ΦυτικA ΣυμπληρΩματα και ΒΟτανα

Χαμομήλι: Στομάχι, Φούσκωμα, Δέρμα, Εισπνοές και Παρενέργειες

Τελευταία ενημέρωση: 3 Αυγούστου 2026

Το χαμομήλι είναι ένα από τα πιο γνωστά και συχνά χρησιμοποιούμενα βότανα. Καταναλώνεται κυρίως ως ρόφημα για ήπιες πεπτικές ενοχλήσεις, αλλά περιλαμβάνεται επίσης σε στοματικές πλύσεις, γαργάρες, κομπρέσες, κρέμες και άλλα τοπικά προϊόντα.

Η λέξη «χαμομήλι», όμως, δεν περιγράφει πάντοτε το ίδιο φυτό. Το είδος που έχει αξιολογηθεί εκτενέστερα στην ευρωπαϊκή φυτοθεραπεία είναι το γερμανικό χαμομήλι, με βοτανική ονομασία Matricaria recutita. Το ρωμαϊκό χαμομήλι, Chamaemelum nobile, είναι διαφορετικό είδος και δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως ισοδύναμο.

Η ευρωπαϊκή μονογραφία αναγνωρίζει παραδοσιακές χρήσεις του άνθους της Matricaria recutita για ήπιο φούσκωμα, αέρια και γαστρεντερικούς σπασμούς, για ήπιες φλεγμονές του στόματος και του φάρυγγα, για ορισμένες ήπιες δερματικές καταστάσεις και για ανακούφιση συμπτωμάτων του κοινού κρυολογήματος. Αυτό δεν σημαίνει ότι το χαμομήλι έχει αποδειχθεί ως θεραπεία γαστρίτιδας, άγχους, αϋπνίας, λοίμωξης ή άλλης σοβαρής πάθησης.

1
Τι είναι το χαμομήλι;

Το χαμομήλι είναι κοινή ονομασία για φυτά με μικρά ανθικά κεφάλια, λευκά πέταλα και κίτρινο κέντρο. Στη φυτοθεραπεία χρησιμοποιούνται κυρίως τα αποξηραμένα άνθη, από τα οποία παρασκευάζονται εγχύματα, υγρά ή ξηρά εκχυλίσματα, βάμματα και τοπικά προϊόντα.

Το γερμανικό χαμομήλι μπορεί να αναγράφεται με διαφορετικές επιστημονικές ονομασίες:

• Matricaria recutita,
• Matricaria chamomilla,
• Chamomilla recutita,
• Matricariae flos, όταν γίνεται αναφορά στο άνθος ως φυτική δρόγη.

Η αναγραφή της βοτανικής ονομασίας έχει σημασία επειδή διαφορετικά είδη χαμομηλιού μπορεί να έχουν διαφορετική σύσταση, συγκέντρωση, παραδοσιακή χρήση και ασφάλεια.

2
Γερμανικό και ρωμαϊκό χαμομήλι: ποια είναι η διαφορά;

Σε ένα συσκευασμένο προϊόν πρέπει να ελέγχονται η βοτανική ονομασία, το μέρος του φυτού, η ποσότητα ανά δόση, η μορφή του εκχυλίσματος και οι οδηγίες χρήσης. Η απλή αναγραφή «χαμομήλι» δεν παρέχει όλες αυτές τις πληροφορίες.

3
Ποια συστατικά περιέχει το χαμομήλι;

Τα άνθη του γερμανικού χαμομηλιού περιέχουν πολλές ομάδες φυτικών ουσιών. Στη χημική του σύσταση περιλαμβάνονται συστατικά του αιθέριου ελαίου, φλαβονοειδή, κουμαρίνες και πολυσακχαρίτες.

Συχνά αναφέρονται:

• η α-δισαβολόλη και παράγωγά της,
• το χαμαζουλένιο,
• η απιγενίνη,
• η λουτεολίνη,
• παράγωγα κερκετίνης,
• υδατοδιαλυτοί πολυσακχαρίτες.

