Η ερυθρά είναι μια ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από τον ιό της ερυθράς. Συνήθως είναι ήπια στα παιδιά και στους ενήλικες, αλλά στην εγκυμοσύνη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές στο έμβρυο. Για τον λόγο αυτό, η διάγνωση και ο εμβολιασμός έχουν καθοριστική σημασία.
1) Τι είναι η Ερυθρά;
Η ερυθρά είναι μια ιογενής εξανθηματική νόσος. Στα παιδιά εμφανίζεται συνήθως ήπια, με χαμηλό πυρετό και εξάνθημα. Στους ενήλικες μπορεί να είναι πιο έντονη, αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα αφορά τις εγκύους, καθώς η λοίμωξη μπορεί να οδηγήσει σε συγγενές σύνδρομο ερυθράς στο έμβρυο.
2) Τρόποι μετάδοσης
Με σταγονίδια από το αναπνευστικό (βήχας, φτάρνισμα).
Η περίοδος μεταδοτικότητας ξεκινά λίγες ημέρες πριν το εξάνθημα και διαρκεί έως περίπου 7 ημέρες μετά.
Η ανοσία επιτυγχάνεται με εμβολιασμό (MMR) ή μετά από φυσική νόσηση.
3) Συμπτώματα
Τα συμπτώματα της ερυθράς εμφανίζονται περίπου 2–3 εβδομάδες μετά την έκθεση στον ιό και περιλαμβάνουν:
Ήπιο πυρετό
Εξάνθημα που ξεκινά από το πρόσωπο και εξαπλώνεται
Διόγκωση λεμφαδένων (ιδίως στον αυχένα)
Καταρροή, κόκκινα μάτια
Αρθραλγίες (κυρίως σε γυναίκες)
Στα παιδιά η νόσος είναι συχνά ήπια, ενώ στους ενήλικες μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερη δυσφορία.
4) Επιπλοκές
Αρθρίτιδα (κυρίως σε γυναίκες)
Ωτίτιδα
Σπάνια: εγκεφαλίτιδα
Η πιο σοβαρή επιπλοκή είναι το Συγγενές Σύνδρομο Ερυθράς (Congenital Rubella Syndrome – CRS) όταν η λοίμωξη συμβεί στην εγκυμοσύνη.
5) Ερυθρά & Εγκυμοσύνη
Αν μια γυναίκα μολυνθεί από ερυθρά στην εγκυμοσύνη, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος για το έμβρυο, ιδιαίτερα στο πρώτο τρίμηνο. Το συγγενές σύνδρομο ερυθράς μπορεί να προκαλέσει:
Κώφωση
Καρδιακές ανωμαλίες
Καταρράκτη
Νοητική υστέρηση
Γι’ αυτό είναι σημαντικός ο προγεννητικός έλεγχος ανοσίας (Rubella IgG) πριν ή κατά την αρχή της εγκυμοσύνης.
6) Εξετάσεις αίματος για Ερυθρά
Η διάγνωση και ο έλεγχος ανοσίας γίνονται με αιματολογικές εξετάσεις:
Εξέταση
Σκοπός
Rubella IgG
Δείχνει αν υπάρχει ανοσία (εμβολιασμός ή παλαιά λοίμωξη).
Rubella IgM
Δείχνει πρόσφατη ή οξεία λοίμωξη.
IgG Avidity Test
Χρησιμοποιείται για να διαπιστωθεί αν η λοίμωξη είναι πρόσφατη ή παλαιότερη.
Συμβουλή: όλες οι γυναίκες που σχεδιάζουν εγκυμοσύνη πρέπει να ελέγχουν την ανοσία τους και να εμβολιάζονται αν χρειάζεται.
7) Θεραπεία & Πρόληψη
Δεν υπάρχει ειδική αντι-ιική θεραπεία για την ερυθρά. Η αντιμετώπιση είναι συμπτωματική (αντιπυρετικά, ανάπαυση). Η καλύτερη πρόληψη είναι ο εμβολιασμός με MMR (ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά):
Δύο δόσεις MMR παρέχουν ισχυρή και μακροχρόνια ανοσία.
Δεν γίνεται MMR κατά την εγκυμοσύνη – ο εμβολιασμός πρέπει να προηγείται.
8) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
❓ Τι σημαίνει αν έχω θετικό IgG για ερυθρά;
Σημαίνει ότι έχετε ανοσία, είτε από εμβολιασμό είτε από παλαιότερη λοίμωξη.
❓ Τι σημαίνει θετικό IgM;
Σημαίνει πιθανή πρόσφατη λοίμωξη. Ο γιατρός μπορεί να ζητήσει επιβεβαίωση με IgG avidity test.
❓ Μπορώ να κάνω το εμβόλιο MMR στην εγκυμοσύνη;
Όχι. Ο εμβολιασμός γίνεται πριν την εγκυμοσύνη ή μετά τον τοκετό. Κατά την κύηση αποφεύγεται.
❓ Τι να κάνω αν δεν έχω ανοσία και θέλω να μείνω έγκυος;
Συνιστάται εμβολιασμός με MMR τουλάχιστον ένα μήνα πριν την προσπάθεια σύλληψης.
❓ Μπορώ να ξανακολλήσω ερυθρά;
Είναι εξαιρετικά σπάνιο. Ο εμβολιασμός προσφέρει μακροχρόνια προστασία.
9) Κλείστε Εξέταση
🔬 Έλεγχος Ερυθράς (Rubella IgG/IgM)
Ελέγξτε την ανοσία σας απέναντι στην ερυθρά εύκολα και αξιόπιστα στο εργαστήριό μας.
