INR: Εξέταση Αίματος για Παρακολούθηση Αντιπηκτικής Αγωγής, Στόχοι, Τιμές & Ερμηνεία

1

Τι είναι το INR

Το INR είναι ο βασικός αριθμός που χρησιμοποιείται για να φανεί αν η αντιπηκτική αγωγή βρίσκεται μέσα στο επιθυμητό θεραπευτικό εύρος ή αν χρειάζεται επανεκτίμηση.

Τα αρχικά INR προέρχονται από τον όρο International Normalized Ratio. Πρόκειται για έναν διεθνώς τυποποιημένο τρόπο έκφρασης του χρόνου προθρομβίνης, δηλαδή του πόσο γρήγορα ενεργοποιείται ένας συγκεκριμένος μηχανισμός πήξης του αίματος. Η τυποποίηση είναι σημαντική, επειδή επιτρέπει σε γιατρούς και εργαστήρια να μιλούν την ίδια «γλώσσα» όταν παρακολουθούν έναν ασθενή, ακόμη κι αν η μέτρηση έγινε σε διαφορετικό αναλυτή ή σε διαφορετική μονάδα.

Στην καθημερινή πράξη, το INR συνδέεται κυρίως με ασθενείς που παίρνουν κομμαρινικά αντιπηκτικά, όπως Sintrom ή warfarin. Ο σκοπός της μέτρησης δεν είναι να «λεπταίνει» το αίμα με αόριστο τρόπο, αλλά να δείχνει αν η δράση του φαρμάκου είναι επαρκής ώστε να μειώνει τον κίνδυνο θρόμβωσης χωρίς να αυξάνει υπερβολικά τον κίνδυνο αιμορραγίας.

Αυτός είναι και ο λόγος που το INR δεν ερμηνεύεται ποτέ αποκομμένα. Η ίδια αριθμητική τιμή μπορεί να θεωρείται φυσιολογική σε έναν άνθρωπο που δεν παίρνει αντιπηκτικά, αλλά να είναι ανεπαρκής σε έναν ασθενή με κολπική μαρμαρυγή ή με μηχανική καρδιακή βαλβίδα. Με απλά λόγια, το σωστό INR είναι το σωστό INR για τη δική σας ένδειξη, όχι ένας αριθμός που ισχύει ίδιος για όλους.

Για τον ασθενή, η κατανόηση αυτού του σημείου έχει μεγάλη αξία. Συχνά ακούγεται η φράση «έχω καλό INR», αλλά στην πραγματικότητα αυτό σημαίνει ότι η τιμή είναι κοντά στον προσωπικό θεραπευτικό στόχο που έχει ορίσει ο γιατρός. Άλλο είναι το «φυσιολογικό» INR ενός ατόμου χωρίς αγωγή και άλλο το «θεραπευτικό» INR ενός ατόμου που πρέπει να προστατευθεί από θρομβοεμβολικό επεισόδιο.

2

Τι μετρά πραγματικά η εξέταση

Το INR δεν μετρά «πόσο αραιό είναι το αίμα», αλλά πόσο παρατείνεται ένας συγκεκριμένος δρόμος της πήξης, κυρίως εκείνος που επηρεάζεται από τους εξαρτώμενους από τη βιταμίνη Κ παράγοντες.

Στη βιολογία της πήξης συμμετέχουν πολλοί παράγοντες. Η εξέταση PT/INR επικεντρώνεται κυρίως στους παράγοντες II, VII, IX και X, οι οποίοι επηρεάζονται από τα φάρμακα τύπου βαρφαρίνης/ακενοκουμαρόλης. Όταν αυτά τα φάρμακα δρουν περισσότερο, ο χρόνος πήξης παρατείνεται και το INR ανεβαίνει. Όταν δρουν λιγότερο, ο χρόνος πήξης είναι συντομότερος και το INR πέφτει.

Αυτό εξηγεί γιατί το INR είναι τόσο χρήσιμο στην πράξη. Ο γιατρός δεν βασίζεται μόνο στο αν ο ασθενής πήρε το χάπι του, αλλά σε μια εργαστηριακή αντανάκλαση της πραγματικής δράσης του φαρμάκου στον οργανισμό. Επειδή όμως η δράση επηρεάζεται από πολλά πράγματα — διατροφή, λοιμώξεις, αντιβιοτικά, αλκοόλ, διάρροιες, ηπατική λειτουργία — το INR είναι συχνά πιο χρήσιμο από οποιαδήποτε θεωρητική εκτίμηση της δόσης.

