“`html
Οστεοαρθρίτιδα: Συμπτώματα, Διάγνωση και Ποιες Εξετάσεις Αίματος Χρειάζονται
Η οστεοαρθρίτιδα προκαλεί πόνο, δυσκαμψία και περιορισμό της κίνησης, αλλά δεν είναι απλώς «φθορά του χόνδρου». Αφορά ολόκληρη την άρθρωση και χρειάζεται να διαφοροποιείται από τη ρευματοειδή αρθρίτιδα, την ουρική αρθρίτιδα, τις λοιμώξεις και άλλα φλεγμονώδη ή αυτοάνοσα νοσήματα.
ΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ
Για μια συνολική προσέγγιση στη διερεύνηση αρθραλγιών, δείτε:
Πόνοι στις Αρθρώσεις: Εξετάσεις για Φλεγμονή, Αυτοάνοσα και Ουρικό Οξύ
Σύντομη περίληψη
- Η οστεοαρθρίτιδα προσβάλλει ολόκληρη την άρθρωση: χόνδρο, οστό, αρθρικό υμένα, συνδέσμους, τένοντες και μυς.
- Ο πόνος συνήθως επιδεινώνεται με την κίνηση ή τη φόρτιση και η πρωινή δυσκαμψία είναι κατά κανόνα σύντομη.
- Δεν υπάρχει εξέταση αίματος που να επιβεβαιώνει από μόνη της την οστεοαρθρίτιδα.
- CRP, ΤΚΕ, RF, anti-CCP και ουρικό οξύ ζητούνται όταν χρειάζεται να αποκλειστεί άλλη αιτία.
- Η θεραπευτική άσκηση, η διαχείριση του σωματικού βάρους και η σωστή ενημέρωση αποτελούν τη βάση της αντιμετώπισης.
1
Τι είναι η οστεοαρθρίτιδα
Η οστεοαρθρίτιδα είναι μια χρόνια πάθηση κατά την οποία μεταβάλλεται σταδιακά η δομή και η λειτουργία μιας άρθρωσης. Ο αρθρικός χόνδρος μπορεί να λεπταίνει και να χάνει μέρος της ελαστικότητάς του, αλλά η νόσος δεν περιορίζεται στον χόνδρο.
Στην εξέλιξη της οστεοαρθρίτιδας μπορεί να συμμετέχουν:
- το υποχόνδριο οστό, δηλαδή το οστό ακριβώς κάτω από τον χόνδρο,
- ο αρθρικός υμένας και το αρθρικό υγρό,
- οι σύνδεσμοι και οι τένοντες γύρω από την άρθρωση,
- οι μύες που σταθεροποιούν και κινούν την άρθρωση,
- το νευρικό σύστημα, το οποίο επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αντιληπτός ο πόνος.
Μπορεί να δημιουργηθούν οστεόφυτα, υποχόνδρια σκλήρυνση, κύστεις, πάχυνση του αρθρικού θυλάκου και μικρού βαθμού φλεγμονή. Για αυτό η οστεοαρθρίτιδα περιγράφεται σήμερα ως νόσος ολόκληρης της άρθρωσης και όχι απλώς ως αποτέλεσμα ηλικιακής «φθοράς».
Η οστεοαρθρίτιδα δεν είναι αναπόφευκτη συνέπεια της ηλικίας. Η ηλικία αυξάνει τον κίνδυνο, αλλά τραυματισμοί, σωματικό βάρος, ανατομία, μυϊκή αδυναμία και άλλοι παράγοντες επηρεάζουν επίσης την εμφάνισή της.
2
Συμπτώματα και κλινική εικόνα
Τα συμπτώματα αναπτύσσονται συχνά σταδιακά, αν και ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν περιόδους έξαρσης με περισσότερο πόνο ή πρήξιμο.
Πόνος μηχανικού τύπου
Ο πόνος εμφανίζεται ή επιδεινώνεται συνήθως όταν η άρθρωση φορτίζεται. Για παράδειγμα, μπορεί να αυξάνεται στο περπάτημα, στις σκάλες, στην ορθοστασία, στο σήκωμα αντικειμένων ή σε επαναλαμβανόμενες κινήσεις των χεριών.
