1Τι είναι η ηπατίτιδα D

Η ηπατίτιδα D είναι φλεγμονή του ήπατος που προκαλείται από τον ιό της ηπατίτιδας D, γνωστό ως HDV ή δέλτα ιό. Είναι ιδιαίτερη μορφή ιογενούς ηπατίτιδας, επειδή ο HDV δεν μπορεί να υπάρξει λειτουργικά χωρίς τον ιό της ηπατίτιδας Β. Χρειάζεται το HBsAg, δηλαδή το επιφανειακό αντιγόνο του HBV, για να μολύνει και να πολλαπλασιαστεί.

Αυτό σημαίνει ότι η ηπατίτιδα D αφορά άτομα που έχουν ήδη ηπατίτιδα Β ή μολύνονται ταυτόχρονα από HBV και HDV. Δεν εξετάζεται συνήθως ως μεμονωμένη ηπατίτιδα σε άτομο που δεν έχει καμία ένδειξη HBV λοίμωξης. Το πρώτο κρίσιμο ερώτημα είναι αν υπάρχει θετικό HBsAg.

Η HDV λοίμωξη θεωρείται σημαντική γιατί μπορεί να επιδεινώσει την πορεία της ηπατίτιδας Β. Μπορεί να σχετίζεται με πιο γρήγορη εξέλιξη της ηπατικής νόσου, σοβαρότερη φλεγμονή και αυξημένη ανάγκη παρακολούθησης. Γι’ αυτό δεν πρέπει να χάνεται σε ασθενείς με HBsAg θετικό.

Οι δύο βασικές εξετάσεις είναι το Anti-HDV, που δείχνει ανοσολογική επαφή με τον ιό, και το HDV RNA, που δείχνει ενεργό ιικό RNA στο αίμα. Η σωστή ερμηνεία απαιτεί συνδυασμό με HBV δείκτες και ηπατικό έλεγχο.

2Γιατί η ηπατίτιδα D χρειάζεται την ηπατίτιδα Β

Ο HDV είναι ελλιπής ιός με την έννοια ότι χρειάζεται τον HBV για να ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής του. Χρησιμοποιεί το HBsAg του HBV για να σχηματίσει λειτουργικά ιικά σωματίδια. Χωρίς HBV και χωρίς HBsAg, ο HDV δεν μπορεί να εγκαταστήσει λοίμωξη.

Αυτό έχει άμεση πρακτική σημασία στην εργαστηριακή ερμηνεία. Αν ένας ασθενής έχει αρνητικό HBsAg και δεν υπάρχουν στοιχεία HBV λοίμωξης, η πιθανότητα ενεργής HDV λοίμωξης είναι ουσιαστικά διαφορετική από έναν HBsAg θετικό ασθενή. Γι’ αυτό ο έλεγχος HDV έχει νόημα κυρίως στο πλαίσιο της ηπατίτιδας Β.

Στην πράξη, όταν υπάρχει θετικό HBsAg, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει αν χρειάζεται έλεγχος για HDV, ειδικά σε άτομα με αυξημένες τρανσαμινάσες, έντονη ηπατική φλεγμονή, παράγοντες κινδύνου ή κλινική εικόνα που δεν εξηγείται πλήρως από το HBV DNA.

Για αυτό το άρθρο πρέπει να συνδέεται στενά με τα άρθρα HBsAg, HBV DNA και Ηπατίτιδα Β.

3Συλλοίμωξη και υπερλοίμωξη: δύο διαφορετικά σενάρια

Στην ηπατίτιδα D υπάρχουν δύο βασικά σενάρια: συλλοίμωξη και υπερλοίμωξη. Συλλοίμωξη σημαίνει ότι το άτομο μολύνεται περίπου ταυτόχρονα από HBV και HDV. Υπερλοίμωξη σημαίνει ότι ένα άτομο που έχει ήδη χρόνια ηπατίτιδα Β μολύνεται επιπλέον με HDV.

