λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν τα επίπεδα καλίου.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ακόμη και η αυξημένη κατανάλωση
ορισμένων τροφών μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή.

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις βασικές διατροφικές πηγές καλίου
και επισημαίνει πότε η κατανάλωσή τους είναι ασφαλής ή χρειάζεται
ιδιαίτερη προσοχή, ανάλογα με την κλινική κατάσταση.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Κατηγορία τροφώνΠαραδείγματαΠεριεκτικότητα σε ΚάλιοΣχόλιο
ΦρούταΜπανάνα, πορτοκάλι, ακτινίδιο, βερίκοκοΜέτρια–ΥψηλήΚαθημερινή κατανάλωση σε υγιή άτομα
ΛαχανικάΠατάτα, γλυκοπατάτα, ντομάτα, σπανάκιΥψηλήΙδιαίτερη προσοχή σε νεφρική νόσο
ΌσπριαΦακές, φασόλια, ρεβύθιαΥψηλήΣημαντική πηγή αλλά με μέτρο
Ξηροί καρποί & σπόροιΑμύγδαλα, καρύδια, σπόροιΥψηλήΜικρές ποσότητες επαρκούν
Επεξεργασμένα τρόφιμαFast food, έτοιμα γεύματαΧαμηλή–ΑπρόβλεπτηΔεν αποτελούν αξιόπιστη πηγή καλίου

ℹ️ Μικρή επιστημονική επισήμανση:
Η πρόσληψη καλίου μέσω της διατροφής είναι ασφαλής
για τα περισσότερα υγιή άτομα.
Σε περιπτώσεις νεφρικής νόσου,
υπερκαλιαιμίας ή λήψης
φαρμάκων που αυξάνουν το Κάλιο,
η διατροφή πρέπει να προσαρμόζεται εξατομικευμένα
σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

8️⃣ Πρακτικές συμβουλές

  • Αποφύγετε τη λήψη συμπληρωμάτων καλίου
    χωρίς ιατρική σύσταση. Η αλόγιστη χρήση μπορεί να οδηγήσει
    σε επικίνδυνα υψηλές τιμές, ιδιαίτερα σε άτομα με νεφρικά προβλήματα.
  • Αν λαμβάνετε διουρητικά, φάρμακα για την αρτηριακή πίεση
    ή άλλα σκευάσματα που επηρεάζουν το κάλιο,
    είναι σημαντικό να γίνεται τακτικός εργαστηριακός έλεγχος.
  • Ενημερώστε τον γιατρό σας εάν εμφανίσετε
    αρρυθμίες, αίσθημα παλμών, έντονη κόπωση
    ή μυϊκές κράμπες,
    καθώς μπορεί να σχετίζονται με διαταραχή των επιπέδων καλίου.
  • Σε περίπτωση γνωστής νεφρικής νόσου,
    ακολουθήστε πιστά τις διατροφικές οδηγίες
    και μην τροποποιείτε μόνοι σας τη διατροφή ή τη φαρμακευτική αγωγή.

    9️⃣ Κλινική ερμηνεία αποτελεσμάτων Καλίου

    Η ερμηνεία της τιμής του καλίου (K) δεν βασίζεται μόνο
    στο αν το αποτέλεσμα βρίσκεται εντός ή εκτός φυσιολογικών ορίων.
    Απαιτείται πάντα συσχέτιση με την κλινική εικόνα,
    το ιστορικό και τις υπόλοιπες εργαστηριακές εξετάσεις.

    Τι αξιολογείται στην πράξη:

    • Η παρουσία ή απουσία συμπτωμάτων
      (αρρυθμίες, μυϊκή αδυναμία, κράμπες, κόπωση).
    • Η νεφρική λειτουργία
      (κρεατινίνη, eGFR), που επηρεάζει άμεσα την αποβολή καλίου.
    • Η οξεία ή χρόνια φύση της διαταραχής
      (αιφνίδια μεταβολή vs σταθερή απόκλιση).
    • Η λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν το κάλιο
      (διουρητικά, ACEi/ARB, καλιοσυντηρητικά).
    🧩 Κλινικό παράδειγμα:
    Ήπια υπερκαλιαιμία χωρίς συμπτώματα σε ασθενή
    με φυσιολογικό ΗΚΓ και σταθερή νεφρική λειτουργία
    αντιμετωπίζεται διαφορετικά από μια
    οξεία αύξηση καλίου με καρδιακές διαταραχές.

    Για τον λόγο αυτό, το αποτέλεσμα του καλίου
    δεν πρέπει να αξιολογείται απομονωμένα.
    Η σωστή ερμηνεία βοηθά στην αποφυγή
    άσκοπων παρεμβάσεων ή, αντίθετα,
    στην έγκαιρη αναγνώριση επικίνδυνων καταστάσεων.

🔟 Κάλιο σε Εγκυμοσύνη & Παιδιά

Το κάλιο (K) είναι κρίσιμο για τη νευρομυϊκή λειτουργία
και τον καρδιακό ρυθμό σε κάθε ηλικία. Σε εγκυμοσύνη
και σε παιδιά, οι τιμές ερμηνεύονται πάντα με βάση:
την κλινική εικόνα, τη νεφρική λειτουργία, τυχόν εμέτους/διάρροιες
και τη λήψη φαρμάκων (όπου αυτό ισχύει).

ℹ️ Πρακτικά:
Σε εγκύους με υπερέμεση, αφυδάτωση ή συχνές γαστρεντερικές απώλειες,
μπορεί να εμφανιστεί υποκαλιαιμία. Σε άτομα με νεφρική δυσλειτουργία
ή σε λήψη φαρμάκων που «ανεβάζουν» το K, υπάρχει κίνδυνος υπερκαλιαιμίας.
  • Εγκυμοσύνη: αν υπάρχουν έντονοι έμετοι, διάρροιες, αφυδάτωση ή συμπτώματα (κράμπες, αδυναμία, αίσθημα παλμών), ο έλεγχος καλίου βοηθά στη σωστή εκτίμηση.
  • Παιδιά: συχνά ο έλεγχος ζητείται σε γαστρεντερίτιδες (απώλειες), σε αφυδάτωση ή όταν υπάρχει υποψία διαταραχής ηλεκτρολυτών.
🚨 Επείγον:
Σε συμπτώματα όπως έντονη αδυναμία, ζάλη/λιποθυμικό επεισόδιο,
πόνος στο στήθος ή έντονο αίσθημα παλμών, απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση,
ανεξάρτητα από την ηλικία.

1️⃣1️⃣ Συχνά λάθη & «ψευδώς» παθολογικές τιμές Καλίου

Το κάλιο είναι από τις εξετάσεις που μπορεί να επηρεαστούν σημαντικά από το
προαναλυτικό στάδιο (λήψη–μεταφορά–επεξεργασία δείγματος).
Έτσι, ένα αποτέλεσμα μπορεί να φαίνεται «υψηλό» ή «χαμηλό» χωρίς να αντικατοπτρίζει
την πραγματική κατάσταση του οργανισμού.

