menu trigger  menu trigger
Ασβέστιο-Οδγός-Ασθενών.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
13/Sep/2025
Εξετάσεις Αίματος

Ασβέστιο: Φυσιολογικές Τιμές, Εξέταση Αίματος & Ερμηνεία | Οδηγός Ασθενών

Ασβέστιο (Calcium): Εξέταση Αίματος, Τιμές, Ερμηνεία & Πλήρης Οδηγός Ασθενών

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Το ασβέστιο είναι θεμελιώδες μέταλλο για τα οστά, την καρδιά, τους μύες και το νευρικό σύστημα.
Η εξέταση ασβεστίου αίματος (ολικό, ιονισμένο και διορθωμένο) σε συνδυασμό με
PTH, βιταμίνη D και νεφρική λειτουργία
επιτρέπει αξιόπιστη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών του μεταβολισμού των οστών.


1

Τι είναι το Ασβέστιο

Το ασβέστιο είναι το πιο άφθονο ανόργανο στοιχείο στο ανθρώπινο σώμα
και απαραίτητο για τη ζωή.
Περίπου 99% του συνολικού ασβεστίου
βρίσκεται στα οστά και τα δόντια,
όπου συμμετέχει στη δομή του σκελετού
και προσδίδει μηχανική αντοχή και σταθερότητα.

Το υπόλοιπο 1% κυκλοφορεί στο αίμα και στους ιστούς
και, παρότι ποσοτικά μικρό,
είναι βιολογικά κρίσιμο.
Ακόμη και μικρές αποκλίσεις στα επίπεδά του
μπορούν να επηρεάσουν άμεσα
την καρδιά, τους μύες και το νευρικό σύστημα.

Στο αίμα, το ασβέστιο υπάρχει σε τρεις μορφές:
δεσμευμένο με πρωτεΐνες (κυρίως λευκωματίνη),
δεσμευμένο με ανιόντα
και ελεύθερο (ιονισμένο),
το οποίο είναι και το βιολογικά ενεργό κλάσμα.

Κλινική σημασία:
ο οργανισμός διατηρεί το ασβέστιο σε στενά φυσιολογικά όρια
μέσω πολύπλοκων μηχανισμών ρύθμισης,
γεγονός που εξηγεί γιατί
οι διαταραχές του ασβεστίου
σχετίζονται συχνά με σοβαρά συμπτώματα
ή υποκείμενες παθήσεις.


2

Ρόλος του Ασβεστίου στον Οργανισμό

Το ασβέστιο συμμετέχει σε πολλαπλές ζωτικές λειτουργίες,
γι’ αυτό και ο οργανισμός ρυθμίζει αυστηρά τα επίπεδά του στο αίμα.
Οι βασικοί ρόλοι του περιλαμβάνουν:

  • Οστά & δόντια:
    αποτελεί βασικό συστατικό του υδροξυαπατίτη,
    εξασφαλίζοντας αντοχή και ανθεκτικότητα του σκελετού.
  • Μύες:
    ρυθμίζει τη σύσπαση και χάλαση των μυϊκών ινών·
    διαταραχές οδηγούν σε κράμπες ή αδυναμία.
  • Καρδιά:
    συμμετέχει στη δημιουργία και μετάδοση
    των ηλεκτρικών ερεθισμάτων,
    επηρεάζοντας τον καρδιακό ρυθμό.
  • Νευρικό σύστημα:
    απαραίτητο για τη μετάδοση νευρικών σημάτων
    μεταξύ των κυττάρων.
  • Πήξη του αίματος:
    βασικός συμπαράγοντας της αιμόστασης
    και της φυσιολογικής πήξης.

Κλινική υπενθύμιση:
επειδή το ασβέστιο εμπλέκεται ταυτόχρονα
σε οστά, μύες, καρδιά και νεύρα,
οι διαταραχές του
συχνά εκδηλώνονται με
ποικιλία συμπτωμάτων
και απαιτούν συστηματική εργαστηριακή διερεύνηση.


3

Πώς ρυθμίζεται το Ασβέστιο

Η συγκέντρωση του ασβεστίου στο αίμα διατηρείται σε πολύ στενά φυσιολογικά όρια,
καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορούν να επηρεάσουν την καρδιά, τους μύες και το νευρικό σύστημα.
Η ρύθμιση αυτή βασίζεται σε έναν ακριβή βιολογικό μηχανισμό που περιλαμβάνει
την παραθορμόνη (PTH), τη βιταμίνη D και τους νεφρούς.

  • Παραθορμόνη (PTH):
    Εκκρίνεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες όταν το ασβέστιο πέσει.
    Αυξάνει το Ca στο αίμα απελευθερώνοντάς το από τα οστά,
    μειώνοντας την αποβολή του από τους νεφρούς
    και ενεργοποιώντας τη βιταμίνη D.
  • Βιταμίνη D:
    Αυξάνει την απορρόφηση ασβεστίου από το έντερο.
    Χωρίς επαρκή βιταμίνη D, ακόμη και φυσιολογική πρόσληψη ασβεστίου
    δεν επαρκεί για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων.
  • Νεφροί:
    Ρυθμίζουν την επαναρρόφηση ή την αποβολή ασβεστίου στα ούρα.
    Η νεφρική δυσλειτουργία διαταράσσει την ισορροπία Ca–P–PTH.

Οποιαδήποτε διαταραχή σε αυτόν τον άξονα
(π.χ. έλλειψη βιταμίνης D, νόσος παραθυρεοειδών ή χρόνια νεφρική νόσος)
μπορεί να οδηγήσει σε υπασβεστιαιμία ή υπερασβεστιαιμία.


4

Φυσιολογικές Τιμές Ασβεστίου

Οι φυσιολογικές τιμές ασβεστίου αφορούν το ασβέστιο που κυκλοφορεί στο αίμα
και ελέγχονται με εργαστηριακή εξέταση.
Υπάρχουν δύο βασικές μορφές μέτρησης:

  • Ολικό ασβέστιο:
    8.5–10.5 mg/dL
    Περιλαμβάνει το ασβέστιο που είναι δεσμευμένο με πρωτεΐνες (κυρίως λευκωματίνη)
    και το ελεύθερο κλάσμα.
  • Ιονισμένο ασβέστιο:
    4.5–5.6 mg/dL
    Είναι η βιολογικά ενεργή μορφή και αντικατοπτρίζει πιο πιστά
    την πραγματική κατάσταση του οργανισμού.

Τα παραπάνω όρια μπορεί να διαφέρουν ελαφρά ανά εργαστήριο,
ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης.
Σε καταστάσεις όπως χαμηλή λευκωματίνη,
οξέωση ή σοβαρή νόσος,
το ολικό ασβέστιο μπορεί να είναι παραπλανητικό
και προτιμάται η μέτρηση ιονισμένου ασβεστίου
ή ο υπολογισμός διορθωμένου ασβεστίου.


5

Εξέταση Ασβεστίου Αίματος

Η εξέταση ασβεστίου αίματος αποτελεί βασικό εργαστηριακό έλεγχο
για την εκτίμηση του μεταβολισμού των οστών και της ομοιόστασης του ασβεστίου.
Χρησιμοποιείται τόσο σε προληπτικό έλεγχο όσο και στη διερεύνηση συμπτωμάτων
ή την παρακολούθηση γνωστών παθήσεων.

Η εξέταση ζητείται συνήθως για:

  • διερεύνηση συμπτωμάτων όπως κράμπες, παραισθησίες, κόπωση ή αρρυθμίες,
  • έλεγχο και παρακολούθηση οστεοπόρωσης ή οστεοπενίας,
  • αξιολόγηση λειτουργίας παραθυρεοειδών αδένων,
  • εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας και μεταβολισμού Ca–P,
  • παρακολούθηση λήψης συμπληρωμάτων ασβεστίου ή βιταμίνης D.

Στην πράξη, το ασβέστιο δεν ερμηνεύεται ποτέ μόνο του.
Συχνά συνδυάζεται με εξετάσεις όπως:
PTH, 25(OH) βιταμίνη D, φώσφορος,
μαγνήσιο, αλκαλική φωσφατάση (ALP) και
νεφρικοί δείκτες (κρεατινίνη, eGFR),
ώστε να προκύψει σαφής κλινική εικόνα.

Η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία.
Συνήθως δεν απαιτείται νηστεία για το ολικό ασβέστιο,
ενώ για το ιονισμένο ασβέστιο προτιμάται σταθερή ώρα αιμοληψίας
και άμεση εργαστηριακή επεξεργασία του δείγματος.


6

Ολικό, Ιονισμένο & Διορθωμένο Ασβέστιο

Στο αίμα, το ασβέστιο κυκλοφορεί σε τρεις μορφές:
δεσμευμένο με πρωτεΐνες (κυρίως λευκωματίνη),
δεσμευμένο με ανιόντα και
ελεύθερο (ιονισμένο).
Η κατανόηση της διαφοράς μεταξύ των μετρήσεων είναι κρίσιμη για τη σωστή ερμηνεία.

  • Ολικό ασβέστιο:
    Περιλαμβάνει όλο το ασβέστιο του ορού.
    Επηρεάζεται σημαντικά από τα επίπεδα λευκωματίνης,
    γι’ αυτό μπορεί να είναι ψευδώς χαμηλό σε υπολευκωματιναιμία.
  • Ιονισμένο ασβέστιο:
    Είναι η βιολογικά ενεργή μορφή.
    Αντικατοπτρίζει με ακρίβεια την πραγματική κατάσταση του οργανισμού
    και προτιμάται σε σοβαρή νόσο, διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας,
    ΜΕΘ ή ασυμφωνία κλινικής εικόνας–ολικού Ca.
  • Διορθωμένο ασβέστιο:
    Υπολογίζεται όταν η λευκωματίνη δεν είναι φυσιολογική,
    ώστε να εκτιμηθεί πιο σωστά το πραγματικό επίπεδο ασβεστίου.

Ο συνηθέστερος τύπος υπολογισμού διορθωμένου ασβεστίου είναι:


Διορθωμένο Ca (mg/dL) = Μετρούμενο Ca + 0.8 × (4.0 − Λευκωματίνη g/dL)

Σε κλινικές καταστάσεις όπως υπολευκωματιναιμία,
χρόνια ηπατική νόσος, νεφρωσικό σύνδρομο
ή οξεία νόσος,
το διορθωμένο ή το ιονισμένο ασβέστιο
είναι απαραίτητα για να αποφευχθούν λανθασμένα συμπεράσματα.


7

Διαγνωστική προσέγγιση & ερμηνεία αποτελεσμάτων

Η ερμηνεία του ασβεστίου βασίζεται σε συνδυασμό τιμών και κλινικού πλαισίου.
Κεντρικός άξονας είναι η παραθορμόνη (PTH), με παράλληλη συνεκτίμηση
βιταμίνης D, φωσφόρου, μαγνησίου και νεφρικής λειτουργίας.

Βήμα 1: Επιβεβαίωση της τιμής

  • Έλεγξε λευκωματίνη και υπολόγισε διορθωμένο Ca ή μέτρησε ιονισμένο Ca.
  • Σε ασυμφωνία συμπτωμάτων–ολικού Ca, προτίμησε ιονισμένο Ca.

Βήμα 2: Δες την PTH (ο «διακόπτης» του αλγορίθμου)

  • Υψηλό Ca → είναι η PTH κατασταλμένη ή όχι;
  • Χαμηλό Ca → είναι η PTH αυξημένη (αντιστάθμιση) ή ανεπαρκής;

Βήμα 3: Κατεύθυνση διάγνωσης

  • Υψηλό Ca + υψηλή/«μη κατασταλμένη» PTH →
    πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός.
    Ζήτησε ασβέστιο ούρων 24ώρου (διάκριση από FHH).
  • Υψηλό Ca + χαμηλή PTH →
    PTH-ανεξάρτητη υπερασβεστιαιμία
    (κακοήθεια με PTHrP, υπερβιταμίνωση D, κοκκιωματώδεις, θυρεοτοξίκωση, ακινησία).
  • Χαμηλό Ca + υψηλή PTH →
    δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
    (έλλειψη βιταμίνης D, ΧΝΝ, δυσαπορρόφηση).
  • Χαμηλό Ca + χαμηλή/ακατάλληλα φυσιολογική PTH →
    υποπαραθυρεοειδισμός ή υπομαγνησιαιμία.

Κλινικό tip:
Σε οριακές ή αντικρουόμενες τιμές, επανάλαβε τον έλεγχο σε σταθερή ώρα
και συμπλήρωσε Mg, 25(OH)D και eGFR.


8

Χαμηλό Ασβέστιο (Υπασβεστιαιμία)

Η υπασβεστιαιμία μπορεί να είναι οξεία ή χρόνια.
Η ταχύτητα πτώσης έχει μεγαλύτερη σημασία από την απόλυτη τιμή
ως προς τη βαρύτητα των συμπτωμάτων.

Συμπτώματα που κατευθύνουν τη διάγνωση:

  • κράμπες, σπασμοί, τετανία,
  • παραισθησίες (χείλη, δάκτυλα),
  • αρρυθμίες σε σοβαρές περιπτώσεις.

Συχνές αιτίες (βάσει αλγορίθμου):

  • Υψηλή PTH: έλλειψη βιταμίνης D, ΧΝΝ, δυσαπορρόφηση.
  • Χαμηλή PTH: υποπαραθυρεοειδισμός (π.χ. μετεγχειρητικός).
  • Λειτουργική ανεπάρκεια PTH: υπομαγνησιαιμία.

Σε χρόνια υπασβεστιαιμία,
η επίμονη ενεργοποίηση της PTH οδηγεί σε
απώλεια οστικής μάζας και αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης.


