Χαμομήλι: Στομάχι, Φούσκωμα, Δέρμα, Εισπνοές και Παρενέργειες

1Τι είναι το χαμομήλι

Το χαμομήλι είναι η κοινή ονομασία φυτών της οικογένειας Asteraceae. Το είδος που έχει μελετηθεί περισσότερο και χρησιμοποιείται ευρύτερα ως φαρμακευτικό φυτό είναι το Matricaria recutita, γνωστό επίσης ως Matricaria chamomilla ή γερμανικό χαμομήλι.

Για την παρασκευή ροφημάτων και φυτικών προϊόντων χρησιμοποιούνται κυρίως τα αποξηραμένα ανθικά κεφάλια. Από αυτά παράγονται αποξηραμένο χαμομήλι για έγχυμα, φακελάκια τσαγιού, υγρά ή ξηρά εκχυλίσματα, βάμματα, στοματικά διαλύματα, κρέμες, αλοιφές και αιθέριο έλαιο.

Οι μορφές αυτές δεν είναι ισοδύναμες. Ένα φλιτζάνι έγχυμα έχει διαφορετική συγκέντρωση και διαφορετικό προφίλ από ένα συμπυκνωμένο εκχύλισμα ή από αιθέριο έλαιο. Αυτό είναι σημαντικό τόσο για την αποτελεσματικότητα όσο και για την ασφάλεια. Δεν μπορεί να μεταφερθεί αυτόματα η δοσολογία ενός προϊόντος σε άλλο μόνο επειδή και τα δύο γράφουν «χαμομήλι».

Το χαμομήλι έχει ιστορικά χρησιμοποιηθεί για πολλές διαφορετικές ενοχλήσεις, αλλά η σύγχρονη αξιολόγηση ξεχωρίζει την παραδοσιακή χρήση από την αποδεδειγμένη θεραπεία. Η EMA έχει αξιολογήσει συγκεκριμένα παρασκευάσματα του άνθους για γαστρεντερικά ενοχλήματα, στόμα και λαιμό, δέρμα και συμπτώματα κοινού κρυολογήματος, ενώ το NCCIH επισημαίνει ότι για πολλές άλλες χρήσεις τα στοιχεία παραμένουν ανεπαρκή.

2Γερμανικό και Ρωμαϊκό Χαμομήλι: Είναι το Ίδιο;

Όχι. Υπάρχουν διαφορετικά φυτά που αποκαλούνται χαμομήλι. Τα δύο γνωστότερα είναι το γερμανικό χαμομήλι (Matricaria recutita) και το ρωμαϊκό χαμομήλι (Chamaemelum nobile).

Έχουν παρόμοιο άρωμα και ιστορικά έχουν χρησιμοποιηθεί για παρόμοιες ενοχλήσεις, αλλά δεν έχουν την ίδια χημική σύνθεση και δεν πρέπει να θεωρούνται απολύτως ανταλλάξιμα. Η EMA διατηρεί χωριστές μονογραφίες για τα δύο φυτά.

Αν αγοράζετε αποξηραμένο φυτό ή συμπλήρωμα, είναι χρήσιμο να αναγράφεται στην ετικέτα η πλήρης επιστημονική ονομασία και το μέρος του φυτού που έχει χρησιμοποιηθεί. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν συγκρίνουμε προϊόντα ή αναζητούμε πληροφορίες για δοσολογία και ασφάλεια.

3Τι Περιέχει το Χαμομήλι και Πώς Θεωρείται ότι Δρα

Τα άνθη του χαμομηλιού περιέχουν διάφορες φυτικές ενώσεις, μεταξύ των οποίων φλαβονοειδή όπως η απιγενίνη, καθώς και συστατικά του αιθέριου ελαίου όπως η α-βισαβολόλη και παράγωγά της.

Σε εργαστηριακά και πειραματικά μοντέλα έχουν παρατηρηθεί αντιφλεγμονώδεις, αντισπασμωδικές και άλλες βιολογικές επιδράσεις. Η απιγενίνη έχει επίσης μελετηθεί για πιθανή αλληλεπίδραση με νευροδιαβιβαστικούς μηχανισμούς που σχετίζονται με τη χαλάρωση.