⚠️ Το πιο συχνό:
Αιμόλυση του δείγματος → μπορεί να δώσει ψευδώς αυξημένο κάλιο.
  • Παρατεταμένο σφίξιμο της γροθιάς πριν ή κατά τη διάρκεια της αιμοληψίας.
  • Παρατεταμένη εφαρμογή της ζώνης αιμοληψίας 
    που μπορεί να οδηγήσει σε αιμόλυση και ψευδώς αυξημένες τιμές καλίου.
  • Καθυστέρηση φυγοκέντρησης ή ακατάλληλη μεταφορά/θερμοκρασία.
  • Ακατάλληλος σωλήνας ή λάθος χειρισμός (ανακίνηση/κραδασμοί).

Αν το αποτέλεσμα δεν «ταιριάζει» με την κλινική εικόνα ή υπάρχει υποψία τεχνικού παράγοντα,
ο ασφαλέστερος δρόμος είναι επανάληψη με σωστό προαναλυτικό χειρισμό
και (όπου χρειάζεται) έλεγχος μαζί με ουρία/κρεατινίνη και άλλους ηλεκτρολύτες.

1️⃣2️⃣ Πότε χρειάζεται επανέλεγχος Καλίου

Ο επανέλεγχος εξαρτάται από το πόσο αποκλίνει η τιμή, αν υπάρχουν
συμπτώματα, τη νεφρική λειτουργία και το αν λαμβάνονται
φαρμακευτικές αγωγές που επηρεάζουν το κάλιο.

🧭 Γενικός κανόνας:
Αν υπάρχει ύποπτο αποτέλεσμα (π.χ. πιθανή αιμόλυση) ή νέα συμπτώματα,
ο επανέλεγχος γίνεται άμεσα. Σε σταθερούς ασθενείς, ο χρόνος καθορίζεται
από τον θεράποντα ιατρό.
  • Ύποπτο “υψηλό” κάλιο χωρίς συμπτώματα/χωρίς αιτία → συχνά χρειάζεται επιβεβαίωση με νέο δείγμα.
  • Σε αλλαγή αγωγής (π.χ. διουρητικά, ACEi/ARB, καλιοσυντηρητικά) → συνήθως ζητείται παρακολούθηση με βάση τις οδηγίες του ιατρού.
  • Νεφρική δυσλειτουργία ή χρόνια νόσος → συχνότερος έλεγχος (μαζί με κρεατινίνη/eGFR).
  • Γαστρεντερικές απώλειες (έμετοι/διάρροιες) → επανέλεγχος αν επιμένουν ή αν υπάρχουν συμπτώματα.
🚨 Άμεσα:
Τιμές καλίου < 3.0 ή > 6.0 mmol/L ή εμφάνιση
συμπτωμάτων (έντονο αίσθημα παλμών, ζάλη, λιποθυμία, μυϊκή αδυναμία)
χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση.

1️⃣3️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση καλίου;

Η εξέταση καλίου (K) πραγματοποιείται με απλή αιμοληψία και
στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται νηστεία.
Μπορείτε να την κάνετε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Ωστόσο, αν ο γιατρός έχει ζητήσει ταυτόχρονα και άλλες εξετάσεις
(όπως σάκχαρο νηστείας ή λιπιδαιμικό έλεγχο),
ενδέχεται να σας συστήσει νηστεία 8–12 ωρών.

Συνιστάται πάντα να ακολουθείτε τις οδηγίες του εργαστηρίου
και να ενημερώνετε τον ιατρό σας για
φαρμακευτική αγωγή ή συμπληρώματα
που ενδέχεται να επηρεάζουν τα επίπεδα καλίου.

Ποιο είναι το φυσιολογικό εύρος καλίου στο αίμα;

Τα φυσιολογικά επίπεδα καλίου στο αίμα κυμαίνονται συνήθως
μεταξύ 3.5 και 5.0 mmol/L.

Τιμές < 3.5 mmol/L υποδηλώνουν
υποκαλιαιμία, ενώ τιμές
> 5.0 mmol/L υποδηλώνουν
υπερκαλιαιμία.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται πάντα
σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα,
τα συμπτώματα και τις υπόλοιπες εξετάσεις,
καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις
μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία της καρδιάς.

Ποια είναι τα συμπτώματα χαμηλού καλίου;

Η υποκαλιαιμία μπορεί να προκαλέσει
ποικίλα και συχνά μη ειδικά συμπτώματα.
Τα συχνότερα περιλαμβάνουν:

  • μυϊκή αδυναμία και κράμπες,
  • έντονη κόπωση,
  • δυσκοιλιότητα,
  • αίσθημα παλμών ή αρρυθμίες.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, το χαμηλό κάλιο
μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε
νευρομυϊκές διαταραχές ή παράλυση.
Γι’ αυτό η έγκαιρη διάγνωση και παρακολούθηση
είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Τι μπορεί να προκαλέσει χαμηλό κάλιο στον οργανισμό;

Η υποκαλιαιμία μπορεί να οφείλεται
σε διάφορους παράγοντες, όπως:

  • απώλειες από έμετο, διάρροια ή καθαρτικά,
  • λήψη διουρητικών φαρμάκων,
  • ορμονικές ή ενδοκρινικές διαταραχές,
  • νεφρικά νοσήματα,
  • ανεπαρκή πρόσληψη καλίου από τη διατροφή.

Ο εντοπισμός της υποκείμενης αιτίας
είναι απαραίτητος ώστε η αντιμετώπιση
να μην περιορίζεται μόνο στη διόρθωση της τιμής,
αλλά να στοχεύει στο πραγματικό αίτιο.

Πότε είναι επικίνδυνο το υψηλό κάλιο;

Η υπερκαλιαιμία θεωρείται επικίνδυνη
όταν τα επίπεδα καλίου υπερβαίνουν τα
6.0 mmol/L.

Σε αυτές τις τιμές αυξάνεται σημαντικά
ο κίνδυνος σοβαρών καρδιακών αρρυθμιών,
που μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή.

Η κατάσταση εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα
με νεφρική ανεπάρκεια
ή σε όσους λαμβάνουν φάρμακα
που αυξάνουν το κάλιο.
Απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση
και κατάλληλη θεραπεία.

 

Θέλετε περισσότερες πληροφορίες ή να προγραμματίσετε εξέταση Καλίου (K);

Η μέτρηση Καλίου (K) αξιολογείται συχνά μαζί με άλλους
ηλεκτρολύτες όπως
Νάτριο, Ασβέστιο και  Μαγνήσιο,
για ολοκληρωμένο έλεγχο ηλεκτρολυτών.

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

Potassium disorders: hypokalemia and hyperkalemia.
New England Journal of Medicine, 2015.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra043437
Hypokalemia: clinical manifestations and evaluation.
UpToDate.
https://www.uptodate.com/contents/hypokalemia-clinical-manifestations-and-evaluation
Potassium.
MedlinePlus – U.S. National Library of Medicine.
https://medlineplus.gov/potassium.html
Electrolyte disorders: potassium imbalance.
BMJ Best Practice.
https://bestpractice.bmj.com/topics/en-us/3000116

Εξετάσεις Καλίου (K) – Κατάλογος Εξετάσεων
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

υπερταση.jpg

    • 🩺 Τι Είναι η Υπέρταση;

      Η υπέρταση (ή αλλιώς αρτηριακή υπέρταση) είναι η επίμονη αύξηση της αρτηριακής πίεσης του αίματος πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, δηλαδή πάνω από 130/80 mmHg σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διεθνή και ευρωπαϊκά πρωτόκολλα (ACC/AHA, ESC/ESH).