Πρωινή δυσκαμψία
Η δυσκαμψία μετά το ξύπνημα είναι συνήθως σύντομη, συχνά μικρότερη από 30 λεπτά. Μπορεί επίσης να εμφανίζεται μετά από ακινησία, όπως όταν ο ασθενής σηκώνεται από καρέκλα ύστερα από πολλή ώρα.
Άλλα πιθανά συμπτώματα
- μειωμένο εύρος κίνησης,
- αίσθημα τριβής ή κριγμού,
- ήπιο ή μέτριο πρήξιμο,
- ευαισθησία στην πίεση,
- οστικές διογκώσεις στα δάκτυλα,
- αδυναμία των μυών γύρω από την άρθρωση,
- αστάθεια ή αίσθημα ότι το γόνατο «φεύγει»,
- δυσκολία σε καθημερινές δραστηριότητες.
Η ένταση του πόνου δεν συμβαδίζει πάντοτε με την εικόνα της ακτινογραφίας. Ένας ασθενής μπορεί να έχει σημαντικές ακτινογραφικές αλλοιώσεις με σχετικά ήπια συμπτώματα ή έντονο πόνο με λιγότερο εμφανείς αλλοιώσεις.
3
Ποιες αρθρώσεις προσβάλλονται συχνότερα
Πόνος στο περπάτημα, στις σκάλες ή στην παρατεταμένη ορθοστασία. Μπορεί να συνυπάρχουν πρήξιμο, κριγμός και αστάθεια.
Πόνος στη βουβωνική χώρα, στον γλουτό ή στον μηρό, δυσκολία στο περπάτημα και περιορισμός της στροφής του ισχίου.
Συχνή συμμετοχή των τελικών και μέσων αρθρώσεων των δακτύλων και της βάσης του αντίχειρα.
Εκφυλιστικές αλλοιώσεις στον αυχένα ή στην οσφύ. Δεν προκαλούν πάντοτε συμπτώματα και πρέπει να συσχετίζονται με την κλινική εικόνα.
4
Αίτια και παράγοντες κινδύνου
| Παράγοντας | Πώς επηρεάζει τον κίνδυνο |
|---|---|
| Ηλικία | Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε ηλικιωμένος θα εμφανίσει συμπτωματική νόσο. |
| Προηγούμενος τραυματισμός | Ρήξη μηνίσκου, κάκωση συνδέσμων, κάταγμα ή χειρουργείο μπορεί να οδηγήσουν σε μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα. |
| Υπερβάλλον σωματικό βάρος | Αυξάνει τη μηχανική φόρτιση κυρίως στα γόνατα και συνδέεται με μεταβολικούς και φλεγμονώδεις παράγοντες. |
| Επαναλαμβανόμενη καταπόνηση | Ορισμένες επαγγελματικές ή αθλητικές δραστηριότητες αυξάνουν τον κίνδυνο όταν προκαλούν χρόνια υπερφόρτιση ή τραυματισμούς. |
| Ανατομία και ευθυγράμμιση | Ραιβότητα, βλαισότητα, δυσπλασία ισχίου ή άλλες ανατομικές μεταβολές αλλάζουν την κατανομή του φορτίου. |
| Κληρονομικότητα | Η γενετική προδιάθεση είναι σημαντικότερη σε ορισμένες μορφές, ιδιαίτερα στην οστεοαρθρίτιδα των χεριών. |
| Μυϊκή αδυναμία | Η ανεπαρκής μυϊκή υποστήριξη μπορεί να μειώσει τη σταθερότητα και να αυξήσει τη λειτουργική επιβάρυνση. |
5
Οστεοαρθρίτιδα ή άλλη μορφή αρθρίτιδας;
Ο πόνος στις αρθρώσεις δεν σημαίνει πάντοτε οστεοαρθρίτιδα. Η κατανομή των συμπτωμάτων, η διάρκειά τους, το είδος της δυσκαμψίας, το πρήξιμο και τα εργαστηριακά ευρήματα βοηθούν στη διαφορική διάγνωση.