🩸 Ομάδα Αίματος & Παράγοντας Rhesus – Φιλικός Οδηγός Ασθενών
Η ομάδα αίματος και ο παράγοντας Rhesus (Rh) αποτελούν βασικά στοιχεία που καθορίζουν τη συμβατότητα στις μεταγγίσεις αίματος, αλλά και στην εγκυμοσύνη. Η γνώση της ομάδας αίματος είναι σημαντική για την ασφάλεια σε ιατρικές πράξεις και για την πρόληψη επιπλοκών.
1) Τι είναι η ομάδα αίματος;
Η ομάδα αίματος καθορίζεται από συγκεκριμένα αντιγόνα στην επιφάνεια των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Τα αντιγόνα αυτά μπορεί να είναι διαφορετικά από άτομο σε άτομο και είναι γενετικά καθορισμένα.
Οι πιο σημαντικοί παράγοντες είναι το σύστημα ΑΒΟ και ο παράγοντας Rhesus (Rh).
2) Σύστημα ΑΒΟ
Στο σύστημα ΑΒΟ υπάρχουν τέσσερις βασικές ομάδες αίματος:
Ομάδα Α: έχει αντιγόνο Α στην επιφάνεια των ερυθρών.
Ομάδα Β: έχει αντιγόνο Β.
Ομάδα ΑΒ: έχει και τα δύο αντιγόνα (Α και Β).
Ομάδα Ο: δεν έχει ούτε Α ούτε Β αντιγόνα.
Κάθε άτομο έχει επίσης αντισώματα στο πλάσμα του, τα οποία επιτίθενται στα αντιγόνα που δεν διαθέτει. Γι’ αυτό η γνώση της ομάδας είναι κρίσιμη πριν από μετάγγιση.
3) Παράγοντας Rhesus (Rh)
Ο παράγοντας Rhesus είναι μια πρωτεΐνη (αντιγόνο D) που μπορεί να υπάρχει ή να λείπει από τα ερυθρά αιμοσφαίρια:
Rh θετικός (Rh+): το άτομο έχει το αντιγόνο D.
Rh αρνητικός (Rh−): το άτομο δεν έχει το αντιγόνο D.
Η παρουσία ή η απουσία του Rh έχει μεγάλη σημασία σε εγκυμοσύνη και μεταγγίσεις.
4) Σημασία σε μεταγγίσεις αίματος
Η μετάγγιση ασύμβατου αίματος μπορεί να προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις. Για παράδειγμα:
Άτομο με ομάδα Α δεν μπορεί να λάβει αίμα ομάδας Β.
Άτομο Rh− δεν πρέπει να λάβει αίμα Rh+ (εκτός ειδικών περιπτώσεων).
Ο προσδιορισμός της ομάδας αίματος είναι βασική εξέταση σε κάθε ασθενή πριν από μετάγγιση, χειρουργείο ή σε περιπτώσεις επείγοντος.
5) Ομάδα αίματος & εγκυμοσύνη
Η ομάδα αίματος και ο Rh παίζουν σημαντικό ρόλο στην εγκυμοσύνη:
Εάν η μητέρα είναι Rh− και το έμβρυο Rh+, μπορεί να προκύψει ασυμβατότητα Rhesus.
Σε αυτή την περίπτωση, το ανοσοποιητικό της μητέρας μπορεί να δημιουργήσει αντισώματα που επιτίθενται στα ερυθρά του εμβρύου.
Η κατάσταση αυτή λέγεται αιμολυτική νόσος του νεογνού.
Για την πρόληψη, χορηγείται Anti-D ανοσοσφαιρίνη σε Rh− μητέρες κατά την εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό (αν το νεογνό είναι Rh+).
6) Εξετάσεις αίματος για ομάδα & Rh
Η εξέταση για ομάδα αίματος και Rh γίνεται με απλή αιμοληψία. Το δείγμα αναλύεται στο μικροβιολογικό εργαστήριο για:
Προσδιορισμό ΑΒΟ
Προσδιορισμό RhD (θετικό/αρνητικό)
Έλεγχο για άλλα αντισώματα (έμμεση Coombs, IAT), ιδιαίτερα σε εγκυμοσύνη
Η γνώση της ομάδας αίματος καταγράφεται στον ιατρικό φάκελο και είναι πολύτιμη πληροφορία για επείγουσες καταστάσεις.
7) Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
❓ Πόσο συχνές είναι οι ομάδες αίματος;
Η πιο συχνή ομάδα αίματος παγκοσμίως είναι η Ο+, ενώ η πιο σπάνια είναι η ΑΒ−. Η κατανομή όμως ποικίλλει ανάλογα με τον πληθυσμό.
❓ Μπορεί να αλλάξει η ομάδα αίματος;
Όχι, η ομάδα αίματος είναι γενετικά καθορισμένη και δεν αλλάζει. Μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις μετά από μεταμόσχευση μυελού των οστών μπορεί να διαφοροποιηθεί.
❓ Γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζω την ομάδα μου;
Η γνώση της ομάδας αίματος είναι κρίσιμη σε επείγοντα περιστατικά, χειρουργεία, μεταγγίσεις και εγκυμοσύνη.
❓ Τι είναι το τεστ Coombs;
Το τεστ Coombs (άμεσο & έμμεσο) ανιχνεύει αντισώματα κατά των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε εγκυμοσύνη και σε έλεγχο ασυμβατότητας.
8) Κλείστε Εξέταση
🔬 Έλεγχος Ομάδας Αίματος & Rhesus
Μάθετε την ομάδα αίματός σας και τον παράγοντα Rh εύκολα και αξιόπιστα στο εργαστήριό μας.
Ο προγεννητικός έλεγχος είναι ένα οργανωμένο σύνολο εξετάσεων αίματος, υπερηχογραφημάτων και, όπου χρειάζεται, γενετικών ελέγχων, που πραγματοποιούνται από την αρχή της εγκυμοσύνης έως και το β΄ τρίμηνο. Στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση καταστάσεων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την υγεία της μητέρας και του εμβρύου, καθώς και η κατάλληλη ενημέρωση και υποστήριξη των γονέων.