      🧬 Τι είναι η αρτηριακή πίεση;

      Η αρτηριακή πίεση είναι η δύναμη με την οποία το αίμα πιέζει τα τοιχώματα των αρτηριών καθώς εξέρχεται από την καρδιά προς τα υπόλοιπα όργανα. Εκφράζεται με δύο αριθμούς:

      • Συστολική (π.χ. 120 mmHg): η πίεση όταν η καρδιά συσπάται και στέλνει αίμα

      • Διαστολική (π.χ. 80 mmHg): η πίεση όταν η καρδιά είναι σε φάση ανάπαυσης


      ⚠️ Γιατί είναι επικίνδυνη η υπέρταση;

      Η υπέρταση συχνά αποκαλείται “σιωπηλός δολοφόνος”, επειδή δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα για χρόνια αλλά φθείρει σιωπηλά ζωτικά όργανα όπως:

      • 🧠 Εγκέφαλο → εγκεφαλικό επεισόδιο

      • ❤️ Καρδιά → έμφραγμα, καρδιακή ανεπάρκεια

      • 👁️ Μάτια → υπερτασική αμφιβληστροειδοπάθεια

      • 🧽 Νεφρούς → χρόνια νεφρική ανεπάρκεια


      📊 Ποια είναι τα επίπεδα υπέρτασης;

      ΚατηγορίαΣυστολικήΔιαστολική
      Φυσιολογική< 120< 80
      Υψηλή φυσιολογική120–129< 80
      Υπέρταση σταδίου 1130–13980–89
      Υπέρταση σταδίου 2≥140≥90
      Υπέρταση κρίσης≥180≥120

    • 🧾 Είδη υπέρτασης

      • Πρωτοπαθής (ιδιοπαθής): χωρίς εμφανή αιτία – το 90-95% των περιπτώσεων

      • Δευτεροπαθής: οφείλεται σε άλλα νοσήματα (νεφρικά, ενδοκρινικά, φάρμακα)

      • Ανθεκτική: δεν ρυθμίζεται με 3 ή περισσότερα φάρμακα

      • Λευκής μπλούζας: αυξάνεται μόνο σε ιατρικό περιβάλλον

      • Μασκοφόρος τύπος: φυσιολογική στο ιατρείο, αυξημένη στο σπίτι


      📉 Πώς διαγιγνώσκεται;

      • Με επαναλαμβανόμενες μετρήσεις σε διαφορετικές ημέρες

      • Με 24ωρη καταγραφή πίεσης (Holter)

      • Με αυτομετρήσεις κατ’ οίκον


      ✅ Μπορεί να προληφθεί ή να αντιμετωπιστεί;

      Ναι! Με συνδυασμό αλλαγών στον τρόπο ζωής και, εάν χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή.
      Βασικά μέτρα:

      • 🥗 DASH διατροφή

      • 🧘 Μείωση στρες

      • 🚭 Διακοπή καπνίσματος

      • 🏃‍♂️ Άσκηση

      • ⚖️ Απώλεια βάρους

      • 💊 Αντιυπερτασικά φάρμακα (διουρητικά, ACEi, ARBs, CCBs, β-αναστολείς κ.ά.)

🧬 Υπέρταση και Γονιδιακή Προδιάθεση

Η υπέρταση έχει ισχυρό γενετικό υπόβαθρο, ιδίως στην πρωτοπαθή (ιδιοπαθή) υπέρταση, όπου δεν ανιχνεύεται οργανική αιτία. Η κληρονομικότητα θεωρείται υπεύθυνη για έως και 30–50% της μεταβλητότητας της αρτηριακής πίεσης στο γενικό πληθυσμό.


🧪 Κύριοι Μηχανισμοί Γενετικής Προδιάθεσης:

      1. Γονίδια που ρυθμίζουν το σύστημα RAAS (Renin-Angiotensin-Aldosterone System)

        • Πολυμορφισμοί στο ACE, AGT, AGTR1

        • Επηρεάζουν την αγγειοσύσπαση, την κατακράτηση νατρίου και την ευαισθησία στο αλάτι

      2. Γονίδια που σχετίζονται με την απορρόφηση νατρίου στα νεφρά

        • Π.χ. WNK1, WNK4, NCC, ENaC

        • Ευθύνονται για μορφές κληρονομικής υπέρτασης όπως Liddle syndrome

      3. Γονίδια που ρυθμίζουν τον τόνο των αγγείων

        • Π.χ. NOS3 (Νιτρικό Οξείδιο), ADD1, KCNJ1

        • Επηρεάζουν τη διάταση/συστολή των αγγείων και την απάντηση στο στρες

      4. Γονίδια μεταβολισμού καλίου και μαγνησίου

        • Συνδέονται με υποκαλιαιμία και αυξημένο κίνδυνο δευτεροπαθούς υπέρτασης


🧬 Παραδείγματα Μονογονιδιακών Συνδρόμων με Υπέρταση

ΣύνδρομοΓονίδιοΧαρακτηριστικά
Liddle SyndromeSCNN1B/SCNN1G (ENaC)Υπέρταση, υποκαλιαιμία, χαμηλή ρενίνη και αλδοστερόνη
SAME (Apparent Mineralocorticoid Excess)11β-HSD2Κατακράτηση νατρίου, υπέρταση σε παιδιά
Glucocorticoid-remediable aldosteronismHYB13A/CYP11B1Οικογενειακή υπέρταση – αντιμετωπίζεται με γλυκοκορτικοειδή

🧬 Ειδικά στην Ελλάδα

  • Μελέτες δείχνουν αυξημένη επίπτωση πολυμορφισμών στα γονίδια ACE και AGT στον ελληνικό πληθυσμό

  • Η κληρονομικότητα επηρεάζει πιο έντονα άνδρες >40 ετών με κεντρική παχυσαρκία


🧬 Τεστ Γονιδιακού Ελέγχου

▶️ Αρχικά δεν συνιστάται σε όλους
▶️ Προτείνεται σε:

    • Νεαρά άτομα με σοβαρή υπέρταση (<30 ετών)

    • Ανθεκτική υπέρταση με υποκαλιαιμία

    • Ιστορικό οικογενειακής υπέρτασης σε παιδική ηλικία

    • Ύποπτα εργαστηριακά ευρήματα (π.χ. χαμηλή ρενίνη, χαμηλή αλδοστερόνη, υποκαλιαιμία)

    • 📌 Θυμήσου:
      👉 Η γενετική επηρεάζει την ευαισθησία, αλλά το περιβάλλον (διατροφή, στρες, άσκηση) καθορίζει την έκφραση.

