Legofolin: Σίδηρος με Φυλλινικό, Δοσολογία και Παρενέργειες

Το Legofolin είναι φαρμακευτικό σκεύασμα από του στόματος που συνδυάζει τρισθενή σίδηρο με φυλλινικό ασβέστιο. Η ελληνική συσκευασία είναι κόνις και διαλύτης για πόσιμο διάλυμα: το υγρό βρίσκεται στο φιαλίδιο και η κόνις στο ειδικό πώμα, ώστε να αναμιγνύονται αμέσως πριν από τη λήψη.

Κάθε δόση περιέχει σιδηρούχο πρωτεϊνοσουκκινυλάτη που αντιστοιχεί σε 40 mg Fe³⁺ και φυλλινικό ασβέστιο στην αναγραφόμενη περιεκτικότητα των 0,185 mg ανά δόση. Δεν είναι απλό συμπλήρωμα διατροφής και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως γενικό «τονωτικό» χωρίς τεκμηριωμένη ανάγκη.

Η ένδειξη «800 mg» αφορά την ποσότητα του συμπλόκου σιδήρου και δεν σημαίνει 800 mg στοιχειακού σιδήρου. Το πρακτικά σημαντικό μέγεθος είναι ότι κάθε έτοιμη δόση αποδίδει 40 mg τρισθενούς στοιχειακού σιδήρου.

Το δεύτερο δραστικό συστατικό είναι το φυλλινικό ασβέστιο. Το φυλλινικό είναι ενεργή μορφή φυλλικού και συμμετέχει σε μεταβολικές οδούς που είναι απαραίτητες για τη σύνθεση DNA και τη φυσιολογική παραγωγή κυττάρων αίματος.

Το Legofolin χορηγείται όταν ο ιατρός κρίνει ότι χρειάζεται ταυτόχρονη υποστήριξη με σίδηρο και φυλλινικό. Η χρήση του συνδέεται κυρίως με καταστάσεις αυξημένων αναγκών ή με κίνδυνο ανάπτυξης αναιμίας, ιδιαίτερα κατά την κύηση, σύμφωνα με την εγκεκριμένη ένδειξη και την ιατρική οδηγία.

Η κόπωση, η ζάλη ή η τριχόπτωση δεν αρκούν από μόνες τους για να τεκμηριώσουν έλλειψη σιδήρου. Πριν από τη θεραπεία χρειάζεται να αξιολογηθούν η γενική αίματος, η φερριτίνη και το πλήρες προφίλ σιδήρου.

Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τη σύνθεση αιμοσφαιρίνης και τη μεταφορά οξυγόνου. Το φυλλινικό συμμετέχει στην κυτταρική διαίρεση και στην ωρίμανση των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Ο συνδυασμός στοχεύει επομένως σε δύο διαφορετικούς μηχανισμούς της αιμοποίησης.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αναιμία αντιμετωπίζεται με Legofolin. Αναιμία μπορεί να οφείλεται σε έλλειψη βιταμίνης Β12, χρόνια φλεγμονή, νεφρική νόσο, αιμόλυση, αιμοσφαιρινοπάθεια ή απώλεια αίματος και απαιτεί διαφορετική διερεύνηση.

Κατά την εγκυμοσύνη αυξάνονται οι ανάγκες για σίδηρο και φυλλικά παράγωγα. Το Legofolin μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν το συστήσει ο μαιευτήρας, με βάση το ιστορικό, τη γενική αίματος, τη φερριτίνη και τις ανάγκες της εγκύου.

Δεν πρέπει να προστίθεται αυθαίρετα πάνω σε άλλη πολυβιταμίνη κύησης ή δεύτερο σκεύασμα σιδήρου. Ο συνολικός ημερήσιος σίδηρος και τα υπόλοιπα συστατικά πρέπει να υπολογίζονται από τον θεράποντα ιατρό.

Η σιδηροπενία ξεκινά συνήθως με μείωση των αποθηκών, δηλαδή χαμηλή φερριτίνη, πριν πέσει η αιμοσφαιρίνη. Όταν η έλλειψη προχωρήσει, μπορεί να εμφανιστούν χαμηλότερος κορεσμός τρανσφερρίνης, αύξηση TIBC και μικροκυτταρική ή υπόχρωμη εικόνα στη γενική αίματος.

Το Legofolin δεν πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς διερεύνηση της αιτίας. Συχνές αιτίες είναι η έντονη έμμηνος ρύση, η κύηση, η ανεπαρκής πρόσληψη, η δυσαπορρόφηση και η απώλεια αίματος από το γαστρεντερικό.

Πιθανά συμπτώματα έλλειψης σιδήρου ή αναιμίας είναι η εύκολη κόπωση, η μειωμένη αντοχή, το λαχάνιασμα στην προσπάθεια, οι ταχυπαλμίες, η ζάλη, η ωχρότητα, οι πονοκέφαλοι και η δυσκολία συγκέντρωσης.