1) Γιατί είναι σημαντικός ο προγεννητικός έλεγχος;
Εντοπίζει έγκαιρα αναιμία, θυρεοειδοπάθειες, διαβήτη κύησης, λοιμώξεις και άλλες καταστάσεις που απαιτούν παρακολούθηση ή θεραπεία.
Αξιολογεί τον κίνδυνο χρωμοσωμικών ανωμαλιών (π.χ. τρισωμία 21/Down, 18, 13).
Παρέχει αξιόπιστη πληροφόρηση ώστε οι γονείς να λάβουν ενημερωμένες αποφάσεις.
Σημαντικό: ο προγεννητικός έλεγχος διακρίνεται σε έλεγχο διαλογής (screening) και διαγνωστικό έλεγχο. Το screening εκτιμά πιθανότητες· η οριστική διάγνωση γίνεται μόνο με επεμβατικές εξετάσεις όταν ενδείκνυται.
Οι παρακάτω εξετάσεις αποτελούν τον βασικό «πυρήνα» του αρχικού ελέγχου. Ο γυναικολόγος/μαιευτήρας σας θα προσαρμόσει τη λίστα σύμφωνα με το ιστορικό σας.
Συχνή ανεπάρκεια σιδήρου στην κύηση – έγκαιρη θεραπεία
Θυρεοειδής
TSH (± FT4), anti-TPO/anti-TG όπου χρειάζεται
Θυρεοειδική λειτουργία
Υπο/υπερθυρεοειδισμός επηρεάζει κύηση/έμβρυο
Μεταβολισμός γλυκόζης
Γλυκόζη νηστείας, OGTT 24–28ης εβδομάδας
Διαβήτης κύησης
Στοχευμένη δίαιτα/παρακολούθηση εφόσον χρειάζεται
Ομάδα & αντισώματα
ABO/RhD, Έμμεση Coombs (IAT)
Κίνδυνος Rhesus ευαισθητοποίησης
Βλέπε ενότητα Rh & Anti-D
Λοιμώξεις
HBsAg, HCV Ab, HIV Ag/Ab, VDRL/RPR, Rubella IgG, Toxoplasma IgG/IgM, (± CMV/Varicella κατά περίπτωση)
Έλεγχος λοιμώξεων & ανοσίας
Εμβολιαστική/προφυλακτική στρατηγική, συμβουλές
Ούρα
Γενική ούρων & Καλλιέργεια ούρων
Ασυμπτωματική βακτηριουρία/ουρολοίμωξη
Σύνδεση με πρόωρο τοκετό/πυελονεφρίτιδα – θεραπεύεται
Συμβουλή: κρατήστε όλα τα αποτελέσματα σε έναν φάκελο/ψηφιακό αρχείο. Διευκολύνει τις επισκέψεις και την παρακολούθηση.
4) Έλεγχος χρωμοσωμικών ανωμαλιών (screening)
Στο Α΄ τρίμηνο πραγματοποιείται ο συνδυασμένος έλεγχος: Υπερηχογράφημα αυχενικής διαφάνειας (NT) + βιοχημικές εξετάσεις PAPP-A και free β-hCG. Παρέχει εκτίμηση κινδύνου για Τ21, Τ18, Τ13. Σε ορισμένα κέντρα αξιολογούνται επιπλέον δείκτες (π.χ. ρινικό οστό, ροή φλεβώδους πόρου, τριγλώχινα).
Στο Β΄ τρίμηνο, όπου εφαρμόζεται, μπορεί να προστεθεί το τριπλό/τετραπλό τεστ (AFP, hCG, uE3, Inhibin-A). Παράλληλα, το υπερηχογράφημα Β΄ επιπέδου (20–24 εβδομ.) ελέγχει λεπτομερώς την ανατομία του εμβρύου.
Υπενθύμιση: τα τεστ screening δίνουν πιθανότητα και όχι διάγνωση. Σε υψηλό κίνδυνο/παθολογικά ευρήματα συζητείται NIPT ή διαγνωστική εξέταση.
5) NIPT (cfDNA) – Τι είναι και πότε προτείνεται
Το NIPT αναλύει ελεύθερο εμβρυϊκό DNA που κυκλοφορεί στο αίμα της μητέρας από την 10η εβδομάδα. Ελέγχει κυρίως Τ21, Τ18, Τ13 και το φύλο (κατ’ επιλογή), ενώ ορισμένες πλατφόρμες προσφέρουν επέκταση για σεξουαλικά χρωμοσώματα και μικροελλείμματα.
Πλεονεκτήματα: πολύ υψηλή ευαισθησία/ειδικότητα για Τ21, μη επεμβατικό.
Περιορισμοί: παραμένει τεστ διαλογής· θετικό αποτέλεσμα χρήζει επιβεβαίωσης με CVS/αμνιοπαρακέντηση.
Ενδείξεις: αυξημένος κίνδυνος από NT/βιοχημικά, προηγούμενο παιδί με χρωμοσωμική ανωμαλία, μητρική ηλικία, επιθυμία για επιπλέον διασφάλιση.
Αμνιοπαρακέντηση – ≥15 εβδομ.: εξέταση αμνιακού υγρού για καρυότυπο/μοριακές αναλύσεις.
Οι εξετάσεις αυτές είναι διαγνωστικές. Συζητούνται εξατομικευμένα με τον ιατρό, λαμβάνοντας υπόψη οφέλη/κινδύνους.
7) Λοιμώξεις στην εγκυμοσύνη – τι ελέγχουμε
Στον αρχικό έλεγχο αξιολογείται η ανοσία σε ερυθρά (Rubella IgG) και γίνεται έλεγχος για HBsAg, HCV, HIV, σύφιλη. Κατά περίπτωση εξετάζονται Toxoplasma (IgG/IgM), CMV, Varicella σε γυναίκες άγνωστης ανοσίας. Η έγκαιρη διάγνωση οδηγεί σε κατάλληλη παρακολούθηση/πρόληψη μετάδοσης στο έμβρυο.