Είναι επίσης σημαντικό να γίνει διάκριση ανάμεσα στο PT/INR και σε άλλες εξετάσεις πήξης, όπως το aPTT. Το INR δεν είναι γενικός δείκτης όλων των διαταραχών αιμορραγίας και δεν «πιάνει» με τον ίδιο τρόπο όλα τα αντιπηκτικά. Για παράδειγμα, ένας ασθενής μπορεί να έχει αιμορραγική διάθεση για άλλο λόγο, ενώ το INR να μην εξηγεί πλήρως το πρόβλημα. Γι’ αυτό και η ερμηνεία γίνεται πάντα μαζί με το ιστορικό, τα φάρμακα και, όταν χρειάζεται, με επιπλέον εξετάσεις.

Στην πράξη, το INR είναι ένας εξαιρετικός δείκτης παρακολούθησης, όχι όμως ανεξάρτητη διάγνωση. Λέει πολλά όταν γνωρίζουμε γιατί το μετράμε. Όταν γνωρίζουμε την ένδειξη, μπορούμε να καταλάβουμε αν η τιμή είναι καθησυχαστική, αν απαιτεί προσαρμογή δόσης ή αν χρειάζεται πιο επείγουσα παρέμβαση.

3

Πότε ζητείται και σε ποιους ασθενείς

Η εξέταση INR ζητείται κυρίως σε ασθενείς που ήδη λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή με Sintrom ή warfarin, αλλά μπορεί να χρειαστεί και σε διερεύνηση διαταραχών πήξης ή πριν από επεμβατικές πράξεις.

Η πιο συχνή αιτία για να γράψει ένας γιατρός INR είναι η παρακολούθηση ενός ασθενούς που λαμβάνει ακενοκουμαρόλη ή βαρφαρίνη. Σε αυτή την περίπτωση, το τεστ δεν γίνεται μία φορά, αλλά επαναλαμβάνεται τακτικά ώστε να προσαρμόζεται με ασφάλεια η δόση. Αυτό αφορά, για παράδειγμα, ασθενείς με:

• κολπική μαρμαρυγή,
• εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση,
• πνευμονική εμβολή,
• μηχανικές καρδιακές βαλβίδες,
• ορισμένα σύνθετα θρομβοεμβολικά ιστορικά.

Το INR μπορεί επίσης να ζητηθεί σε ασθενή που δεν παίρνει αντιπηκτικά, όταν ο γιατρός θέλει να διερευνήσει αν υπάρχει διαταραχή της πήξης, έλλειψη βιταμίνης Κ, ηπατική δυσλειτουργία ή αυξημένος κίνδυνος αιμορραγίας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το INR δεν χρησιμοποιείται για ρύθμιση φαρμάκου, αλλά ως μέρος του διαγνωστικού ελέγχου.

Ακόμη, η εξέταση συχνά ζητείται πριν από επέμβαση, πριν από εξαγωγή δοντιού ή πριν από άλλη επεμβατική πράξη, ιδιαίτερα όταν ο ασθενής έχει ιστορικό αντιπηκτικής αγωγής ή αιμορραγικής προδιάθεσης. Ο στόχος εδώ είναι να εκτιμηθεί αν ο χρόνος πήξης είναι ασφαλής για την πράξη ή αν χρειάζεται αλλαγή στη διαχείριση.

Επειδή αρκετοί ασθενείς αναζητούν πληροφορίες για «αντιπηκτικά» γενικά, καλό είναι να ξεκαθαρίζεται και το εξής: το INR αφορά κυρίως τα παλαιότερα κομμαρινικά αντιπηκτικά. Αν θέλετε πιο γενική ενημέρωση για τη φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να σας φανεί χρήσιμο και το σχετικό άρθρο για
το Sintrom,
ενώ σε ιστορικό θρομβώσεων έχει αξία η συνολική κατανόηση του πότε ελέγχονται δείκτες όπως τα
D-dimers.