9

Υψηλό Ασβέστιο (Υπερασβεστιαιμία)

Η υπερασβεστιαιμία είναι συχνά ασυμπτωματική στα αρχικά στάδια,
αλλά μπορεί να εξελιχθεί σε επείγουσα κατάσταση όταν οι τιμές αυξηθούν απότομα.

Τυπικά συμπτώματα:

  • δίψα και πολυουρία,
  • ναυτία, δυσκοιλιότητα,
  • κόπωση, σύγχυση,
  • νεφρολιθίαση και αρρυθμίες.

Κύριες αιτίες (βάσει PTH):

  • Υψηλή/μη κατασταλμένη PTH: πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός.
  • Χαμηλή PTH: κακοήθειες (PTHrP), υπερβιταμίνωση D,
    κοκκιωματώδεις νόσοι, θυρεοτοξίκωση, ακινησία.

Κλινική προτεραιότητα:
Σε σημαντική υπερασβεστιαιμία με συμπτώματα,
απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση και
παράλληλος εργαστηριακός έλεγχος
(PTH, Vit D, νεφρική λειτουργία, ασβέστιο ούρων).


10

Ρόλος Παραθορμόνης (PTH)

Η παραθορμόνη (PTH) είναι ο βασικός ρυθμιστής του ασβεστίου στο αίμα.
Εκκρίνεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες και δρα ως «θερμοστάτης»:
αυξάνεται όταν το ασβέστιο πέφτει και καταστέλλεται όταν το ασβέστιο ανεβαίνει.

Οι κύριες δράσεις της PTH είναι:

  • Οστά:
    ενεργοποιεί την οστική απορρόφηση,
    απελευθερώνοντας ασβέστιο στην κυκλοφορία.
  • Νεφροί:
    αυξάνει την επαναρρόφηση ασβεστίου
    και μειώνει την επαναρρόφηση φωσφόρου.
  • Βιταμίνη D:
    διεγείρει τη μετατροπή της σε ενεργή μορφή (1,25(OH)2D),
    ενισχύοντας την εντερική απορρόφηση ασβεστίου.

Κλινική σημασία της PTH:

  • Υψηλό Ca + υψηλή/μη κατασταλμένη PTH:
    συμβατό με πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό.
    Συχνά απαιτείται έλεγχος ασβεστίου ούρων 24ώρου
    για διάκριση από οικογενή υποασβεστιουρική υπερασβεστιαιμία (FHH).
  • Χαμηλό Ca + υψηλή PTH:
    δείχνει δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό
    (π.χ. έλλειψη βιταμίνης D, χρόνια νεφρική νόσο).
  • Χαμηλό Ca + χαμηλή PTH:
    υποδηλώνει υποπαραθυρεοειδισμό
    (μετεγχειρητικό, αυτοάνοσο) ή σοβαρή υπομαγνησιαιμία.

Κλινικό σημείο:
Η PTH πρέπει να ερμηνεύεται πάντα
σε συνδυασμό με ασβέστιο, φώσφορο,
μαγνήσιο και νεφρική λειτουργία,
καθώς μεμονωμένη τιμή μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα.


11

Βιταμίνη D & Ασβέστιο

Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για την
απορρόφηση ασβεστίου από το έντερο.
Χωρίς επαρκή βιταμίνη D,
η πρόσληψη ασβεστίου από τη διατροφή
δεν επαρκεί για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων στο αίμα.

Πώς συνδέεται με την PTH:

  • Έλλειψη βιταμίνης D → μειωμένη απορρόφηση Ca →
    αύξηση PTH (αντισταθμιστικός μηχανισμός).
  • Παρατεταμένη έλλειψη → δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
    και απώλεια οστικής μάζας.

Εργαστηριακή αξιολόγηση:

  • 25(OH) βιταμίνη D:
    δείκτης αποθηκών βιταμίνης D και εξέταση εκλογής.
  • 1,25(OH)2 βιταμίνη D:
    μετράται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις
    (π.χ. νεφρική νόσος, κοκκιωματώδεις νόσοι).

Σε ασθενείς με χαμηλό ασβέστιο και υψηλή PTH,
ο έλεγχος βιταμίνης D είναι απαραίτητος
πριν τεθεί διάγνωση πρωτοπαθούς διαταραχής παραθυρεοειδών.

Κλινική υπενθύμιση:
Η αποκατάσταση της βιταμίνης D
μπορεί να ομαλοποιήσει την PTH
και να βελτιώσει τα επίπεδα ασβεστίου
χωρίς ανάγκη περαιτέρω παρεμβάσεων.


12

Ασβέστιο & Νεφρική Λειτουργία

Οι νεφροί παίζουν καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του ασβεστίου,
καθώς ελέγχουν τόσο την απέκκριση όσο και την
επαναρρόφησή του από τα ούρα.
Μαζί με την παραθορμόνη (PTH) και τη βιταμίνη D,
αποτελούν βασικό πυλώνα της ομοιόστασης Ca–P.

Σε φυσιολογική νεφρική λειτουργία:

  • η PTH αυξάνει την επαναρρόφηση ασβεστίου στα νεφρικά σωληνάρια,
  • ο φώσφορος αποβάλλεται επαρκώς,
  • η βιταμίνη D ενεργοποιείται στη νεφρική μορφή της.

Σε χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ):

  • μειώνεται η αποβολή φωσφόρου →
    υπερφωσφαταιμία,
  • μειώνεται η παραγωγή ενεργού βιταμίνης D →
    μειωμένη απορρόφηση ασβεστίου,
  • ενεργοποιείται αντισταθμιστικά η PTH →
    δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός.

Το αποτέλεσμα είναι διαταραχή του άξονα
Ασβέστιο – Φώσφορος – PTH,
με αυξημένο κίνδυνο
οστικής νόσου της ΧΝΝ (CKD–MBD),
αγγειακών ασβεστώσεων και καταγμάτων.

Κλινική πρακτική:

  • Σε ασθενείς με ΧΝΝ, το ασβέστιο πρέπει να ερμηνεύεται
    πάντα μαζί με PTH, φώσφορο και 25(OH)D.
  • Ο έλεγχος ιονισμένου ασβεστίου είναι συχνά πιο αξιόπιστος
    από το ολικό.


13

Παράγοντες που επηρεάζουν τη μέτρηση

Η μέτρηση του ασβεστίου μπορεί να επηρεαστεί από
βιολογικούς, προ-αναλυτικούς
και φαρμακευτικούς παράγοντες,
οι οποίοι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν την ερμηνεία.

Βιολογικοί παράγοντες:

  • Λευκωματίνη:
    χαμηλή λευκωματίνη → ψευδώς χαμηλό ολικό Ca.
  • pH αίματος:
    αλκάλωση μειώνει το ιονισμένο Ca,
    οξέωση το αυξάνει.
  • Μαγνήσιο:
    χαμηλό Mg προκαλεί λειτουργική ανεπάρκεια PTH
    και ανθεκτική υπασβεστιαιμία.

Προ-αναλυτικοί παράγοντες:

  • παρατεταμένος τουρνικέ κατά την αιμοληψία,
  • καθυστέρηση φυγοκέντρησης,
  • έκθεση δείγματος στον αέρα (ιδίως για ιονισμένο Ca).

Φάρμακα & συμπληρώματα:

  • Θειαζιδικά διουρητικά: ↑ ασβέστιο,
  • Διουρητικά αγκύλης: ↓ ασβέστιο,
  • Συμπληρώματα Ca & βιταμίνης D: ↑ ασβέστιο,
  • Λίθιο: ↑ PTH,
  • Καλσιμιμητικά (π.χ. σινακαλσέτη): ↓ PTH.

Πρακτική σύσταση:
Σε οριακά ή απροσδόκητα αποτελέσματα,
επανάλαβε τον έλεγχο σε σταθερή ώρα,
με ταυτόχρονη μέτρηση
λευκωματίνης, Mg και,
όπου ενδείκνυται,
ιονισμένου ασβεστίου.


14

Διατροφή & Συμπληρώματα

Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου επιτυγχάνεται κατά προτεραιότητα μέσω
ισορροπημένης διατροφής.
Τα συμπληρώματα χρησιμοποιούνται μόνο όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ανάγκη
και μετά από ιατρική σύσταση.

Τροφές πλούσιες σε ασβέστιο:

  • Γαλακτοκομικά: γάλα, γιαούρτι, τυρί (υψηλή βιοδιαθεσιμότητα).
  • Ψάρια με κόκαλο: σαρδέλες, γαύρος.
  • Σπόροι & ξηροί καρποί: σουσάμι, ταχίνι, αμύγδαλα.
  • Πράσινα λαχανικά: μπρόκολο, λάχανο, ρόκα
    (το σπανάκι έχει οξαλικά → χαμηλότερη απορρόφηση).
  • Εμπλουτισμένα τρόφιμα: φυτικά ροφήματα με Ca.

Συμπληρώματα ασβεστίου – τι να γνωρίζετε:

  • Ανθρακικό ασβέστιο:
    λαμβάνεται με το φαγητό, χρειάζεται γαστρικό οξύ.
  • Κιτρικό ασβέστιο:
    απορροφάται και χωρίς φαγητό,
    προτιμάται σε ηλικιωμένους ή χρήστες PPIs.
  • Δόση:
    συνήθως 500–1000 mg/ημέρα,
    κατανεμημένη σε 2 δόσεις για καλύτερη απορρόφηση.
  • Συνδυασμός με βιταμίνη D:
    απαραίτητος για αποτελεσματική απορρόφηση.

Κλινική σύσταση:
Η αλόγιστη λήψη συμπληρωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε
υπερασβεστιαιμία ή νεφρολιθίαση.
Προτιμάται πάντα η εξατομίκευση με βάση
ασβέστιο, PTH, βιταμίνη D και νεφρική λειτουργία.


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πότε πρέπει να ελέγχω το ασβέστιο;

Σε συμπτώματα, οστεοπόρωση, νεφρική νόσο, διαταραχές PTH ή κατά τη λήψη συμπληρωμάτων.

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση;

Όχι για το ολικό ασβέστιο· για ιονισμένο προτιμάται σταθερή ώρα και άμεση επεξεργασία δείγματος.

Ποια τιμή είναι πιο αξιόπιστη, ολικό ή ιονισμένο;

Το ιονισμένο ασβέστιο αντικατοπτρίζει καλύτερα τη βιολογική δράση, ειδικά σε διαταραχές λευκωματίνης ή pH.

Γιατί διορθώνουμε το ασβέστιο για τη λευκωματίνη;

Η χαμηλή λευκωματίνη κάνει το ολικό Ca να φαίνεται ψευδώς χαμηλό, χωρίς πραγματική βιολογική έλλειψη.

Μπορώ να παίρνω ασβέστιο καθημερινά;

Μόνο αν υπάρχει ένδειξη· προτιμάται η πρόσληψη από διατροφή και η ιατρική καθοδήγηση για συμπληρώματα.

Η βιταμίνη D είναι πάντα απαραίτητη;

Ναι, χωρίς επαρκή βιταμίνη D η απορρόφηση ασβεστίου είναι ανεπαρκής και αυξάνεται η PTH.

Πότε να ζητήσω άμεσα ιατρική εκτίμηση;

Σε κράμπες/τετανία, αρρυθμίες, σύγχυση, έντονη δίψα ή πολυουρία, ειδικά αν λαμβάνονται συμπληρώματα.


16

Κλείστε Ραντεβού


Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Ασβεστίου ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

1. Calcium, Phosphate and Bone Metabolism. Endocrine Reviews.
https://academic.oup.com/edrv
2. Parathyroid hormone and disorders of calcium metabolism. New England Journal of Medicine.
https://www.nejm.org
3. Vitamin D deficiency and secondary hyperparathyroidism. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism.
https://academic.oup.com/jcem
4. Chronic kidney disease–mineral and bone disorder (CKD-MBD). KDIGO Guidelines.
https://kdigo.org
5. Κατάλογος Εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING
INR-Οδηγός-ασθενών.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
11/Sep/2025
Εξετάσεις Αίματος

Εξέταση INR: Τι Είναι, Τιμές, Παρακολούθηση Αντιπηκτικής Αγωγής & Συμβουλές | Οδηγός Ασθενών

Εξέταση INR: Παρακολούθηση Αντιπηκτικής Αγωγής

Μάθετε τι είναι το INR, γιατί μετριέται σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά όπως το Sintrom, πώς γίνεται η εξέταση και τι σημαίνουν τα αποτελέσματα.

1) Τι είναι το INR;

Το INR (International Normalized Ratio) είναι μια αιματολογική εξέταση που δείχνει πόσο χρόνο χρειάζεται το αίμα να πήξει.
Ουσιαστικά, αποτελεί τυποποιημένο δείκτη που χρησιμοποιείται για να παρακολουθείται η δράση φαρμάκων όπως το Sintrom (ακενοκουμαρόλη) ή η βαρφαρίνη.

2) Γιατί μετριέται;

Η μέτρηση του INR είναι απαραίτητη γιατί:

  • Δείχνει αν το αντιπηκτικό λειτουργεί σωστά.
  • Προλαμβάνει θρομβώσεις (αν το INR είναι πολύ χαμηλό).
  • Προλαμβάνει αιμορραγίες (αν το INR είναι πολύ υψηλό).

Έτσι, βοηθά τον γιατρό να ρυθμίσει τη δόση του φαρμάκου με ασφάλεια.

3) Πώς γίνεται η εξέταση

Η εξέταση INR γίνεται με απλή αιμοληψία από φλέβα.
Σε ορισμένα νοσοκομεία ή ιατρεία υπάρχουν και φορητές συσκευές μέτρησης (point-of-care), που δίνουν άμεσο αποτέλεσμα με σταγόνα αίματος από το δάχτυλο.