8) Έλεγχος φορέων/κληρονομικών νοσημάτων
Ανάλογα με το οικογενειακό/εθνικό ιστορικό, μπορεί να προταθεί έλεγχος φορέων για Μεσογειακή αναιμία/στίγμα β-θαλασσαιμίας, ΣΜΑ (Spinal Muscular Atrophy), Κυστική Ίνωση κ.ά. Σε ζευγάρια που είναι και οι δύο φορείς, ο προγεννητικός έλεγχος παρέχει επιλογές (CVS/αμνιοπαρακέντηση) για έγκαιρη διάγνωση.
9) Ομάδα αίματος, Rhesus & προφύλαξη Anti-D
Σε μητέρες RhD αρνητικές γίνεται συστηματικός έλεγχος για αντισώματα (IAT). Αν δεν υπάρχουν αντισώματα, χορηγείται Anti-D ανοσοσφαιρίνη προφυλακτικά (συνήθως στη 28η εβδομάδα και μετά τον τοκετό αν το νεογνό είναι RhD θετικό), καθώς και μετά από αιμορραγία/επεμβάσεις. Στόχος είναι η πρόληψη αιμολυτικής νόσου του νεογνού.
Όχι. Το NIPT είναι προαιρετικό τεστ διαλογής με πολύ υψηλή ακρίβεια για Τ21. Συνήθως προτείνεται όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ή όταν οι γονείς επιθυμούν επιπλέον διασφάλιση. Θετικό NIPT επιβεβαιώνεται με CVS/αμνιοπαρακέντηση.
❓ Ποια η διαφορά screening και διάγνωσης;
Το screening υπολογίζει πιθανότητες (π.χ. συνδυασμένος έλεγχος, NIPT). Η διάγνωση απαιτεί ανάλυση εμβρυϊκού υλικού (CVS/αμνιοπαρακέντηση) και δίνει οριστικό αποτέλεσμα.
❓ Πότε γίνεται η καμπύλη σακχάρου;
Συνήθως μεταξύ 24ης και 28ης εβδομάδας. Σε γυναίκες υψηλού κινδύνου μπορεί να γίνει νωρίτερα και να επαναληφθεί.
❓ Τι σημαίνει χαμηλή φερριτίνη στην εγκυμοσύνη;
Υποδηλώνει έλλειψη σιδήρου. Συχνά χρειάζεται συμπληρωματική αγωγή και διατροφικές οδηγίες. Η διόρθωση της αναιμίας βελτιώνει την αντοχή της μητέρας και τα μαιευτικά αποτελέσματα.
❓ Είμαι Rh αρνητική. Τι πρέπει να κάνω;
Να ακολουθήσετε το πρόγραμμα ελέγχων αντισωμάτων (IAT) και την προφύλαξη με Anti-D σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού, ώστε να προληφθεί η ευαισθητοποίηση.
❓ Μπορώ να ταξιδέψω/γυμναστώ κανονικά;
Συνήθως ναι, εφόσον δεν υπάρχουν μαιευτικές αντενδείξεις. Συζητήστε με τον ιατρό σας και προσαρμόστε δραστηριότητες/διατροφή σύμφωνα με την πορεία της κύησης.
Η κοιλιοκάκη είναι μία χρόνια αυτοάνοση πάθηση του λεπτού εντέρου που ενεργοποιείται από την κατανάλωση γλουτένης. Η γλουτένη είναι μία πρωτεΐνη που βρίσκεται στο σιτάρι, το κριθάρι και τη σίκαλη. Η κατανόηση της νόσου, των εξετάσεων αίματος και των επιλογών θεραπείας είναι σημαντική για τη σωστή διαχείριση και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.
1. Τι είναι η Κοιλιοκάκη;
Η κοιλιοκάκη είναι μια αυτοάνοση πάθηση κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά παθολογικά στη γλουτένη. Αυτή η αντίδραση προκαλεί φλεγμονή και βλάβη στις λάχνες του λεπτού εντέρου, οι οποίες είναι υπεύθυνες για την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.
2. Συμπτώματα
Τα συμπτώματα της κοιλιοκάκης ποικίλουν και μπορεί να επηρεάζουν το πεπτικό σύστημα αλλά και άλλα όργανα:
Διάρροια ή δυσκοιλιότητα
Φούσκωμα, μετεωρισμός
Απώλεια βάρους
Αναιμία (έλλειψη σιδήρου, φυλλικού οξέος ή βιταμίνης Β12)
Κόπωση
Οστεοπόρωση
Δερματικό εξάνθημα (ερπητοειδής δερματίτιδα)
3. Εξετάσεις Αίματος για την Κοιλιοκάκη
Η διάγνωση της κοιλιοκάκης ξεκινά συνήθως με αιματολογικό έλεγχο. Οι εξετάσεις αυτές ανιχνεύουν συγκεκριμένα αντισώματα που παράγει το ανοσοποιητικό σύστημα σε άτομα με δυσανεξία στη γλουτένη. Είναι σημαντικό οι εξετάσεις να γίνονται ενώ ο ασθενής καταναλώνει γλουτένη, γιατί διαφορετικά μπορεί να προκύψουν ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα.
Αν λείπουν αυτοί οι δείκτες, η κοιλιοκάκη πρακτικά αποκλείεται.
📌 Τι πρέπει να γνωρίζει ο ασθενής
Οι εξετάσεις γίνονται με απλή αιμοληψία.
Πρέπει να συνεχίζεται η κατανάλωση γλουτένης πριν τον έλεγχο.