Αυτές οι παρατηρήσεις βοηθούν να εξηγηθεί γιατί το χαμομήλι χρησιμοποιείται παραδοσιακά για ήπιους σπασμούς και χαλάρωση, αλλά δεν αποδεικνύουν ότι ένα φλιτζάνι χαμομήλι θεραπεύει συγκεκριμένη νόσο. Είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε τη βιολογική δράση στο εργαστήριο, την παραδοσιακή χρήση, τις μικρές κλινικές μελέτες και την πραγματικά τεκμηριωμένη θεραπευτική αποτελεσματικότητα.

4Χαμομήλι για το Στομάχι: Πότε Μπορεί να Βοηθήσει;

Το χαμομήλι χρησιμοποιείται παραδοσιακά για ήπιες γαστρεντερικές ενοχλήσεις, κυρίως φούσκωμα και μικρούς σπασμούς. Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Φαρμάκων αναγνωρίζει αυτή τη χρήση για συγκεκριμένα παρασκευάσματα άνθους χαμομηλιού με βάση τη μακρόχρονη παραδοσιακή χρήση τους.

Πρακτικά, ένα ζεστό ρόφημα χαμομηλιού μπορεί να είναι ευχάριστο μετά από ένα γεύμα και ορισμένοι άνθρωποι αναφέρουν ανακούφιση από ήπια αίσθηση βάρους, φούσκωμα, αέρια, ήπιες κράμπες ή παροδική δυσπεψία. Το πιθανό όφελος δεν σημαίνει ότι υπάρχει μία συγκεκριμένη «πάθηση του στομάχου» που θεραπεύεται με χαμομήλι.

Ο όρος «πόνος στο στομάχι» μπορεί να περιγράφει λειτουργική δυσπεψία, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, γαστρίτιδα, πεπτικό έλκος, χολολιθίαση, παγκρεατική νόσο, δυσανεξίες, παρενέργεια φαρμάκου ή ακόμη και πόνο που δεν προέρχεται από το πεπτικό.

Σε παροδική ενόχληση μετά από βαρύ γεύμα, ένα ήπιο ρόφημα μπορεί να είναι μέρος της αυτοφροντίδας. Αν όμως ο πόνος επανέρχεται συχνά, είναι έντονος, εμφανίζεται τη νύχτα ή συνοδεύεται από απώλεια βάρους, εμέτους, αναιμία, δυσκολία στην κατάποση ή αιμορραγία, δεν πρέπει να καλύπτεται επανειλημμένα με χαμομήλι.

5Χαμομήλι για Φούσκωμα, Αέρια και Σπασμούς

Το φούσκωμα είναι ίσως η γαστρεντερική χρήση του χαμομηλιού με την πιο σαφή παραδοσιακή αναγνώριση. Η ευρωπαϊκή μονογραφία περιλαμβάνει τα ήπια γαστρεντερικά ενοχλήματα, όπως το φούσκωμα και τους μικρούς σπασμούς.

Αυτό δεν σημαίνει ότι αντιμετωπίζει κάθε αιτία τυμπανισμού. Το φούσκωμα μπορεί να σχετίζεται με μεγάλα ή λιπαρά γεύματα, ανθρακούχα ποτά, κατάποση αέρα, δυσκοιλιότητα, δυσανεξία στη λακτόζη, τροφές πλούσιες σε FODMAPs, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, κοιλιοκάκη ή φάρμακα.

Αν εμφανίζεται μόνο περιστασιακά, χωρίς άλλα συμπτώματα, ένα ζεστό ρόφημα μπορεί να είναι λογική επιλογή. Αν όμως εμφανίζεται σχεδόν καθημερινά, επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα ή συνοδεύεται από επίμονη διάρροια, δυσκοιλιότητα, απώλεια βάρους, αίμα στα κόπρανα ή αναιμία, χρειάζεται διερεύνηση της αιτίας.

Ιδιαίτερα σε ξαφνικό έντονο φούσκωμα με συνεχή πόνο, έμετο και αδυναμία αποβολής αερίων ή κοπράνων, δεν πρέπει να γίνεται αυτοθεραπεία με ρόφημα. Πρόκειται για εικόνα που χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

6Χαμομήλι για Γαστρίτιδα, Καούρα και Έλκος Στομάχου

Χαμομήλι και γαστρίτιδα

Δεν υπάρχουν επαρκή κλινικά δεδομένα ώστε το χαμομήλι να θεωρείται θεραπεία της γαστρίτιδας. Μπορεί να είναι ανεκτό ως ρόφημα σε κάποιον με ήπιες ενοχλήσεις, αλλά η γαστρίτιδα μπορεί να σχετίζεται με Helicobacter pylori, φάρμακα όπως ΜΣΑΦ, αλκοόλ, αυτοάνοση γαστρίτιδα ή άλλες αιτίες.