Τα αποτελέσματα συνήθως είναι διαθέσιμα την ίδια μέρα και ο γιατρός καθορίζει αν χρειάζεται αλλαγή στη δόση του φαρμάκου.

4) Στόχος και τιμές αναφοράς

Σε υγιείς χωρίς αντιπηκτική αγωγή, το INR είναι περίπου 0,8 – 1,2.

Για ασθενείς που λαμβάνουν Sintrom ή βαρφαρίνη, ο στόχος συνήθως είναι:

  • 2,0 – 3,0 για κολπική μαρμαρυγή ή θρομβώσεις.
  • 2,5 – 3,5 για ασθενείς με προσθετικές καρδιακές βαλβίδες.

Ο στόχος εξατομικεύεται από τον γιατρό ανάλογα με την πάθηση.

5) Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται

  • Παρακολούθηση ασθενών με κομμαρινικά αντιπηκτικά (Sintrom, Warfarin).
  • Διάγνωση διαταραχών πήξης.
  • Πριν από ορισμένες χειρουργικές επεμβάσεις για αξιολόγηση κινδύνου αιμορραγίας.

6) Παράγοντες που επηρεάζουν το INR

  • Διατροφή πλούσια σε βιταμίνη Κ (πράσινα φυλλώδη λαχανικά).
  • Φάρμακα (αντιβιοτικά, αντιφλεγμονώδη, άλλα αντιπηκτικά).
  • Συμπληρώματα διατροφής (π.χ. ιχθυέλαιο, ginkgo biloba).
  • Ηπατική νόσος ή λοιμώξεις.
  • Κατανάλωση αλκοόλ.

7) Πρακτικές συμβουλές για ασθενείς

  • Να κάνετε τακτικά την εξέταση όπως ορίζει ο γιατρός.
  • Μην αλλάζετε μόνοι σας τη δόση του φαρμάκου.
  • Διατηρείτε σταθερή διατροφή χωρίς απότομες αλλαγές σε τροφές με βιταμίνη Κ.
  • Ενημερώνετε τον γιατρό για κάθε νέο φάρμακο ή συμπλήρωμα.
  • Να έχετε μαζί σας κάρτα αντιπηκτικής αγωγής.

8) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Πόσο συχνά πρέπει να κάνω INR;
Στην αρχή της θεραπείας με Sintrom ή Warfarin μπορεί να χρειάζεται έλεγχος κάθε λίγες ημέρες.
Όταν σταθεροποιηθεί η δόση και οι τιμές, η εξέταση γίνεται συνήθως κάθε 3–4 εβδομάδες.
Ο γιατρός καθορίζει τη συχνότητα ανάλογα με την πορεία σας.
Τι γίνεται αν το INR είναι χαμηλό;
Αν το INR είναι χαμηλότερο από τον στόχο, το αίμα πήζει πιο γρήγορα → αυξημένος κίνδυνος θρόμβωσης.
Ο γιατρός μπορεί να αυξήσει ελαφρώς τη δόση του φαρμάκου ή να προτείνει πιο συχνό έλεγχο.
Τι γίνεται αν το INR είναι υψηλό;
Αν το INR είναι πάνω από τον στόχο, αυξάνεται ο κίνδυνος αιμορραγίας.
Ο γιατρός μπορεί να μειώσει προσωρινά τη δόση, να παραλείψει μια δόση ή σε σοβαρές περιπτώσεις να συστήσει θεραπεία για αναστροφή της δράσης.
Μπορώ να τρώω πράσινα λαχανικά όταν λαμβάνω αντιπηκτικά;
Ναι, αλλά με σταθερή ποσότητα καθημερινά. Η βιταμίνη Κ που περιέχουν μπορεί να μειώσει τη δράση του Sintrom/Warfarin.
Δεν χρειάζεται να τα κόψετε, απλώς αποφύγετε τις μεγάλες διακυμάνσεις.
Πώς επηρεάζει το αλκοόλ το INR;
Η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγίας.
Μικρές ποσότητες (π.χ. 1 ποτήρι κρασί) συνήθως δεν δημιουργούν πρόβλημα, αλλά πάντα με μέτρο και κατόπιν ιατρικής σύστασης.
Μπορώ να πάρω αντιφλεγμονώδη (π.χ. ιβουπροφαίνη) όταν κάνω INR;
Τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα αυξάνουν τον κίνδυνο αιμορραγίας όταν λαμβάνονται μαζί με αντιπηκτικά.
Αν χρειαστεί αναλγητικό, προτιμάται η παρακεταμόλη, αλλά πάντα με καθοδήγηση από γιατρό.
Μπορεί το INR να επηρεαστεί από αντιβιοτικά;
Ναι, πολλά αντιβιοτικά αλληλεπιδρούν με την ακενοκουμαρόλη και αλλάζουν το INR.
Για αυτό όταν ξεκινάτε νέα αγωγή, χρειάζεται πιο στενή παρακολούθηση.
Τι κάνω αν ξεχάσω δόση του Sintrom;
Πάρτε τη δόση μόλις το θυμηθείτε, εκτός αν πλησιάζει η επόμενη. Μην διπλασιάζετε τη δόση.
Ενημερώστε τον γιατρό αν υπάρχουν συχνές παραλείψεις.
Μπορώ να μετράω το INR στο σπίτι;
Ναι, υπάρχουν φορητές συσκευές (Point-of-Care) που μετρούν το INR με μια σταγόνα αίματος από το δάχτυλο.
Όμως, χρειάζεται εκπαίδευση και συστηματική παρακολούθηση από τον γιατρό.
Τι συμπτώματα δείχνουν ότι το INR μπορεί να είναι πολύ υψηλό;
  • Συχνές ή έντονες ρινορραγίες
  • Αίμα στα ούρα ή στα κόπρανα
  • Μεγάλοι μώλωπες χωρίς λόγο
  • Παρατεταμένη αιμορραγία από μικρές πληγές

Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό.

Σημαντική υπενθύμιση: Το κείμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή. Για εξατομικευμένη καθοδήγηση, απευθυνθείτε στον θεράποντα ιατρό σας.
© Μικροβιολογικό Λαμίας – Ιατρικά Άρθρα • mikrobiologikolamia.gr

📑 Θέλετε περισσότερες πληροφορίες;

Δείτε τον πλήρη Κατάλογο Εξετάσεων στο
Μικροβιολογικό Λαμίας – mikrobiologikolamia.gr,
με όλες τις απαραίτητες εξετάσεις για την παρακολούθηση της υγείας σας.

CONTINUE READING
Παραθορμόνη-PTH-Οδηγός-Ασθενών-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
11/Sep/2025
Εξετάσεις Αίματος

Παραθορμόνη (PTH): Τι είναι, τιμές & διαταραχές

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Η παραθορμόνη (PTH) είναι η βασική ορμόνη ρύθμισης του ασβεστίου.
Αυξημένες ή χαμηλές τιμές μπορεί να σχετίζονται με βιταμίνη D,
νεφρική λειτουργία και υγεία των οστών.


1

Τι είναι η Παραθορμόνη (PTH)

Η παραθορμόνη (Parathyroid Hormone – PTH) είναι μια ορμόνη που
παράγεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες, τέσσερις μικρούς αδένες
που βρίσκονται πίσω από τον θυρεοειδή.
Αποτελεί τον βασικό ενδοκρινικό ρυθμιστή
των επιπέδων ασβεστίου και φωσφόρου στον οργανισμό.

Η παραθορμόνη παίζει κεντρικό ρόλο στην
ομοιόσταση του ασβεστίου,
επηρεάζοντας άμεσα
τα οστά,
τους νεφρούς
και την ενεργοποίηση της βιταμίνης D.
Μέσω αυτών των μηχανισμών
διασφαλίζεται η φυσιολογική λειτουργία
του μυοσκελετικού και του νευρικού συστήματος.

Η έκκρισή της ρυθμίζεται κυρίως
από τα επίπεδα του ιονισμένου ασβεστίου στο αίμα
μέσω μηχανισμών αρνητικής ανάδρασης.
Ακόμη και μικρές μεταβολές του ασβεστίου
μπορούν να προκαλέσουν
σημαντικές διακυμάνσεις
στα επίπεδα της ορμόνης.

Σε φυσιολογικές συνθήκες,
η τιμή αυξάνεται όταν το ασβέστιο μειώνεται
και μειώνεται όταν το ασβέστιο αυξάνεται.
Για να επιτευχθεί αυτή η ρύθμιση,
ενεργοποιούνται ταυτόχρονα μηχανισμοί
στα οστά,
στους νεφρούς
και στο έντερο,
μέσω της ενεργοποίησης της βιταμίνης D.

Οι διαταραχές της παραθορμόνης
διακρίνονται σε
αυξημένη
και χαμηλή τιμή.
Η αυξημένη τιμή μπορεί να είναι
πρωτοπαθής,
λόγω αυτόνομης υπερέκκρισης από τους παραθυρεοειδείς,
ή δευτεροπαθής,
ως αντιδραστική απάντηση
σε χαμηλή βιταμίνη D,
χαμηλό ασβέστιο
ή χρόνια νεφρική νόσο.

Η χαμηλή παραθορμόνη συνδέεται κυρίως
με υποπαραθυρεοειδισμό
και οδηγεί σε υποασβεστιαιμία,
με πιθανές νευρομυϊκές
και καρδιακές επιπτώσεις.

Σημαντικό είναι ότι οι διαταραχές αυτές
μπορεί να εξελίσσονται
χωρίς εμφανή συμπτώματα
για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Για τον λόγο αυτό,
η ερμηνεία της εξέτασης
πρέπει πάντα να γίνεται
σε συνδυασμό με
ασβέστιο,
φώσφορο,
βιταμίνη D (25-OH-D)
και δείκτες νεφρικής λειτουργίας.


2

Ποιος είναι ο ρόλος της PTH στον οργανισμό

Ο ρόλος της παραθορμόνης (PTH) είναι η διατήρηση
σταθερών επιπέδων ασβεστίου στο αίμα,
ένα στοιχείο απαραίτητο για
τη φυσιολογική λειτουργία των
μυών, των νεύρων και της καρδιάς.
Η PTH λειτουργεί ως «αισθητήρας» μεταβολών του ασβεστίου
και ενεργοποιείται άμεσα
όταν το επίπεδό του τείνει να μειωθεί.

Για να επιτύχει αυτή τη ρύθμιση,
η παραθορμόνη δρα ταυτόχρονα
σε τρία βασικά όργανα-στόχους:
τα οστά,
τους νεφρούς
και το έντερο
(έμμεσα, μέσω της βιταμίνης D).
Η συνδυασμένη αυτή δράση
επιτρέπει στον οργανισμό
να διορθώνει γρήγορα
τις διακυμάνσεις του ασβεστίου.

Στα οστά,
η παραθορμόνη αυξάνει την οστική απορρόφηση,
δηλαδή την απελευθέρωση ασβεστίου
από τον οστικό ιστό προς το αίμα.
Ο μηχανισμός αυτός είναι απαραίτητος
σε οξείες καταστάσεις,
ωστόσο όταν η αύξηση είναι χρόνια,
οδηγεί σε απώλεια οστικής μάζας
και αυξημένο κίνδυνο
οστεοπόρωσης και καταγμάτων.

Στους νεφρούς,
η ορμόνη μειώνει την αποβολή ασβεστίου στα ούρα,
ενώ ταυτόχρονα αυξάνει
την αποβολή φωσφόρου.
Παράλληλα,
διεγείρει τη μετατροπή της βιταμίνης D
στην ενεργή της μορφή
(καλσιτριόλη),
η οποία είναι απαραίτητη
για την αποτελεσματική
εντερική απορρόφηση ασβεστίου.

Στο έντερο,
η δράση είναι έμμεση.
Μέσω της ενεργοποίησης της βιταμίνης D,
αυξάνεται η απορρόφηση ασβεστίου από τις τροφές,
συμβάλλοντας στη διατήρηση
σταθερών επιπέδων στο αίμα.
Όταν η βιταμίνη D είναι ανεπαρκής,
ο μηχανισμός αυτός δεν λειτουργεί αποτελεσματικά
και συχνά παρατηρείται
αντιδραστική αύξηση της παραθορμόνης.

Η ισορροπία που επιτυγχάνεται
μέσω αυτών των μηχανισμών
είναι δυναμική και συνεχής.
Ακόμη και μικρές διαταραχές
μπορούν να έχουν συστηματικές επιπτώσεις,
ιδίως στα οστά
και στους νεφρούς.
Για τον λόγο αυτό,
οι διαταραχές της ρύθμισης αυτής
αποτελούν βασικό πεδίο διερεύνησης
σε ασθενείς με παθολογικές τιμές ασβεστίου.


3

Πότε ζητείται η εξέταση PTH

Η εξέταση παραθορμόνης ζητείται όταν υπάρχει υποψία
διαταραχής του μεταβολισμού ασβεστίου.

  • Ανεξήγητα υψηλό ή χαμηλό ασβέστιο
  • Διερεύνηση υπερπαραθυρεοειδισμού ή υποπαραθυρεοειδισμού
  • Χρόνια νεφρική νόσος
  • Οστεοπόρωση ή ανεξήγητα κατάγματα
  • Έλεγχος σε χαμηλή βιταμίνη D

Η PTH σχεδόν ποτέ δεν ερμηνεύεται μόνη της,
αλλά πάντα σε συνδυασμό με ασβέστιο,
φώσφορο και βιταμίνη D.


4

Πώς γίνεται η εξέταση PTH & τι προετοιμασία χρειάζεται

Η εξέταση της παραθορμόνης (PTH) γίνεται με
απλή αιμοληψία.
Συνήθως συνιστάται η λήψη αίματος τις πρωινές ώρες,
καθώς η PTH εμφανίζει ήπιες
ημερήσιες διακυμάνσεις.