🧬 Πίνακας – Γενετικά Σύνδρομα με Υπέρταση

ΣύνδρομοΓονίδιο/ΜετάλλαξηΚλινικά ΧαρακτηριστικάΒιοδείκτες
Liddle SyndromeSCNN1B, SCNN1G (ENaC)Πρώιμη υπέρταση, υποκαλιαιμία, οικογενειακό ιστορικό↓ Ρενίνη, ↓ Αλδοστερόνη, ↑ Na⁺, ↓ K⁺
Apparent Mineralocorticoid Excess (SAME)11β-HSD2Νεανική υπέρταση, υπερνατριαιμία, μεταβολική αλκάλωση↓ Κορτιζόλη μεταβολιτών, ↓ Ρενίνη, ↓ Αλδοστερόνη
Glucocorticoid-remediable Aldosteronism (GRA)CYP11B1/CYP11B2 χιμαιρισμόςΟικογενειακή υπέρταση, ανταποκρίνεται σε κορτιζόλη↑ Αλδοστερόνη, ↓ Ρενίνη, αυξημένη απόκριση σε δεξαμεθαζόνη
Familial Hyperaldosteronism type IICLCN2Πρωτοπαθής αλδοστερονισμός, μεταβιβάζεται αυτοσωμικά επικρατητικά↑ Αλδοστερόνη, ↓ Ρενίνη, ευαισθησία σε MR ανταγωνιστές
Gordon Syndrome (PHA2)WNK1, WNK4Υπέρταση + υπερκαλιαιμία, χαμηλό pH↑ Κάλιο, ↑ Χλωρίο, ↓ Ρενίνη, φυσιολογική αλδοστερόνη
Congenital Adrenal Hyperplasia (CAH, 11β-hydroxylase type)CYP11B1Υπέρταση, αρρενοποίηση, πρώιμη ήβη↑ Δεσοξυκορτικοστερόνη (DOC), ↑ Ανδρογόνα

🩺 Φυσιολογικές Τιμές Αρτηριακής Πίεσης

ΚατηγορίαΣυστολική (mmHg)Διαστολική (mmHg)
Φυσιολογική< 120< 80
Υψηλή φυσιολογική120–129< 80
Υπέρταση σταδίου 1130–13980–89
Υπέρταση σταδίου 2≥140≥90
Υπέρταση κρίσης≥180≥120

📌 Οι μετρήσεις πρέπει να γίνονται σε ήρεμη κατάσταση, με κατάλληλη περιχειρίδα, και ιδανικά κατά μέσο όρο 2-3 ημερών.

🔍 Ποιες είναι οι Αιτίες της Υπέρτασης;

Πρωτοπαθής Υπέρταση (Ιδιοπαθής)

📌 Αφορά 90-95% των περιπτώσεων υπέρτασης
📌 Δεν υπάρχει σαφής παθολογική αιτία, αλλά σχετίζεται με συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων

Παράγοντες που συμβάλλουν:

  • 🧬 Γενετική προδιάθεση

  • 🧂 Υψηλή πρόσληψη αλατιού (νάτριο)

  • 🍟 Κακή διατροφή (υψηλά κορεσμένα λίπη, χαμηλή σε κάλιο)

  • 🚬 Κάπνισμα

  • 📉 Χαμηλή φυσική δραστηριότητα

  • 🍻 Αλκοόλ (ιδιαίτερα >2 ποτά/ημέρα)

  • 😓 Χρόνιο ψυχολογικό στρες

  • ⚖️ Παχυσαρκία (κεντρικού τύπου ειδικά)

  • 🧓 Ηλικία >55 ετών

  • 👨‍👩‍👧‍👦 Οικογενειακό ιστορικό υπέρτασης

  • Ανεπαρκής ύπνος ή υπνική άπνοια


Δευτεροπαθής Υπέρταση

📌 Αφορά ~5-10% των περιπτώσεων
📌 Οφείλεται σε συγκεκριμένη υποκείμενη νόσο ή παθολογία

Συνήθεις αιτίες:

ΚατηγορίαΠαράδειγμα
🧽 Νεφρικά αίτιαΧρόνια νεφρική νόσος, στένωση νεφρικής αρτηρίας
🧬 ΕνδοκρινικάΥπερκορτιζολαιμία (Cushing), Υπεραλδοστερονισμός, Φαιοχρωμοκύτωμα, Θυρεοειδοπάθειες
💊 ΦαρμακευτικάΑντισυλληπτικά, NSAIDs, κορτικοστεροειδή, αποσυμφορητικά
🚬 Ουσίες/Τοξικές αιτίεςΚοκαΐνη, αμφεταμίνες, αλκοόλ σε μεγάλες ποσότητες
🤒 ΆλλεςΑποφρακτική υπνική άπνοια, στένωση ισθμού αορτής (σε νέους)

🧪 Πώς διακρίνεται;

Η δευτεροπαθής υπέρταση υποψιάζεται όταν:

  • 📈 Εμφανίζεται σε νεαρή ηλικία (<30 ετών) ή μετά τα 60

  • 💊 Είναι ανθεκτική σε τουλάχιστον 3 φάρμακα

  • 🔁 Έχει ταχεία επιδείνωση ή υπερτασικές κρίσεις

  • 📉 Συνοδεύεται από υποκαλιαιμία, ταχυκαρδία, ή ενδείξεις νεφρικής νόσου

🔬 Πρωτοπαθής vs Δευτεροπαθής Υπέρταση

ΤύποςΧαρακτηριστικά
Πρωτοπαθής (ιδιοπαθής)90-95% των περιπτώσεων, χωρίς εμφανή αιτία
Δευτεροπαθής5-10%, σχετίζεται με άλλα νοσήματα (π.χ. νεφρικά, ενδοκρινικά)

📉 Παράγοντες Κινδύνου

  • 👴 Ηλικία > 55

  • 👨‍👩‍👧 Κληρονομικότητα

  • 🍟 Κακή διατροφή (π.χ. υπερβολικό νάτριο)

  • 🚬 Κάπνισμα

  • 🧂 Υπερκατανάλωση αλατιού

  • 🧘 Χαμηλή φυσική δραστηριότητα

  • 📉 Έλλειψη καλίου, ασβεστίου, μαγνησίου

  • 🍻 Αλκοόλ

  • 😓 Χρόνιο στρες


⚠️ Συμπτώματα Υπέρτασης – Τι Πρέπει να Προσέχετε

Η υπέρταση είναι συχνά ασυμπτωματική, ιδιαίτερα στα αρχικά στάδια. Πολλοί ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι έχουν αυξημένη αρτηριακή πίεση, γεγονός που την καθιστά ύπουλη και επικίνδυνη.

🧠 Για αυτό ονομάζεται και “σιωπηλός δολοφόνος”.


🔹 1. Πρωτοπαθής Υπέρταση (ήπια – μέτρια)

Συχνά χωρίς καθόλου συμπτώματα. Όταν εμφανίζονται:

  • 🤕 Ήπιοι πονοκέφαλοι (ιδίως στον αυχένα, πρωινές ώρες)

  • 😵 Ζάλη ή αίσθημα αστάθειας

  • 👀 Θολή όραση ή “λάμψεις”/σπινθήρες

  • ❤️ Αίσθημα παλμών ή ταχυκαρδία

  • 💤 Κόπωση ή μειωμένη αντοχή

  • 🔊 Βούισμα στα αυτιά (εμβοές)

  • 🧘 Άγχος ή νευρικότητα

📌 Αυτά τα συμπτώματα δεν είναι ειδικά και συχνά αποδίδονται σε στρες ή κόπωση, καθυστερώντας τη διάγνωση.