Εργαστηριακά ή πειραματικά ευρήματα για αντιφλεγμονώδη, αντιοξειδωτική ή σπασμολυτική δράση δεν αρκούν για να αποδείξουν ότι ένα κοινό ρόφημα θεραπεύει συγκεκριμένη νόσο. Η πραγματική έκθεση εξαρτάται από το είδος του φυτού, την ποιότητα, την ποσότητα, τον χρόνο εκχύλισης και τη μορφή του προϊόντος.

4
Τι αναγνωρίζει η ευρωπαϊκή μονογραφία;

Η Επιτροπή Φυτικών Φαρμακευτικών Προϊόντων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων έχει αξιολογήσει διαφορετικά παρασκευάσματα του άνθους της Matricaria recutita. Οι χρήσεις έχουν ταξινομηθεί ως παραδοσιακές και αφορούν:

• ήπιες γαστρεντερικές ενοχλήσεις, όπως φούσκωμα και ήπιους σπασμούς,
• ανακούφιση συμπτωμάτων του κοινού κρυολογήματος με κατάλληλο παρασκεύασμα,
• μικρά έλκη και ήπιες φλεγμονές του στόματος και του φάρυγγα,
• ήπιους ερεθισμούς του δέρματος και ορισμένων βλεννογόνων,
• ήπιες δερματικές φλεγμονές, μικρές επιφανειακές πληγές και ήπιο ηλιακό έγκαυμα.

Το χαμομήλι δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αποδεδειγμένη θεραπεία γαστρίτιδας, πεπτικού έλκους, γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, λοίμωξης, αγχώδους διαταραχής, αϋπνίας ή σοβαρής δερματικής νόσου.

5
Χαμομήλι για το στομάχι και τη δυσπεψία

Το χαμομήλι χρησιμοποιείται συχνά μετά το φαγητό ή όταν υπάρχει παροδικό βάρος και δυσφορία στο άνω μέρος της κοιλιάς. Η ευρωπαϊκή παραδοσιακή χρήση αφορά γενικά ήπιες πεπτικές ενοχλήσεις και όχι συγκεκριμένες διαγνώσεις.

Ένα ρόφημα μπορεί να προσφέρει προσωρινή ανακούφιση σε ορισμένα άτομα, ιδιαίτερα όταν η ενόχληση είναι ήπια και αυτοπεριοριζόμενη. Δεν αντιμετωπίζει την αιτία όταν τα συμπτώματα οφείλονται σε:

• Helicobacter pylori,
• γαστρικό ή δωδεκαδακτυλικό έλκος,
• σοβαρή γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση,
• χολολιθίαση ή παγκρεατική νόσο,
• κοιλιοκάκη ή άλλη οργανική πάθηση του πεπτικού.

Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να καθυστερεί η ιατρική διερεύνηση επίμονου πόνου, δυσκολίας στην κατάποση, εμετών, απώλειας βάρους, αναιμίας ή αιμορραγίας από το πεπτικό.

6
Χαμομήλι για φούσκωμα, αέρια και ήπιους σπασμούς

Το φούσκωμα, τα αέρια και οι ήπιοι γαστρεντερικοί σπασμοί αποτελούν τις πιο χαρακτηριστικές παραδοσιακές χρήσεις του χαμομηλιού. Η πιθανή επίδραση αποδίδεται σε ήπια σπασμολυτική και καταπραϋντική δράση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει ισχυρή κλινική απόδειξη για κάθε αιτία φουσκώματος.

Το χαμομήλι μπορεί να δοκιμαστεί για μικρό χρονικό διάστημα όταν το σύμπτωμα είναι ήπιο και περιστασιακό. Δεν διορθώνει:

• δυσανεξία στη λακτόζη ή στη φρουκτόζη,
• χρόνια δυσκοιλιότητα,
• κοιλιοκάκη,
• σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου που χρειάζεται οργανωμένη αντιμετώπιση,
• φλεγμονώδη νόσο του εντέρου,
• εντερική απόφραξη.