Η διάκριση έχει σημασία γιατί η κλινική πορεία μπορεί να είναι διαφορετική. Η υπερλοίμωξη σε άτομο με χρόνια HBV μπορεί να οδηγήσει πιο συχνά σε χρόνια HDV λοίμωξη και βαρύτερη ηπατική νόσο. Η συλλοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί ως οξεία ηπατίτιδα, αλλά η τελική πορεία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Εργαστηριακά, η διάκριση απαιτεί ιστορικό, HBsAg, Anti-HBc IgM, HBV DNA, Anti-HDV, HDV RNA και ηπατικό έλεγχο. Αν υπάρχει θετικό Anti-HBc IgM μαζί με οξεία εικόνα, μπορεί να υπάρχει πρόσφατη HBV λοίμωξη. Αν υπάρχει γνωστή χρόνια HBV και ξαφνική επιδείνωση, η HDV υπερλοίμωξη πρέπει να εξετάζεται.

Για αυτό η HDV δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «ακόμη μία ηπατίτιδα». Είναι στενά δεμένη με τη φάση της HBV λοίμωξης και χρειάζεται ολοκληρωμένη προσέγγιση.

4Πότε ζητείται έλεγχος για ηπατίτιδα D

Ο έλεγχος για ηπατίτιδα D ζητείται κυρίως σε άτομα με θετικό HBsAg ή γνωστή ηπατίτιδα Β. Η ερώτηση που πρέπει να απαντηθεί είναι: υπάρχει συνυπάρχουσα HDV λοίμωξη που μπορεί να επηρεάζει την πορεία του ήπατος;

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο έλεγχος όταν ένας HBsAg θετικός ασθενής έχει αυξημένες τρανσαμινάσες που δεν εξηγούνται πλήρως από το HBV DNA, όταν υπάρχει γρήγορη επιδείνωση ηπατικών εξετάσεων, όταν υπάρχει προχωρημένη ηπατική νόσος σε σχετικά νεότερη ηλικία ή όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου έκθεσης.

Σε ορισμένα πρωτόκολλα, ο έλεγχος Anti-HDV προτείνεται σε όλους τους HBsAg θετικούς ασθενείς τουλάχιστον μία φορά, ακριβώς επειδή η HDV συχνά υποδιαγιγνώσκεται. Αν το Anti-HDV είναι θετικό, ακολουθεί HDV RNA για να φανεί αν υπάρχει ενεργή λοίμωξη.

Η εξέταση δεν έχει τον ίδιο ρόλο σε άτομα χωρίς HBV. Γι’ αυτό, πριν από την ερμηνεία HDV αποτελεσμάτων, πρέπει να είναι σαφές το HBsAg και το υπόλοιπο HBV panel.

5Anti-HDV: τι δείχνει η εξέταση

Το Anti-HDV είναι εξέταση αίματος που ανιχνεύει αντισώματα έναντι του ιού της ηπατίτιδας D. Θετικό Anti-HDV σημαίνει ότι ο οργανισμός έχει αναπτύξει ανοσολογική απάντηση έναντι του HDV. Δεν σημαίνει όμως πάντα ότι υπάρχει ενεργός ιός στο αίμα τη στιγμή της εξέτασης.

Το Anti-HDV λειτουργεί ως εξέταση ανίχνευσης έκθεσης. Αν είναι αρνητικό, δεν τεκμηριώνεται επαφή με HDV με βάση τα αντισώματα. Αν είναι θετικό, το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι το HDV RNA, ειδικά όταν θέλουμε να δούμε αν υπάρχει ενεργή HDV λοίμωξη.

Σε HBsAg θετικό ασθενή, ένα θετικό Anti-HDV είναι σημαντικό εύρημα. Χρειάζεται να αξιολογηθεί με HDV RNA, HBV DNA, ALT/AST και συνολική ηπατική εικόνα. Η απλή θετικότητα αντισωμάτων δεν αρκεί για να εκτιμηθεί η ενεργότητα της νόσου.

Η εξέταση Anti-HDV είναι επομένως η «πόρτα εισόδου» στη διερεύνηση της ηπατίτιδας D. Το HDV RNA είναι το επόμενο βήμα για την ενεργή λοίμωξη.