Τα συμπτώματα είναι μη ειδικά. Μπορεί να εμφανίζονται και σε θυρεοειδοπάθεια, λοίμωξη, έλλειψη Β12, διαταραχές ύπνου ή καρδιοαναπνευστικά προβλήματα. Η εργαστηριακή επιβεβαίωση προηγείται της θεραπείας.

Ο βασικός έλεγχος περιλαμβάνει γενική αίματος, αιμοσφαιρίνη, αιματοκρίτη, MCV, MCH, φερριτίνη, σίδηρο, τρανσφερρίνη ή TIBC και κορεσμό τρανσφερρίνης (TSAT).

Ανάλογα με την εικόνα μπορεί να χρειαστούν CRP, δικτυοερυθροκύτταρα, βιταμίνη Β12, φυλλικό, κρεατινίνη, έλεγχος κοιλιοκάκης ή διερεύνηση απώλειας αίματος. Η φερριτίνη μπορεί να αυξάνεται στη φλεγμονή και επομένως δεν ερμηνεύεται πάντα μόνη της.

Η δόση και η διάρκεια καθορίζονται από τον ιατρό με βάση την ένδειξη, την ηλικία, την εγκυμοσύνη, τη βαρύτητα της έλλειψης και την εργαστηριακή ανταπόκριση. Ακολουθήστε ακριβώς τη συνταγή και το φύλλο οδηγιών της συγκεκριμένης συσκευασίας.

Μην αυξάνετε τη δόση επειδή η φερριτίνη είναι χαμηλή και μην παίρνετε διπλή δόση μετά από παράλειψη. Η υπερβολική λήψη σιδήρου μπορεί να είναι επικίνδυνη, ιδιαίτερα στα παιδιά.

Το Legofolin διαθέτει ειδικό πώμα που περιέχει την κόνι. Πριν από τη λήψη, πιέζεται ή ενεργοποιείται το πώμα σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευασίας, ώστε η κόνις να πέσει στο υγρό. Στη συνέχεια το φιαλίδιο ανακινείται καλά μέχρι να αναμιχθεί το περιεχόμενο.

Το διάλυμα λαμβάνεται αμέσως μετά την παρασκευή του. Δεν πρέπει να φυλάσσεται αναμεμιγμένο για μελλοντική χρήση, εκτός αν το επίσημο φύλλο οδηγιών αναφέρει διαφορετικά.

Η απορρόφηση του σιδήρου μπορεί να μειωθεί όταν λαμβάνεται μαζί με καφέ, τσάι, γάλα, ασβέστιο ή αντιόξινα. Ακολουθήστε τις οδηγίες του ιατρού για τη χρονική απόσταση από γεύματα και άλλα προϊόντα.

Όταν η λήψη προκαλεί έντονη γαστρεντερική ενόχληση, ο ιατρός μπορεί να προσαρμόσει τον χρόνο λήψης ή το θεραπευτικό σχήμα. Μην αλλάζετε μόνοι σας σκεύασμα ή δόση.

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες των από του στόματος σκευασμάτων σιδήρου αφορούν το γαστρεντερικό: ναυτία, βάρος ή πόνος στο στομάχι, δυσκοιλιότητα, διάρροια, φούσκωμα και μεταλλική γεύση.

Τα κόπρανα μπορεί να γίνουν πιο σκούρα. Αυτό είναι συχνό με τον σίδηρο, αλλά μαύρα πίσσα κόπρανα με αδυναμία, πόνο ή άλλα ανησυχητικά συμπτώματα χρειάζονται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Διακόψτε τη λήψη και ζητήστε άμεσα βοήθεια αν εμφανιστούν δυσκολία στην αναπνοή, οίδημα στο πρόσωπο ή στον λαιμό, γενικευμένη κνίδωση, λιποθυμική τάση ή άλλη εικόνα σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης.

Επείγουσα αξιολόγηση απαιτείται και σε πιθανή υπερδοσολογία, ειδικά σε παιδί, ακόμη και αν αρχικά δεν υπάρχουν έντονα συμπτώματα.

Το Legofolin δεν είναι κατάλληλο σε γνωστή αλλεργία στα συστατικά του, σε υπερφόρτωση σιδήρου ή σε αναιμία που δεν οφείλεται σε έλλειψη σιδήρου χωρίς σαφή ιατρική ένδειξη.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε αιμοχρωμάτωση, αιμοσιδήρωση, επανειλημμένες μεταγγίσεις, ορισμένες αιμολυτικές αναιμίες και ενεργό γαστρεντερικό νόσημα. Η τελική απόφαση ανήκει στον θεράποντα ιατρό.

Ο σίδηρος μπορεί να μειώσει την απορρόφηση φαρμάκων όπως η λεβοθυροξίνη, ορισμένες τετρακυκλίνες και κινολόνες, οι διφωσφονικές ενώσεις και άλλα σκευάσματα. Αντίστοιχα, αντιόξινα, ασβέστιο και ορισμένα τρόφιμα μπορεί να μειώσουν την απορρόφηση του σιδήρου.