| Χαρακτηριστικό | Οστεοαρθρίτιδα | Ρευματοειδής αρθρίτιδα | Ουρική αρθρίτιδα | Σηπτική αρθρίτιδα |
|---|---|---|---|---|
| Έναρξη | Συνήθως σταδιακή | Σταδιακή ή υποξεία | Συχνά απότομη, σε ώρες | Συνήθως οξεία |
| Πρωινή δυσκαμψία | Συνήθως κάτω από 30 λεπτά | Συχνά παρατεταμένη | Δεν είναι το βασικό χαρακτηριστικό | Έντονος πόνος και αδυναμία κίνησης |
| Κατανομή | Γόνατα, ισχία, χέρια, σπονδυλική στήλη | Συχνά συμμετρικές μικρές αρθρώσεις | Συχνά μία άρθρωση, ιδιαίτερα μεγάλο δάκτυλο ή γόνατο | Συχνά μία μεγάλη άρθρωση |
| CRP και ΤΚΕ | Συνήθως φυσιολογικές | Μπορεί να είναι αυξημένες | Μπορεί να αυξηθούν στην κρίση | Συχνά αυξημένες, αλλά δεν αποκλείουν ή επιβεβαιώνουν μόνες τους τη λοίμωξη |
| Ειδικός έλεγχος | Δεν υπάρχει ειδικός αιματολογικός δείκτης | RF και anti-CCP υποστηρίζουν τη διάγνωση | Ουρικό οξύ και, όταν χρειάζεται, ανάλυση κρυστάλλων | Παρακέντηση, Gram, καλλιέργεια και κυτταρολογικός έλεγχος αρθρικού υγρού |
Μια ξαφνικά επώδυνη, θερμή και πρησμένη άρθρωση δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα οστεοαρθρίτιδα ή ουρική αρθρίτιδα. Πρέπει να αποκλειστεί άμεσα λοίμωξη της άρθρωσης.
6
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται κυρίως στο ιστορικό και στην κλινική εξέταση. Σε έναν ενήλικα μεγαλύτερο των 45 ετών με πόνο που σχετίζεται με τη δραστηριότητα και χωρίς πρωινή δυσκαμψία ή με δυσκαμψία διάρκειας έως περίπου 30 λεπτών, η εικόνα μπορεί να είναι τυπική για οστεοαρθρίτιδα.
Ο ιατρός αξιολογεί:
- πότε εμφανίζεται ο πόνος και τι τον επιδεινώνει,
- τη διάρκεια της πρωινής δυσκαμψίας,
- αν υπάρχει πραγματικό οίδημα ή θερμότητα,
- ποιες αρθρώσεις συμμετέχουν και αν η προσβολή είναι συμμετρική,
- το εύρος κίνησης, τη μυϊκή ισχύ και τη σταθερότητα,
- παλαιότερους τραυματισμούς ή χειρουργεία,
- συστηματικά συμπτώματα όπως πυρετό, κόπωση, εξάνθημα ή απώλεια βάρους.
Η ακτινογραφία και οι εξετάσεις αίματος δεν είναι πάντοτε απαραίτητες όταν η κλινική εικόνα είναι τυπική. Χρησιμοποιούνται όταν η παρουσίαση είναι άτυπη, όταν υπάρχει σημαντικό πρήξιμο ή φλεγμονή, όταν ο ασθενής είναι νεότερος ή όταν πρέπει να αποκλειστεί διαφορετική πάθηση.
7
Ποιες εξετάσεις αίματος χρειάζονται
Οι εξετάσεις ζητούνται κυρίως για να διερευνηθεί αν ο πόνος οφείλεται σε φλεγμονώδη αρθρίτιδα, ουρική αρθρίτιδα, λοίμωξη ή άλλο συστηματικό νόσημα.
CRP
Δείκτης ενεργού φλεγμονής. Στην απλή οστεοαρθρίτιδα είναι συνήθως φυσιολογική ή μόνο ήπια μεταβαλλόμενη.
ΤΚΕ
Μη ειδικός δείκτης φλεγμονής. Επηρεάζεται από την ηλικία, την αναιμία και άλλους παράγοντες και δεν ερμηνεύεται μόνη της.