6HDV RNA: η εξέταση για ενεργό δέλτα ιό

Το HDV RNA είναι μοριακή εξέταση που ανιχνεύει το γενετικό υλικό του ιού της ηπατίτιδας D στο αίμα. Σε αντίθεση με το Anti-HDV, που δείχνει αντισώματα, το HDV RNA δείχνει αν ο ιός είναι παρών και ανιχνεύσιμος τη στιγμή της εξέτασης.

Αν το Anti-HDV είναι θετικό και το HDV RNA είναι θετικό, η εικόνα είναι συμβατή με ενεργή HDV λοίμωξη. Αν το Anti-HDV είναι θετικό αλλά το HDV RNA είναι αρνητικό, μπορεί να πρόκειται για παλαιότερη επαφή, χαμηλή ή μη ανιχνεύσιμη ιαιμία ή κατάσταση που χρειάζεται επανέλεγχο ανάλογα με το ιστορικό.

Το HDV RNA μπορεί να χρησιμοποιηθεί για διάγνωση ενεργής λοίμωξης και για παρακολούθηση σε ειδικές περιπτώσεις. Η ερμηνεία όμως πρέπει πάντα να γίνεται μαζί με HBV DNA, HBsAg και ηπατικό έλεγχο, επειδή ο HDV και ο HBV αλληλεπιδρούν.

Η ύπαρξη HDV RNA σε HBsAg θετικό ασθενή είναι κλινικά σημαντική και πρέπει να οδηγεί σε εξειδικευμένη ιατρική αξιολόγηση.

7Anti-HDV IgM, Anti-HDV IgG και total Anti-HDV

Σε διάφορα εργαστήρια μπορεί να αναφέρονται διαφορετικοί όροι: total Anti-HDV, Anti-HDV IgG, Anti-HDV IgM. Στην καθημερινή πρακτική, το πιο χρήσιμο πρώτο βήμα είναι συχνά το total Anti-HDV ή συνολικά αντισώματα έναντι HDV. Η διάκριση IgM/IgG δεν έχει πάντα την ίδια πρακτική καθαρότητα που έχουν αντίστοιχοι δείκτες σε άλλες λοιμώξεις.

Ένα θετικό Anti-HDV δείχνει επαφή με τον ιό, αλλά η ενεργή λοίμωξη επιβεβαιώνεται καλύτερα με HDV RNA. Γι’ αυτό, το αποτέλεσμα των αντισωμάτων πρέπει να οδηγεί στο ερώτημα: υπάρχει ανιχνεύσιμο HDV RNA;

Το Anti-HDV IgM μπορεί να εμφανιστεί σε ενεργότερες φάσεις, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο του ως τελική απόδειξη τρέχουσας λοίμωξης. Η μοριακή εξέταση είναι πιο άμεση για το ερώτημα ενεργού ιού.

Για τον ασθενή, η πρακτική διατύπωση είναι: Anti-HDV θετικό σημαίνει ότι χρειάζεται αξιολόγηση. HDV RNA θετικό σημαίνει ότι υπάρχει ενεργός HDV στο αίμα.

8Συνδυασμός Anti-HDV με HBsAg

Το HBsAg είναι το βασικό σημείο εκκίνησης. Η ηπατίτιδα D δεν ερμηνεύεται σωστά χωρίς να γνωρίζουμε αν υπάρχει HBsAg. Αν το HBsAg είναι θετικό, υπάρχει τρέχουσα HBV λοίμωξη ή παρουσία επιφανειακού αντιγόνου, άρα υπάρχει βιολογική προϋπόθεση για HDV λοίμωξη.

Ο συνδυασμός HBsAg θετικό και Anti-HDV θετικό δείχνει ότι ο ασθενής με HBV έχει επίσης ανοσολογική ένδειξη επαφής με HDV. Το επόμενο βήμα είναι HDV RNA, ώστε να φανεί αν υπάρχει ενεργός δέλτα ιός.

Αν το HBsAg είναι αρνητικό, η ερμηνεία του HDV αλλάζει. Η ενεργή HDV λοίμωξη απαιτεί HBV/HBsAg. Γι’ αυτό, οποιοδήποτε ασυνήθιστο αποτέλεσμα πρέπει να ελέγχεται με πλήρες HBV panel και όχι αποκομμένα.