Η προετοιμασία είναι γενικά απλή,
ωστόσο υπάρχουν ορισμένα σημεία
που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη
για την αξιόπιστη ερμηνεία του αποτελέσματος:

  • Νηστεία:
    δεν είναι πάντα απαραίτητη.
    Αν όμως ελέγχονται ταυτόχρονα
    ασβέστιο,
    φώσφορος,
    λιπίδια
    ή άλλοι βιοχημικοί δείκτες,
    μπορεί να ζητηθεί νηστεία
    8–12 ωρών.
  • Φαρμακευτική αγωγή:
    φάρμακα όπως
    λίθιο,
    διουρητικά,
    κορτικοστεροειδή
    και ορισμένα
    αντιεπιληπτικά
    μπορεί να επηρεάσουν
    τα επίπεδα της PTH
    και πρέπει να δηλώνονται.
  • Συμπληρώματα:
    η λήψη ασβεστίου
    και βιταμίνης D
    καλό είναι να αναφέρεται
    στο εργαστήριο,
    καθώς επηρεάζει
    την ερμηνεία της εξέτασης.

Για σωστή κλινική αξιολόγηση,
η PTH δεν πρέπει να ερμηνεύεται μεμονωμένα.
Απαιτείται συνεκτίμηση
του ασβεστίου, του φωσφόρου,
της βιταμίνης D (25-OH-D)
και, όπου ενδείκνυται,
δεικτών νεφρικής λειτουργίας,
όπως η κρεατινίνη.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Κατηγορία φαρμάκωνΕπίδραση στην PTHΜηχανισμόςΚλινικό σχόλιο
Λίθιο⬆️ ΑύξησηΜειώνει την ευαισθησία των υποδοχέων ασβεστίου στους παραθυρεοειδείςΜπορεί να μιμείται πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό
Διουρητικά θειαζιδικά⬆️ Έμμεση αύξησηΑυξάνουν την επαναρρόφηση ασβεστίου στους νεφρούςΜπορεί να επηρεάσουν την ερμηνεία PTH/ασβεστίου
Διουρητικά αγκύλης (π.χ. φουροσεμίδη)⬆️ Αντιδραστική αύξησηΑυξημένη αποβολή ασβεστίου από τα νεφράΠιθανή αύξηση PTH λόγω υποασβεστιαιμίας
Κορτικοστεροειδή⬆️ Δευτεροπαθής αύξησηΜειώνουν την εντερική απορρόφηση ασβεστίουΙδιαίτερα σε μακροχρόνια χρήση
Αντιεπιληπτικά (π.χ. φαινυτοΐνη)⬆️ ΑύξησηΕπιταχύνουν τον καταβολισμό της βιταμίνης DΣυχνός δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
Συμπληρώματα βιταμίνης D⬇️ ΜείωσηΒελτιώνουν την απορρόφηση ασβεστίουΜπορεί να ομαλοποιήσουν αυξημένη PTH
Συμπληρώματα ασβεστίου⬇️ ΜείωσηΑύξηση επιπέδων ασβεστίου στο αίμαΠροσοχή σε υπερασβεστιαιμία
Cinacalcet⬇️ ΜείωσηΑυξάνει την ευαισθησία των CaSR υποδοχέωνΧρησιμοποιείται σε υπερπαραθυρεοειδισμό
Κλινική υπενθύμιση:
Πριν την ερμηνεία μιας παθολογικής τιμής Παραθορμόνης,
είναι απαραίτητο να λαμβάνεται υπόψη
η τρέχουσα φαρμακευτική αγωγή,
καθώς αρκετά φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν
ψευδώς αυξημένες ή μειωμένες τιμές.


5

Φυσιολογικές τιμές PTH

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΜονάδαΦυσιολογικά όριαΣχόλιο
pg/mL≈ 10 – 65Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα όρια σε ενήλικες
pmol/L≈ 1.6 – 6.9Εναλλακτική μονάδα μέτρησης (SI)

Οι φυσιολογικές τιμές της παραθορμόνης (PTH)
δεν είναι απόλυτες και μπορεί να διαφέρουν
ανάλογα με το εργαστήριο,
τη μέθοδο μέτρησης
και τον πληθυσμό αναφοράς.
Για τον λόγο αυτό, κάθε αποτέλεσμα
πρέπει να ερμηνεύεται
σε συνδυασμό με τα
όρια αναφοράς του συγκεκριμένου εργαστηρίου.

Επιπλέον, τα επίπεδα της παραθορμόνης
επηρεάζονται από φυσιολογικούς παράγοντες,
όπως η ημερήσια διακύμανση,
η ηλικία
και η νεφρική λειτουργία.
Μικρές αποκλίσεις από τα όρια αναφοράς
δεν υποδηλώνουν απαραίτητα παθολογία,
ιδίως όταν δεν συνοδεύονται
από διαταραχές του ασβεστίου.

Σημαντικό:
Τιμή παραθορμόνης εντός φυσιολογικών ορίων
δεν αποκλείει
διαταραχή του μεταβολισμού ασβεστίου,
ιδίως όταν το
ασβέστιο
ή η
βιταμίνη D
είναι παθολογικά.
Η κλινική αξιολόγηση
πρέπει πάντα να βασίζεται
στον συνδυασμό των εργαστηριακών εξετάσεων
και όχι σε μία μεμονωμένη μέτρηση.

 


6

Αυξημένη PTH – Τι σημαίνει

Η αυξημένη παραθορμόνη (PTH) υποδηλώνει ότι ο οργανισμός
προσπαθεί να διατηρήσει το ασβέστιο σε φυσιολογικά επίπεδα
ή ότι υπάρχει αυτόνομη υπερέκκριση από τους παραθυρεοειδείς.

Ανάλογα με το αίτιο, διακρίνουμε:

  • Πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό:
    υπερέκκριση PTH από αδένωμα ή υπερπλασία παραθυρεοειδών,
    συνήθως με αυξημένο ασβέστιο.
  • Δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό:
    αντιδραστική αύξηση PTH λόγω
    χαμηλού ασβεστίου, έλλειψης βιταμίνης D
    ή χρόνιας νεφρικής νόσου.
  • Τριτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό:
    μακροχρόνια διέγερση των παραθυρεοειδών,
    με αυτόνομη παραγωγή PTH, κυρίως σε προχωρημένη ΧΝΝ.

Η αυξημένη παραθορμόνη μπορεί να σχετίζεται με
οστική απώλεια, νεφρολιθίαση
και διαταραχές του μεταβολισμού ασβεστίου.

Κλινική παρατήρηση:
Η υψηλή παραθορμόνη δεν ερμηνεύεται ποτέ μόνη της.
Απαιτείται ταυτόχρονη αξιολόγηση ασβεστίου,
βιταμίνης D, φωσφόρου και νεφρικής λειτουργίας.


7

Χαμηλή PTH – Τι σημαίνει

Η χαμηλή παραθορμόνη (PTH) υποδηλώνει ανεπαρκή
έκκριση από τους παραθυρεοειδείς αδένες
και συνδέεται συχνά με υποασβεστιαιμία.

Η συχνότερη αιτία είναι ο:

  • Υποπαραθυρεοειδισμός, ο οποίος μπορεί να εμφανιστεί:
    • μετά από χειρουργική επέμβαση στον θυρεοειδή ή παραθυρεοειδείς
    • σε αυτοάνοσα νοσήματα
    • σε σπάνιες γενετικές διαταραχές
    • σε σοβαρή έλλειψη μαγνησίου

Η χαμηλή παραθορμόνη
οδηγεί σε ανεπαρκή ρύθμιση του ασβεστίου,
με αποτέλεσμα την εμφάνιση συμπτωμάτων όπως
μυϊκές κράμπες,
παραισθησίες (μουδιάσματα),
τετανία
και, σε σοβαρές περιπτώσεις,
καρδιακές αρρυθμίες.

Σημαντικό:
Η χαμηλή παραθορμόνη αποτελεί κατάσταση που
απαιτεί ιατρική αξιολόγηση,
καθώς η υποασβεστιαιμία μπορεί να γίνει επικίνδυνη
εάν δεν αναγνωριστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα.
Η παραθορμόνη (PTH) και η βιταμίνη D
λειτουργούν ως ενιαίο ρυθμιστικό σύστημα
για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων
ασβεστίου στον οργανισμό.
Όταν τα επίπεδα της βιταμίνης D μειώνονται,
η εντερική απορρόφηση ασβεστίου περιορίζεται
και ενεργοποιούνται αντισταθμιστικοί μηχανισμοί.

Τι να θυμάστε:
Η αύξηση της ορμόνης σε συνθήκες έλλειψης βιταμίνης D
αποτελεί φυσιολογική προσαρμογή
και όχι αυτόνομη ενδοκρινική νόσο.

Ο μηχανισμός εξελίσσεται με συγκεκριμένη σειρά:

  1. Ανεπάρκεια βιταμίνης D → μειωμένη εντερική απορρόφηση ασβεστίου
  2. Τάση πτώσης του ασβεστίου στο αίμα
  3. Διέγερση των παραθυρεοειδών αδένων
  4. Αντιδραστική αύξηση της ορμονικής έκκρισης
    για διατήρηση ασφαλών επιπέδων ασβεστίου

Η αντισταθμιστική αυτή απάντηση στοχεύει
στη σταθεροποίηση του ασβεστίου μέσω:

  • απελευθέρωσης ασβεστίου από τα οστά
  • μείωσης της νεφρικής αποβολής του
  • ενεργοποίησης της βιταμίνης D
    στην ενεργή της μορφή (καλσιτριόλη)
Πώς ονομάζεται αυτή η κατάσταση;
Η αντιδραστική αυτή εικόνα,
χωρίς αυτόνομη υπερέκκριση από τους παραθυρεοειδείς,
ονομάζεται δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
και παρατηρείται συχνά σε έλλειψη βιταμίνης D
ή χρόνια νεφρική νόσο.

Σε πρώιμα στάδια είναι δυνατόν να συνυπάρχει
φυσιολογικό ασβέστιο
παρά την αυξημένη ορμονική δραστηριότητα.

Εάν η ανεπάρκεια δεν διορθωθεί,
η παρατεταμένη διέγερση των παραθυρεοειδών
συμβάλλει σε απώλεια οστικής μάζας
και αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης.

Για αξιόπιστη κλινική αξιολόγηση,
η ερμηνεία πρέπει πάντα να βασίζεται
στον συνδυασμό:
βιταμίνης D (25-OH-D),
ασβεστίου,
φωσφόρου
και δεικτών νεφρικής λειτουργίας.


9

PTH και Ασβέστιο – Πώς συνδέονται οι τιμές τους

Η παραθορμόνη (PTH) αποτελεί τον βασικό ρυθμιστή
του ασβεστίου στο αίμα.
Οι δύο παράμετροι πρέπει πάντα να αξιολογούνται
μαζί, καθώς ο συνδυασμός τους
καθοδηγεί την κλινική ερμηνεία
και την περαιτέρω διερεύνηση.

Οι πιο συχνοί διαγνωστικοί συνδυασμοί είναι οι εξής:

  • Αυξημένη ορμόνη + υψηλό ασβέστιο:
    συνηγορεί υπέρ πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού.
  • Αυξημένη ορμόνη + φυσιολογικό ασβέστιο:
    μπορεί να παρατηρηθεί σε
    έλλειψη βιταμίνης D,
    πρώιμη μορφή υπερπαραθυρεοειδισμού
    ή χρόνια νεφρική νόσο.
  • Αυξημένη ορμονική δραστηριότητα + χαμηλό ασβέστιο:
    χαρακτηριστικός συνδυασμός
    δευτεροπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού.
  • Χαμηλή έκκριση + χαμηλό ασβέστιο:
    συμβατός με υποπαραθυρεοειδισμό.
Κλινική σημασία:
Η συνεκτίμηση ορμόνης και ασβεστίου
αποτελεί το πρώτο και καθοριστικό βήμα
στην ερμηνεία των διαταραχών των παραθυρεοειδών.


10

PTH και Φώσφορος – Τι δείχνει ο συνδυασμός

Η παραθορμόνη (PTH) επηρεάζει άμεσα
τον μεταβολισμό του φωσφόρου,
κυρίως μέσω της δράσης της στους νεφρούς.
Η αξιολόγηση του φωσφόρου μαζί με την PTH
βοηθά στην κατανόηση της υποκείμενης αιτίας
μιας διαταραχής.

Η παραθορμόνη προκαλεί:

  • Αυξημένη αποβολή φωσφόρου από τα νεφρά
  • Μείωση των επιπέδων φωσφόρου στο αίμα

Οι βασικοί συνδυασμοί που έχουν κλινική σημασία είναι:

  • Αυξημένη ορμονική δραστηριότητα + χαμηλός φώσφορος:
    συχνός συνδυασμός σε πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό.
  • Αυξημένη ορμονική δραστηριότητα + φυσιολογικός ή αυξημένος φώσφορος:
    χαρακτηριστικός σε χρόνια νεφρική νόσο,
    λόγω μειωμένης αποβολής φωσφόρου.
  • Μειωμένη έκκριση + αυξημένος φώσφορος:
    συμβατός με υποπαραθυρεοειδισμό.
Κλινική παρατήρηση:
Ο φώσφορος αποτελεί
σημαντικό διαγνωστικό δείκτη,
ιδίως στη διάκριση
πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού
από νεφρικής αιτιολογίας διαταραχές.


11

PTH και Χρόνια Νεφρική Νόσος (ΧΝΝ)

Στη χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ),
η παραθορμόνη (PTH) αυξάνεται συχνά
ως μέρος μιας πολύπλοκης διαταραχής
του μεταβολισμού ασβεστίου και φωσφόρου.
Η κατάσταση αυτή αποτελεί
συχνή και αναμενόμενη επιπλοκή
στα προχωρημένα στάδια ΧΝΝ.