Ρευματοειδής παράγοντας – RF
Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει υποψία ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Θετικό αποτέλεσμα δεν αποτελεί μόνο του διάγνωση.
Anti-CCP αντισώματα
Έχουν μεγαλύτερη ειδικότητα για ρευματοειδή αρθρίτιδα και είναι ιδιαίτερα χρήσιμα όταν υπάρχει επίμονο οίδημα και παρατεταμένη πρωινή δυσκαμψία.
Ουρικό οξύ
Βοηθά στη διερεύνηση ουρικής αρθρίτιδας, αλλά μια αυξημένη τιμή δεν αποδεικνύει ότι ο αρθρικός πόνος οφείλεται σε ουρική αρθρίτιδα.
Γενική αίματος
Μπορεί να δείξει αναιμία, λευκοκυττάρωση, θρομβοκυττάρωση ή άλλα ευρήματα που κατευθύνουν τη διερεύνηση.
Χρήσιμες πριν ή κατά τη χρήση ορισμένων αντιφλεγμονωδών και όταν υπάρχει ουρικό οξύ, υπέρταση ή νεφρική νόσος.
ANA και άλλα αυτοαντισώματα
Δεν χρειάζονται σε κάθε ασθενή με οστεοαρθρίτιδα. Ζητούνται στοχευμένα όταν υπάρχουν ενδείξεις λύκου, συνδετικοπάθειας ή άλλου αυτοάνοσου νοσήματος.
Ο γιατρός μπορεί να προσθέσει ηπατικά ένζυμα, ασβέστιο, θυρεοειδικό έλεγχο, βιταμίνη D ή άλλες εξετάσεις ανάλογα με τα συμπτώματα, το ιστορικό και τη φαρμακευτική αγωγή. Δεν χρειάζεται να γίνεται ένα μεγάλο «πακέτο αυτοανοσίας» χωρίς συγκεκριμένη κλινική ένδειξη.
Χρήσιμες εσωτερικές σελίδες
8
Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα
Φυσιολογική CRP και ΤΚΕ
Φυσιολογικοί δείκτες φλεγμονής είναι συμβατοί με οστεοαρθρίτιδα, αλλά δεν την επιβεβαιώνουν. Επίσης δεν αποκλείουν απόλυτα κάθε φλεγμονώδη πάθηση, ειδικά σε πρώιμο στάδιο ή σε περίοδο χαμηλής δραστηριότητας.
Αυξημένη CRP ή ΤΚΕ
Σημαντική αύξηση δεν αποδίδεται αυτόματα στην οστεοαρθρίτιδα. Χρειάζεται να διερευνηθούν λοίμωξη, ενεργή φλεγμονώδης αρθρίτιδα, άλλο αυτοάνοσο νόσημα ή εξωαρθρική αιτία.
Θετικός RF
Ο RF μπορεί να είναι θετικός σε ρευματοειδή αρθρίτιδα, άλλες αυτοάνοσες ή χρόνιες φλεγμονώδεις καταστάσεις, ορισμένες λοιμώξεις και σε μερικά υγιή άτομα. Αξιολογείται μαζί με anti-CCP, CRP, ΤΚΕ και κλινική εξέταση.
Θετικό anti-CCP
Σε ασθενή με πρησμένες αρθρώσεις και παρατεταμένη πρωινή δυσκαμψία αυξάνει σημαντικά την υποψία ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Δεν πρέπει όμως να χρησιμοποιείται απομονωμένα ούτε ως εξέταση προληπτικού ελέγχου σε άτομα χωρίς συμβατά συμπτώματα.
Αυξημένο ουρικό οξύ
Η υπερουριχαιμία αυξάνει την πιθανότητα σχηματισμού κρυστάλλων, αλλά πολλοί άνθρωποι με αυξημένη τιμή δεν έχουν ουρική αρθρίτιδα. Αντίστροφα, κατά τη διάρκεια οξείας κρίσης η τιμή μπορεί να μην είναι αυξημένη. Όταν η διάγνωση παραμένει αβέβαιη, η ανάλυση αρθρικού υγρού έχει μεγαλύτερη διαγνωστική αξία.