Σε περίπτωση θετικών αποτελεσμάτων, ο γαστρεντερολόγος συνήθως συστήνει γαστροσκόπηση με βιοψία λεπτού εντέρου.
Ο έλεγχος συστήνεται και σε συγγενείς πρώτου βαθμού.
🔬 Διαγνωστικός Έλεγχος:
Μάθετε ποιες εξετάσεις αίματος για κοιλιοκάκη (tTG, EMA, DGP, HLA) προσφέρονται στο εργαστήριο μας, δείτε τον Κατάλογο Εξετάσεων και κλείστε ραντεβού εύκολα online.
Πιο χρήσιμο σε παιδιά κάτω των 2 ετών.
4. Διάγνωση
Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στις εξετάσεις αίματος. Απαιτείται συχνά:
Γαστροσκόπηση με βιοψία δωδεκαδακτύλου: για να επιβεβαιωθεί η ατροφία των λαχνών.
Γενετικός έλεγχος (HLA-DQ2/DQ8): μπορεί να αποκλείσει τη νόσο εάν λείπουν αυτοί οι δείκτες.
5. Θεραπεία & Διατροφή
Η μοναδική θεραπεία για την κοιλιοκάκη είναι η δια βίου αποφυγή γλουτένης. Αυτό σημαίνει:
Αποφυγή σιταριού, κριθαριού, σίκαλης και προϊόντων τους.
Χρήση πιστοποιημένων προϊόντων χωρίς γλουτένη.
Προσοχή στη «διασταυρούμενη επιμόλυνση» (π.χ. κοινά σκεύη, φρυγανιέρα).
Συμπληρώματα βιταμινών/μετάλλων εάν υπάρχουν ελλείψεις.
6. Επιπλοκές
Αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά, η κοιλιοκάκη μπορεί να οδηγήσει σε:
Οστεοπόρωση και κατάγματα
Υπογονιμότητα
Νευρολογικά προβλήματα (νευροπάθεια, αταξία)
Αυξημένο κίνδυνο για λέμφωμα λεπτού εντέρου
7. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
❓ Μπορεί κάποιος να έχει κοιλιοκάκη χωρίς συμπτώματα;
Ναι. Υπάρχουν ασυμπτωματικές περιπτώσεις που ανιχνεύονται μόνο μέσω αιματολογικών εξετάσεων ή λόγω επιπλοκών όπως αναιμία.
❓ Μπορεί να ιαθεί η κοιλιοκάκη;
Όχι. Η κοιλιοκάκη δεν θεραπεύεται, αλλά η πλήρης αποχή από γλουτένη επιτρέπει την επούλωση του εντέρου και την αποφυγή επιπλοκών.
❓ Ποιες τροφές είναι σίγουρα ασφαλείς;
Φρούτα, λαχανικά, κρέας, ψάρι, ρύζι, πατάτες και όσπρια είναι φυσικά χωρίς γλουτένη. Ωστόσο, πρέπει να επιλέγονται προϊόντα με πιστοποίηση για αποφυγή επιμόλυνσης.
❓ Πρέπει να κάνουν εξετάσεις αίματος οι συγγενείς;
Ναι, οι πρώτου βαθμού συγγενείς έχουν υψηλότερο κίνδυνο και συνιστάται έλεγχος με αντισώματα.
❓ Μπορώ να ξαναρχίσω γλουτένη μετά από καιρό χωρίς συμπτώματα;
Όχι. Ακόμα κι αν δεν υπάρχουν συμπτώματα, η κατανάλωση γλουτένης βλάπτει το έντερο και αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών.
8. Συμπέρασμα
Η κοιλιοκάκη είναι μια σοβαρή, αλλά πλήρως διαχειρίσιμη πάθηση εφόσον γίνεται αυστηρή αποχή από τη γλουτένη. Οι εξετάσεις αίματος και η σωστή διάγνωση είναι καθοριστικές για την έγκαιρη παρέμβαση. Η συνεργασία με γαστρεντερολόγο και διαιτολόγο εξειδικευμένο στη δίαιτα χωρίς γλουτένη εξασφαλίζει καλύτερη ποιότητα ζωής.
🔬 Έλεγχος για Κοιλιοκάκη
Έχετε συμπτώματα όπως διάρροια, φούσκωμα, αναιμία ή κόπωση;
Μπορεί να χρειάζεστε αιματολογικό έλεγχο για κοιλιοκάκη (tTG, EMA, DGP, HLA).
Σύντομη περίληψη:
Το ασβέστιο είναι θεμελιώδες μέταλλο για τα οστά, την καρδιά, τους μύες και το νευρικό σύστημα.
Η εξέταση ασβεστίου αίματος (ολικό, ιονισμένο και διορθωμένο) σε συνδυασμό με PTH, βιταμίνη D και νεφρική λειτουργία
επιτρέπει αξιόπιστη διάγνωση και παρακολούθηση διαταραχών του μεταβολισμού των οστών.
1
Τι είναι το Ασβέστιο
Το ασβέστιο είναι το πιο άφθονο ανόργανο στοιχείο στο ανθρώπινο σώμα
και απαραίτητο για τη ζωή.
Περίπου 99% του συνολικού ασβεστίου
βρίσκεται στα οστά και τα δόντια,
όπου συμμετέχει στη δομή του σκελετού
και προσδίδει μηχανική αντοχή και σταθερότητα.
Το υπόλοιπο 1% κυκλοφορεί στο αίμα και στους ιστούς
και, παρότι ποσοτικά μικρό,
είναι βιολογικά κρίσιμο.
Ακόμη και μικρές αποκλίσεις στα επίπεδά του
μπορούν να επηρεάσουν άμεσα
την καρδιά, τους μύες και το νευρικό σύστημα.
Στο αίμα, το ασβέστιο υπάρχει σε τρεις μορφές:
δεσμευμένο με πρωτεΐνες (κυρίως λευκωματίνη),
δεσμευμένο με ανιόντα
και ελεύθερο (ιονισμένο),
το οποίο είναι και το βιολογικά ενεργό κλάσμα.