Δώστε στον ιατρό ή στον φαρμακοποιό πλήρη κατάλογο φαρμάκων και συμπληρωμάτων. Η κατάλληλη χρονική απόσταση εξαρτάται από το συγκεκριμένο προϊόν και δεν είναι ίδια για όλες τις αλληλεπιδράσεις.

Το φυλλινικό δεν είναι ακριβώς το ίδιο μόριο με το φυλλικό οξύ, αν και και τα δύο σχετίζονται με τις ίδιες βασικές μεταβολικές οδούς. Η παρουσία φυλλινικού δεν αποκλείει έλλειψη βιταμίνης Β12.

Σε μακροκυττάρωση, νευρολογικά συμπτώματα ή ανεξήγητη αναιμία πρέπει να ελέγχεται η Β12. Η χορήγηση φυλλικών παραγώγων μπορεί να βελτιώσει αιματολογικά ευρήματα ενώ η νευρολογική βλάβη από έλλειψη Β12 συνεχίζεται.

Ο πόσιμος σίδηρος μπορεί να μην επαρκεί όταν υπάρχει σοβαρή δυσαπορρόφηση, συνεχής σημαντική απώλεια αίματος, αδυναμία ανοχής, ανεπαρκής ανταπόκριση ή ανάγκη ταχύτερης αναπλήρωσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο ιατρός μπορεί να εξετάσει άλλη μορφή θεραπείας.

Ο ενδοφλέβιος σίδηρος δεν είναι αυτόματα καλύτερος και χορηγείται μόνο όταν υπάρχει κατάλληλη ένδειξη και ιατρική παρακολούθηση.

Η ανταπόκριση αξιολογείται με γενική αίματος και δείκτες σιδήρου σε χρόνο που καθορίζει ο θεράπων ιατρός. Η αιμοσφαιρίνη μπορεί να βελτιωθεί πριν αναπληρωθούν πλήρως οι αποθήκες, γι’ αυτό η θεραπεία συχνά συνεχίζεται για διάστημα μετά την αιματολογική διόρθωση.

Η απουσία ανταπόκρισης απαιτεί έλεγχο συμμόρφωσης, σωστής λήψης, συνεχιζόμενης απώλειας, δυσαπορρόφησης, φλεγμονής ή εναλλακτικής αιτίας αναιμίας.

Η φερριτίνη αντανακλά κυρίως τις αποθήκες σιδήρου. Ο σίδηρος ορού μεταβάλλεται μέσα στην ημέρα και επηρεάζεται από πρόσφατη λήψη. Το TIBC ή η τρανσφερρίνη δείχνουν τη μεταφορική ικανότητα, ενώ ο TSAT δείχνει το ποσοστό των θέσεων μεταφοράς που είναι φορτωμένες με σίδηρο.

Τυπική σιδηροπενία συνδέεται συχνά με χαμηλή φερριτίνη, χαμηλό TSAT και υψηλότερο TIBC. Σε φλεγμονή η φερριτίνη μπορεί να είναι φυσιολογική ή αυξημένη, γι’ αυτό χρειάζεται συνολική ερμηνεία. Δείτε τον οδηγό TIBC και τρανσφερρίνης.

Το Legofolin έχει παρόμοια φαρμακοτεχνική λογική με άλλα πόσιμα σκευάσματα που συνδυάζουν πρωτεϊνοσουκκινυλικό σίδηρο και φυλλινικό. Δεν πρέπει όμως να θεωρούνται αυτομάτως εναλλάξιμα χωρίς έλεγχο της ακριβούς περιεκτικότητας και ιατρική ή φαρμακευτική οδηγία.

Στον κόμβο Σκευάσματα Σιδήρου μπορείτε να δείτε συγκεντρωμένα τις μορφές από το στόμα, τους συνδυασμούς με φυλλικά και τις ενδοφλέβιες επιλογές.

Το Legofolin είναι πόσιμο φάρμακο με 40 mg τρισθενούς σιδήρου ανά δόση και φυλλινικό ασβέστιο. Η κόνις του πώματος αναμιγνύεται με το διάλυμα του φιαλιδίου αμέσως πριν από τη λήψη.

Η χρήση του πρέπει να βασίζεται σε ιατρική ένδειξη. Η παρακολούθηση γίνεται με γενική αίματος, φερριτίνη, σίδηρο, TIBC ή τρανσφερρίνη και TSAT, ενώ σε επιλεγμένες περιπτώσεις χρειάζονται Β12, φυλλικό και δείκτες φλεγμονής.

Βιβλιογραφία και πηγές: Ελληνική καταχώριση και στοιχεία συσκευασίας LEGOFOLIN, εγκεκριμένες πληροφορίες προϊόντος, Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για την αξιολόγηση της φερριτίνης και διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για τη διερεύνηση και θεραπεία της σιδηροπενίας.

Ιατρική επισήμανση: Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από ιατρό. Η επιλογή σκευάσματος, η δόση και η διάρκεια θεραπείας καθορίζονται εξατομικευμένα.