9
Απεικόνιση και εξέταση αρθρικού υγρού
Ακτινογραφία
Όταν χρειάζεται απεικόνιση, η απλή ακτινογραφία είναι συνήθως η πρώτη εξέταση. Μπορεί να δείξει στένωση του αρθρικού διαστήματος, οστεόφυτα, υποχόνδρια σκλήρυνση, κύστεις ή μεταβολές της ευθυγράμμισης.
Υπερηχογράφημα
Μπορεί να αναδείξει υγρό, υμενίτιδα, κύστεις, τενοντοπάθειες ή άλλες βλάβες μαλακών μορίων. Είναι χρήσιμο και για την καθοδήγηση παρακέντησης ή ένεσης.
Μαγνητική τομογραφία
Δεν χρειάζεται συνήθως για μια τυπική οστεοαρθρίτιδα. Χρησιμοποιείται όταν υπάρχει αμφιβολία, υποψία βλάβης μηνίσκου ή συνδέσμων, οστεονέκρωσης, κατάγματος καταπόνησης ή άλλης ενδοαρθρικής παθολογίας.
Παρακέντηση και αρθρικό υγρό
Σε μια οξεία, θερμή και πρησμένη άρθρωση μπορεί να χρειαστεί παρακέντηση. Το υγρό εξετάζεται για:
- αριθμό λευκών αιμοσφαιρίων και τύπο κυττάρων,
- κρυστάλλους ουρικού ή πυροφωσφορικού ασβεστίου,
- άμεση μικροσκόπηση και χρώση Gram,
- καλλιέργεια και αντιβιόγραμμα όταν υπάρχει υποψία λοίμωξης.
Οι εξετάσεις αίματος από μόνες τους δεν μπορούν να αποκλείσουν με ασφάλεια τη σηπτική αρθρίτιδα. Η παρακέντηση είναι καθοριστική όταν υπάρχει πραγματική υποψία λοίμωξης.
10
Η βασική αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας
Η αντιμετώπιση δεν καθορίζεται μόνο από την ακτινογραφία. Βασίζεται κυρίως στον πόνο, στη λειτουργικότητα, στις ανάγκες του ασθενούς, στις συνοδές παθήσεις και στους προσωπικούς στόχους.
Ενδυνάμωση, αερόβια δραστηριότητα, κινητικότητα και ισορροπία με πρόγραμμα προσαρμοσμένο στην άρθρωση και στις δυνατότητες του ασθενούς.
Σε άτομα με υπέρβαρο ή παχυσαρκία, η σταδιακή απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει τον πόνο και να βελτιώσει τη λειτουργία.
Κατανόηση της νόσου, ρεαλιστικοί στόχοι, σωστή κατανομή δραστηριοτήτων και παρακολούθηση της ανταπόκρισης.
Τα φάρμακα χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά και όχι ως υποκατάστατο της άσκησης και της αποκατάστασης.
11
Άσκηση και φυσικοθεραπεία
Η κατάλληλη άσκηση δεν «τρώει» περισσότερο τον χόνδρο. Αντίθετα, μπορεί να μειώσει τον πόνο, να αυξήσει τη δύναμη και να βελτιώσει την αυτονομία.
Το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει
- ενδυνάμωση: τετρακέφαλος, γλουτιαίοι, μύες ισχίου, κορμός ή μύες των χεριών,
- αερόβια άσκηση: περπάτημα, στατικό ποδήλατο, ελλειπτικό ή κολύμβηση,
- ασκήσεις κινητικότητας: ήπιες κινήσεις μέσα σε ανεκτό εύρος,
- ασκήσεις ισορροπίας: ιδιαίτερα όταν υπάρχει αστάθεια ή αυξημένος κίνδυνος πτώσης,
- υδροθεραπεία: χρήσιμη όταν η φόρτιση στην ξηρά προκαλεί έντονα συμπτώματα.
Στην αρχή μπορεί να εμφανιστεί προσωρινή ενόχληση ή μυϊκό πιάσιμο. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προκαλείται βλάβη. Το πρόγραμμα πρέπει να προσαρμόζεται όταν ο πόνος είναι έντονος, επιμένει για πολλές ώρες ή συνοδεύεται από σημαντικό πρήξιμο.