4

INR και αντιπηκτικά: ποια φάρμακα παρακολουθεί

Το INR παρακολουθεί κυρίως τη δράση της βαρφαρίνης και της ακενοκουμαρόλης. Δεν είναι η κατάλληλη εξέταση για όλα τα νεότερα αντιπηκτικά.

Αυτό είναι ένα από τα πιο συχνά σημεία σύγχυσης. Πολλοί ασθενείς γνωρίζουν ότι «παίρνουν αντιπηκτικό», αλλά δεν ξέρουν αν χρειάζονται INR. Η απάντηση εξαρτάται από το ποιο φάρμακο λαμβάνουν. Τα φάρμακα τύπου warfarin και Sintrom απαιτούν τακτική παρακολούθηση με INR. Αντίθετα, τα νεότερα άμεσα από του στόματος αντιπηκτικά όπως η apixaban, η rivaroxaban, η dabigatran ή η edoxaban δεν παρακολουθούνται ρουτίνα με INR.

Η διάκριση αυτή είναι σημαντική γιατί αποφεύγει άσκοπες εξετάσεις και παρανοήσεις. Ένας ασθενής που παίρνει apixaban μπορεί να ανησυχεί επειδή «δεν του ζητούν INR», ενώ αυτό είναι απολύτως αναμενόμενο. Αντίστροφα, ένας ασθενής που παίρνει Sintrom και αμελεί τον έλεγχο του INR εκτίθεται σε πραγματικό κίνδυνο, ακόμη και αν νιώθει καλά.

Συνεπώς, όταν κάποιος ρωτά «πρέπει να κάνω INR;», η πρώτη σωστή ερώτηση είναι: ποιο αντιπηκτικό παίρνω; Από εκεί ξεκινά η σωστή παρακολούθηση.

5

Πώς γίνεται η εξέταση INR

Η εξέταση γίνεται συνήθως με απλή αιμοληψία από φλέβα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να γίνει και με φορητή συσκευή από σταγόνα αίματος στο δάχτυλο.

Η κλασική μέθοδος είναι η φλεβική αιμοληψία. Λαμβάνεται δείγμα αίματος σε ειδικό σωληνάριο και το εργαστήριο μετρά τον χρόνο προθρομβίνης και τον μετατρέπει σε INR. Πρόκειται για μια εξέταση ρουτίνας, γρήγορη, χωρίς ιδιαίτερη ταλαιπωρία, και σε πολλές περιπτώσεις το αποτέλεσμα είναι διαθέσιμο την ίδια ημέρα.

Σε ορισμένα αντιπηκτικά ιατρεία, κλινικές ή εξειδικευμένες μονάδες χρησιμοποιούνται και συσκευές point-of-care, που λειτουργούν με μικρή σταγόνα αίματος από το δάχτυλο. Αυτές δίνουν γρήγορο αποτέλεσμα και είναι ιδιαίτερα χρήσιμες όταν χρειάζεται άμεση απόφαση για τη δόση ή όταν ο ασθενής δυσκολεύεται να προσέρχεται συχνά για συμβατική αιμοληψία.

Υπάρχουν και περιπτώσεις αυτομέτρησης στο σπίτι, αλλά αυτό δεν σημαίνει αυτοδιαχείριση χωρίς καθοδήγηση. Η κατ’ οίκον μέτρηση μπορεί να είναι πρακτική σε επιλεγμένους ασθενείς, αρκεί να υπάρχει εκπαίδευση, σωστή χρήση της συσκευής, καλή επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό και σαφές πρωτόκολλο για το πότε χρειάζεται επανάληψη ή προσαρμογή.

Σημαντικό είναι να γνωρίζει ο ασθενής ότι το INR δεν είναι απλώς ένας αριθμός που γράφεται σε χαρτί. Συνοδεύεται συνήθως από οδηγία για το αν συνεχίζεται η ίδια δόση, αν χρειάζεται νέα μέτρηση νωρίτερα ή αν απαιτείται διαφορετική παρέμβαση. Γι’ αυτό έχει νόημα να κρατάτε αρχείο με τις πρόσφατες τιμές σας και, ιδανικά, με τη δόση που λαμβάνατε κάθε φορά.