7
Ρόφημα χαμομηλιού: τι πρέπει να γνωρίζετε

Το ρόφημα παρασκευάζεται με έγχυση αποξηραμένων ανθών σε ζεστό νερό. Η ακριβής ποσότητα εξαρτάται από το συγκεκριμένο προϊόν, την ποιότητα του φυτικού υλικού και τις οδηγίες της συσκευασίας.

1. Ελέγξτε ότι αναγράφεται Matricaria recutita και ότι χρησιμοποιείται το άνθος.
2. Ακολουθήστε την ποσότητα και τον χρόνο εκχύλισης που αναγράφονται στη συσκευασία.
3. Όταν χρησιμοποιούνται χύμα άνθη, σουρώστε καλά το έγχυμα.
4. Μην αυξάνετε αυθαίρετα τη συγκέντρωση ή τον αριθμό των ημερήσιων δόσεων.
5. Διακόψτε εάν εμφανιστούν κνησμός, εξάνθημα, πρήξιμο, ζάλη ή επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Ένα φακελάκι δεν είναι απαραίτητα ισοδύναμο με ένα άλλο. Η ποσότητα του φυτού, το μέγεθος των τεμαχίων, η αποθήκευση και η διάρκεια παραμονής στο νερό επηρεάζουν το τελικό έγχυμα.

Η πιο έντονη γεύση ή το βαθύτερο χρώμα δεν αποτελούν αξιόπιστη ένδειξη μεγαλύτερης θεραπευτικής δράσης.

8
Εκχυλίσματα, βάμματα, κάψουλες και αιθέριο έλαιο

Η αναγραφή μόνο των συνολικών mg ενός εκχυλίσματος δεν αρκεί για σύγκριση προϊόντων. Χρειάζονται πληροφορίες για την αναλογία εκχύλισης, τον διαλύτη, το μέρος του φυτού και την περιεκτικότητα στα επιλεγμένα συστατικά.

9
Βοηθά το χαμομήλι στο άγχος ή στον ύπνο;

Το χαμομήλι είναι ευρέως γνωστό ως χαλαρωτικό βραδινό ρόφημα. Υπάρχουν μικρές κλινικές μελέτες που έχουν εξετάσει συγκεκριμένα εκχυλίσματα σε άτομα με άγχος ή διαταραχές ύπνου, αλλά τα αποτελέσματα δεν αρκούν για να θεωρηθεί αποδεδειγμένη θεραπεία.

Οι βασικοί περιορισμοί είναι ότι:

• οι μελέτες είναι συνήθως μικρές,
• χρησιμοποιούν διαφορετικά εκχυλίσματα και δόσεις,
• ένα κοινό ρόφημα δεν είναι ισοδύναμο με το εκχύλισμα μιας μελέτης,
• τα δεδομένα για πραγματική αϋπνία είναι περιορισμένα,
• δεν έχει τεκμηριωθεί ότι αντικαθιστά ψυχοθεραπεία ή φαρμακευτική θεραπεία.

Ένα ζεστό ρόφημα μπορεί να ενταχθεί σε μια ήρεμη βραδινή ρουτίνα. Η χαλάρωση που προκαλεί η συνήθεια, η θερμοκρασία και το άρωμα δεν αποδεικνύει ειδική υπνωτική δράση.

10
Στοματικές πλύσεις και γαργάρες με χαμομήλι

Η ευρωπαϊκή μονογραφία περιλαμβάνει την παραδοσιακή χρήση κατάλληλων παρασκευασμάτων χαμομηλιού για μικρά έλκη και ήπιες φλεγμονές του στόματος και του φάρυγγα.

Προϊόντα που προορίζονται για στοματικές πλύσεις ή γαργάρες πρέπει να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες τους. Συμπυκνωμένο βάμμα ή αιθέριο έλαιο δεν χρησιμοποιείται αδιάλυτο στο στόμα.