Για την ερμηνεία του HBsAg δείτε τον οδηγό HBsAg Εξέταση: Τι Δείχνει, Πότε Είναι Θετικό και Πώς Ερμηνεύεται.

9Συνδυασμός HDV RNA με HBV DNA

Το HDV RNA δείχνει ενεργό δέλτα ιό, ενώ το HBV DNA δείχνει το ιικό φορτίο της ηπατίτιδας Β. Και οι δύο εξετάσεις μπορούν να είναι σημαντικές σε ασθενή με HBV/HDV. Δεν είναι σπάνιο η εικόνα να είναι σύνθετη, επειδή ο HDV μπορεί να επηρεάζει τη συμπεριφορά του HBV.

Ένας ασθενής μπορεί να έχει ενεργό HDV RNA ενώ το HBV DNA δεν είναι ιδιαίτερα υψηλό. Αυτό δεν σημαίνει ότι η κατάσταση είναι ασήμαντη. Η HDV μπορεί να προκαλεί σημαντική ηπατική φλεγμονή ακόμη και όταν το HBV DNA δεν φαίνεται εντυπωσιακά αυξημένο.

Γι’ αυτό, σε HBsAg θετικό ασθενή με ανεξήγητα αυξημένες τρανσαμινάσες ή βαρύτερη ηπατική εικόνα, το Anti-HDV και το HDV RNA μπορούν να δώσουν κρίσιμη πληροφορία. Το HBV DNA μόνο του δεν αποκλείει HDV.

Για το HBV DNA δείτε τον ειδικό οδηγό HBV DNA: Εξέταση Αίματος για Ιικό Φορτίο Ηπατίτιδας Β.

10Συνδυασμός με ηπατικό έλεγχο

Ο έλεγχος HDV δεν δείχνει από μόνος του πόσο έχει επηρεαστεί το ήπαρ. Για αυτό χρειάζεται ηπατικός έλεγχος με ALT, AST, γ-GT, ALP, χολερυθρίνη, αλβουμίνη και, όπου χρειάζεται, INR. Οι εξετάσεις αυτές δείχνουν τη φλεγμονή και τη λειτουργική κατάσταση του ήπατος.

Σε HBV/HDV λοίμωξη, οι τρανσαμινάσες μπορεί να είναι αυξημένες και η πορεία μπορεί να είναι πιο επιθετική από την απλή HBV λοίμωξη. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής έχει την ίδια βαρύτητα, αλλά σημαίνει ότι η παρακολούθηση πρέπει να είναι οργανωμένη.

Η ALT και η AST δείχνουν ηπατοκυτταρική φλεγμονή, ενώ η χολερυθρίνη και το INR μπορεί να βοηθήσουν στην εκτίμηση βαρύτερης ηπατικής επιβάρυνσης. Σε χρόνια νόσο μπορεί να χρειαστεί εκτίμηση ίνωσης ή κίρρωσης.

Για περισσότερα δείτε τον οδηγό Ηπατικός Έλεγχος: Εξετάσεις Ήπατος, Τρανσαμινάσες & γ-GT.

11Πίνακας ερμηνείας Anti-HDV και HDV RNA

Ο πίνακας είναι πρακτικός οδηγός και όχι αυτόματη διάγνωση. Η τελική ερμηνεία πρέπει να γίνεται από γιατρό, με βάση το HBsAg, το HBV DNA, το HDV RNA, τις τρανσαμινάσες και το ιστορικό.

12Συμπτώματα ηπατίτιδας D

Τα συμπτώματα της ηπατίτιδας D δεν είναι ειδικά και μπορεί να μοιάζουν με άλλες ιογενείς ηπατίτιδες. Μπορεί να υπάρχουν κόπωση, ανορεξία, ναυτία, πόνος ή βάρος στη δεξιά άνω κοιλιά, σκούρα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα και ίκτερος.

Σε ασθενείς με χρόνια ηπατίτιδα Β, η εμφάνιση νέας ή έντονης αύξησης τρανσαμινασών, επιδείνωση ηπατικών εξετάσεων ή πιο βαριά κλινική εικόνα πρέπει να οδηγεί σε σκέψη για συνυπάρχοντα παράγοντα, όπως HDV.