6

Χρειάζεται νηστεία ή ειδική προετοιμασία;

Συνήθως δεν απαιτείται νηστεία για την εξέταση INR, αλλά χρειάζεται να ενημερώνετε πάντα για φάρμακα, συμπληρώματα, διατροφικές αλλαγές και πρόσφατα επεισόδια ασθένειας.

Το INR δεν είναι από τις εξετάσεις που συνήθως απαιτούν πρωινή νηστεία. Μπορεί να γίνει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας, εκτός αν ο γιατρός ή το εργαστήριο δώσουν διαφορετικές οδηγίες επειδή συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις που όντως χρειάζονται προετοιμασία.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει καμία προετοιμασία. Η ουσιαστική προετοιμασία είναι να δοθεί σωστή πληροφορία πριν από την εξέταση. Πείτε αν:

• ξεκινήσατε νέο αντιβιοτικό ή άλλο φάρμακο,
• είχατε γαστρεντερίτιδα, εμέτους ή διάρροιες,
• αλλάξατε σημαντικά τη διατροφή σας,
• ήπιατε περισσότερο αλκοόλ από το συνηθισμένο,
• πήρατε συμπληρώματα ή φυτικά σκευάσματα.

Επίσης, αν κάνετε INR για παρακολούθηση αντιπηκτικής αγωγής, είναι καλό να διατηρείτε σταθερή ώρα λήψης του φαρμάκου και να μην πηγαίνετε για εξέταση έχοντας αλλάξει μόνοι σας τη δόση λίγες ώρες πριν. Η αξία της μέτρησης είναι μεγαλύτερη όταν αποτυπώνει την πραγματική σταθερή σας καθημερινότητα και όχι ένα μεμονωμένο «διόρθωμα» της τελευταίας στιγμής.

Αν έχετε αμφιβολία για το αν πρέπει να φάτε ή όχι πριν από την εξέταση, η ασφαλής απάντηση είναι: για INR μόνο του συνήθως όχι, αλλά ακολουθήστε τις οδηγίες του εργαστηρίου αν συνδυάζεται με άλλες εξετάσεις.

7

Φυσιολογικές τιμές και θεραπευτικοί στόχοι

Σε άτομα χωρίς αντιπηκτική αγωγή το INR είναι συνήθως περίπου 0,8–1,2, ενώ σε ασθενείς με Sintrom/warfarin ο στόχος καθορίζεται από την πάθηση και συχνά είναι 2,0–3,0 ή 2,5–3,5.

Αυτό είναι ίσως το πιο χρήσιμο σημείο για τους περισσότερους ασθενείς: το «φυσιολογικό» δεν είναι πάντα το «σωστό». Ένας άνθρωπος που δεν παίρνει αντιπηκτικά συνήθως έχει INR κοντά στη μονάδα. Όμως ένας ασθενής που χρειάζεται προστασία από θρόμβωση πρέπει σκόπιμα να έχει υψηλότερο INR από το συνηθισμένο, επειδή αυτό σημαίνει ότι το αντιπηκτικό επιμηκύνει τον χρόνο πήξης όσο χρειάζεται.

Οι πιο συχνοί θεραπευτικοί στόχοι είναι:

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι ο στόχος δεν είναι πάντοτε ίδιος. Για ορισμένες βαλβίδες ή ειδικές κλινικές συνθήκες ο γιατρός μπορεί να δώσει διαφορετικό εξατομικευμένο εύρος. Γι’ αυτό δεν είναι σωστό να συγκρίνετε μηχανικά τη δική σας τιμή με την τιμή κάποιου άλλου ασθενούς.

Όταν βλέπετε το αποτέλεσμα, η σωστή ερώτηση δεν είναι «είναι μεγάλο ή μικρό;» αλλά «είναι μέσα στον δικό μου στόχο;». Αυτός ο τρόπος σκέψης βοηθά να αποφεύγονται περιττές ανησυχίες και λάθος αλλαγές στη δόση χωρίς ιατρική οδηγία.

8

Τι σημαίνει χαμηλό INR

Όταν το INR είναι χαμηλότερο από τον θεραπευτικό στόχο, το αντιπηκτικό πιθανόν δεν δρα αρκετά και αυξάνεται ο κίνδυνος σχηματισμού θρόμβου.