Η φυσικοθεραπεία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τη σωστή τεχνική, την προοδευτική αύξηση της επιβάρυνσης, την αξιολόγηση βάδισης και τη χρήση βοηθημάτων. Σε οστεοαρθρίτιδα κάτω άκρου, ένα μπαστούνι μπορεί να μειώσει τη φόρτιση όταν χρησιμοποιείται σωστά, συνήθως στην αντίθετη πλευρά από την επώδυνη άρθρωση.
12
Σωματικό βάρος, διατροφή και συμπληρώματα
Σε άτομα με υπέρβαρο ή παχυσαρκία, ακόμη και μια μέτρια απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει τον πόνο και τη λειτουργικότητα. Οι κατευθυντήριες οδηγίες επισημαίνουν ότι κάθε απώλεια είναι πιθανό να βοηθήσει, ενώ απώλεια περίπου 10% μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερο όφελος από απώλεια 5%.
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη τροφή που να αναγεννά τον αρθρικό χόνδρο. Μια ισορροπημένη μεσογειακού τύπου διατροφή μπορεί όμως να βοηθήσει:
- στον έλεγχο του σωματικού βάρους,
- στην καρδιαγγειακή και μεταβολική υγεία,
- στην επαρκή πρόσληψη πρωτεΐνης για τη μυϊκή μάζα,
- στην επαρκή πρόσληψη ασβεστίου και βιταμινών.
Γλυκοζαμίνη και χονδροϊτίνη
Τα αποτελέσματα των μελετών είναι ασυνεπή και δεν έχει αποδειχθεί ότι αναγεννούν τον χόνδρο. Η γλυκοζαμίνη δεν συνιστάται ως θεραπεία ρουτίνας στις οδηγίες NICE.
Βιταμίνη D και ασβέστιο
Είναι σημαντικά για την υγεία των οστών, αλλά δεν αποτελούν ειδική θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας. Συμπλήρωμα βιταμίνης D έχει νόημα όταν υπάρχει έλλειψη ή συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη.
Κουρκουμίνη και φυτικά σκευάσματα
Ορισμένες μικρές μελέτες αναφέρουν συμπτωματική βελτίωση, αλλά τα προϊόντα διαφέρουν σημαντικά σε σύνθεση και βιοδιαθεσιμότητα. Μπορούν επίσης να αλληλεπιδράσουν με αντιπηκτικά, αντιαιμοπεταλιακά ή άλλα φάρμακα.
13
Φάρμακα και παυσίπονα
Η επιλογή φαρμάκου εξαρτάται από την ηλικία, τη νεφρική και ηπατική λειτουργία, το ιστορικό έλκους ή αιμορραγίας, την αρτηριακή πίεση, την καρδιαγγειακή κατάσταση και τα υπόλοιπα φάρμακα του ασθενούς.
Τοπικά μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη
Τα τοπικά ΜΣΑΦ, όπως η δικλοφενάκη σε gel, αποτελούν συχνή πρώτη επιλογή για οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Η συστηματική απορρόφηση είναι συνήθως μικρότερη από τα δισκία, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν αντενδείξεις και προφυλάξεις.
Από του στόματος ΜΣΑΦ
Μπορούν να χρησιμοποιηθούν όταν τα τοπικά φάρμακα είναι ανεπαρκή ή ακατάλληλα. Συνιστάται η χαμηλότερη αποτελεσματική δόση για το μικρότερο αναγκαίο διάστημα, αφού αξιολογηθούν οι γαστρεντερικοί, νεφρικοί και καρδιαγγειακοί κίνδυνοι. Συχνά εξετάζεται και γαστροπροστασία.
Δείτε αναλυτικά:
Αντιφλεγμονώδη και Παυσίπονα: Οδηγός για ΜΣΑΦ
.
Παρακεταμόλη
Δεν συνιστάται πλέον ως θεραπεία ρουτίνας για όλους τους ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα, επειδή το μέσο όφελος είναι περιορισμένο. Μπορεί να χρησιμοποιείται περιστασιακά και βραχυχρόνια όταν άλλες επιλογές είναι ακατάλληλες, πάντοτε με προσοχή στη συνολική ημερήσια πρόσληψη και στην ηπατική λειτουργία.