Η αύξηση της παραθορμόνης στη ΧΝΝ οφείλεται κυρίως σε:

  • Μειωμένη αποβολή φωσφόρου από τους νεφρούς
  • Μειωμένη σύνθεση καλσιτριόλης
    (ενεργής μορφής της βιταμίνης D)
  • Αντίσταση των ιστών στη δράση της PTH

Οι παραπάνω μηχανισμοί οδηγούν
σε δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό,
ο οποίος μπορεί να εξελιχθεί σε
τριτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό
με αυτόνομη παραγωγή PTH.

Η χρόνια αυξημένη παραθορμόνη στη ΧΝΝ
σχετίζεται με:

  • νεφρογενή οστεοδυστροφία
  • αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων
  • αγγειακές ασβεστώσεις
  • καρδιαγγειακές επιπλοκές
Κλινική σημασία:
Σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ),
οι ορμονικές τιμές των παραθυρεοειδών
δεν ερμηνεύονται με τα ίδια όρια
όπως στον γενικό πληθυσμό
και απαιτούν εξειδικευμένη παρακολούθηση.

 


12

Συμπτώματα διαταραχών PTH

Οι διαταραχές της παραθορμόνης (PTH)
μπορεί να εκδηλωθούν με ποικίλα και συχνά
μη ειδικά συμπτώματα.
Η βαρύτητα και το είδος των συμπτωμάτων
εξαρτώνται από το αν η PTH είναι αυξημένη ή χαμηλή,
καθώς και από τη διάρκεια της διαταραχής.

Αυξημένη PTH μπορεί να συνοδεύεται από:

  • κόπωση και γενικευμένη αδυναμία
  • οστικούς πόνους ή πόνο στις αρθρώσεις
  • μείωση οστικής πυκνότητας και κατάγματα
  • νεφρολιθίαση ή συχνουρία
  • δυσκοιλιότητα και γαστρεντερική δυσφορία

Χαμηλή PTH σχετίζεται συχνότερα με:

  • μυϊκές κράμπες και σπασμούς
  • παραισθησίες (μουδιάσματα) στα άκρα ή γύρω από το στόμα
  • τετανία σε σοβαρή υποασβεστιαιμία
  • καρδιακές αρρυθμίες
  • επιληπτικές κρίσεις σε βαριές περιπτώσεις
Σημαντικό:
Τα συμπτώματα διαταραχών PTH
δεν είναι ειδικά
και μπορεί να αποδοθούν σε άλλες παθήσεις.
Η διάγνωση βασίζεται πάντα
στον εργαστηριακό έλεγχο.


13

Πότε χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος ή παραπομπή

Η ανεύρεση παθολογικών τιμών παραθορμόνης (PTH)
δεν σημαίνει πάντα άμεση θεραπεία,
αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται
περαιτέρω διερεύνηση
ή παραπομπή σε ειδικό ιατρό.

Περαιτέρω έλεγχος συνιστάται όταν:

  • υπάρχει επιμονή αυξημένης ή χαμηλής PTH
    σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις
  • συνυπάρχει παθολογικό ασβέστιο ή φώσφορος
  • υπάρχουν συμπτώματα συμβατά με διαταραχή PTH
  • διαπιστώνεται οστεοπόρωση ή ανεξήγητα κατάγματα
  • υπάρχει χρόνια νεφρική νόσος

Ανάλογα με τα ευρήματα,
ο ιατρός μπορεί να συστήσει:

  • παραπομπή σε ενδοκρινολόγο
  • εκτίμηση από νεφρολόγο σε ΧΝΝ
  • απεικονιστικό έλεγχο παραθυρεοειδών
    (υπερηχογράφημα, σπινθηρογράφημα)
  • έλεγχο οστικής πυκνότητας (DEXA)
Κλινική προσέγγιση:
Ο στόχος του περαιτέρω ελέγχου
είναι η αναγνώριση της αιτίας
της διαταραχής και όχι μόνο
η αντιμετώπιση της εργαστηριακής τιμής.


14

Θεραπεία διαταραχών PTH – Γενικές αρχές

Η αντιμετώπιση των διαταραχών της παραθορμόνης (PTH)
εξαρτάται από το υποκείμενο αίτιο,
τη βαρύτητα των εργαστηριακών ευρημάτων
και την παρουσία συμπτωμάτων.
Η θεραπεία καθορίζεται πάντοτε από ιατρό.

Σε περιπτώσεις αυξημένης ορμονικής δραστηριότητας,
η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από το υποκείμενο αίτιο και μπορεί να περιλαμβάνει:

  • διόρθωση έλλειψης βιταμίνης D και διαταραχών του ασβεστίου
  • αντιμετώπιση χρόνιας νεφρικής νόσου και υπερφωσφαταιμίας
  • φαρμακευτική αγωγή σε επιλεγμένες περιπτώσεις
    (π.χ. ρυθμιστές του υποδοχέα ασβεστίου)
  • χειρουργική αντιμετώπιση όταν υπάρχει πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
    με σαφείς κλινικές ενδείξεις

Σε περιπτώσεις μειωμένης έκκρισης,
η αντιμετώπιση στοχεύει κυρίως στη σταθεροποίηση του μεταβολισμού του ασβεστίου και περιλαμβάνει:

  • χορήγηση ασβεστίου και ενεργής βιταμίνης D (καλσιτριόλη)
  • διόρθωση υπομαγνησιαιμίας, όταν αυτή συνυπάρχει
  • τακτική παρακολούθηση για αποφυγή υπο- ή υπερασβεστιαιμίας

Σε σπάνιες και ανθεκτικές περιπτώσεις,
μπορεί να εξεταστεί η χρήση αναλόγων παραθορμόνης,
πάντα υπό εξειδικευμένη ιατρική παρακολούθηση.


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για την Παραθορμόνη (PTH)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση PTH;

Συνήθως όχι, αλλά αν ελέγχονται ταυτόχρονα ασβέστιο ή φώσφορος,
μπορεί να ζητηθεί νηστεία 8–12 ωρών σύμφωνα με τις οδηγίες του εργαστηρίου.

Μπορεί να είναι αυξημένη η PTH με φυσιολογικό ασβέστιο;

Ναι, αυτό παρατηρείται συχνά σε έλλειψη βιταμίνης D,
σε πρώιμο υπερπαραθυρεοειδισμό ή σε χρόνια νεφρική νόσο.

Τι σημαίνει υψηλή PTH;

Υποδηλώνει πρωτοπαθή ή δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό
και πρέπει να ερμηνεύεται μαζί με ασβέστιο, βιταμίνη D και φώσφορο.

Τι σημαίνει χαμηλή PTH;

Συνδέεται συνήθως με υποπαραθυρεοειδισμό
και μπορεί να προκαλέσει υποασβεστιαιμία με νευρομυϊκά συμπτώματα.

Ποια είναι η σχέση PTH και βιταμίνης D;

Η έλλειψη βιταμίνης D μειώνει την απορρόφηση ασβεστίου
και οδηγεί σε αντιδραστική αύξηση της PTH (δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός).

Πότε χρειάζεται παρακολούθηση της PTH;

Όταν υπάρχουν επίμονες διαταραχές ασβεστίου,
χρόνια νεφρική νόσος, οστεοπόρωση
ή μεταβολές της PTH σε επαναλαμβανόμενες μετρήσεις.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Η παραθορμόνη (PTH) είναι εξέταση που
δεν ερμηνεύεται μεμονωμένα.
Στο εργαστήριό μας, τα αποτελέσματα
αξιολογούνται ιατρικά
σε συνδυασμό με ασβέστιο,
φώσφορο, βιταμίνη D
και δείκτες νεφρικής λειτουργίας,
ώστε να έχετε σαφή και αξιόπιστη εικόνα.

Κλείστε εύκολα εξέταση Παραθορμόνης (PTH) ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

1. Bilezikian JP, Bandeira L, Khan A, Cusano NE.
Hyperparathyroidism. Lancet. 2018;391:168–178.

https://doi.org/10.1016/S0140-6736(17)31430-7
2. Shoback D.
Hypoparathyroidism. N Engl J Med. 2008;359:391–403.

https://doi.org/10.1056/NEJMra071092
3. Khan AA, Hanley DA, Rizzoli R, et al.
Primary hyperparathyroidism: guidelines. J Clin Endocrinol Metab. 2009.

https://doi.org/10.1210/jc.2008-1763
4. European Society of Endocrinology.
Management of chronic hypoparathyroidism in adults. 2022.

https://www.ese-hormones.org
5. Mayo Clinic Laboratories.
Parathyroid Hormone (PTH) – Test overview.

https://www.mayocliniclabs.com
6. Κατάλογος εξετάσεων – Μικροβιολογικό Λαμία.

https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING
phosphoros-aimatos-exetasi-times-mikrobiologikolamia-1200x638-1-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
11/Sep/2025
Εξετάσεις Αίματος

Φώσφορος (P) Αίματος: Τιμές, Υποφωσφαταιμία & Υπερφωσφαταιμία

Φώσφορος (P) – Εξέταση Αίματος: Τι Δείχνει, Τιμές, Υποφωσφαταιμία & Υπερφωσφαταιμία

Τελευταία ενημέρωση:

Σύντομη περίληψη:
Η εξέταση Φωσφόρου (P) αξιολογεί τον μεταβολισμό οστών και τη νεφρική λειτουργία.
Παθολογικές τιμές ερμηνεύονται πάντα μαζί με ασβέστιο, PTH, βιταμίνη D και κρεατινίνη/eGFR.


1

Τι είναι η εξέταση Φωσφόρου (P)

Η εξέταση φωσφόρου (P) είναι αιματολογική μέτρηση που δείχνει
τη συγκέντρωση φωσφόρου στο αίμα.
Χρησιμοποιείται για να εκτιμηθεί αν ο οργανισμός
ρυθμίζει σωστά τα οστά, τα νεφρά και τον μεταβολισμό των μετάλλων.

Ο φώσφορος δεν είναι απλώς «μέταλλο».
Στο αίμα λειτουργεί ως δείκτης της ισορροπίας ανάμεσα σε:

  • νεφρική απέκκριση
  • ορμόνες (PTH, βιταμίνη D, FGF-23)
  • οστικό μεταβολισμό
Κλινική σημασία:
Ακόμα και μικρές αποκλίσεις στον φώσφορο μπορούν να υποδηλώνουν
νεφρική νόσο, ορμονικές διαταραχές ή οστική παθολογία.


2

Γιατί ζητείται η εξέταση φωσφόρου

Η εξέταση φωσφόρου ζητείται όταν υπάρχει
υποψία διαταραχής της ισορροπίας ασβεστίου-οστών-νεφρών
ή όταν ο ιατρός χρειάζεται να διερευνήσει
ορμονικές και μεταβολικές αιτίες.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Κλινική κατάστασηΓιατί ελέγχεται ο φώσφορος
Χρόνια νεφρική νόσοςΜειωμένη αποβολή → υπερφωσφαταιμία
Οστεοπόρωση / οστικός πόνοςΈλεγχος οστικού μεταβολισμού
Διαταραχές PTH ή βιταμίνης DΕπηρεάζουν άμεσα τον φώσφορο
Μυϊκή αδυναμία, κράμπεςΥποφωσφαταιμία
Μεταβολικά σύνδρομαΑξιολόγηση ηλεκτρολυτών


3

Συμπτώματα χαμηλού και υψηλού φωσφόρου

Η διαταραχή του φωσφόρου στο αίμα δεν είναι απλώς «αριθμός».
Προκαλεί νευρομυϊκά, καρδιακά και οστικά συμπτώματα
και συχνά προηγείται σοβαρής υποκείμενης νόσου.

Τι να θυμάστε:
Ο οργανισμός αντέχει μικρές αποκλίσεις, αλλά
όταν εμφανιστούν συμπτώματα, η διαταραχή είναι ήδη κλινικά σημαντική.

📉 Υποφωσφαταιμία (χαμηλός φώσφορος)

Εμφανίζεται όταν ο φώσφορος πέσει < 2.5 mg/dL
και επηρεάζει κυρίως μύες, εγκέφαλο και οστά.

  • Μυϊκή αδυναμία, εύκολη κόπωση, δυσκολία στο περπάτημα
  • Οστικός πόνος, κατάγματα, οστεομαλακία
  • Νευρολογικά: σύγχυση, ευερεθιστότητα, σπασμοί
  • Καρδιακή δυσλειτουργία σε βαριές περιπτώσεις

📈 Υπερφωσφαταιμία (υψηλός φώσφορος)

Συνήθως εμφανίζεται όταν ο φώσφορος ξεπερνά 4.5 mg/dL,
κυρίως λόγω νεφρικής ανεπάρκειας.

  • Κνησμός και ερεθισμός δέρματος
  • Μυϊκές κράμπες και μουδιάσματα (λόγω υποασβεστιαιμίας)
  • Ασβεστοποίηση αγγείων και ιστών (αρτηρίες, δέρμα, καρδιά)
  • Αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος σε νεφροπαθείς
Κλινικό σήμα κινδύνου:
Υψηλός φώσφορος σε νεφροπαθή
σημαίνει επιταχυνόμενη αγγειακή ασβεστοποίηση
και επιδείνωση της πρόγνωσης.


4

Πώς γίνεται η εξέταση φωσφόρου

Η μέτρηση του φωσφόρου (P) γίνεται με
απλή αιμοληψία από φλέβα και αφορά τον
φώσφορο του ορού.