Το χαμηλό INR συνήθως σημαίνει ότι το αίμα πήζει πιο γρήγορα από όσο θα έπρεπε για την πάθηση που αντιμετωπίζουμε. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ελαφρώς χαμηλή τιμή είναι άμεσο επείγον, αλλά σημαίνει ότι η αντιπηκτική προστασία μπορεί να είναι ανεπαρκής.

Σε ασθενείς με κολπική μαρμαρυγή, ιστορικό θρόμβωσης ή πνευμονικής εμβολής, ένα INR κάτω από τον στόχο μπορεί να συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο νέου θρομβωτικού επεισοδίου. Σε ασθενείς με μηχανική βαλβίδα, η ανεπαρκής αντιπηκτική κάλυψη μπορεί να είναι ακόμη πιο σοβαρό ζήτημα, επειδή η βαλβίδα αποτελεί ιδιαίτερο περιβάλλον κινδύνου για θρόμβωση.

Οι συχνότερες αιτίες χαμηλού INR είναι:

• παράλειψη δόσεων,
• μείωση δόσης χωρίς οδηγία,
• απότομη αύξηση τροφών με βιταμίνη Κ,
• αλληλεπιδράσεις με ορισμένα φάρμακα,
• λάθος στην ώρα ή στη συνέπεια λήψης.

Πρακτικά, το χαμηλό INR είναι ένα σήμα ότι πρέπει να επικοινωνήσετε με τον θεράποντα ιατρό ή το αντιπηκτικό ιατρείο για να δοθούν οδηγίες. Δεν διορθώνεται μόνο του με διπλή δόση, εκτός αν αυτό ζητηθεί ρητά από τον γιατρό. Η αυτόβουλη «αναπλήρωση» μπορεί να οδηγήσει σε υπερδιόρθωση και σε υψηλό INR λίγες ημέρες αργότερα.

9

Τι σημαίνει υψηλό INR

Όταν το INR είναι πάνω από τον στόχο, το αίμα πήζει πιο αργά από όσο επιθυμούμε και αυξάνεται ο κίνδυνος αιμορραγίας.

Η υψηλή τιμή INR ανησυχεί ιδιαίτερα επειδή σχετίζεται με αιμορραγικό κίνδυνο. Η βαρύτητα όμως εξαρτάται από το πόσο πάνω από τον στόχο είναι η τιμή, αν υπάρχουν συμπτώματα αιμορραγίας και αν συνυπάρχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου, όπως μεγάλη ηλικία, νεφρική ή ηπατική δυσλειτουργία, αντιαιμοπεταλιακή αγωγή ή πρόσφατος τραυματισμός.

Συμπτώματα που μπορεί να κάνουν έναν ασθενή να υποψιαστεί ότι το INR είναι πολύ υψηλό είναι:

• εύκολοι ή μεγάλοι μώλωπες,
• παρατεταμένη αιμορραγία από μικρές πληγές,
• ρινορραγίες,
• αίμα στα ούρα ή στα κόπρανα,
• μαύρα κόπρανα,
• έντονη αιμορραγία από τα ούλα,
• πολύ έντονη περίοδος,
• νέος δυνατός πονοκέφαλος ή πτώση/χτύπημα στο κεφάλι.

Το τι ακριβώς θα γίνει όταν το INR είναι υψηλό εξαρτάται από τις οδηγίες του γιατρού και από το συνολικό κλινικό πλαίσιο. Μπορεί να χρειαστεί προσωρινή μείωση ή παράλειψη δόσης, επανάληψη της εξέτασης νωρίτερα ή, σε σοβαρότερες καταστάσεις, πιο ενεργή αντιμετώπιση. Το σημαντικό είναι να μην επιχειρεί ο ασθενής να «ρίξει» το INR μόνος του με τυχαίες αλλαγές στη διατροφή ή στη δόση.

Η υψηλή τιμή δεν έχει την ίδια βαρύτητα σε όλους. Ένα ήπιο εκτός στόχου αποτέλεσμα χωρίς κανένα σύμπτωμα μπορεί να αντιμετωπιστεί συντηρητικά, ενώ η ίδια ή και χαμηλότερη τιμή σε ασθενή με ενεργό αιμορραγία ή πρόσφατη κάκωση μπορεί να χρειάζεται επείγουσα αξιολόγηση.