Ντουλοξετίνη
Σε επιλεγμένους ασθενείς με χρόνιο πόνο μπορεί να εξεταστεί από τον θεράποντα ιατρό, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν στοιχεία κεντρικής ευαισθητοποίησης ή όταν άλλες επιλογές δεν είναι κατάλληλες.
Οπιοειδή
Τα ισχυρά οπιοειδή δεν συνιστώνται για τη συνήθη αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας. Το μακροχρόνιο όφελος είναι περιορισμένο και οι κίνδυνοι περιλαμβάνουν υπνηλία, πτώσεις, δυσκοιλιότητα, εξάρτηση και αναπνευστική καταστολή.
Μην συνδυάζετε διαφορετικά ΜΣΑΦ και μην αυξάνετε μόνοι σας τις δόσεις. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε νεφρική νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια, υπέρταση, έλκος, αντιπηκτική αγωγή και εγκυμοσύνη.
14
Ενέσεις και νεότερες θεραπείες
Ενδαρθρικά κορτικοστεροειδή
Μπορούν να προσφέρουν βραχυχρόνια ανακούφιση όταν άλλες θεραπείες δεν επαρκούν ή όταν ο πόνος εμποδίζει την έναρξη άσκησης. Δεν αποτελούν μόνιμη λύση και η συχνότητα επανάληψης πρέπει να καθορίζεται από τον ιατρό.
Υαλουρονικό οξύ
Τα δεδομένα για το μέσο κλινικό όφελος είναι αντικρουόμενα. Οι οδηγίες NICE και AAOS δεν το συνιστούν για χρήση ρουτίνας στην οστεοαρθρίτιδα γόνατος.
PRP
Το πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια μελετάται κυρίως στην οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Ορισμένες μελέτες δείχνουν συμπτωματικό όφελος, αλλά τα πρωτόκολλα παρασκευής διαφέρουν και οι κατευθυντήριες οδηγίες δεν συμφωνούν πλήρως ως προς τη θέση του.
Βλαστοκύτταρα και αναγεννητικές θεραπείες
Παραμένουν υπό έρευνα. Δεν έχει τεκμηριωθεί ότι οι εμπορικά διαθέσιμες ενέσεις βλαστοκυττάρων αναγεννούν με προβλέψιμο τρόπο τον αρθρικό χόνδρο ή αποτρέπουν την αρθροπλαστική.
15
Πότε χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση
Η παραπομπή για αρθροπλαστική εξετάζεται όταν ο πόνος, η δυσκαμψία και ο λειτουργικός περιορισμός επηρεάζουν ουσιαστικά την ποιότητα ζωής και η κατάλληλη συντηρητική αντιμετώπιση δεν προσφέρει επαρκή ανακούφιση.
Η απόφαση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο:
- στην ηλικία,
- στο σωματικό βάρος,
- σε έναν συγκεκριμένο ακτινογραφικό βαθμό,
- σε μία μεμονωμένη μέτρηση πόνου.
Αρθροπλαστική
Η μερική ή ολική αντικατάσταση της άρθρωσης μπορεί να προσφέρει σημαντική βελτίωση σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς με προχωρημένη συμπτωματική νόσο.
Οστεοτομία
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ειδικές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σημαντική διαταραχή ευθυγράμμισης και η φθορά εντοπίζεται σε συγκεκριμένο διαμέρισμα του γόνατος.
Αρθροσκόπηση
Η αρθροσκόπηση με έκπλυση ή «καθαρισμό» δεν συνιστάται για την πρωτοπαθή οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Μπορεί να έχει θέση μόνο όταν συνυπάρχει διαφορετικό μηχανικό πρόβλημα με σαφή ένδειξη, όπως ορισμένοι συμπτωματικοί τραυματισμοί μηνίσκου ή ελεύθερο σώμα.