Το χαμομήλι δεν εκριζώνει το H. pylori. Αν η λοίμωξη επιβεβαιωθεί, χρειάζεται κατάλληλη θεραπεία εκρίζωσης και, όπου ενδείκνυται, επιβεβαίωση ότι η θεραπεία πέτυχε. Η ανακούφιση ενός συμπτώματος δεν αποδεικνύει ότι έχει αντιμετωπιστεί η αιτία.

Χαμομήλι και έλκος στομάχου

Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως θεραπεία πεπτικού έλκους. Έλκος μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία, αναιμία ή διάτρηση και συχνά απαιτεί θεραπεία με αναστολέα αντλίας πρωτονίων και, όταν υπάρχει H. pylori, θεραπεία εκρίζωσης.

Μαύρα σαν πίσσα κόπρανα, αίμα ή υλικό σαν «κατακάθι καφέ» στον εμετό, αιφνίδιος πολύ έντονος κοιλιακός πόνος, λιποθυμική τάση ή μεγάλη αδυναμία απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Χαμομήλι και καούρα

Δεν έχει αποδειχθεί ότι αντιμετωπίζει τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Ένα μη καφεϊνούχο ρόφημα μπορεί να είναι καλύτερα ανεκτό από καφέ ή αλκοόλ, αλλά η μεγάλη ποσότητα υγρού κοντά στην κατάκλιση μπορεί σε ορισμένους να επιδεινώσει αναγωγές.

Συχνή καούρα, νυχτερινή παλινδρόμηση, δυσφαγία ή συμπτώματα που απαιτούν συνεχώς αντιόξινα χρειάζονται αξιολόγηση αντί για μόνιμη αυτοθεραπεία.

7Χαμομήλι για Έντερο, Σπαστική Κολίτιδα και Δυσκοιλιότητα

Ο όρος «σπαστική κολίτιδα» χρησιμοποιείται συχνά για το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (IBS). Το IBS προκαλεί κοιλιακό πόνο, φούσκωμα και αλλαγές στις κενώσεις, χωρίς να υπάρχει μία συγκεκριμένη φλεγμονώδης βλάβη που να εξηγεί όλα τα συμπτώματα.

Το χαμομήλι μπορεί να προσφέρει ήπια χαλάρωση ή ανακούφιση σε ορισμένους ανθρώπους, αλλά δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ώστε να αποτελεί καθιερωμένη θεραπεία του IBS. Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από το αν κυριαρχούν δυσκοιλιότητα, διάρροια, πόνος ή φούσκωμα.

Το χαμομήλι επίσης δεν είναι υπακτικό. Αν κάποιος έχει δυσκοιλιότητα, ένα ζεστό ρόφημα μπορεί να βοηθήσει τη συνολική πρόσληψη υγρών, αλλά δεν αντικαθιστά την επαρκή πρόσληψη φυτικών ινών, την κίνηση ή την κατάλληλη θεραπεία όταν υπάρχει πραγματική δυσκοιλιότητα.

Αντίστοιχα, δεν θεωρείται θεραπεία χρόνιας διάρροιας. Επίμονη διάρροια μπορεί να απαιτεί έλεγχο για λοίμωξη, κοιλιοκάκη, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, φάρμακα ή άλλες αιτίες. Η παρουσία νυχτερινών κενώσεων, αίματος, πυρετού ή απώλειας βάρους δεν ταιριάζει με απλή αυτοδιαχείριση.

8Πώς Φτιάχνουμε Χαμομήλι: Έγχυμα και Σωστή Παρασκευή

Το χαμομήλι παρασκευάζεται συνήθως ως έγχυμα και όχι με παρατεταμένο βράσιμο. Τα αποξηραμένα άνθη ή το φακελάκι τοποθετούνται σε ζεστό νερό και αφήνονται για λίγα λεπτά σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος.

Για τα τυποποιημένα φυτικά φαρμακευτικά προϊόντα υπάρχουν συγκεκριμένες οδηγίες ανά μορφή και ένδειξη. Για ένα κοινό εμπορικό ρόφημα, ασφαλέστερη πρακτική είναι να ακολουθείται η ποσότητα και ο χρόνος εκχύλισης που αναγράφονται στη συσκευασία.