🔸 2. Σοβαρή Υπέρταση ή Υπέρταση Σταδίου 2

  • 🔴 Έντονοι πονοκέφαλοι (ιδίως ινιακά)

  • 🫁 Δύσπνοια, ιδίως στην κόπωση

  • 🩸 Αιμορραγία από τη μύτη (ρινορραγία)

  • 💥 Αίσθημα πίεσης στο στήθος

  • 👁️ Διαταραχές όρασης (π.χ. διπλωπία, τύφλωση)

  • 🧠 Επεισόδια συγκοπής ή λιποθυμίας


🚨 3. Υπερτασική Κρίση (Hypertensive Emergency)

📈 Πίεση >180/120 mmHg
📉 Με συνοδές οργανικές βλάβες, π.χ.:

ΌργανοΣυμπτώματα
🧠 ΕγκέφαλοςΠονοκέφαλος, σύγχυση, επιληπτικές κρίσεις, εγκεφαλικό
❤️ ΚαρδιάΠόνος στο στήθος, ισχαιμία, οξύ πνευμονικό οίδημα
🧽 ΝεφροίΟλιγουρία ή ανουρία, ↑ κρεατινίνη
👁️ ΜάτιαΘάμβος, αιμορραγίες αμφιβληστροειδούς

📌 Απαιτείται άμεση εισαγωγή και ενδοφλέβια αγωγή.


👵 4. Συμπτώματα Υπέρτασης στους Ηλικιωμένους

  • Συχνότερα μόνο συστολική υπέρταση

  • Συμπτώματα από την ορθοστατική υπόταση (λόγω θεραπείας):
    – Ζάλη στην έγερση
    – Λιποθυμικά επεισόδια

  • Επιπλοκές: Καρδιακή ανεπάρκεια με διατηρημένο κλάσμα εξώθησης (HFpEF)


🤰 5. Υπέρταση στην Εγκυμοσύνη

  • Μπορεί να είναι προεκλαμψία:
    – Πίεση >140/90 mmHg μετά την 20ή εβδομάδα
    – Συνοδεύεται από οίδημα, πρωτεϊνουρία, κεφαλαλγία, φωταψίες

📌 Η υπέρταση στην κύηση μπορεί να οδηγήσει σε προεκλαμψία, εκλαμψία, αποκόλληση πλακούντα, ή πρόωρο τοκετό.


📋 Αναγνωριστικά Κλειδιά για Υπέρταση που “δίνει σήμα”

ΠίεσηΣυμπτώματα που απαιτούν άμεση αξιολόγηση
>140/90 καιΠονοκέφαλος, ζάλη, οπτικές διαταραχές
>160/100 καιΠίεση στο στήθος, δύσπνοια
>180/120 καιΝευρολογικά σημεία, ταχυπαλμία, θάμβος όρασης

Συμπωματα υπερτασης

🥗 Διατροφή και Υπέρταση – Η Δίαιτα DASH

Η δίαιτα DASH (Dietary Approaches to Stop Hypertension) είναι ειδικά σχεδιασμένη για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης.

✅ Επιτρεπόμενα:

  • Φρούτα και λαχανικά

  • Προϊόντα ολικής άλεσης

  • Χαμηλά σε λιπαρά γαλακτοκομικά

  • Ψάρια, πουλερικά, όσπρια

  • Ξηροί καρποί (ανάλατοι)

  • Αρκετό κάλιο, μαγνήσιο και ασβέστιο

❌ Αποφύγετε:

  • Αλάτι (>5g/ημέρα)

  • Επεξεργασμένα τρόφιμα

  • Κόκκινο κρέας

  • Ζάχαρη και κορεσμένα λίπη

  • Αλκοόλ και αναψυκτικά

💡 Τιμές-στόχοι:

  • Νάτριο < 1500 mg/ημέρα

  • Κάλιο > 3500 mg/ημέρα

  • Κάλιο/Νάτριο λόγος: όσο υψηλότερος, τόσο καλύτερα


💊 Αντιυπερτασικά Φάρμακα – Κατηγορίες

ΚατηγορίαΠαράδειγμαΜηχανισμός
ΔιουρητικάΥδροχλωροθειαζίδη, ΦουροσεμίδηΑποβάλλουν νάτριο και υγρά
Αναστολείς ΜΕΑ (ACEi)Enalapril, RamiprilΑναστέλλουν το σύστημα RAAS
Αναστολείς υποδοχέων ΑΤ1 (ARB)Losartan, ValsartanΜπλοκάρουν την αγγειοτενσίνη ΙΙ
Αναστολείς διαύλων Ca⁺²Amlodipine, NifedipineΑγγειοδιαστολή
Β-αναστολείςMetoprolol, AtenololΜείωση καρδιακού ρυθμού
Α-αναστολείςPrazosinΑγγειοδιαστολή (λιγότερο χρησιμοποιούνται)

📌 Η επιλογή γίνεται ανάλογα με: ηλικία, συννοσηρότητες (π.χ. διαβήτης, ΧΝΑ), και ανεκτικότητα.

📚 Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) – Υπέρταση

📏 Ποια είναι η φυσιολογική αρτηριακή πίεση;

Η φυσιολογική αρτηριακή πίεση είναι **κάτω από 120/80 mmHg**. Πίεση πάνω από 130/80 θεωρείται υπέρταση, ανάλογα με τα επίσημα κριτήρια.

🧪 Πόσο συχνά πρέπει να μετράω την πίεσή μου;

Για διάγνωση απαιτούνται **πολλαπλές μετρήσεις σε διαφορετικές ημέρες**. Σε υπερτασικούς, η παρακολούθηση γίνεται συχνά με **καθημερινή μέτρηση στο σπίτι** ή με **24ωρη καταγραφή (Holter πίεσης)**.

⚠️ Τι μπορεί να προκαλέσει προσωρινή αύξηση πίεσης;

Άγχος, καφές, τσιγάρο, σωματική δραστηριότητα, φάρμακα (π.χ. αποσυμφορητικά), πόνος ή ακόμα και η επίσκεψη στον γιατρό (**“σύνδρομο λευκής μπλούζας”**).

💊 Πρέπει όλοι οι υπερτασικοί να παίρνουν φάρμακα;

Όχι πάντα. Σε **ήπια υπέρταση (Στάδιο 1)** και **χαμηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο**, συστήνονται πρώτα **μη φαρμακευτικά μέτρα** (δίαιτα, άσκηση). Αν δεν υπάρχει βελτίωση σε 3–6 μήνες, τότε ξεκινά φαρμακευτική αγωγή.

🥗 Πώς βοηθά η διατροφή στη μείωση της πίεσης;

Η **δίαιτα DASH** βοηθά μέσω **μείωσης του νατρίου**, **αύξησης του καλίου και μαγνησίου**, και ενίσχυσης της **ενδοθηλιακής λειτουργίας**. Η **απώλεια βάρους** επίσης μειώνει σημαντικά την πίεση.

🚫 Πρέπει να κόψω το αλάτι τελείως;

Όχι, αλλά πρέπει να το **περιορίσεις σημαντικά**. Ο ΠΟΥ προτείνει **λιγότερο από 5 γραμμάρια αλατιού την ημέρα** (περίπου 1 κουταλάκι του γλυκού).