16
Καθημερινότητα, πρόληψη και πότε χρειάζεται άμεση εξέταση
Πρακτικές συμβουλές
- Διατηρήστε τακτική δραστηριότητα αντί για παρατεταμένη ακινησία.
- Μοιράστε τις απαιτητικές εργασίες μέσα στην ημέρα.
- Αποφύγετε απότομες αυξήσεις έντασης στην άσκηση.
- Χρησιμοποιήστε σταθερά και κατάλληλα υποδήματα.
- Ρυθμίστε το ύψος καρέκλας, γραφείου και επιφανειών εργασίας.
- Αντιμετωπίστε σωστά τους τραυματισμούς και ολοκληρώστε την αποκατάσταση.
- Προστατεύστε τη μυϊκή μάζα με άσκηση και επαρκή πρωτεΐνη.
Δεν είναι πάντοτε δυνατό να προληφθεί πλήρως η οστεοαρθρίτιδα. Η διατήρηση υγιούς βάρους, η αποφυγή τραυματισμών, η ασφαλής τεχνική στην εργασία και στον αθλητισμό και η καλή μυϊκή κατάσταση μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο ή τη λειτουργική επιβάρυνση.
Ζητήστε άμεσα ιατρική εκτίμηση όταν υπάρχει:
- ξαφνικά θερμή, κόκκινη και έντονα πρησμένη άρθρωση,
- πυρετός, ρίγος ή σοβαρή αδιαθεσία μαζί με αρθρικό πόνο,
- αδυναμία να στηριχθείτε ή να κινήσετε την άρθρωση,
- έντονος πόνος μετά από πτώση ή τραυματισμό,
- νέο μούδιασμα, αδυναμία ή απώλεια ελέγχου ούρων ή κοπράνων,
- πρήξιμο στη γάμπα, δύσπνοια ή πόνος στο στήθος.
Τι πρέπει να θυμάστε
Η οστεοαρθρίτιδα δεν διαγιγνώσκεται με μία εξέταση αίματος και δεν αντιμετωπίζεται με ένα μόνο φάρμακο. Η σωστή διάγνωση, η εξατομικευμένη άσκηση, ο έλεγχος του βάρους και η κατάλληλη χρήση αναλγητικών ή άλλων παρεμβάσεων μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα συμπτώματα και να διατηρήσουν τη λειτουργικότητα.
17
Συχνές Ερωτήσεις για την Οστεοαρθρίτιδα
Εργαστηριακή διερεύνηση για πόνους στις αρθρώσεις
Στο Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας πραγματοποιούνται βασικές και εξειδικευμένες εξετάσεις για δείκτες φλεγμονής, ρευματολογικό έλεγχο, αυτοαντισώματα, ουρικό οξύ και συνολικό βιοχημικό έλεγχο, σύμφωνα με την ιατρική ένδειξη.
Έσλιν 19, Λαμία 35100
Τηλέφωνο: 22310 66841
Επιστημονική επιμέλεια
Παντελής Αναγνωστόπουλος
Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών
Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου
Επιστημονικές πηγές
- World Health Organization – Osteoarthritis
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/osteoarthritis - NICE Guideline NG226 – Osteoarthritis in over 16s: diagnosis and management
https://www.nice.org.uk/guidance/ng226 - American College of Rheumatology / Arthritis Foundation – Osteoarthritis Guideline
https://rheumatology.org/osteoarthritis-guideline - American Academy of Orthopaedic Surgeons – Management of Osteoarthritis of the Knee
https://www.aaos.org/globalassets/quality-and-practice-resources/osteoarthritis-of-the-knee/oak3cpg.pdf - NICE Guideline NG100 – Rheumatoid arthritis in adults
https://www.nice.org.uk/guidance/ng100 - NICE Guideline NG219 – Gout: diagnosis and management
https://www.nice.org.uk/guidance/ng219 - Guideline for Management of Septic Arthritis in Native Joints – SANJO
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9901514/
Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την κλινική εξέταση, τη διάγνωση ή την εξατομικευμένη θεραπεία από ιατρό. Μην αρχίζετε, διακόπτετε ή τροποποιείτε φαρμακευτική αγωγή χωρίς ιατρική καθοδήγηση.