• Χρησιμοποιήστε καθαρό νερό.
• Μην κρατάτε παρασκευασμένο έγχυμα για πολλές ώρες σε θερμοκρασία δωματίου.
• Μην θεωρείτε ότι ένα πολύ συμπυκνωμένο ρόφημα είναι αναγκαστικά πιο αποτελεσματικό.
• Μην καταπίνετε αιθέριο έλαιο χαμομηλιού σαν να ήταν τσάι.

Το αιθέριο έλαιο είναι πολύ πιο συμπυκνωμένο προϊόν και απαιτεί διαφορετικές οδηγίες χρήσης και ασφάλειας.

9Πόσο Συχνά Μπορώ να Πίνω Χαμομήλι;

Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, η κατανάλωση χαμομηλιού σε ποσότητες που συνηθίζονται ως ρόφημα θεωρείται γενικά χαμηλού κινδύνου. Το NCCIH αναφέρει ότι το χαμομήλι είναι πιθανό να είναι ασφαλές στις ποσότητες που συναντώνται συνήθως σε τσάι και τρόφιμα.

Δεν υπάρχει όμως λόγος να θεωρείται ότι «όσο περισσότερο τόσο καλύτερα». Η καθημερινή χρήση πολλών πολύ συμπυκνωμένων ροφημάτων ή παράλληλων εκχυλισμάτων αυξάνει την έκθεση χωρίς να έχει αποδειχθεί ανάλογη αύξηση οφέλους.

Η κατάλληλη συχνότητα εξαρτάται από τη συγκέντρωση του προϊόντος, αν πρόκειται για απλό ρόφημα ή εκχύλισμα, τα φάρμακα που λαμβάνει το άτομο, το ιστορικό αλλεργιών, την εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό και την ηλικία.

Αν ένα άτομο πίνει ένα ή δύο φλιτζάνια περιστασιακά και τα ανέχεται καλά, αυτό είναι πολύ διαφορετικό από τη χρήση συμπυκνωμένου εκχυλίσματος πολλές φορές την ημέρα. Για φαρμακευτικά προϊόντα ή συμπληρώματα ακολουθούνται οι ειδικές οδηγίες του προϊόντος.

Αν η κατανάλωση προκαλεί ναυτία, ζάλη, κνησμό, εξάνθημα ή άλλη ενόχληση, δεν υπάρχει λόγος να συνεχίζεται επειδή το προϊόν είναι «φυσικό».

10Χαμομήλι για Ύπνο: Βοηθά Πραγματικά;

Το χαμομήλι είναι από τα πιο γνωστά παραδοσιακά ροφήματα πριν από τον ύπνο. Είναι χωρίς καφεΐνη και η διαδικασία ενός ζεστού ροφήματος μπορεί να αποτελεί μέρος μιας χαλαρωτικής βραδινής ρουτίνας.

Τα επιστημονικά δεδομένα είναι περιορισμένα. Μια συστηματική ανασκόπηση του 2019 βρήκε πιθανή βελτίωση σε ορισμένους δείκτες ποιότητας ύπνου, αλλά υπήρχαν πολύ λίγα δεδομένα ειδικά για αϋπνία. Το NCCIH σημειώνει ότι δεν υπάρχουν καταληκτικά κλινικά στοιχεία πως το χαμομήλι θεραπεύει την αϋπνία.

Η χρόνια αϋπνία μπορεί να σχετίζεται με άγχος ή κατάθλιψη, υπνική άπνοια, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, θυρεοειδική δυσλειτουργία, εμμηνόπαυση, χρόνιο πόνο, φάρμακα, αλκοόλ, καφεΐνη ή διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού.

Σε επίμονη αϋπνία, η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία για την αϋπνία έχει πολύ ισχυρότερη τεκμηρίωση από τα φυτικά ροφήματα. Το χαμομήλι μπορεί να παραμένει μέρος μιας ρουτίνας χαλάρωσης, όχι όμως να καθυστερεί τη διερεύνηση της αιτίας.