Το χαμομήλι δεν αντικαθιστά:

• οδοντιατρική εξέταση σε έντονο πόνο ή πρήξιμο,
• θεραπεία οδοντικού αποστήματος ή περιοδοντίτιδας,
• διερεύνηση βλάβης που επιμένει περισσότερο από δύο εβδομάδες,
• ειδική αντιμετώπιση βλεννογονίτιδας από αντικαρκινική θεραπεία.

11
Χαμομήλι για το δέρμα

Το χαμομήλι περιλαμβάνεται σε κρέμες, λοσιόν, αλοιφές, καθαριστικά και προϊόντα για ευαίσθητο ή ερεθισμένο δέρμα. Η ευρωπαϊκή παραδοσιακή χρήση αφορά ήπιες φλεγμονές, μικρές επιφανειακές πληγές και ήπιο ηλιακό έγκαυμα.

Η χρήση πρέπει να περιορίζεται σε μικρές και ήπιες δερματικές καταστάσεις. Δεν χρησιμοποιείται ως αποκλειστική θεραπεία για:

• βαθύ ή εκτεταμένο τραύμα,
• μολυσμένη πληγή με πύον,
• σοβαρό έγκαυμα ή έγκαυμα με φουσκάλες,
• χρόνιο έλκος ή διαβητικό πόδι,
• εκτεταμένο έκζεμα ή ψωρίαση,
• κυτταρίτιδα ή ερυσίπελας.

Ένα καλλυντικό που περιέχει χαμομήλι δεν είναι αυτομάτως φαρμακευτικό προϊόν, αντισηπτικό ή αποδεδειγμένη θεραπεία δερματικής νόσου.

12
Κομπρέσες, πλύσεις και τοπικά προϊόντα

Τοπικά παρασκευάσματα χαμομηλιού μπορεί να χρησιμοποιούνται ως κομπρέσες, πλύσεις, κρέμες ή αλοιφές, ανάλογα με τη μορφή και τις επίσημες οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος.

Για ασφαλέστερη χρήση:

1. Χρησιμοποιήστε προϊόν που αναφέρει ότι προορίζεται για εφαρμογή στο δέρμα.
2. Μην εφαρμόζετε πολύ ζεστό έγχυμα ή θερμή κομπρέσα.
3. Μην χρησιμοποιείτε σπιτικό έγχυμα σε χειρουργική, βαθιά ή μολυσμένη πληγή.
4. Δοκιμάστε πρώτα μικρή ποσότητα σε περιορισμένη περιοχή.
5. Διακόψτε εάν εμφανιστούν κάψιμο, κνησμός, εξάνθημα ή οίδημα.

Σε ένα σύνθετο καλλυντικό, η αλλεργική αντίδραση μπορεί να προκληθεί από το χαμομήλι, αλλά και από άρωμα, συντηρητικό, αιθέριο έλαιο ή άλλο συστατικό.

13
Εισπνοές χαμομηλιού για κρυολόγημα και μπούκωμα

Η ευρωπαϊκή μονογραφία περιλαμβάνει την παραδοσιακή χρήση ορισμένων παρασκευασμάτων χαμομηλιού για ανακούφιση συμπτωμάτων του κοινού κρυολογήματος. Η αναφορά αυτή δεν σημαίνει ότι το χαμομήλι θεραπεύει τον ιό ή μειώνει αποδεδειγμένα τη διάρκεια της λοίμωξης.

Η υγρασία και η θερμότητα μπορεί να δημιουργούν προσωρινή αίσθηση ανακούφισης από τη ρινική συμφόρηση. Η μέθοδος με το πρόσωπο πάνω από λεκάνη ή κατσαρόλα με καυτό νερό, όμως, έχει προκαλέσει σοβαρά εγκαύματα.