Η HDV μπορεί να είναι σιωπηλή για ένα διάστημα ή να εμφανιστεί με εικόνα οξείας επιδείνωσης. Γι’ αυτό, η απουσία συμπτωμάτων δεν αποκλείει την ανάγκη ελέγχου σε HBsAg θετικό ασθενή με ένδειξη.

Η διάγνωση δεν βασίζεται στα συμπτώματα. Βασίζεται σε εργαστηριακό έλεγχο με Anti-HDV και HDV RNA, μαζί με HBV δείκτες και εξετάσεις ήπατος.

13Πώς μεταδίδεται η ηπατίτιδα D

Η ηπατίτιδα D μεταδίδεται με τρόπους παρόμοιους με την ηπατίτιδα Β, δηλαδή κυρίως μέσω αίματος και σωματικών υγρών. Η μετάδοση μπορεί να σχετίζεται με κοινή χρήση βελόνων ή εξοπλισμού ένεσης, μη ασφαλείς ιατρικές ή αισθητικές πράξεις, σεξουαλική επαφή χωρίς προφύλαξη και κάθετη μετάδοση σε ειδικές συνθήκες.

Επειδή ο HDV χρειάζεται HBV, η πρόληψη της ηπατίτιδας Β είναι ταυτόχρονα πρόληψη και της ηπατίτιδας D. Ένα άτομο που έχει ανοσία έναντι HBV μέσω εμβολιασμού προστατεύεται έμμεσα και από HDV, επειδή δεν μπορεί να εγκατασταθεί HDV χωρίς HBV/HBsAg.

Σε άτομα με γνωστή χρόνια HBV, η αποφυγή νέων αιματογενών εκθέσεων είναι σημαντική, επειδή μπορεί να υπάρξει υπερλοίμωξη με HDV. Αυτό μπορεί να κάνει την πορεία της ηπατικής νόσου δυσμενέστερη.

Η πρόληψη περιλαμβάνει ασφαλείς πρακτικές, αποφυγή κοινής χρήσης αιχμηρών αντικειμένων ή εξοπλισμού που μπορεί να έχει αίμα, εμβολιασμό έναντι HBV σε μη ανοσοποιημένα άτομα και έλεγχο στενών επαφών όπου χρειάζεται.

14Ποιοι έχουν αυξημένο κίνδυνο για HDV

Αυξημένο κίνδυνο έχουν κυρίως άτομα με HBsAg θετικό ή χρόνια ηπατίτιδα Β που εκτίθενται σε παράγοντες μετάδοσης. Ο κίνδυνος αφορά περισσότερο όσους έχουν αιματογενείς εκθέσεις, ιστορικό χρήσης ενέσιμων ουσιών, πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους χωρίς προφύλαξη ή έκθεση σε μη ασφαλείς ιατρικές και αισθητικές πρακτικές.

Επίσης, η HDV πρέπει να εξετάζεται σε HBsAg θετικούς ασθενείς με δυσανάλογα βαριά ηπατική εικόνα, αυξημένες τρανσαμινάσες, προχωρημένη ίνωση ή κίρρωση, ή πορεία που δεν εξηγείται επαρκώς από το HBV DNA.

Σε μετανάστες ή άτομα που προέρχονται από περιοχές με υψηλότερη συχνότητα HDV, ο γιατρός μπορεί να έχει χαμηλότερο όριο για έλεγχο. Η επιδημιολογία παίζει ρόλο, αλλά δεν αντικαθιστά το ατομικό ιστορικό.

Ο έλεγχος πρέπει να εξατομικεύεται. Το σημαντικό είναι να μη μένει αδιάγνωστη η HDV σε ασθενή με γνωστή HBV, ειδικά όταν η κλινική εικόνα είναι πιο βαριά από την αναμενόμενη.

15Γιατί η ηπατίτιδα D είναι σημαντική

Η ηπατίτιδα D είναι σημαντική επειδή θεωρείται μία από τις σοβαρότερες μορφές ιογενούς ηπατίτιδας όταν συνυπάρχει με HBV. Μπορεί να οδηγήσει σε πιο γρήγορη εξέλιξη της ηπατικής νόσου, αυξημένο κίνδυνο κίρρωσης και μεγαλύτερη ανάγκη στενής παρακολούθησης.