11Χαμομήλι για Άγχος και Στρες

Ορισμένες κλινικές μελέτες έχουν εξετάσει εκχυλίσματα χαμομηλιού σε άτομα με γενικευμένη αγχώδη διαταραχή. Υπάρχουν ενδείξεις πιθανού οφέλους, αλλά οι μελέτες παραμένουν προκαταρκτικές και δεν επιτρέπουν να θεωρηθεί το χαμομήλι υποκατάστατο καθιερωμένης θεραπείας.

Ένα φλιτζάνι χαμομήλι μπορεί να αποτελεί μέρος μιας ρουτίνας χαλάρωσης. Διαφορετικό όμως είναι το παροδικό στρες μιας δύσκολης ημέρας και διαφορετική μια αγχώδης διαταραχή με συνεχές άγχος, κρίσεις πανικού, αποφυγή δραστηριοτήτων, σοβαρή αϋπνία ή μεγάλη επίπτωση στην καθημερινότητα.

Σε τέτοιες περιπτώσεις χρειάζεται κατάλληλη αξιολόγηση και όχι απλώς αύξηση της ποσότητας ενός φυτικού ροφήματος. Επίσης, η προσθήκη χαμομηλιού ή συμπυκνωμένου εκχυλίσματος σε αγχολυτικά ή υπνωτικά φάρμακα δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα ασφαλής.

12Χαμομήλι για το Δέρμα: Κομπρέσες, Κρέμες και Ερεθισμοί

Παρασκευάσματα Matricaria recutita έχουν παραδοσιακή χρήση για ήπιους ερεθισμούς του δέρματος, μικρές επιφανειακές πληγές και ήπιες φλεγμονές όπως ελαφρύ ηλιακό έγκαυμα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το απλό σπιτικό έγχυμα είναι κατάλληλο για κάθε δερματολογικό πρόβλημα. Δεν πρέπει να εφαρμόζεται ως μοναδική θεραπεία σε βαθύ ή εκτεταμένο έγκαυμα, μολυσμένη πληγή, μεγάλη ανοιχτή πληγή, έντονη δερματική λοίμωξη ή σοβαρό έκζεμα.

Έτοιμες κρέμες ή άλλα τυποποιημένα προϊόντα έχουν διαφορετική σύνθεση και μικροβιολογική ποιότητα από ένα σπιτικό ρόφημα που έχει μείνει για ώρες εκτός ψυγείου.

Αν μετά την εφαρμογή εμφανιστούν αυξανόμενο κοκκίνισμα, κάψιμο, κνησμός, πρήξιμο ή φυσαλίδες, το προϊόν πρέπει να απομακρύνεται και να διακόπτεται.

13Εισπνοές με Χαμομήλι για Κρυολόγημα και Μπούκωμα

Η ευρωπαϊκή παραδοσιακή χρήση περιλαμβάνει και παρασκευάσματα χαμομηλιού για ανακούφιση συμπτωμάτων του κοινού κρυολογήματος. Το πρακτικό πρόβλημα είναι ότι ο πολύ ζεστός ατμός μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα στο πρόσωπο ή στους αεραγωγούς.

Δεν χρειάζεται το πρόσωπο να πλησιάζει σε λεκάνη με βραστό νερό. Η υγρασία και η ζεστασιά μπορούν να προσφέρουν προσωρινή αίσθηση ανακούφισης, αλλά το χαμομήλι δεν θεραπεύει ιογενή λοίμωξη, πνευμονία ή άσθμα.

Δύσπνοια, συριγμός, πόνος στο στήθος, κυάνωση, υψηλός πυρετός που επιμένει ή επιδείνωση της γενικής κατάστασης απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.

14Χαμομήλι για Στόμα, Ούλα και Λαιμό

Παρασκευάσματα χαμομηλιού έχουν παραδοσιακή χρήση για ήπιες φλεγμονές και μικρά έλκη του στόματος και του λαιμού. Μπορεί να χρησιμοποιούνται ως έτοιμα στοματικά διαλύματα ή κατάλληλα παρασκευασμένα υγρά προϊόντα.

Ένα σπιτικό έγχυμα δεν είναι στείρο και δεν πρέπει να διατηρείται για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επίμονη πληγή στο στόμα, ειδικά αν διαρκεί πάνω από δύο εβδομάδες, μεγαλώνει, αιμορραγεί ή συνοδεύεται από διογκωμένο λεμφαδένα, χρειάζεται εξέταση.