Κλινική σημασία:
ο οργανισμός διατηρεί το ασβέστιο σε στενά φυσιολογικά όρια
μέσω πολύπλοκων μηχανισμών ρύθμισης,
γεγονός που εξηγεί γιατί
οι διαταραχές του ασβεστίου
σχετίζονται συχνά με σοβαρά συμπτώματα
ή υποκείμενες παθήσεις.
2
Ρόλος του Ασβεστίου στον Οργανισμό
Το ασβέστιο συμμετέχει σε πολλαπλές ζωτικές λειτουργίες,
γι’ αυτό και ο οργανισμός ρυθμίζει αυστηρά τα επίπεδά του στο αίμα.
Οι βασικοί ρόλοι του περιλαμβάνουν:
Οστά & δόντια:
αποτελεί βασικό συστατικό του υδροξυαπατίτη,
εξασφαλίζοντας αντοχή και ανθεκτικότητα του σκελετού.
Μύες:
ρυθμίζει τη σύσπαση και χάλαση των μυϊκών ινών·
διαταραχές οδηγούν σε κράμπες ή αδυναμία.
Καρδιά:
συμμετέχει στη δημιουργία και μετάδοση
των ηλεκτρικών ερεθισμάτων,
επηρεάζοντας τον καρδιακό ρυθμό.
Νευρικό σύστημα:
απαραίτητο για τη μετάδοση νευρικών σημάτων
μεταξύ των κυττάρων.
Πήξη του αίματος:
βασικός συμπαράγοντας της αιμόστασης
και της φυσιολογικής πήξης.
Κλινική υπενθύμιση:
επειδή το ασβέστιο εμπλέκεται ταυτόχρονα
σε οστά, μύες, καρδιά και νεύρα,
οι διαταραχές του
συχνά εκδηλώνονται με ποικιλία συμπτωμάτων
και απαιτούν συστηματική εργαστηριακή διερεύνηση.
3
Πώς ρυθμίζεται το Ασβέστιο
Η συγκέντρωση του ασβεστίου στο αίμα διατηρείται σε πολύ στενά φυσιολογικά όρια,
καθώς ακόμη και μικρές αποκλίσεις μπορούν να επηρεάσουν την καρδιά, τους μύες και το νευρικό σύστημα.
Η ρύθμιση αυτή βασίζεται σε έναν ακριβή βιολογικό μηχανισμό που περιλαμβάνει
την παραθορμόνη (PTH), τη βιταμίνη D και τους νεφρούς.
Παραθορμόνη (PTH):
Εκκρίνεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες όταν το ασβέστιο πέσει.
Αυξάνει το Ca στο αίμα απελευθερώνοντάς το από τα οστά,
μειώνοντας την αποβολή του από τους νεφρούς
και ενεργοποιώντας τη βιταμίνη D.
Βιταμίνη D:
Αυξάνει την απορρόφηση ασβεστίου από το έντερο.
Χωρίς επαρκή βιταμίνη D, ακόμη και φυσιολογική πρόσληψη ασβεστίου
δεν επαρκεί για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων.
Νεφροί:
Ρυθμίζουν την επαναρρόφηση ή την αποβολή ασβεστίου στα ούρα.
Η νεφρική δυσλειτουργία διαταράσσει την ισορροπία Ca–P–PTH.
Οποιαδήποτε διαταραχή σε αυτόν τον άξονα
(π.χ. έλλειψη βιταμίνης D, νόσος παραθυρεοειδών ή χρόνια νεφρική νόσος)
μπορεί να οδηγήσει σε υπασβεστιαιμία ή υπερασβεστιαιμία.
4
Φυσιολογικές Τιμές Ασβεστίου
Οι φυσιολογικές τιμές ασβεστίου αφορούν το ασβέστιο που κυκλοφορεί στο αίμα
και ελέγχονται με εργαστηριακή εξέταση.
Υπάρχουν δύο βασικές μορφές μέτρησης:
Ολικό ασβέστιο: 8.5–10.5 mg/dL
Περιλαμβάνει το ασβέστιο που είναι δεσμευμένο με πρωτεΐνες (κυρίως λευκωματίνη)
και το ελεύθερο κλάσμα.
Ιονισμένο ασβέστιο: 4.5–5.6 mg/dL
Είναι η βιολογικά ενεργή μορφή και αντικατοπτρίζει πιο πιστά
την πραγματική κατάσταση του οργανισμού.
Τα παραπάνω όρια μπορεί να διαφέρουν ελαφρά ανά εργαστήριο,
ανάλογα με τη μέθοδο μέτρησης.
Σε καταστάσεις όπως χαμηλή λευκωματίνη, οξέωση ή σοβαρή νόσος,
το ολικό ασβέστιο μπορεί να είναι παραπλανητικό
και προτιμάται η μέτρηση ιονισμένου ασβεστίου
ή ο υπολογισμός διορθωμένου ασβεστίου.
5
Εξέταση Ασβεστίου Αίματος
Η εξέταση ασβεστίου αίματος αποτελεί βασικό εργαστηριακό έλεγχο
για την εκτίμηση του μεταβολισμού των οστών και της ομοιόστασης του ασβεστίου.
Χρησιμοποιείται τόσο σε προληπτικό έλεγχο όσο και στη διερεύνηση συμπτωμάτων
ή την παρακολούθηση γνωστών παθήσεων.
Η εξέταση ζητείται συνήθως για:
διερεύνηση συμπτωμάτων όπως κράμπες, παραισθησίες, κόπωση ή αρρυθμίες,
έλεγχο και παρακολούθηση οστεοπόρωσης ή οστεοπενίας,
αξιολόγηση λειτουργίας παραθυρεοειδών αδένων,
εκτίμηση νεφρικής λειτουργίας και μεταβολισμού Ca–P,
παρακολούθηση λήψης συμπληρωμάτων ασβεστίου ή βιταμίνης D.