Η διάγνωση έχει πρακτική αξία. Αν ένας ασθενής με HBV έχει και HDV, η παρακολούθηση αλλάζει. Δεν αρκεί να παρακολουθείται μόνο το HBV DNA. Χρειάζεται αξιολόγηση και του HDV RNA, της φλεγμονής του ήπατος και της συνολικής ηπατικής κατάστασης.

Η υποδιάγνωση είναι συχνό πρόβλημα. Πολλοί ασθενείς με HBV μπορεί να μην έχουν ελεγχθεί ποτέ για HDV. Έτσι, μια σημαντική αιτία επιδείνωσης του ήπατος μπορεί να μένει άγνωστη.

Γι’ αυτό, ένα ολοκληρωμένο hub για ήπαρ και ηπατίτιδες πρέπει να περιλαμβάνει ξεκάθαρη ενότητα για ηπατίτιδα D, ειδικά συνδεδεμένη με την ηπατίτιδα Β.

16Πρόληψη ηπατίτιδας D

Η πιο σημαντική πρόληψη της ηπατίτιδας D είναι η πρόληψη της ηπατίτιδας Β. Επειδή ο HDV χρειάζεται τον HBV, ο εμβολιασμός έναντι της ηπατίτιδας Β προστατεύει έμμεσα και από ηπατίτιδα D σε άτομα που δεν έχουν ήδη HBV.

Άτομα που δεν έχουν ανοσία έναντι HBV μπορούν να ελεγχθούν με Anti-HBs και, ανάλογα με το ιστορικό, να συζητήσουν εμβολιασμό με τον γιατρό τους. Το Anti-HBs είναι ο βασικός δείκτης ανοσίας από εμβόλιο ή προηγούμενη φυσική λοίμωξη.

Σε άτομα που έχουν ήδη χρόνια HBV, η πρόληψη HDV βασίζεται στην αποφυγή νέας έκθεσης σε αίμα ή σωματικά υγρά που μπορεί να περιέχουν τον ιό. Η χρήση προφυλακτικού, η αποφυγή κοινής χρήσης βελόνων και η επιλογή ασφαλών ιατρικών και αισθητικών πρακτικών είναι βασικά μέτρα.

Για την ανοσία στην ηπατίτιδα Β δείτε τον οδηγό Anti-HBs: Εξέταση Ανοσίας για Ηπατίτιδα Β.

17Εμβόλιο ηπατίτιδας Β και προστασία από HDV

Δεν υπάρχει ξεχωριστό κλασικό εμβόλιο για την ηπατίτιδα D. Η προστασία επιτυγχάνεται μέσω του εμβολιασμού έναντι της ηπατίτιδας Β. Αν δεν υπάρξει HBV λοίμωξη και HBsAg, ο HDV δεν μπορεί να εγκατασταθεί.

Αυτό είναι απλό αλλά πολύ σημαντικό μήνυμα δημόσιας υγείας. Ο εμβολιασμός για HBV δεν προστατεύει μόνο από την ηπατίτιδα Β, αλλά εμμέσως προστατεύει και από την ηπατίτιδα D.

Σε άτομα που έχουν ήδη χρόνια HBV, το εμβόλιο δεν θεραπεύει την υπάρχουσα HBV λοίμωξη και δεν εξαφανίζει τον κίνδυνο HDV υπερλοίμωξης. Εκεί η πρόληψη βασίζεται στην αποφυγή έκθεσης και στην κατάλληλη παρακολούθηση.

Η διαφορά αυτή πρέπει να εξηγείται καθαρά στους ασθενείς: ο εμβολιασμός είναι πρόληψη πριν από HBV λοίμωξη, όχι θεραπεία για υπάρχουσα χρόνια HBV.

18Παρακολούθηση ασθενούς με HBV / HDV

Η παρακολούθηση ασθενούς με HBV/HDV είναι πιο σύνθετη από την παρακολούθηση απλής HBV λοίμωξης. Χρειάζεται αξιολόγηση HDV RNA, HBV DNA, ALT, AST, χολερυθρίνης, ηπατικής συνθετικής λειτουργίας και πιθανής ίνωσης ή κίρρωσης.

Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επαναλαμβανόμενες εξετάσεις σε συγκεκριμένα διαστήματα, ανάλογα με τη βαρύτητα, το ιστορικό, την ηλικία, τη συνύπαρξη άλλων νοσημάτων και την πιθανή θεραπευτική προσέγγιση.

Η απλή παρακολούθηση του HBV DNA μπορεί να μην είναι αρκετή, επειδή ο HDV μπορεί να είναι ο κύριος παράγοντας ηπατικής φλεγμονής. Γι’ αυτό, όταν έχει επιβεβαιωθεί HDV RNA, η παρακολούθηση πρέπει να προσαρμόζεται.

Σε ασθενείς με προχωρημένη ίνωση ή κίρρωση, χρειάζεται ειδική παρακολούθηση για επιπλοκές χρόνιας ηπατικής νόσου, σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.

19Θεραπευτική εκτίμηση και τι πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής

Η θεραπευτική εκτίμηση της ηπατίτιδας D είναι εξειδικευμένο θέμα και πρέπει να γίνεται από ειδικό ιατρό. Δεν αποφασίζεται μόνο από ένα θετικό Anti-HDV. Χρειάζεται επιβεβαίωση ενεργού λοίμωξης με HDV RNA και αξιολόγηση της ηπατικής κατάστασης.

Οι θεραπευτικές επιλογές για HDV είναι πιο περιορισμένες και πιο εξειδικευμένες από την ηπατίτιδα C. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να γίνεται σωστή διάγνωση και παραπομπή όταν χρειάζεται. Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ότι η HDV δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως η HCV.

Παράλληλα, πρέπει να παρακολουθείται και η HBV λοίμωξη. Η σχέση HBV και HDV μπορεί να είναι δυναμική. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλαγές στο HDV μπορούν να επηρεάζουν την εικόνα του HBV και αντίστροφα.

Το σημαντικότερο πρακτικό βήμα για το εργαστηριακό άρθρο είναι σαφές: HBsAg θετικό → σκέψη για Anti-HDV όπου υπάρχει ένδειξη ή σύμφωνα με πρωτόκολλο → αν Anti-HDV θετικό, έλεγχος HDV RNA.

20Συχνά λάθη στην ερμηνεία της ηπατίτιδας D

Το πρώτο λάθος είναι να ζητείται HDV χωρίς να γνωρίζουμε το HBsAg. Η ηπατίτιδα D χρειάζεται HBV, άρα το HBsAg είναι βασικός δείκτης εκκίνησης.

Το δεύτερο λάθος είναι να θεωρείται ότι θετικό Anti-HDV σημαίνει απαραίτητα ενεργός δέλτα ιός. Το Anti-HDV δείχνει αντισώματα. Το HDV RNA δείχνει ενεργή ιαιμία.

Το τρίτο λάθος είναι να βασίζεται η αξιολόγηση μόνο στο HBV DNA. Σε HBV/HDV λοίμωξη, το HDV μπορεί να παίζει καθοριστικό ρόλο στην ηπατική φλεγμονή, ακόμη και όταν το HBV DNA δεν είναι πολύ υψηλό.

Το τέταρτο λάθος είναι να αγνοείται η πρόληψη. Το εμβόλιο της ηπατίτιδας Β προστατεύει έμμεσα από HDV σε άτομα που δεν έχουν HBV. Αυτό πρέπει να αναφέρεται καθαρά σε κάθε hub ηπατιτίδων.

21Συχνές ερωτήσεις για ηπατίτιδα D

22Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Η ηπατίτιδα D είναι στενά συνδεδεμένη με την ηπατίτιδα Β. Σε HBsAg θετικό ασθενή, το Anti-HDV δείχνει επαφή με τον δέλτα ιό, ενώ το HDV RNA δείχνει ενεργή λοίμωξη. Η σωστή ερμηνεία απαιτεί HBV δείκτες, ηπατικό έλεγχο και ιατρική αξιολόγηση.

Επιστημονική επιμέλεια: Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος.

Σχετικοί εσωτερικοί οδηγοί

Ενδεικτικές πηγές