  • Δεν απαιτείται συνήθως νηστεία
  • Αν όμως ζητηθούν μαζί γλυκόζη, λιπίδια ή ινσουλίνη, μπορεί να χρειαστεί
  • Το αποτέλεσμα είναι έτοιμο συνήθως την ίδια ή την επόμενη εργάσιμη ημέρα
Κλινική λεπτομέρεια:
Ο φώσφορος πρέπει να ερμηνεύεται πάντα μαζί με
ασβέστιο, PTH, βιταμίνη D και κρεατινίνη,
γιατί αυτοί καθορίζουν αν το πρόβλημα είναι
νεφρικό, ορμονικό ή διατροφικό.



5

Φυσιολογικές τιμές φωσφόρου

Φώσφορος (ορός αίματος)
↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΟμάδαΤιμές
Ενήλικες2.5 – 4.5 mg/dL
Παιδιά & έφηβοι4.0 – 7.0 mg/dL
Χρόνια νεφρική νόσοςστόχος < 5.5 mg/dL
Σημαντικό:
Οι τιμές επηρεάζονται από
PTH, βιταμίνη D, νεφρική λειτουργία και εντερική απορρόφηση.
Γι’ αυτό ο ίδιος αριθμός μπορεί να σημαίνει
διαφορετικό πρόβλημα σε διαφορετικό ασθενή.

6

Αίτια χαμηλού και υψηλού φωσφόρου

Οι διαταραχές του φωσφόρου σχετίζονται κυρίως με
νεφρική λειτουργία, βιταμίνη D και παραθορμόνη (PTH).

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατάστασηΚύρια αίτια
Χαμηλός φώσφορος
(υποφωσφαταιμία)		Υποσιτισμός, αλκοολισμός, έλλειψη βιταμίνης D, δυσαπορρόφηση, υπερπαραθυρεοειδισμός,
ινσουλίνη, επανασίτιση, αντιόξινα με αλουμίνιο, διουρητικά
Υψηλός φώσφορος
(υπερφωσφαταιμία)		Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, υποπαραθυρεοειδισμός,
υπερβιταμίνωση D, κυτταρική λύση (ραβδομυόλυση, καρκίνος),
φωσφορικά καθαρτικά ή συμπληρώματα
Κλινικό μήνυμα:
Υψηλός φώσφορος σχεδόν πάντα σημαίνει
νεφρικό ή ορμονικό πρόβλημα – όχι απλώς «πολλή κατανάλωση τροφών».


7

Φώσφορος και διατροφή

Ο φώσφορος υπάρχει φυσικά σε πολλές τροφές,
αλλά απορροφάται διαφορετικά ανάλογα με την πηγή.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΠηγήΤρόφιμαΑπορρόφηση
ΖωικήΚρέας, ψάρια, αυγά, γαλακτοκομικά70–80%
ΦυτικήΌσπρια, ξηροί καρποί, δημητριακά30–40%
ΠρόσθεταCola, επεξεργασμένα τρόφιμα≈100%
Σημαντικό για νεφροπαθείς:
Τα φωσφορικά πρόσθετα (αναψυκτικά τύπου cola, αλλαντικά, έτοιμα φαγητά)
αυξάνουν απότομα τον φώσφορο και είναι πιο επικίνδυνα από τις φυσικές τροφές.


8

Πρακτικές συμβουλές

  • Συνδύαζε πάντα τον φώσφορο με ασβέστιο, PTH και βιταμίνη D για σωστή ερμηνεία.
  • Απέφυγε cola και επεξεργασμένα τρόφιμα αν ο φώσφορος είναι αυξημένος.
  • Σε νεφρική νόσο, ο στόχος είναι έλεγχος P + PTH, όχι απλώς διατροφή.
  • Μην παίρνεις συμπληρώματα φωσφόρου χωρίς εργαστηριακή τεκμηρίωση.
Συχνό κλινικό λάθος:
Να θεωρείται ο αυξημένος φώσφορος «διατροφικό θέμα», ενώ στην πράξη
στις περισσότερες περιπτώσεις υποκρύπτει νεφρική ή ορμονική διαταραχή.


9

Φώσφορος & Νεφρική Νόσος

Στη χρόνια νεφρική νόσο οι νεφροί χάνουν την ικανότητα να αποβάλλουν
τον φώσφορο, με αποτέλεσμα να συσσωρεύεται στο αίμα.
Αυτό πυροδοτεί μια παθολογική αλυσίδα:
αύξηση της PTH,
πτώση της Βιταμίνης D
και διαταραχή του μεταβολισμού ασβεστίου–φωσφόρου.

Το αποτέλεσμα είναι
δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός,
οστική νόσος (renal osteodystrophy)
και αγγειακές αποτιτανώσεις,
που αυξάνουν σημαντικά τον καρδιαγγειακό κίνδυνο στους νεφροπαθείς.

Κλινικά σημαντικό:
Η υπερφωσφαταιμία στη ΧΝΝ δεν είναι απλώς εργαστηριακή διαταραχή·
συνδέεται με αυξημένη θνητότητα από καρδιαγγειακά αίτια.


9

Φώσφορος, Ασβέστιο, PTH & Βιταμίνη D

Ο φώσφορος αποτελεί μέρος ενός αυστηρά ρυθμιζόμενου ορμονικού συστήματος
που καθορίζει την υγεία των οστών και των νεφρών.

  • PTH (παραθορμόνη) → αυξάνει την αποβολή φωσφόρου από τους νεφρούς και ανεβάζει το ασβέστιο.
  • Βιταμίνη D → αυξάνει την εντερική απορρόφηση φωσφόρου και ασβεστίου.
  • FGF-23 → μειώνει την επαναρρόφηση φωσφόρου στους νεφρούς και καταστέλλει τη βιταμίνη D.

Όταν αυξηθεί ο φώσφορος:
η PTH και το FGF-23 ανεβαίνουν,
η βιταμίνη D πέφτει
και τελικά διαταράσσεται η οστική ισορροπία και η νεφρική λειτουργία.

Συχνό κλινικό λάθος:
Η ερμηνεία του φωσφόρου χωρίς ταυτόχρονο έλεγχο
ασβεστίου, PTH και βιταμίνης D.
Η τιμή μόνη της δεν αρκεί για σωστή διάγνωση.


10

Φάρμακα που επηρεάζουν τον Φώσφορο

Πολλά φάρμακα μπορούν να μεταβάλλουν
τα επίπεδα φωσφόρου είτε μειώνοντας την απορρόφησή του,
είτε αυξάνοντας την απώλειά του από τους νεφρούς.

ΚατηγορίαΠαράδειγμαΕπίδραση
Αντιόξινα με Al/MgΑλουμίνιο, μαγνήσιοΔεσμεύουν φώσφορο στο έντερο → ↓ απορρόφηση
ΔιουρητικάΦουροσεμίδηΑυξάνουν νεφρική απώλεια φωσφόρου
ΙνσουλίνηΣε διαβήτη ή επανασίτισηΜετακινεί φώσφορο ενδοκυττάρια → ↓ στον ορό
Βιταμίνη DΣυμπληρώματαΑυξάνει εντερική απορρόφηση φωσφόρου
ΦωσφοροδεσμευτικάΣεβελαμέρη, λανθάνιοΜειώνουν τον φώσφορο σε νεφροπαθείς
Πριν την εξέταση:
Ενημερώστε το εργαστήριο για όλα τα φάρμακα και τα συμπληρώματα που λαμβάνετε,
καθώς μπορεί να αλλοιώσουν την τιμή του φωσφόρου.


11

Συμπληρώματα & Φώσφορος

Ο φώσφορος υπάρχει ήδη σε πολλές τροφές,
οπότε η άσκοπη λήψη συμπληρωμάτων
σπάνια χρειάζεται και μπορεί να γίνει επικίνδυνη.

Η ανεξέλεγκτη χρήση φωσφόρου ή βιταμίνης D μπορεί να οδηγήσει σε:

  • Υπερφωσφαταιμία
  • Ασβεστοποιήσεις σε αγγεία και ιστούς
  • Επιδείνωση νεφρικής νόσου
Κανόνας:
Συμπληρώματα φωσφόρου ή βιταμίνης D
λαμβάνονται μόνο μετά από εργαστηριακή τεκμηρίωση
και ιατρική καθοδήγηση.


12

Φώσφορος σε Παιδιά

Στα παιδιά και στους εφήβους ο φώσφορος είναι
φυσιολογικά υψηλότερος από ό,τι στους ενήλικες,
επειδή συμμετέχει ενεργά στην
ανάπτυξη και την ωρίμανση των οστών.

ΗλικίαΦυσιολογικός φώσφορος
Παιδιά4.0 – 7.0 mg/dL
Έφηβοι3.5 – 6.5 mg/dL

Η μέτρηση φωσφόρου σε παιδιά ενδείκνυται όταν υπάρχει:

  • Καθυστέρηση ανάπτυξης ή χαμηλό ανάστημα
  • Ραχίτιδα ή παραμορφώσεις οστών
  • Χρόνια νεφρική νόσος
  • Ενδοκρινολογικά προβλήματα (π.χ. PTH, βιταμίνη D)
Σημαντικό:
Σε παιδί, μια τιμή που φαίνεται «υψηλή» με βάση τα όρια ενηλίκων
μπορεί να είναι απολύτως φυσιολογική.


13

Φώσφορος στην Εγκυμοσύνη

Κατά την εγκυμοσύνη, ο φώσφορος είναι
απαραίτητος για τον σχηματισμό του σκελετού του εμβρύου,
τη λειτουργία του πλακούντα και
τον μεταβολισμό της μητέρας.

Συνήθως τα επίπεδα φωσφόρου:

  • Παραμένουν εντός φυσιολογικών ορίων
  • Μπορεί να μειωθούν ελαφρά λόγω αυξημένων αναγκών του εμβρύου

Χαμηλός φώσφορος στην εγκυμοσύνη μπορεί να συνδεθεί με:

  • Έλλειψη βιταμίνης D
  • Κακή διατροφή ή υπερέμεση
  • Οστική απώλεια της μητέρας
Κλινική πρακτική:
Ο φώσφορος ελέγχεται συνήθως μαζί με
ασβέστιο, βιταμίνη D και PTH
σε εγκύους με κόπωση, μυϊκά άλγη ή διαταραχές οστών.


14

Πώς ερμηνεύεται συνολικά ο Φώσφορος

Ο φώσφορος δεν αξιολογείται ποτέ μόνος του.
Η κλινική του σημασία προκύπτει από τη συσχέτισή του με
ασβέστιο, παραθορμόνη (PTH), βιταμίνη D και
νεφρική λειτουργία.

ΕύρημαΠιθανή ερμηνεία
↑ Φώσφορος + ↑ ΚρεατινίνηΧρόνια ή οξεία νεφρική ανεπάρκεια
↑ Φώσφορος + ↓ ΑσβέστιοΥποπαραθυρεοειδισμός ή νεφρική νόσος
↓ Φώσφορος + ↓ Βιταμίνη DΔυσαπορρόφηση, ραχίτιδα, οστεομαλακία
↓ Φώσφορος + ↑ PTHΥπερπαραθυρεοειδισμός
↑ Φώσφορος + ↑ Βιταμίνη DΥπερβιταμίνωση D ή αυξημένη εντερική απορρόφηση
Κλινική αρχή:
Ο φώσφορος αποτελεί μέρος του
άξονα οστών – νεφρών – παραθυρεοειδών.
Η σωστή διάγνωση προκύπτει μόνο από
συνδυασμό εξετάσεων και όχι από μία μεμονωμένη τιμή.


15

Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση φωσφόρου;

Συνήθως όχι, εκτός αν συνδυάζεται με εξετάσεις που απαιτούν νηστεία (π.χ. σάκχαρο, λιπίδια).

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές φωσφόρου;

Στους ενήλικες περίπου 2.5–4.5 mg/dL· στα παιδιά είναι φυσιολογικά υψηλότερες.

Τι σημαίνει χαμηλός φώσφορος;

Συνήθως σχετίζεται με έλλειψη βιταμίνης D, δυσαπορρόφηση, αλκοολισμό ή ορμονικές διαταραχές.

Τι σημαίνει υψηλός φώσφορος;

Συχνότερα υποδηλώνει νεφρική δυσλειτουργία ή διαταραχή της παραθορμόνης.

Ποιες εξετάσεις πρέπει να γίνονται μαζί με τον φώσφορο;

Ασβέστιο, PTH, βιταμίνη D και κρεατινίνη για πλήρη αξιολόγηση.

Μπορεί ο φώσφορος να προκαλέσει καρδιαγγειακά προβλήματα;

Ναι, όταν είναι αυξημένος προκαλεί αγγειακές αποτιτανώσεις και αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο.

Μπορεί να επηρεαστεί ο φώσφορος από φάρμακα;

Ναι· αντιόξινα, διουρητικά, ινσουλίνη και βιταμίνη D μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τα επίπεδα.

Πρέπει να αποφεύγω τροφές με φώσφορο;

Μόνο αν έχετε νεφρική νόσο ή υψηλό φώσφορο· τότε απαιτείται διατροφικός περιορισμός.

Πότε χρειάζεται θεραπεία για διαταραχές φωσφόρου;

Όταν οι τιμές είναι παθολογικές ή υπάρχουν συμπτώματα ή νεφρική νόσος.

Μπορώ να ρυθμίσω τον φώσφορο μόνο με διατροφή;

Σε ήπιες περιπτώσεις ναι· σε νεφρική νόσο απαιτείται και ιατρική αγωγή.

⚠️ Το παρόν άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά ιατρική συμβουλή.