Για ένα κοινό κρυολόγημα είναι ασφαλέστερα:

• η επαρκής πρόσληψη υγρών,
• οι ρινικές πλύσεις με κατάλληλο φυσιολογικό ορό,
• η ξεκούραση,
• η χρήση εγκεκριμένου προϊόντος σύμφωνα με το φύλλο οδηγιών,
• η ιατρική εκτίμηση όταν υπάρχει δύσπνοια, θωρακικός πόνος ή επίμονος πυρετός.

14
Εισπνοές και κίνδυνος εγκαύματος

Έχουν καταγραφεί περιστατικά παιδιών με εκτεταμένα εγκαύματα από εισπνοές ατμού, ορισμένα από τα οποία χρειάστηκαν νοσηλεία, χειρουργική αντιμετώπιση ή άφησαν μόνιμες ουλές. Ο κίνδυνος προέρχεται κυρίως από το καυτό νερό και τον ατμό, ανεξάρτητα από το βότανο που έχει προστεθεί.

Σε περίπτωση θερμικού εγκαύματος:

• απομακρύνετε προσεκτικά βρεγμένα ρούχα που δεν έχουν κολλήσει στο δέρμα,
• δροσίστε την περιοχή με δροσερό ή χλιαρό τρεχούμενο νερό για περίπου 20 λεπτά,
• μη χρησιμοποιήσετε πάγο, βούτυρο, λάδι, οδοντόκρεμα ή άλλες σπιτικές ουσίες,
• καλύψτε χαλαρά την περιοχή με καθαρό, μη χνουδωτό υλικό,
• ζητήστε άμεση βοήθεια για έγκαυμα στο πρόσωπο, στα μάτια, στα γεννητικά όργανα, σε μεγάλη επιφάνεια ή σε παιδί.

15
Αλλεργία στο χαμομήλι, την αμβροσία και άλλα Asteraceae

Το χαμομήλι ανήκει στην οικογένεια Asteraceae ή Compositae. Άτομα με αλλεργία σε συγγενικά φυτά μπορεί να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα αντίδρασης.

Στην οικογένεια αυτή περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων:

• η αμβροσία,
• οι μαργαρίτες,
• τα χρυσάνθεμα,
• η καλέντουλα,
• η άρνικα,
• η εχινάκεια,
• ο ηλίανθος.

Η αλλεργία στην αμβροσία δεν σημαίνει ότι κάθε άτομο θα αντιδράσει οπωσδήποτε στο χαμομήλι. Χρειάζεται, όμως, μεγαλύτερη προσοχή, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ιστορικό σοβαρής αντίδρασης.

Πιθανά συμπτώματα αλλεργίας είναι:

• κνησμός στο στόμα ή στον λαιμό,
• κοκκινίλα, εξάνθημα ή κνίδωση,
• πρήξιμο στα χείλη, στο πρόσωπο ή στα βλέφαρα,
• ρινίτιδα, φτέρνισμα ή δακρύρροια,
• συριγμός ή δυσκολία στην αναπνοή,
• σπανιότερα, αναφυλακτική αντίδραση.

Δυσκολία στην αναπνοή, βραχνάδα, οίδημα της γλώσσας, έντονη ζάλη ή τάση λιποθυμίας χρειάζονται επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση.

16
Παρενέργειες του χαμομηλιού

Το χαμομήλι σε ποσότητες που συναντώνται συνήθως στα ροφήματα είναι καλά ανεκτό από τους περισσότερους ενήλικες. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σχετικά ασυνήθιστες, αλλά μπορεί να εμφανιστούν.

Έχουν αναφερθεί:

• ναυτία ή πεπτική ενόχληση,
• ζάλη,
• υπνηλία ή αίσθημα κόπωσης,
• δερματικός ερεθισμός,
• αλλεργική δερματίτιδα,
• κνίδωση ή οίδημα,
• σπάνια σοβαρή υπερευαισθησία ή αναφυλαξία.

Ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλες τις μορφές. Ένα αιθέριο έλαιο ή συμπυκνωμένο εκχύλισμα έχει διαφορετική συγκέντρωση και προφίλ ασφάλειας από ένα ήπιο ρόφημα.

17
Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα

Οι αλληλεπιδράσεις του χαμομηλιού δεν έχουν μελετηθεί τόσο καλά όσο οι αλληλεπιδράσεις των φαρμάκων. Πολλές προειδοποιήσεις βασίζονται σε θεωρητικούς μηχανισμούς, εργαστηριακά δεδομένα ή μεμονωμένες αναφορές και όχι σε ισχυρές κλινικές αποδείξεις.

Η περιστασιακή κατανάλωση ενός απλού ροφήματος δεν είναι ισοδύναμη με τη συστηματική λήψη κάψουλας, βάμματος ή συμπυκνωμένου εκχυλίσματος.

18
Χαμομήλι στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό

Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για να θεωρείται τεκμηριωμένη η ασφάλεια φαρμακευτικών δόσεων, συμπυκνωμένων εκχυλισμάτων, βαμμάτων ή αιθέριου ελαίου κατά την εγκυμοσύνη και τον θηλασμό.

Πρέπει να διαχωρίζονται:

• η περιστασιακή κατανάλωση ενός ήπιου ροφήματος,
• η καθημερινή χρήση πολλών φλιτζανιών,
• οι κάψουλες ή τα συμπυκνωμένα εκχυλίσματα,
• τα βάμματα που περιέχουν αλκοόλη,
• το αιθέριο έλαιο.

Κατά την εγκυμοσύνη ή τον θηλασμό, η συστηματική ή συμπυκνωμένη χρήση πρέπει να συζητείται με ιατρό ή φαρμακοποιό. Το χαμομήλι δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για να καλύψει επίμονο κοιλιακό πόνο, αιμορραγία, εμετούς, συσπάσεις ή άλλο σύμπτωμα που χρειάζεται μαιευτική αξιολόγηση.

19
Χαμομήλι σε βρέφη και παιδιά

Ορισμένες μορφές φυτικών φαρμακευτικών προϊόντων μπορεί να έχουν ειδικές παιδιατρικές οδηγίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εμπορικό ρόφημα, βάμμα, κάψουλα ή αιθέριο έλαιο είναι κατάλληλο για κάθε ηλικία.

Η χρήση σε παιδιά εξαρτάται από:

• την ηλικία και το βάρος,
• τη συγκεκριμένη μορφή του προϊόντος,
• την περιεκτικότητα και τις επίσημες οδηγίες,
• τον λόγο για τον οποίο χορηγείται,
• το ιστορικό αλλεργιών και ταυτόχρονης φαρμακευτικής αγωγής.

Το χαμομήλι δεν πρέπει να χορηγείται αυθαίρετα σε βρέφος για συνεχές κλάμα, κολικούς, ύπνο, διάρροια, εμετούς, πυρετό ή μειωμένη πρόσληψη γάλακτος.

Δεν αντικαθιστά το μητρικό ή το βρεφικό γάλα και δεν πρέπει να μειώνει τη διατροφική πρόσληψη του βρέφους. Σε παιδιά κάτω των 12 μηνών δεν προστίθεται μέλι στο ρόφημα.

20
Ποιοι χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή;

Πριν από συστηματική χρήση συμπυκνωμένου προϊόντος χρειάζεται συμβουλή επαγγελματία υγείας όταν υπάρχει:

• γνωστή αλλεργία στο χαμομήλι ή σε άλλα Asteraceae,
• ιστορικό αναφυλαξίας ή σοβαρού αλλεργικού άσθματος,
• λήψη βαρφαρίνης ή άλλης αντιπηκτικής αγωγής,
• λήψη πολλών φαρμάκων,
• προγραμματισμένο χειρουργείο,
• εγκυμοσύνη ή θηλασμός,
• σοβαρή χρόνια νόσος,
• χρήση σε βρέφος ή μικρό παιδί.