🧘 Ποιος ρόλος έχει το στρες στην υπέρταση;

Το **χρόνιο στρες** μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση μέσω της **υπερέκκρισης κορτιζόλης και κατεχολαμινών**, αυξάνοντας τον καρδιακό ρυθμό και προκαλώντας αγγειοσύσπαση.

👴 Είναι φυσιολογικό να αυξάνεται η πίεση με την ηλικία;

Η συστολική πίεση συνήθως **αυξάνεται με την ηλικία** λόγω **σκλήρυνσης των αγγείων**, αλλά αυτό **δεν σημαίνει ότι είναι “φυσιολογικό” ή δεν χρειάζεται θεραπεία**.

👩‍⚕️ Πότε πρέπει να ανησυχήσω και να απευθυνθώ σε γιατρό;

Αν η πίεση είναι **σταθερά >140/90 mmHg**, ή αν εμφανίζονται **συμπτώματα (πονοκέφαλος, ζάλη, πόνος στο στήθος, δύσπνοια)**, απαιτείται **άμεση ιατρική αξιολόγηση**.

🫀 Τι είναι η υπερτασική κρίση;

Είναι κατάσταση όπου η πίεση ξεπερνά τα **180/120 mmHg** και μπορεί να προκαλέσει **οργανική βλάβη (καρδιά, εγκέφαλος, νεφροί)**. Απαιτεί **άμεση αντιμετώπιση σε ΤΕΠ**.

📚 Βιβλιογραφία

ΣυγγραφέαςΤίτλοςΠηγήΈτος
Whelton PK et al.ACC/AHA Guideline for High Blood PressureJACC2018
Williams B et al.ESC/ESH Guidelines for HypertensionEur Heart J2018
Appel LJ et al.DASH Study – Dietary PatternsNEJM1997
Sacks FM et al.DASH Diet and SodiumNEJM2001
Mills KT et al.Global Epidemiology of HypertensionNat Rev Nephrol2020
ΕΚΕΟδηγίες για την Υπέρτασηhcs.gr2023
ΕΟΔΥΑρτηριακή Υπέρτασηeody.gov.gr2022

 


kitrika-ouron-24orou-mikrobiologikolamia-1200x628-1-1200x800.jpg

Κιτρικά Ούρων 24ώρου: Ερμηνεία Εξέτασης & Κίνδυνος Νεφρολιθίασης

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Τα κιτρικά ούρων αποτελούν βασικό φυσικό αναστολέα λιθίασης.
Η μέτρηση κιτρικών ούρων 24ώρου είναι κρίσιμη σε ασθενείς με
νεφρολιθίαση και στο πλαίσιο μεταβολικής αξιολόγησης ούρων.


1

Τι είναι τα κιτρικά;

Τα κιτρικά (citrate, C₆H₅O₇³⁻) είναι οργανικά ανιόντα που
προκύπτουν από τον κύκλο του Krebs και
αποβάλλονται φυσιολογικά μέσω των νεφρών.
Αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς αναστολείς
σχηματισμού λίθων
στο ουροποιητικό σύστημα.

Η δράση τους είναι κρίσιμη, καθώς επηρεάζουν τόσο
τη χημεία των ούρων όσο και
τη σταθερότητα των κρυστάλλων ασβεστίου.

Κύριες δράσεις των κιτρικών:

  • Δεσμεύουν ιόντα ασβεστίου, μειώνοντας την καθίζηση κρυστάλλων
  • Αυξάνουν το pH των ούρων, περιορίζοντας την κρυσταλλοποίηση
  • Προστατεύουν από οξαλική, φωσφορική και κυστινική λιθίαση


2

Τιμές αναφοράς κιτρικών ούρων 24ώρου

Η αξιολόγηση των κιτρικών ούρων 24ώρου
βασίζεται στη συνολική ημερήσια απέκκριση και
χρησιμοποιείται για την αναγνώριση
υποκιτρουρίας,
ενός σημαντικού παράγοντα κινδύνου για νεφρολιθίαση.

Η χαμηλή απέκκριση κιτρικών αποτελεί έναν από τους πιο
υποτιμημένους αλλά ισχυρούς δείκτες λιθογόνου κινδύνου.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΜονάδαΦυσιολογικάΟριακάΥποκιτρουρία
mg/24h> 320200–320< 200
mmol/24h> 1.671.0–1.67< 1.0

Οι τιμές μπορεί να παρουσιάζουν μικρές αποκλίσεις
ανάλογα με το εργαστήριο και τη μέθοδο μέτρησης.

3

Τι είναι η υποκιτρουρία;

Η υποκιτρουρία ορίζεται ως
χαμηλή απέκκριση κιτρικών στα ούρα
(<200 mg/24h) και αποτελεί
ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για νεφρολιθίαση,
ιδίως οξαλικού ασβεστίου.

Συχνότερα αίτια:

  • Μεταβολική οξέωση
  • Χαμηλή πρόσληψη φρούτων και λαχανικών
  • Χρόνια διάρροια ή δυσαπορρόφηση
  • Φάρμακα (ακεταζολαμίδη, τοπιραμάτη)
  • Χρόνια νεφρική νόσος
  • Νεφρικές σωληναριακές διαταραχές


4

Διατροφή και κιτρικά ούρων

Η διατροφή επηρεάζει άμεσα την απέκκριση κιτρικών και το
pH των ούρων. Δίαιτα πλούσια σε αλκαλικά τρόφιμα αυξάνει τα κιτρικά
και μειώνει τον κίνδυνο λιθίασης.

Τροφές που αυξάνουν τα κιτρικά

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΤροφήΣημείωση
ΛεμόνιΠλούσιο σε κιτρικό οξύ
ΠορτοκάλιΦυσική πηγή κιτρικών
Νερό με λεμόνιΑυξάνει pH και κιτρικά
Καρπούζι, πεπόνιΠλούσια σε αλκαλικά ιόντα
Πράσινα λαχανικά (μαρούλι, ρόκα)Προάγουν αλκαλικό pH ούρων

Τι να αποφεύγεται

  • Υπερπρωτεϊνικές δίαιτες (αυξάνουν την οξέωση)
  • Υπερβολικό αλάτι (αυξάνει την αποβολή ασβεστίου)
  • Αφυδάτωση


5

Φαρμακευτική παρέμβαση

Σε μέτρια ή σοβαρή υποκιτρουρία, η διατροφική παρέμβαση
συχνά δεν επαρκεί και απαιτείται φαρμακευτική αγωγή,
με στόχο την αύξηση των κιτρικών και τη ρύθμιση του pH των ούρων.

  • Κιτρικό Κάλιο (Potassium Citrate): 10–20 mEq, 2 φορές/ημέρα
  • Κιτρικό Νάτριο: εναλλακτικά όταν δεν ενδείκνυται το κάλιο
  • Αλκαλοποιητικά σκευάσματα (π.χ. Uralyt)

Θεραπευτικός στόχος:
pH ούρων 6.0–6.5 και κιτρικά
>320 mg/24h.