16

Κλείστε Ραντεβού

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Κλείστε εύκολα εξέταση Φωσφόρου (P) ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30


17

Βιβλιογραφία

2. UpToDate. Hypophosphatemia and Hyperphosphatemia.
https://www.uptodate.com/contents/hypophosphatemia-and-hyperphosphatemia
3. National Kidney Foundation. Phosphorus and Kidney Disease.
https://www.kidney.org/atoz/content/phosphorus
4. Mayo Clinic Laboratories. Phosphorus, Serum.
https://news.mayocliniclabs.com/test/phos/
5. Μικροβιολογικό Λαμία – Κατάλογος Εξετάσεων
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING
Κάλιο-Οδηγός-Ασθενών-1200x800.jpg
Παντελής Αναγνωστόπουλος
11/Sep/2025
Βιταμίνες & ΙχνοστοιχείαΕξετάσεις Αίματος

Κάλιο (K): Εξέταση Αίματος – Τιμές, Χαμηλό & Υψηλό Κάλιο

Κάλιο (K): Εξέταση Αίματος – Τιμές, Χαμηλό & Υψηλό Κάλιο

🕒 Τελευταία ενημέρωση: 25 Δεκεμβρίου 2025
🩺 Σε 1 λεπτό:
Η εξέταση καλίου (K) στο αίμα είναι βασικός εργαστηριακός έλεγχος
για τη σωστή λειτουργία της καρδιάς, των μυών
και του νευρικού συστήματος.
Χρησιμοποιείται για τη διάγνωση και παρακολούθηση
του χαμηλού (υποκαλιαιμία) και
του υψηλού καλίου (υπερκαλιαιμία),
καταστάσεων που μπορεί να προκαλέσουν
αρρυθμίες και σοβαρές επιπλοκές.

📑 Περιεχόμενα

1️⃣ Τι είναι το Κάλιο;

Το Κάλιο (K) είναι ένας από τους σημαντικότερους
ηλεκτρολύτες του οργανισμού και συμμετέχει καθοριστικά
στη ρύθμιση του καρδιακού ρυθμού,
στη μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων
και στη φυσιολογική λειτουργία των μυών.
Η συγκέντρωσή του στο αίμα διατηρείται μέσα σε στενά όρια,
καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορούν να διαταράξουν
την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς
και τη νευρομυϊκή ισορροπία.

🧠 Τι σημαίνει πρακτικά:
Το κάλιο ρυθμίζει την ηλεκτρική αγωγιμότητα των κυττάρων,
ιδίως του μυοκαρδίου και των σκελετικών μυών.
Τιμές εκτός φυσιολογικού εύρους
μπορεί να οδηγήσουν σε αρρυθμίες,
μυϊκή αδυναμία ή νευρολογικά συμπτώματα,
γι’ αυτό και η μέτρησή του αποτελεί
βασικό μέρος του βιοχημικού και ηλεκτρολυτικού ελέγχου.

 

2️⃣ Γιατί γίνεται η εξέταση Καλίου;

Η εξέταση καλίου (K) στο αίμα χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση
της ισορροπίας των ηλεκτρολυτών και είναι ιδιαίτερα σημαντική
για τη σωστή λειτουργία της καρδιάς, των μυών
και του νευρικού συστήματος.

Ζητείται συχνά στις παρακάτω περιπτώσεις:

  • Έλεγχος ή παρακολούθηση καρδιακών αρρυθμιών.
  • Συμπτώματα όπως μυϊκή αδυναμία, κράμπες, κόπωση ή αίσθημα παλμών.
  • Νεφρική νόσος ή διαταραχές της νεφρικής λειτουργίας.
  • Λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν το κάλιο
    (π.χ. διουρητικά, αναστολείς ACE, σπιρονολακτόνη).
  • Αφυδάτωση, παρατεταμένοι έμετοι ή διάρροιες.
  • Παρακολούθηση νοσηλευόμενων ασθενών ή ασθενών με χρόνια νοσήματα.
ℹ️ Σημαντικό:
Ακόμη και μικρές μεταβολές στα επίπεδα καλίου
μπορούν να επηρεάσουν τη καρδιακή λειτουργία.
Για τον λόγο αυτό, η εξέταση καλίου
αποτελεί βασικό μέρος του βιοχημικού και ηλεκτρολυτικού ελέγχου.

3️⃣ Συμπτώματα χαμηλού & υψηλού καλίου

Οι διαταραχές στα επίπεδα καλίου (K) μπορεί να επηρεάσουν
κυρίως την καρδιά, τους μύες
και το νευρικό σύστημα.
Η βαρύτητα των συμπτωμάτων εξαρτάται από το
πόσο χαμηλή ή υψηλή είναι η τιμή,
από το πόσο γρήγορα μεταβλήθηκε
και από τη γενική κατάσταση του οργανισμού.

Χαμηλό κάλιο (Υποκαλιαιμία):

  • Μυϊκή αδυναμία, εύκολη κόπωση και μυϊκές κράμπες.
  • Δυσκοιλιότητα ή επιβράδυνση της κινητικότητας του εντέρου.
  • Αίσθημα παλμών ή αρρυθμίες, ιδιαίτερα σε καρδιοπαθείς.
  • Σε σοβαρές περιπτώσεις: παράλυση, διαταραχές αναπνοής ή επικίνδυνες καρδιακές αρρυθμίες.

Υψηλό κάλιο (Υπερκαλιαιμία):

  • Αίσθημα αδυναμίας ή βάρους στους μυς.
  • Μυρμήγκιασμα ή αιμωδίες στα άκρα.
  • Βραδυκαρδία ή ταχυκαρδία με αίσθημα παλμών.
  • Καρδιακές αρρυθμίες που μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή, ακόμη και χωρίς έντονα προειδοποιητικά συμπτώματα.
🚨 Σημαντική επισήμανση:
Ήπιες διαταραχές καλίου μπορεί να είναι ασυμπτωματικές,
ιδιαίτερα σε χρόνια μορφή.
Αντίθετα, απότομες μεταβολές (χαμηλό ή υψηλό κάλιο)
μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές καρδιακές επιπλοκές
και απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.

4️⃣ Πώς γίνεται η εξέταση;

Η εξέταση καλίου (K) πραγματοποιείται με
απλή αιμοληψία από φλέβα, συνήθως από το χέρι.
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται νηστεία,
εκτός αν ο γιατρός έχει ζητήσει ταυτόχρονα και άλλες εξετάσεις
(π.χ. σάκχαρο ή λιπιδαιμικό έλεγχο).

Το δείγμα αίματος αποστέλλεται άμεσα στο εργαστήριο,
όπου το κάλιο μετράται με βιοχημικές ή ιοντοεκλεκτικές μεθόδους.
Η σωστή λήψη και επεξεργασία του δείγματος είναι καθοριστική
για την αξιοπιστία του αποτελέσματος.

⚠️ Προσοχή (προαναλυτικό στάδιο):
Η αιμόλυση (καταστροφή των ερυθρών αιμοσφαιρίων κατά τη λήψη ή μεταφορά)
μπορεί να προκαλέσει ψευδώς αυξημένες τιμές καλίου.
Για τον λόγο αυτό:
  • αποφεύγεται το έντονο σφίξιμο του χεριού,
  • δεν πρέπει να καθυστερεί η φυγοκέντρηση,
  • το δείγμα πρέπει να χειρίζεται σωστά στο εργαστήριο.

Σε περίπτωση ύποπτου αποτελέσματος, ο έλεγχος μπορεί να χρειαστεί
επανάληψη.

5️⃣ Φυσιολογικές τιμές

Οι φυσιολογικές τιμές καλίου (K) στο αίμα κυμαίνονται συνήθως:

  • Ενήλικες: 3.5 – 5.0 mmol/L

Οι τιμές αυτές θεωρούνται αποδεκτές για τη σωστή λειτουργία
της καρδιάς, των μυών και του νευρικού συστήματος.
Μικρές αποκλίσεις από το φυσιολογικό εύρος
μπορεί να εμφανιστούν χωρίς συμπτώματα,
ιδίως σε ήπιες διαταραχές.

ℹ️ Σημαντική επισήμανση:
Τα όρια αναφοράς μπορεί να διαφέρουν ελαφρώς
μεταξύ εργαστηρίων, ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης
και τον αναλυτή που χρησιμοποιείται.
Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει πάντα να γίνεται
σε συνδυασμό με την ηλικία,
την κλινική εικόνα και τις υπόλοιπες εξετάσεις.
🚨 Πότε απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση:
Τιμές καλίου < 3.0 mmol/L ή
> 6.0 mmol/L
μπορεί να είναι επικίνδυνες,
καθώς σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο
καρδιακών αρρυθμιών
και απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση.

6️⃣ Αίτια χαμηλού & υψηλού καλίου

Χαμηλό κάλιο (υποκαλιαιμία):

  • Απώλειες από το γαστρεντερικό: έμετος, διάρροια, καθαρτικά.
  • Αυξημένες απώλειες από τους νεφρούς:
    χρήση διουρητικών (κυρίως θειαζιδικών ή αγκύλης).
  • Ορμονικές διαταραχές:
    υπεραλδοστερονισμός, σύνδρομα ενδοκρινικών διαταραχών.
  • Κακή πρόσληψη καλίου:
    παρατεταμένη κακή διατροφή, αλκοολισμός.
  • Μετακίνηση καλίου εντός των κυττάρων:
    οξεία αλκάλωση, ινσουλινοθεραπεία.

Υψηλό κάλιο (υπερκαλιαιμία):

  • Μειωμένη αποβολή από τους νεφρούς:
    χρόνια ή οξεία νεφρική ανεπάρκεια.
  • Φάρμακα:
    αναστολείς ACE, ARBs, σπιρονολακτόνη, καλιοσυντηρητικά διουρητικά.
  • Μεταβολικές καταστάσεις:
    μεταβολική οξέωση, μη ρυθμισμένος σακχαρώδης διαβήτης.
  • Αυξημένη πρόσληψη:
    συμπληρώματα καλίου ή υποκατάστατα άλατος.
  • Απελευθέρωση καλίου από τα κύτταρα:
    εκτεταμένη ιστική βλάβη, ραβδομυόλυση, αιμόλυση.

Η αναγνώριση της υποκείμενης αιτίας είναι καθοριστική,
καθώς η αντιμετώπιση του χαμηλού ή υψηλού καλίου
δεν βασίζεται μόνο στη διόρθωση της τιμής,
αλλά και στη θεραπεία του παράγοντα που το προκαλεί.

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει συνοπτικά τις συχνότερες κλινικές καταστάσεις
που σχετίζονται με χαμηλό ή υψηλό κάλιο,
καθώς και τα βασικά αίτια που βοηθούν στη σωστή
ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΚατάστασηΚύρια αίτιαΣυχνά παραδείγματα
Χαμηλό Κάλιο
(Υποκαλιαιμία)		Απώλειες καλίου ή μετακίνηση καλίου μέσα στα κύτταρα• Έμετοι, διάρροιες
• Διουρητικά (θειαζιδικά, αγκύλης)
• Υπεραλδοστερονισμός
• Κακή διατροφή / αλκοολισμός
• Αλκάλωση, ινσουλίνη
Υψηλό Κάλιο
(Υπερκαλιαιμία)		Μειωμένη αποβολή ή αυξημένη απελευθέρωση καλίου• Νεφρική ανεπάρκεια
• Φάρμακα (ACEi, ARBs, σπιρονολακτόνη)
• Μεταβολική οξέωση
• Συμπληρώματα καλίου
• Ραβδομυόλυση / αιμόλυση

7️⃣ Κάλιο & Διατροφή

Το κάλιο περιλαμβάνεται φυσιολογικά σε πολλές τροφές
και η ισορροπημένη διατροφή επαρκεί συνήθως
για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών ενός υγιούς ατόμου.

Πλούσιες διατροφικές πηγές καλίου:

  • Φρούτα: μπανάνες, πορτοκάλια, ακτινίδια, βερίκοκα.
  • Λαχανικά: πατάτες, γλυκοπατάτες, ντομάτες,
    σπανάκι και άλλα πράσινα φυλλώδη.
  • Όσπρια: φακές, φασόλια, ρεβύθια.
  • Ξηροί καρποί & σπόροι: αμύγδαλα, καρύδια.

Η επαρκής πρόσληψη καλίου μέσω της διατροφής
συμβάλλει στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης
και στη φυσιολογική νευρομυϊκή λειτουργία.

Σημαντικό:
Η λήψη συμπληρωμάτων καλίου
δεν πρέπει να γίνεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση,
ιδιαίτερα σε άτομα με νεφρική νόσο
ή σε όσους λαμβάνουν φάρμακα που επηρεάζουν τα επίπεδα καλίου.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ακόμη και η αυξημένη κατανάλωση
ορισμένων τροφών μπορεί να χρειάζεται προσαρμογή.