10

Παράγοντες που επηρεάζουν το αποτέλεσμα

Το INR μπορεί να αλλάξει όχι μόνο από τη δόση του φαρμάκου, αλλά και από αντιβιοτικά, αντιφλεγμονώδη, ασθένειες, μεταβολές στη διατροφή, αλκοόλ και συμπληρώματα.

Η μεταβλητότητα του INR είναι συχνή και πολλές φορές εξηγείται από πράγματα που ο ασθενής δεν θεωρεί «σημαντικά». Ένα απλό αντιβιοτικό, μια λοίμωξη με πυρετό, μια γαστρεντερίτιδα με μειωμένη πρόσληψη τροφής ή μια περίοδος αυξημένης κατανάλωσης αλκοόλ μπορούν να μετακινήσουν την τιμή αισθητά.

Οι βασικές κατηγορίες παραγόντων είναι:

• Φάρμακα: αντιβιοτικά, αντιμυκητιασικά, ορισμένα αντιαρρυθμικά, αντιφλεγμονώδη, παυσίπονα, ορισμένα αντικαταθλιπτικά.
• Συμπληρώματα/βότανα: ginkgo, ιχθυέλαια, βαλσαμόχορτο, βιταμίνες χωρίς συνεννόηση.
• Διατροφή: απότομες αλλαγές σε πρόσληψη βιταμίνης Κ.
• Νόσοι: ηπατική νόσος, εμπύρετες λοιμώξεις, γαστρεντερικές διαταραχές.
• Συνήθειες: αλκοόλ, κακή τήρηση αγωγής, αλλαγές στην ώρα λήψης.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το θέμα των παυσίπονων. Πολλοί ασθενείς θεωρούν «αθώα» τα αντιφλεγμονώδη που παίρνουν χωρίς συνταγή, όμως αυτά μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας. Το ίδιο ισχύει και για σκευάσματα «φυτικά» ή «φυσικά», τα οποία δεν είναι καθόλου ουδέτερα όταν συνδυάζονται με κομμαρινικά αντιπηκτικά.

Ένας πρακτικός κανόνας είναι ο εξής: οποιοδήποτε νέο φάρμακο ή συμπλήρωμα πρέπει να αναφέρεται πριν ή αμέσως μετά την έναρξη. Αν υπάρχει αλληλεπίδραση, μπορεί να χρειαστεί νωρίτερος έλεγχος INR και όχι απλώς αναμονή μέχρι το επόμενο προγραμματισμένο ραντεβού.

11

Διατροφή, βιταμίνη Κ και καθημερινές συνήθειες

Το σωστό μήνυμα δεν είναι «κόψτε τα πράσινα λαχανικά», αλλά κρατήστε σταθερή την πρόσληψη βιταμίνης Κ και αποφύγετε τις απότομες μεταβολές.

Η βιταμίνη Κ συμμετέχει στη σύνθεση παραγόντων πήξης. Επειδή τα φάρμακα τύπου warfarin/ακενοκουμαρόλης δρουν ακριβώς πάνω σε αυτόν τον μηχανισμό, η ποσότητα βιταμίνης Κ που προσλαμβάνει ένας ασθενής επηρεάζει το INR. Τροφές με υψηλή περιεκτικότητα είναι κυρίως τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, όπως σπανάκι, μπρόκολο, μαρούλι, λάχανο και άλλα παρόμοια.

Η σωστή συμβουλή δεν είναι να τα στερηθείτε. Αντίθετα, μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να συνεχιστεί, αρκεί να υπάρχει σταθερότητα. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν κάποιος που δεν έτρωγε σχεδόν καθόλου τέτοιες τροφές αρχίζει ξαφνικά να καταναλώνει μεγάλες ποσότητες κάθε μέρα ή όταν κάνει το αντίστροφο.

Εκτός από τη διατροφή, σημασία έχουν και οι καθημερινές συνήθειες:

• παίρνετε το φάρμακο την ίδια ώρα κάθε μέρα,
• μην παραλείπετε δόσεις,
• μην διπλασιάζετε δόση αν ξεχάσατε μία χωρίς οδηγία,
• περιορίστε το αλκοόλ,
• ενημερώνετε πριν από κάθε νέα αγωγή.