Το ίδιο ισχύει για έντονο πονόλαιμο με υψηλό πυρετό, δυσκολία στην αναπνοή, αδυναμία κατάποσης υγρών ή σημαντικό πρήξιμο.

15Χαμομήλι στα Μάτια: Γιατί Δεν Συνιστώνται Σπιτικές Πλύσεις

Η εφαρμογή χαμομηλιού στα μάτια είναι συνηθισμένο παλιό γιατροσόφι, αλλά δεν είναι καλή πρακτική να μπαίνει σπιτικό έγχυμα μέσα στο μάτι.

Το έγχυμα δεν είναι στείρο, μπορεί να περιέχει μικρά φυτικά σωματίδια ή γύρη, μπορεί να προκαλέσει αλλεργικό ερεθισμό και μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση επιπεφυκίτιδας ή άλλου προβλήματος. Το NCCIH αναφέρει ότι η χρήση κοντά στα μάτια μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό.

Κόκκινο μάτι με έντονο πόνο, φωτοφοβία, μείωση όρασης, τραυματισμό ή χρήση φακών επαφής χρειάζεται κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση.

16Χαμομήλι: Παρενέργειες και Πότε Πρέπει να Διακοπεί

Οι παρενέργειες του χαμομηλιού είναι γενικά ασυνήθιστες όταν καταναλώνεται σε συνηθισμένες ποσότητες ως ρόφημα, αλλά δεν είναι ανύπαρκτες. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή πολλοί θεωρούν ότι ένα βότανο δεν μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητη ενέργεια.

Το NCCIH αναφέρει ως πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες τη ναυτία, τη ζάλη και τις αλλεργικές αντιδράσεις. Η πιθανότητα εξαρτάται από το άτομο, τη μορφή και την ποσότητα. Ένα φλιτζάνι τσάι δεν είναι το ίδιο με συμπυκνωμένο εκχύλισμα ή αιθέριο έλαιο.

• ναυτία ή στομαχική ενόχληση,
• ζάλη,
• κνησμός,
• κοκκίνισμα ή εξάνθημα μετά από τοπική χρήση,
• αλλεργική ρινίτιδα ή αναπνευστικά συμπτώματα,
• σπανιότερα σοβαρή αλλεργική αντίδραση ή αναφυλαξία.

Αν μια ήπια ενόχληση επανεμφανίζεται κάθε φορά που καταναλώνεται χαμομήλι, είναι λογικό να αποφεύγεται στο μέλλον αντί να επαναλαμβάνεται η δοκιμή.

Επίσης, τοπική χρήση που προκαλεί έντονο κάψιμο, πρήξιμο ή επιδείνωση του ερεθισμού πρέπει να διακόπτεται. Δεν είναι σωστό να θεωρούμε μια ανεπιθύμητη αντίδραση «αποτοξίνωση» ή φυσιολογικό στάδιο προσαρμογής.

17Αλλεργία στο Χαμομήλι: Ποιοι Έχουν Μεγαλύτερο Κίνδυνο;

Το χαμομήλι ανήκει στην οικογένεια Asteraceae/Compositae. Άτομα με αλλεργία σε άλλα φυτά της ίδιας οικογένειας έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αντιδράσουν.

Συγγενικά φυτά περιλαμβάνουν την αμβροσία (ragweed), τα χρυσάνθεμα, τις μαργαρίτες και την καλέντουλα. Η αντίδραση μπορεί να εμφανιστεί μετά από πόση, επαφή με το δέρμα ή επαφή παρασκευάσματος με βλεννογόνο.

Τα συμπτώματα μπορεί να είναι από ήπια, όπως φαγούρα και εξάνθημα, μέχρι σπάνια σοβαρή αναφυλαξία. Άτομο με προηγούμενη σαφή αλλεργική αντίδραση στο χαμομήλι δεν πρέπει να το ξαναδοκιμάζει μόνο και μόνο επειδή η προηγούμενη αντίδραση ήταν μικρή.

18Χαμομήλι και Αλληλεπιδράσεις με Φάρμακα

Το ότι ένα προϊόν είναι φυτικό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να αλληλεπιδράσει με φάρμακα. Για το χαμομήλι τα κλινικά δεδομένα είναι περιορισμένα, αλλά έχουν αναφερθεί ή θεωρούνται πιθανές ορισμένες αλληλεπιδράσεις.