Σύγκριση παρεμβάσεων: Διατροφή vs Κιτρικό Κάλιο vs Συνδυασμός

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠαρέμβασηΕπίδραση στα κιτρικάΕπίδραση στο pH ούρωνΚαταλληλότηταΠεριορισμοί / Σχόλια
Διατροφική παρέμβασηΉπια–μέτρια αύξησηΉπια αλκαλοποίησηΉπια υποκιτρουρία, πρωτογενής πρόληψηΣυχνά ανεπαρκής σε μέτρια/σοβαρή υποκιτρουρία
Κιτρικό ΚάλιοΣημαντική αύξησηΣαφής αλκαλοποίησηΜέτρια–σοβαρή υποκιτρουρία, υποτροπέςΑπαιτεί παρακολούθηση καλίου & pH
Συνδυασμός (Διατροφή + Κιτρικό Κάλιο)Μέγιστη και σταθερή αύξησηΣταθεροποίηση pH 6.0–6.5Ασθενείς με υψηλό κίνδυνο υποτροπήςΚαλύτερα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα

Κλινικό σημείο:
Η διατροφή αποτελεί απαραίτητη βάση,
αλλά σε ασθενείς με επίμονη ή σοβαρή υποκιτρουρία
δεν επαρκεί από μόνη της.
Ο συνδυασμός διατροφικής παρέμβασης και κιτρικού καλίου
παρουσιάζει τη μεγαλύτερη και πιο σταθερή
μείωση κινδύνου υποτροπής νεφρολιθίασης.

6

Κιτρικά ούρων στην εγκυμοσύνη

Κατά την εγκυμοσύνη παρατηρούνται φυσιολογικές μεταβολές
στο pH των ούρων και στον μεταβολισμό ασβεστίου, οι οποίες
μπορούν να επηρεάσουν τον κίνδυνο νεφρολιθίασης.

  • Αυξημένη πρόσληψη κιτρικών μέσω διατροφής
  • Άνοδος του pH ούρων (αλκαλικότερες τιμές)
  • Αυξημένη απέκκριση ασβεστίου
  • Η παρακολούθηση κιτρικών είναι χρήσιμη σε εγκύους με
    ιστορικό νεφρολιθίασης


7

Πώς γίνεται η εξέταση κιτρικών ούρων 24ώρου

Η εξέταση κιτρικών ούρων 24ώρου βασίζεται στη
συλλογή όλων των ούρων σε χρονικό διάστημα 24 ωρών,
ώστε να υπολογιστεί με ακρίβεια η ημερήσια απέκκριση κιτρικών.

Βασικά βήματα:

  • Απόρριψη της πρώτης πρωινής ούρησης
  • Συλλογή όλων των ούρων για τις επόμενες 24 ώρες
  • Συμπερίληψη της πρώτης πρωινής ούρησης της επόμενης ημέρας
  • Διατήρηση του δοχείου σε δροσερό μέρος ή ψυγείο

Η μέτρηση γίνεται συνήθως με
ενζυμικές ή φασματοφωτομετρικές μεθόδους
και τα αποτελέσματα εκφράζονται σε
mg/24h ή mmol/24h.

Η ακρίβεια της εξέτασης εξαρτάται άμεσα από
σωστή και πλήρη συλλογή.
Ακόμη και μία χαμένη ούρηση μπορεί να οδηγήσει
σε ψευδώς χαμηλά κιτρικά.


8

Προετοιμασία πριν τη συλλογή ούρων 24ώρου

Η σωστή προετοιμασία είναι καθοριστική
για την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων στα
κιτρικά ούρων 24ώρου.

Τι να προσέξετε πριν τη συλλογή:

  • Διατηρήστε τη συνήθη διατροφή (εκτός αν υπάρχει ιατρική οδηγία)
  • Αποφύγετε υπερβολική πρόσληψη κιτρικών (π.χ. μεγάλες ποσότητες λεμονιού)
  • Μην αλλάξετε αιφνιδίως τη ποσότητα υγρών
  • Ενημερώστε για φαρμακευτική αγωγή (π.χ. κιτρικό κάλιο, ακεταζολαμίδη)

Συχνά λάθη που αλλοιώνουν τα αποτελέσματα:

  • Ατελής συλλογή ούρων
  • Αφυδάτωση κατά τη διάρκεια του 24ώρου
  • Έντονη αλλαγή διατροφής λίγο πριν την εξέταση
Κλινική σημείωση:
Η αξιολόγηση κιτρικών είναι πιο αξιόπιστη
όταν γίνεται σε σταθερές συνθήκες
και, ιδανικά, στο πλαίσιο
πλήρους μεταβολικού ελέγχου ούρων.


9

Παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα

Η απέκκριση των κιτρικών ούρων 24ώρου μπορεί να επηρεαστεί από
παροδικούς ή μόνιμους παράγοντες,
οι οποίοι είναι κρίσιμο να λαμβάνονται υπόψη
κατά την ερμηνεία των αποτελεσμάτων,
ώστε να αποφεύγονται λανθασμένα συμπεράσματα.

  • Αφυδάτωση → συμπύκνωση ούρων και ψευδώς χαμηλά κιτρικά
  • Μεταβολική οξέωση → αυξημένη νεφρική επαναρρόφηση κιτρικών
  • Φαρμακευτική αγωγή (π.χ. ακεταζολαμίδη, τοπιραμάτη)
  • Δίαιτες υψηλής ζωικής πρωτεΐνης → όξινο φορτίο

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠαράγονταςΜηχανισμόςΕπίδραση στα κιτρικάΚλινική σημασία
ΑφυδάτωσηΜειωμένος όγκος ούρωνΦαινομενικά χαμηλάΣυχνή αιτία ψευδούς υποκιτρουρίας
Μεταβολική οξέωσηΑυξημένη σωληναριακή επαναρρόφησηΣημαντική μείωσηΥψηλός λιθογόνος κίνδυνος
ΑκεταζολαμίδηΑναστολή καρβονικής ανυδράσηςΜείωση κιτρικώνΑπαιτεί στενή παρακολούθηση
Υπερπρωτεϊνική δίαιταΑυξημένο οξύ φορτίοΜείωσηΤροποποιήσιμος διατροφικός παράγοντας

Κλινική επισήμανση:
Η υποκιτρουρία πρέπει να επιβεβαιώνεται
μόνο αφού αποκλειστούν παροδικοί παράγοντες
(αφυδάτωση, πρόσφατη αλλαγή διατροφής, φάρμακα).
Σε αμφίβολες περιπτώσεις συνιστάται
επανάληψη της εξέτασης
υπό σταθερές συνθήκες.

10

Συνδυαστικός μεταβολικός έλεγχος ούρων

Τα κιτρικά ούρων δεν αξιολογούνται μεμονωμένα,
αλλά στο πλαίσιο ενός πλήρους
μεταβολικού ελέγχου ούρων 24ώρου,
ώστε να εκτιμηθεί συνολικά ο λιθογόνος κίνδυνος
και να σχεδιαστεί στοχευμένη πρόληψη υποτροπών.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Παράμετρος 24ώρουΦυσιολογικόΌταν είναι παθολογικόΚλινική σημασία
Κιτρικά ούρων>320 mg/24h<200 mg/24hΑπώλεια φυσικής αναστολής σχηματισμού λίθων ασβεστίου
Ασβέστιο ούρων<250 mg/24hΥπερασβεστιουρίαΠερισσότερο διαθέσιμο ασβέστιο για καθίζηση
Οξαλικά ούρων<40 mg/24hΥπεροξαλουρίαΕνισχύεται ο σχηματισμός οξαλικού ασβεστίου
pH ούρων6.0–6.5<5.5Όξινο περιβάλλον → μείωση απέκκρισης κιτρικών
Όγκος ούρων>2.0–2.5 L/24hΧαμηλόςΣυμπύκνωση λιθογόνων ουσιών

Ο συνδυαστικός έλεγχος επιτρέπει στοχευμένη θεραπευτική παρέμβαση,
καθώς η διόρθωση μίας μόνο παραμέτρου
συχνά δεν επαρκεί για τη μείωση του κινδύνου υποτροπής.