Ένα ακόμη πρακτικό σημείο είναι ότι οι «δίαιτες αποτοξίνωσης», οι χυμοί σε υπερβολή, τα εντατικά προγράμματα αδυνατίσματος και οι ξαφνικές αλλαγές σε vegan/low-carb πρότυπα μπορούν να μεταβάλουν το INR περισσότερο από όσο περιμένει κανείς. Αν σκοπεύετε να αλλάξετε σημαντικά τη διατροφή σας, καλό είναι να το συζητήσετε πρώτα ώστε να οργανωθεί πιο στενός έλεγχος.

12

Κάθε πότε πρέπει να γίνεται ο έλεγχος

Στην αρχή της αγωγής ή μετά από αλλαγές, ο έλεγχος γίνεται συχνότερα. Όταν η θεραπεία σταθεροποιηθεί, συνήθως αρκεί περιοδικός επανέλεγχος ανά λίγες εβδομάδες, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

Η συχνότητα ελέγχου δεν είναι ίδια σε όλους. Ένας ασθενής που μόλις ξεκίνησε Sintrom ή warfarin συνήθως χρειάζεται πιο συχνές μετρήσεις, γιατί η σωστή δόση δεν βρίσκεται από την πρώτη μέρα. Αντίθετα, ένας ασθενής με σταθερές τιμές επί μακρόν μπορεί να ελέγχεται πιο αραιά.

Παρόλα αυτά, ακόμη και ο «σταθερός» ασθενής μπορεί να χρειαστεί ξανά πιο πυκνό πρόγραμμα όταν:

• ξεκινήσει ή διακόψει φάρμακο,
• αρρωστήσει,
• κάνει σημαντικές διατροφικές αλλαγές,
• εμφανίσει αιμορραγία ή πολλούς μώλωπες,
• προγραμματίζει επέμβαση ή οδοντιατρική πράξη.

Στην πράξη, πολλοί ασθενείς επαναπαύονται όταν για μήνες έχουν «ωραίο INR». Όμως η σταθερότητα δεν είναι μόνιμη ιδιότητα· είναι ένα ισοζύγιο που μπορεί να αλλάξει. Γι’ αυτό η τακτική παρακολούθηση παραμένει απαραίτητη ακόμη και όταν όλα πηγαίνουν καλά.

Χρήσιμο είναι να τηρείτε ένα μικρό αρχείο ή φωτογραφία των τελευταίων αποτελεσμάτων με τη δόση που λαμβάνατε. Αυτή η απλή συνήθεια βοηθά πολύ όταν ένας γιατρός χρειάζεται να δει πώς κινείστε στο χρόνο και όχι μόνο ποια είναι η μία σημερινή τιμή.

13

INR πριν από επέμβαση, εξαγωγή δοντιού ή τραυματισμό

Πριν από επεμβατικές πράξεις, το INR συχνά χρειάζεται ειδικό έλεγχο, αλλά η αντιπηκτική αγωγή δεν διακόπτεται ποτέ αυθαίρετα χωρίς σαφές ιατρικό πλάνο.

Όταν πρόκειται να γίνει χειρουργείο, εξαγωγή δοντιού, ενδοσκόπηση, βιοψία ή άλλη πράξη με κίνδυνο αιμορραγίας, ο γιατρός χρειάζεται να ξέρει ποια είναι η τρέχουσα τιμή INR και γιατί παίρνετε αντιπηκτικά. Αυτές οι δύο πληροφορίες καθορίζουν αν θα συνεχιστεί η αγωγή, αν θα διακοπεί προσωρινά ή αν θα χρειαστεί ειδική μεταβατική διαχείριση.

Το βασικό μήνυμα είναι ότι ο ασθενής δεν πρέπει να αποφασίζει μόνος του. Η αυτόβουλη διακοπή του Sintrom ή της warfarin λίγες ημέρες πριν από επέμβαση μπορεί να φαίνεται «ασφαλής» από πλευράς αιμορραγίας, αλλά σε ορισμένες ενδείξεις αυξάνει τον κίνδυνο θρόμβωσης. Η σωστή ισορροπία χρειάζεται συντονισμό ανάμεσα στον θεράποντα ιατρό, στον χειρουργό/οδοντίατρο και όπου χρειάζεται στο αντιπηκτικό ιατρείο.