Στην πράξη, το ασβέστιο δεν ερμηνεύεται ποτέ μόνο του.
Συχνά συνδυάζεται με εξετάσεις όπως: PTH, 25(OH) βιταμίνη D, φώσφορος, μαγνήσιο, αλκαλική φωσφατάση (ALP) και νεφρικοί δείκτες (κρεατινίνη, eGFR),
ώστε να προκύψει σαφής κλινική εικόνα.
Η εξέταση γίνεται με απλή αιμοληψία.
Συνήθως δεν απαιτείται νηστεία για το ολικό ασβέστιο,
ενώ για το ιονισμένο ασβέστιο προτιμάται σταθερή ώρα αιμοληψίας
και άμεση εργαστηριακή επεξεργασία του δείγματος.
6
Ολικό, Ιονισμένο & Διορθωμένο Ασβέστιο
Στο αίμα, το ασβέστιο κυκλοφορεί σε τρεις μορφές:
δεσμευμένο με πρωτεΐνες (κυρίως λευκωματίνη),
δεσμευμένο με ανιόντα και
ελεύθερο (ιονισμένο).
Η κατανόηση της διαφοράς μεταξύ των μετρήσεων είναι κρίσιμη για τη σωστή ερμηνεία.
Ολικό ασβέστιο:
Περιλαμβάνει όλο το ασβέστιο του ορού.
Επηρεάζεται σημαντικά από τα επίπεδα λευκωματίνης,
γι’ αυτό μπορεί να είναι ψευδώς χαμηλό σε υπολευκωματιναιμία.
Ιονισμένο ασβέστιο:
Είναι η βιολογικά ενεργή μορφή.
Αντικατοπτρίζει με ακρίβεια την πραγματική κατάσταση του οργανισμού
και προτιμάται σε σοβαρή νόσο, διαταραχές οξεοβασικής ισορροπίας,
ΜΕΘ ή ασυμφωνία κλινικής εικόνας–ολικού Ca.
Διορθωμένο ασβέστιο:
Υπολογίζεται όταν η λευκωματίνη δεν είναι φυσιολογική,
ώστε να εκτιμηθεί πιο σωστά το πραγματικό επίπεδο ασβεστίου.
Ο συνηθέστερος τύπος υπολογισμού διορθωμένου ασβεστίου είναι:
Διορθωμένο Ca (mg/dL) = Μετρούμενο Ca + 0.8 × (4.0 − Λευκωματίνη g/dL)
Σε κλινικές καταστάσεις όπως υπολευκωματιναιμία, χρόνια ηπατική νόσος, νεφρωσικό σύνδρομο
ή οξεία νόσος,
το διορθωμένο ή το ιονισμένο ασβέστιο
είναι απαραίτητα για να αποφευχθούν λανθασμένα συμπεράσματα.
7
Διαγνωστική προσέγγιση & ερμηνεία αποτελεσμάτων
Η ερμηνεία του ασβεστίου βασίζεται σε συνδυασμό τιμών και κλινικού πλαισίου.
Κεντρικός άξονας είναι η παραθορμόνη (PTH), με παράλληλη συνεκτίμηση βιταμίνης D, φωσφόρου, μαγνησίου και νεφρικής λειτουργίας.
Βήμα 1: Επιβεβαίωση της τιμής
Έλεγξε λευκωματίνη και υπολόγισε διορθωμένο Ca ή μέτρησε ιονισμένο Ca.
Σε ασυμφωνία συμπτωμάτων–ολικού Ca, προτίμησε ιονισμένο Ca.
Βήμα 2: Δες την PTH (ο «διακόπτης» του αλγορίθμου)
Υψηλό Ca → είναι η PTH κατασταλμένη ή όχι;
Χαμηλό Ca → είναι η PTH αυξημένη (αντιστάθμιση) ή ανεπαρκής;
Βήμα 3: Κατεύθυνση διάγνωσης
Υψηλό Ca + υψηλή/«μη κατασταλμένη» PTH → πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός.
Ζήτησε ασβέστιο ούρων 24ώρου (διάκριση από FHH).
Υψηλό Ca + χαμηλή PTH → PTH-ανεξάρτητη υπερασβεστιαιμία
(κακοήθεια με PTHrP, υπερβιταμίνωση D, κοκκιωματώδεις, θυρεοτοξίκωση, ακινησία).
Κλινική προτεραιότητα:
Σε σημαντική υπερασβεστιαιμία με συμπτώματα,
απαιτείται άμεση ιατρική εκτίμηση και
παράλληλος εργαστηριακός έλεγχος
(PTH, Vit D, νεφρική λειτουργία, ασβέστιο ούρων).
10
Ρόλος Παραθορμόνης (PTH)
Η παραθορμόνη (PTH) είναι ο βασικός ρυθμιστής του ασβεστίου στο αίμα.
Εκκρίνεται από τους παραθυρεοειδείς αδένες και δρα ως «θερμοστάτης»:
αυξάνεται όταν το ασβέστιο πέφτει και καταστέλλεται όταν το ασβέστιο ανεβαίνει.
Οι κύριες δράσεις της PTH είναι:
Οστά:
ενεργοποιεί την οστική απορρόφηση,
απελευθερώνοντας ασβέστιο στην κυκλοφορία.
Νεφροί:
αυξάνει την επαναρρόφηση ασβεστίου
και μειώνει την επαναρρόφηση φωσφόρου.
Βιταμίνη D:
διεγείρει τη μετατροπή της σε ενεργή μορφή (1,25(OH)2D),
ενισχύοντας την εντερική απορρόφηση ασβεστίου.