Η πρακτική σημασία εξαρτάται πολύ από τη μορφή. Ένα περιστασιακό φλιτζάνι χαμομήλι δεν είναι το ίδιο με καθημερινό συμπυκνωμένο εκχύλισμα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν κάποιος λαμβάνει φάρμακο στενού θεραπευτικού εύρους ή πολλά φάρμακα ταυτόχρονα.

Αν κάποιος λαμβάνει warfarin, άλλα αντιπηκτικά, αντιαιμοπεταλιακά, υπνωτικά, αγχολυτικά ή σημαντική χρόνια αγωγή, είναι προτιμότερο να συζητήσει τη συστηματική χρήση εκχυλίσματος χαμομηλιού με γιατρό ή φαρμακοποιό. Το ίδιο ισχύει πριν από χειρουργική επέμβαση, όταν είναι σημαντικό η ιατρική ομάδα να γνωρίζει όλα τα συμπληρώματα.

Δείτε αναλυτικά: Βότανα και Φάρμακα – Σημαντικές Αλληλεπιδράσεις →

19Χαμομήλι στην Εγκυμοσύνη, στον Θηλασμό και στα Παιδιά

Εγκυμοσύνη

Η ασφάλεια του χαμομηλιού σε φαρμακευτικές ή συμπυκνωμένες ποσότητες κατά την εγκυμοσύνη δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένη. Η περιστασιακή κατανάλωση ενός κοινού ροφήματος και η λήψη συμπυκνωμένου εκχυλίσματος είναι διαφορετικές καταστάσεις.

Κατά την εγκυμοσύνη δεν είναι σωστό να ξεκινά συστηματική λήψη εκχυλισμάτων ή μεγάλων ποσοτήτων χωρίς συνεννόηση με τον επαγγελματία υγείας που παρακολουθεί την κύηση.

Θηλασμός

Υπάρχουν επίσης περιορισμένα δεδομένα για συστηματική χρήση κατά τον θηλασμό. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε συμπυκνωμένα προϊόντα και σε βρέφος με αλλεργική προδιάθεση.

Χαμομήλι σε παιδιά και βρέφη

Ορισμένα συγκεκριμένα παρασκευάσματα χαμομηλιού μπορούν να χρησιμοποιούνται σε παιδιά σύμφωνα με τις ηλικιακές οδηγίες του προϊόντος. Αυτό δεν σημαίνει ότι οποιοδήποτε συμπλήρωμα ή αιθέριο έλαιο είναι ασφαλές σε κάθε ηλικία.

Το NCCIH επισημαίνει ότι συνδυαστικά φυτικά προϊόντα που περιλαμβάνουν χαμομήλι έχουν μελετηθεί για κολικούς ή διάρροια, αλλά αυτό δεν αποδεικνύει ότι το χαμομήλι μόνο του είναι αποτελεσματικό για αυτές τις καταστάσεις.

Πυρετός, επίμονος έμετος, διάρροια με σημεία αφυδάτωσης, δυσκολία στην αναπνοή ή μειωμένη σίτιση σε βρέφος δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μόνο με φυτικό ρόφημα.

20Πότε το Χαμομήλι Δεν Είναι Αρκετό

Ένα ήπιο φυτικό ρόφημα είναι διαφορετικό από τη θεραπεία μιας πάθησης. Ιατρική αξιολόγηση χρειάζεται όταν υπάρχουν επίμονος ή αυξανόμενος πόνος στο στομάχι, πόνος που ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα, ανεξήγητη απώλεια βάρους, δυσκολία στην κατάποση, επίμονοι έμετοι, αίμα στον εμετό, μαύρα κόπρανα, εμφανές αίμα στα κόπρανα, αναιμία χωρίς γνωστή αιτία, επίμονη διάρροια ή νέα αλλαγή στις κενώσεις σε μεγαλύτερη ηλικία.

Ανάλογα με τα συμπτώματα μπορεί να χρειαστεί διερεύνηση για H. pylori, γενική αίματος και σίδηρο, κοιλιοκάκη, δείκτες φλεγμονής ή άλλος γαστρεντερολογικός έλεγχος.

Δεν υπάρχει ένα ενιαίο «πακέτο εξετάσεων για το στομάχι». Ο έλεγχος πρέπει να απαντά στο συγκεκριμένο κλινικό ερώτημα και να βασίζεται στο ιστορικό και στα συμπτώματα.

21Συχνές Ερωτήσεις