Το ίδιο ισχύει και μετά από πτώση ή τραυματισμό. Ένας ασθενής με αντιπηκτική αγωγή και χτύπημα, ιδίως στο κεφάλι, χρειάζεται χαμηλό όριο επικοινωνίας με γιατρό ακόμη κι αν αρχικά φαίνεται καλά. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το ερώτημα δεν είναι μόνο «πόσο είναι το INR», αλλά και αν υπάρχει κλινικός κίνδυνος αιμορραγίας που πρέπει να εκτιμηθεί άμεσα.

14

Πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό

Η επείγουσα επικοινωνία χρειάζεται όταν υπάρχει αιμορραγία, νευρολογικά συμπτώματα, αίμα σε ούρα ή κόπρανα, παρατεταμένη ρινορραγία ή τραυματισμός στο κεφάλι ενώ λαμβάνετε αντιπηκτικά.

Δεν χρειάζεται πανικός για κάθε ελαφρύ μώλωπα, αλλά υπάρχουν σαφή σημεία που απαιτούν γρήγορη δράση. Επικοινωνήστε άμεσα με γιατρό ή αναζητήστε επείγουσα βοήθεια αν εμφανίσετε:

• αίμα στα ούρα,
• αίμα στα κόπρανα ή μαύρα κόπρανα,
• εμετό με αίμα ή βήχα με αίμα,
• ρινορραγία που δεν σταματά,
• πολύ μεγάλους ή πολλούς μώλωπες,
• έντονο νέο πονοκέφαλο, σύγχυση ή αδυναμία,
• πτώση ή χτύπημα στο κεφάλι,
• αιμορραγία από μικρή πληγή που επιμένει ασυνήθιστα.

Επίσης, μη θεωρείτε «φυσιολογικό» το σύμπτωμα μόνο και μόνο επειδή «πήρατε αντιπηκτικό». Η σωστή λογική είναι ότι κάθε ασυνήθιστη αιμορραγία σε ασθενή με αντιπηκτική αγωγή αξιολογείται σοβαρά. Ακόμη κι αν το INR δεν είναι πολύ αυξημένο, το επεισόδιο μπορεί να απαιτεί έλεγχο.

Αντίστοιχα, αν το INR βρεθεί σημαντικά εκτός στόχου και ιδίως αν συνοδεύεται από συμπτώματα, δεν περιμένετε απλώς «να περάσει». Η έγκαιρη επικοινωνία προλαμβάνει σοβαρότερες επιπλοκές.

15

Συχνές ερωτήσεις

Οι πιο συχνές απορίες αφορούν τη συχνότητα μέτρησης, τη διατροφή, τα αντιβιοτικά, την ξεχασμένη δόση και το αν η εξέταση γίνεται στο σπίτι.

16

Τι να θυμάστε

Η σωστή παρακολούθηση του INR βασίζεται σε τρία πράγματα: συνέπεια στη λήψη της αγωγής, σταθερότητα στη διατροφή και άμεση ενημέρωση για κάθε αλλαγή σε φάρμακα ή συμπτώματα.

• Το INR είναι η βασική εξέταση για την παρακολούθηση Sintrom και warfarin.
• Ο αριθμός πρέπει να κρίνεται με βάση τον προσωπικό θεραπευτικό στόχο, όχι γενικά.
• Χαμηλό INR σημαίνει μεγαλύτερο κίνδυνο θρόμβωσης.
• Υψηλό INR σημαίνει μεγαλύτερο κίνδυνο αιμορραγίας.
• Η εξέταση συνήθως δεν χρειάζεται νηστεία.
• Μην αλλάζετε μόνοι σας τη δόση του φαρμάκου.
• Κρατήστε σταθερή πρόσληψη τροφών με βιταμίνη Κ, όχι απότομες αλλαγές.
• Ενημερώνετε πάντα για αντιβιοτικά, παυσίπονα, συμπληρώματα και αλκοόλ.
• Σε αίμα στα ούρα, στα κόπρανα, έντονους μώλωπες, πτώση ή χτύπημα στο κεφάλι, χρειάζεται άμεση ιατρική επικοινωνία.

17

Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.