Τα αιθέρια έλαια και τα συμπυκνωμένα βάμματα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται σαν να ήταν απλό τσάι. Η φυσική προέλευση ενός προϊόντος δεν εγγυάται ότι είναι κατάλληλο για κάθε άτομο ή κάθε τρόπο εφαρμογής.

21
Πότε χρειάζεται ιατρική εκτίμηση;

Η χρήση χαμομηλιού πρέπει να διακόπτεται και να ζητείται ιατρική συμβουλή όταν τα συμπτώματα επιδεινώνονται, επανέρχονται συχνά ή δεν υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες.

Χρειάζεται άμεση ή ταχεία αξιολόγηση όταν υπάρχουν:

• έντονος ή συνεχής κοιλιακός πόνος,
• πυρετός, επαναλαμβανόμενοι εμετοί ή αφυδάτωση,
• αίμα στον εμετό ή στα κόπρανα,
• μαύρα κόπρανα ή ανεξήγητη αναιμία,
• δυσκολία στην κατάποση,
• ανεξήγητη απώλεια βάρους,
• στοματικό έλκος ή πληγή που δεν επουλώνεται,
• πύον, αυξανόμενη κοκκινίλα ή πόνος σε δερματική βλάβη,
• έγκαυμα με φουσκάλες ή μεγάλη επιφάνεια,
• πρήξιμο προσώπου, συριγμός ή δυσκολία στην αναπνοή,
• οποιοδήποτε ανησυχητικό σύμπτωμα σε βρέφος.

22
Συχνές ερωτήσεις

23
Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

Το περιστασιακό φούσκωμα ή η ήπια δυσπεψία συνήθως δεν απαιτούν εκτεταμένο εργαστηριακό έλεγχο. Όταν, όμως, τα συμπτώματα είναι επίμονα, επαναλαμβανόμενα ή συνοδεύονται από απώλεια βάρους, αναιμία, διάρροια, αιμορραγία ή άλλα προειδοποιητικά σημεία, η διερεύνηση πρέπει να καθορίζεται από το ιστορικό και την κλινική εικόνα.

Ανάλογα με την περίπτωση, ο θεράπων ιατρός μπορεί να ζητήσει γενική αίματος, φερριτίνη, CRP, ηπατικά ένζυμα, θυρεοειδικές ορμόνες, αντισώματα κοιλιοκάκης, έλεγχο για Helicobacter pylori ή εξετάσεις κοπράνων.

Βιβλιογραφία και πηγές

1. European Medicines Agency. Matricariae flos – Herbal medicinal product.
   https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/matricariae-flos
2. European Medicines Agency. European Union herbal monograph on Matricaria recutita L., flos.
   https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-european-union-herbal-monograph-matricaria-recutita-l-flos-first-version_en.pdf
3. National Center for Complementary and Integrative Health. Chamomile: Usefulness and Safety.
   https://www.nccih.nih.gov/health/chamomile
4. Murphy SM, Murray D, Smith S, Orr DJ. Burns caused by steam inhalation for respiratory tract infections in children. BMJ. 2004;328:757.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC381331/
5. Brewster CT, Choong J, Thomas C, Wilson D, Moiemen N. Steam inhalation and paediatric burns during the COVID-19 pandemic. Lancet. 2020;395:1690.
   https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7228710/
6. Μικροβιολογικό Λαμία. Φυτικά Συμπληρώματα και Βότανα – Κεντρικός Οδηγός.
   https://mikrobiologikolamia.gr/fytika-sympliromata-votana/

Ιατρική αποποίηση ευθύνης: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση, τη διάγνωση ή την εξατομικευμένη θεραπευτική οδηγία. Μην ξεκινάτε, διακόπτετε ή τροποποιείτε φάρμακο ή φυτικό συμπλήρωμα χωρίς συμβουλή επαγγελματία υγείας.