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις βασικές διατροφικές πηγές καλίου
και επισημαίνει πότε η κατανάλωσή τους είναι ασφαλής ή χρειάζεται
ιδιαίτερη προσοχή, ανάλογα με την κλινική κατάσταση.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
Κατηγορία τροφώνΠαραδείγματαΠεριεκτικότητα σε ΚάλιοΣχόλιο
ΦρούταΜπανάνα, πορτοκάλι, ακτινίδιο, βερίκοκοΜέτρια–ΥψηλήΚαθημερινή κατανάλωση σε υγιή άτομα
ΛαχανικάΠατάτα, γλυκοπατάτα, ντομάτα, σπανάκιΥψηλήΙδιαίτερη προσοχή σε νεφρική νόσο
ΌσπριαΦακές, φασόλια, ρεβύθιαΥψηλήΣημαντική πηγή αλλά με μέτρο
Ξηροί καρποί & σπόροιΑμύγδαλα, καρύδια, σπόροιΥψηλήΜικρές ποσότητες επαρκούν
Επεξεργασμένα τρόφιμαFast food, έτοιμα γεύματαΧαμηλή–ΑπρόβλεπτηΔεν αποτελούν αξιόπιστη πηγή καλίου

ℹ️ Μικρή επιστημονική επισήμανση:
Η πρόσληψη καλίου μέσω της διατροφής είναι ασφαλής
για τα περισσότερα υγιή άτομα.
Σε περιπτώσεις νεφρικής νόσου,
υπερκαλιαιμίας ή λήψης
φαρμάκων που αυξάνουν το Κάλιο,
η διατροφή πρέπει να προσαρμόζεται εξατομικευμένα
σε συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

8️⃣ Πρακτικές συμβουλές

  • Αποφύγετε τη λήψη συμπληρωμάτων καλίου
    χωρίς ιατρική σύσταση. Η αλόγιστη χρήση μπορεί να οδηγήσει
    σε επικίνδυνα υψηλές τιμές, ιδιαίτερα σε άτομα με νεφρικά προβλήματα.
  • Αν λαμβάνετε διουρητικά, φάρμακα για την αρτηριακή πίεση
    ή άλλα σκευάσματα που επηρεάζουν το κάλιο,
    είναι σημαντικό να γίνεται τακτικός εργαστηριακός έλεγχος.
  • Ενημερώστε τον γιατρό σας εάν εμφανίσετε
    αρρυθμίες, αίσθημα παλμών, έντονη κόπωση
    ή μυϊκές κράμπες,
    καθώς μπορεί να σχετίζονται με διαταραχή των επιπέδων καλίου.
  • Σε περίπτωση γνωστής νεφρικής νόσου,
    ακολουθήστε πιστά τις διατροφικές οδηγίες
    και μην τροποποιείτε μόνοι σας τη διατροφή ή τη φαρμακευτική αγωγή.

    9️⃣ Κλινική ερμηνεία αποτελεσμάτων Καλίου

    Η ερμηνεία της τιμής του καλίου (K) δεν βασίζεται μόνο
    στο αν το αποτέλεσμα βρίσκεται εντός ή εκτός φυσιολογικών ορίων.
    Απαιτείται πάντα συσχέτιση με την κλινική εικόνα,
    το ιστορικό και τις υπόλοιπες εργαστηριακές εξετάσεις.

    Τι αξιολογείται στην πράξη:

    • Η παρουσία ή απουσία συμπτωμάτων
      (αρρυθμίες, μυϊκή αδυναμία, κράμπες, κόπωση).
    • Η νεφρική λειτουργία
      (κρεατινίνη, eGFR), που επηρεάζει άμεσα την αποβολή καλίου.
    • Η οξεία ή χρόνια φύση της διαταραχής
      (αιφνίδια μεταβολή vs σταθερή απόκλιση).
    • Η λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν το κάλιο
      (διουρητικά, ACEi/ARB, καλιοσυντηρητικά).
    🧩 Κλινικό παράδειγμα:
    Ήπια υπερκαλιαιμία χωρίς συμπτώματα σε ασθενή
    με φυσιολογικό ΗΚΓ και σταθερή νεφρική λειτουργία
    αντιμετωπίζεται διαφορετικά από μια
    οξεία αύξηση καλίου με καρδιακές διαταραχές.

    Για τον λόγο αυτό, το αποτέλεσμα του καλίου
    δεν πρέπει να αξιολογείται απομονωμένα.
    Η σωστή ερμηνεία βοηθά στην αποφυγή
    άσκοπων παρεμβάσεων ή, αντίθετα,
    στην έγκαιρη αναγνώριση επικίνδυνων καταστάσεων.

🔟 Κάλιο σε Εγκυμοσύνη & Παιδιά

Το κάλιο (K) είναι κρίσιμο για τη νευρομυϊκή λειτουργία
και τον καρδιακό ρυθμό σε κάθε ηλικία. Σε εγκυμοσύνη
και σε παιδιά, οι τιμές ερμηνεύονται πάντα με βάση:
την κλινική εικόνα, τη νεφρική λειτουργία, τυχόν εμέτους/διάρροιες
και τη λήψη φαρμάκων (όπου αυτό ισχύει).

ℹ️ Πρακτικά:
Σε εγκύους με υπερέμεση, αφυδάτωση ή συχνές γαστρεντερικές απώλειες,
μπορεί να εμφανιστεί υποκαλιαιμία. Σε άτομα με νεφρική δυσλειτουργία
ή σε λήψη φαρμάκων που «ανεβάζουν» το K, υπάρχει κίνδυνος υπερκαλιαιμίας.
  • Εγκυμοσύνη: αν υπάρχουν έντονοι έμετοι, διάρροιες, αφυδάτωση ή συμπτώματα (κράμπες, αδυναμία, αίσθημα παλμών), ο έλεγχος καλίου βοηθά στη σωστή εκτίμηση.
  • Παιδιά: συχνά ο έλεγχος ζητείται σε γαστρεντερίτιδες (απώλειες), σε αφυδάτωση ή όταν υπάρχει υποψία διαταραχής ηλεκτρολυτών.
🚨 Επείγον:
Σε συμπτώματα όπως έντονη αδυναμία, ζάλη/λιποθυμικό επεισόδιο,
πόνος στο στήθος ή έντονο αίσθημα παλμών, απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση,
ανεξάρτητα από την ηλικία.

1️⃣1️⃣ Συχνά λάθη & «ψευδώς» παθολογικές τιμές Καλίου

Το κάλιο είναι από τις εξετάσεις που μπορεί να επηρεαστούν σημαντικά από το
προαναλυτικό στάδιο (λήψη–μεταφορά–επεξεργασία δείγματος).
Έτσι, ένα αποτέλεσμα μπορεί να φαίνεται «υψηλό» ή «χαμηλό» χωρίς να αντικατοπτρίζει
την πραγματική κατάσταση του οργανισμού.

⚠️ Το πιο συχνό:
Αιμόλυση του δείγματος → μπορεί να δώσει ψευδώς αυξημένο κάλιο.
  • Παρατεταμένο σφίξιμο της γροθιάς πριν ή κατά τη διάρκεια της αιμοληψίας.
  • Παρατεταμένη εφαρμογή της ζώνης αιμοληψίας 
    που μπορεί να οδηγήσει σε αιμόλυση και ψευδώς αυξημένες τιμές καλίου.
  • Καθυστέρηση φυγοκέντρησης ή ακατάλληλη μεταφορά/θερμοκρασία.
  • Ακατάλληλος σωλήνας ή λάθος χειρισμός (ανακίνηση/κραδασμοί).

Αν το αποτέλεσμα δεν «ταιριάζει» με την κλινική εικόνα ή υπάρχει υποψία τεχνικού παράγοντα,
ο ασφαλέστερος δρόμος είναι επανάληψη με σωστό προαναλυτικό χειρισμό
και (όπου χρειάζεται) έλεγχος μαζί με ουρία/κρεατινίνη και άλλους ηλεκτρολύτες.

1️⃣2️⃣ Πότε χρειάζεται επανέλεγχος Καλίου

Ο επανέλεγχος εξαρτάται από το πόσο αποκλίνει η τιμή, αν υπάρχουν
συμπτώματα, τη νεφρική λειτουργία και το αν λαμβάνονται
φαρμακευτικές αγωγές που επηρεάζουν το κάλιο.

🧭 Γενικός κανόνας:
Αν υπάρχει ύποπτο αποτέλεσμα (π.χ. πιθανή αιμόλυση) ή νέα συμπτώματα,
ο επανέλεγχος γίνεται άμεσα. Σε σταθερούς ασθενείς, ο χρόνος καθορίζεται
από τον θεράποντα ιατρό.
  • Ύποπτο “υψηλό” κάλιο χωρίς συμπτώματα/χωρίς αιτία → συχνά χρειάζεται επιβεβαίωση με νέο δείγμα.
  • Σε αλλαγή αγωγής (π.χ. διουρητικά, ACEi/ARB, καλιοσυντηρητικά) → συνήθως ζητείται παρακολούθηση με βάση τις οδηγίες του ιατρού.
  • Νεφρική δυσλειτουργία ή χρόνια νόσος → συχνότερος έλεγχος (μαζί με κρεατινίνη/eGFR).
  • Γαστρεντερικές απώλειες (έμετοι/διάρροιες) → επανέλεγχος αν επιμένουν ή αν υπάρχουν συμπτώματα.
🚨 Άμεσα:
Τιμές καλίου < 3.0 ή > 6.0 mmol/L ή εμφάνιση
συμπτωμάτων (έντονο αίσθημα παλμών, ζάλη, λιποθυμία, μυϊκή αδυναμία)
χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση.

1️⃣3️⃣ Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση καλίου;

Η εξέταση καλίου (K) πραγματοποιείται με απλή αιμοληψία και
στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτείται νηστεία.
Μπορείτε να την κάνετε οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Ωστόσο, αν ο γιατρός έχει ζητήσει ταυτόχρονα και άλλες εξετάσεις
(όπως σάκχαρο νηστείας ή λιπιδαιμικό έλεγχο),
ενδέχεται να σας συστήσει νηστεία 8–12 ωρών.

Συνιστάται πάντα να ακολουθείτε τις οδηγίες του εργαστηρίου
και να ενημερώνετε τον ιατρό σας για
φαρμακευτική αγωγή ή συμπληρώματα
που ενδέχεται να επηρεάζουν τα επίπεδα καλίου.

Ποιο είναι το φυσιολογικό εύρος καλίου στο αίμα;

Τα φυσιολογικά επίπεδα καλίου στο αίμα κυμαίνονται συνήθως
μεταξύ 3.5 και 5.0 mmol/L.

Τιμές < 3.5 mmol/L υποδηλώνουν
υποκαλιαιμία, ενώ τιμές
> 5.0 mmol/L υποδηλώνουν
υπερκαλιαιμία.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται πάντα
σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα,
τα συμπτώματα και τις υπόλοιπες εξετάσεις,
καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις
μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία της καρδιάς.

Ποια είναι τα συμπτώματα χαμηλού καλίου;

Η υποκαλιαιμία μπορεί να προκαλέσει
ποικίλα και συχνά μη ειδικά συμπτώματα.
Τα συχνότερα περιλαμβάνουν:

  • μυϊκή αδυναμία και κράμπες,
  • έντονη κόπωση,
  • δυσκοιλιότητα,
  • αίσθημα παλμών ή αρρυθμίες.

Σε σοβαρές περιπτώσεις, το χαμηλό κάλιο
μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε
νευρομυϊκές διαταραχές ή παράλυση.
Γι’ αυτό η έγκαιρη διάγνωση και παρακολούθηση
είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Τι μπορεί να προκαλέσει χαμηλό κάλιο στον οργανισμό;

Η υποκαλιαιμία μπορεί να οφείλεται
σε διάφορους παράγοντες, όπως:

  • απώλειες από έμετο, διάρροια ή καθαρτικά,
  • λήψη διουρητικών φαρμάκων,
  • ορμονικές ή ενδοκρινικές διαταραχές,
  • νεφρικά νοσήματα,
  • ανεπαρκή πρόσληψη καλίου από τη διατροφή.

Ο εντοπισμός της υποκείμενης αιτίας
είναι απαραίτητος ώστε η αντιμετώπιση
να μην περιορίζεται μόνο στη διόρθωση της τιμής,
αλλά να στοχεύει στο πραγματικό αίτιο.

Πότε είναι επικίνδυνο το υψηλό κάλιο;

Η υπερκαλιαιμία θεωρείται επικίνδυνη
όταν τα επίπεδα καλίου υπερβαίνουν τα
6.0 mmol/L.

Σε αυτές τις τιμές αυξάνεται σημαντικά
ο κίνδυνος σοβαρών καρδιακών αρρυθμιών,
που μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή.

Η κατάσταση εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα
με νεφρική ανεπάρκεια
ή σε όσους λαμβάνουν φάρμακα
που αυξάνουν το κάλιο.
Απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση
και κατάλληλη θεραπεία.

 

Θέλετε περισσότερες πληροφορίες ή να προγραμματίσετε εξέταση Καλίου (K);

Η μέτρηση Καλίου (K) αξιολογείται συχνά μαζί με άλλους
ηλεκτρολύτες όπως
Νάτριο, Ασβέστιο και  Μαγνήσιο,
για ολοκληρωμένο έλεγχο ηλεκτρολυτών.

📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30

1️⃣4️⃣ Βιβλιογραφία & Πηγές

Potassium disorders: hypokalemia and hyperkalemia.
New England Journal of Medicine, 2015.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMra043437
Hypokalemia: clinical manifestations and evaluation.
UpToDate.
https://www.uptodate.com/contents/hypokalemia-clinical-manifestations-and-evaluation
Potassium.
MedlinePlus – U.S. National Library of Medicine.
https://medlineplus.gov/potassium.html
Electrolyte disorders: potassium imbalance.
BMJ Best Practice.
https://bestpractice.bmj.com/topics/en-us/3000116

Εξετάσεις Καλίου (K) – Κατάλογος Εξετάσεων
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας.
https://mikrobiologikolamia.gr/katalogos-eksetaseon/
Επιστημονική επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30
CONTINUE READING

Newer Posts

Older Posts

Το Εργαστήριό μας

Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.

Social Networks

Facebook
Twitter

Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Επικοινωνία

22310 66841
6972 860905
Έσλιν 19, Λαμία 35100
©2025 Παντελής Αναγνωστόπουλος. All rights reserved.

Μικροβιολογικό Λαμία – Διαγνωστική ιατρική φροντίδα από το 2004.

Μικροβιολογικό Λαμία
Powered by  GDPR Cookie Compliance
Privacy Overview

This website uses cookies so that we can provide you with the best user experience possible. Cookie information is stored in your browser and performs functions such as recognising you when you return to our website and helping our team to understand which sections of the website you find most interesting and useful.