Κλινική ερμηνεία:
Χαμηλά κιτρικά σε συνδυασμό με
υπερασβεστιουρία ή
υπεροξαλουρία
αυξάνουν εκθετικά τον κίνδυνο επανεμφάνισης λίθων
και απαιτούν ολοκληρωμένη προσέγγιση.

11

Υποκιτρουρία και κίνδυνος υποτροπής

Η επίμονη υποκιτρουρία αποτελεί
ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου
για επανεμφάνιση νεφρολιθίασης,
ιδίως όταν συνυπάρχουν και άλλες μεταβολικές διαταραχές.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠαράμετροςΕπίδραση στον κίνδυνο
Χαμηλά κιτρικάΜειωμένη αναστολή σχηματισμού λίθων ασβεστίου
Υψηλά οξαλικάΑυξημένος σχηματισμός οξαλικού ασβεστίου
ΥπερασβεστιουρίαΠερισσότερο διαθέσιμο ασβέστιο για καθίζηση
Χαμηλός όγκος ούρωνΣυμπύκνωση λιθογόνων ουσιών
Όξινο pH ούρωνΜειωμένη απέκκριση κιτρικών


12

Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Ο επανέλεγχος των κιτρικών ούρων 24ώρου
συνιστάται μετά από
8–12 εβδομάδες
διατροφικής ή φαρμακευτικής παρέμβασης,
ώστε να επιβεβαιωθεί η ανταπόκριση στη θεραπεία.

  • Έλεγχος αν τα κιτρικά αυξήθηκαν >320 mg/24h
  • Επαναξιολόγηση pH ούρων
  • Ρύθμιση δόσης κιτρικών (αν χορηγούνται)
  • Επιβεβαίωση επαρκούς ενυδάτωσης


13

Πότε να απευθυνθείτε σε ιατρό

Η ιατρική αξιολόγηση είναι απαραίτητη όταν τα
χαμηλά κιτρικά
συνοδεύονται από κλινικά ή εργαστηριακά ευρήματα
αυξημένου λιθογόνου κινδύνου.

  • Υποτροπιάζουσα νεφρολιθίαση
  • Παθολογικές τιμές σε επανέλεγχο
  • Συνύπαρξη υπερασβεστιουρίας ή οξαλουρίας
  • Συμπτώματα (πόνος, αιματουρία)
  • Χρόνια νεφρική ή μεταβολική νόσος


14

Τι να θυμάστε

  • Τα κιτρικά είναι φυσικός αναστολέας σχηματισμού λίθων
  • Χαμηλές τιμές αυξάνουν τον κίνδυνο υποτροπής
  • Η ενυδάτωση και η αλκαλική διατροφή είναι βασικά μέτρα
  • Η υποκιτρουρία αντιμετωπίζεται με σωστή παρέμβαση

15

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Τι σημαίνουν χαμηλά κιτρικά στα ούρα;

Αποτελούν παράγοντα κινδύνου για σχηματισμό λίθων, κυρίως λίθων ασβεστίου.

Πόσο νερό χρειάζεται για αύξηση κιτρικών;

Τουλάχιστον 2,5–3 λίτρα ημερησίως, εκτός αν υπάρχουν ιατρικές αντενδείξεις.

Πότε χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή;

Σε σοβαρή υποκιτρουρία ή σε ασθενείς με υποτροπιάζουσα νεφρολιθίαση.

Μπορούν τα κιτρικά να αυξηθούν μόνο με διατροφή;

Σε ήπια υποκιτρουρία ναι· σε μέτρια ή σοβαρή συνήθως απαιτείται και φαρμακευτική παρέμβαση.

Επηρεάζει το pH των ούρων τα κιτρικά;

Ναι. Σε όξινα ούρα τα κιτρικά επαναρροφώνται στα νεφρικά σωληνάρια και μειώνεται η απέκκρισή τους.

Ποια είναι η σχέση κιτρικών και οξαλικών;

Τα κιτρικά δεσμεύουν το ασβέστιο και μειώνουν τον σχηματισμό λίθων οξαλικού ασβεστίου.

Κάθε πότε πρέπει να επαναλαμβάνεται η εξέταση;

Συνήθως μετά από 8–12 εβδομάδες θεραπείας ή διατροφικής παρέμβασης.

Είναι επικίνδυνα τα χαμηλά κιτρικά χωρίς συμπτώματα;

Μπορεί να είναι, καθώς αυξάνουν τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο λιθίασης ακόμη και χωρίς άμεσα συμπτώματα.

Χρειάζεται έλεγχος κιτρικών σε άτομα χωρίς πέτρες;

Όχι συνήθως, εκτός αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ή άλλοι μεταβολικοί παράγοντες κινδύνου.

Μπορεί τα κιτρικά ούρων να είναι ψευδώς χαμηλά;

Ναι. Τα κιτρικά μπορεί να εμφανιστούν ψευδώς χαμηλά λόγω αφυδάτωσης, ατελούς συλλογής ούρων 24ώρου, πρόσφατης αλλαγής διατροφής ή λήψης φαρμάκων (π.χ. ακεταζολαμίδη). Σε τέτοιες περιπτώσεις συνιστάται επανάληψη της εξέτασης υπό σταθερές συνθήκες.

16

Συμπέρασμα

Η εξέταση κιτρικών ούρων 24ώρου αποτελεί βασικό εργαλείο
στην πρόληψη και διαχείριση της νεφρολιθίασης.
Η έγκαιρη αναγνώριση της υποκιτρουρίας επιτρέπει στοχευμένες παρεμβάσεις
με διατροφή, επαρκή ενυδάτωση και,
όπου απαιτείται, φαρμακευτική αγωγή.
Η αποκατάσταση των κιτρικών μειώνει ουσιαστικά τον κίνδυνο
υποτροπής λίθων και βελτιώνει το μεταβολικό προφίλ των ούρων.


17

Κλείστε ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο
διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Κιτρικών Ούρων 24ώρου ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


18

Βιβλιογραφία

1. Pak CY et al. The role of urinary citrate in nephrolithiasis. Kidney Int Suppl. 2001;78:S8–S14.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11763602/
2. Coe FL, Evan A, Worcester E. Kidney stone disease. J Clin Invest. 2005;115:2598–2608.
https://doi.org/10.1172/JCI26662
3. Barcelo P et al. Potassium citrate in hypocitraturic calcium nephrolithiasis. J Urol. 1993;150:1761–1764.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8230501/
4. European Association of Urology. EAU Guidelines on Urolithiasis.
https://uroweb.org
5. Mayo Clinic Laboratories. Citrate, 24-Hour Urine Test.
https://www.mayocliniclabs.com
6. Πλήρης κατάλογος εξετάσεων:
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/

Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

©2023 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.