Κλινική σημασία της PTH:
Υψηλό Ca + υψηλή/μη κατασταλμένη PTH:
συμβατό με πρωτοπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό.
Συχνά απαιτείται έλεγχος ασβεστίου ούρων 24ώρου
για διάκριση από οικογενή υποασβεστιουρική υπερασβεστιαιμία (FHH).
Χαμηλό Ca + υψηλή PTH:
δείχνει δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό
(π.χ. έλλειψη βιταμίνης D, χρόνια νεφρική νόσο).
Χαμηλό Ca + χαμηλή PTH:
υποδηλώνει υποπαραθυρεοειδισμό
(μετεγχειρητικό, αυτοάνοσο) ή σοβαρή υπομαγνησιαιμία.
Κλινικό σημείο:
Η PTH πρέπει να ερμηνεύεται πάντα
σε συνδυασμό με ασβέστιο, φώσφορο, μαγνήσιο και νεφρική λειτουργία,
καθώς μεμονωμένη τιμή μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα.
11
Βιταμίνη D & Ασβέστιο
Η βιταμίνη D είναι απαραίτητη για την απορρόφηση ασβεστίου από το έντερο.
Χωρίς επαρκή βιταμίνη D,
η πρόσληψη ασβεστίου από τη διατροφή
δεν επαρκεί για τη διατήρηση φυσιολογικών επιπέδων στο αίμα.
Πώς συνδέεται με την PTH:
Έλλειψη βιταμίνης D → μειωμένη απορρόφηση Ca → αύξηση PTH (αντισταθμιστικός μηχανισμός).
Παρατεταμένη έλλειψη → δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
και απώλεια οστικής μάζας.
Εργαστηριακή αξιολόγηση:
25(OH) βιταμίνη D:
δείκτης αποθηκών βιταμίνης D και εξέταση εκλογής.
1,25(OH)2 βιταμίνη D:
μετράται μόνο σε ειδικές περιπτώσεις
(π.χ. νεφρική νόσος, κοκκιωματώδεις νόσοι).
Σε ασθενείς με χαμηλό ασβέστιο και υψηλή PTH,
ο έλεγχος βιταμίνης D είναι απαραίτητος
πριν τεθεί διάγνωση πρωτοπαθούς διαταραχής παραθυρεοειδών.
Κλινική υπενθύμιση:
Η αποκατάσταση της βιταμίνης D
μπορεί να ομαλοποιήσει την PTH
και να βελτιώσει τα επίπεδα ασβεστίου
χωρίς ανάγκη περαιτέρω παρεμβάσεων.
12
Ασβέστιο & Νεφρική Λειτουργία
Οι νεφροί παίζουν καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του ασβεστίου,
καθώς ελέγχουν τόσο την απέκκριση όσο και την επαναρρόφησή του από τα ούρα.
Μαζί με την παραθορμόνη (PTH) και τη βιταμίνη D,
αποτελούν βασικό πυλώνα της ομοιόστασης Ca–P.
Σε φυσιολογική νεφρική λειτουργία:
η PTH αυξάνει την επαναρρόφηση ασβεστίου στα νεφρικά σωληνάρια,
ο φώσφορος αποβάλλεται επαρκώς,
η βιταμίνη D ενεργοποιείται στη νεφρική μορφή της.
Σε χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ):
μειώνεται η αποβολή φωσφόρου → υπερφωσφαταιμία,
μειώνεται η παραγωγή ενεργού βιταμίνης D →
μειωμένη απορρόφηση ασβεστίου,
ενεργοποιείται αντισταθμιστικά η PTH → δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός.
Το αποτέλεσμα είναι διαταραχή του άξονα Ασβέστιο – Φώσφορος – PTH,
με αυξημένο κίνδυνο οστικής νόσου της ΧΝΝ (CKD–MBD),
αγγειακών ασβεστώσεων και καταγμάτων.
Κλινική πρακτική:
Σε ασθενείς με ΧΝΝ, το ασβέστιο πρέπει να ερμηνεύεται
πάντα μαζί με PTH, φώσφορο και 25(OH)D.
Ο έλεγχος ιονισμένου ασβεστίου είναι συχνά πιο αξιόπιστος
από το ολικό.
13
Παράγοντες που επηρεάζουν τη μέτρηση
Η μέτρηση του ασβεστίου μπορεί να επηρεαστεί από βιολογικούς, προ-αναλυτικούς
και φαρμακευτικούς παράγοντες,
οι οποίοι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πριν την ερμηνεία.
Βιολογικοί παράγοντες:
Λευκωματίνη:
χαμηλή λευκωματίνη → ψευδώς χαμηλό ολικό Ca.
pH αίματος:
αλκάλωση μειώνει το ιονισμένο Ca,
οξέωση το αυξάνει.
Μαγνήσιο:
χαμηλό Mg προκαλεί λειτουργική ανεπάρκεια PTH
και ανθεκτική υπασβεστιαιμία.
Προ-αναλυτικοί παράγοντες:
παρατεταμένος τουρνικέ κατά την αιμοληψία,
καθυστέρηση φυγοκέντρησης,
έκθεση δείγματος στον αέρα (ιδίως για ιονισμένο Ca).
Φάρμακα & συμπληρώματα:
Θειαζιδικά διουρητικά: ↑ ασβέστιο,
Διουρητικά αγκύλης: ↓ ασβέστιο,
Συμπληρώματα Ca & βιταμίνης D: ↑ ασβέστιο,
Λίθιο: ↑ PTH,
Καλσιμιμητικά (π.χ. σινακαλσέτη): ↓ PTH.
Πρακτική σύσταση:
Σε οριακά ή απροσδόκητα αποτελέσματα,
επανάλαβε τον έλεγχο σε σταθερή ώρα,
με ταυτόχρονη μέτρηση λευκωματίνης, Mg και,
όπου ενδείκνυται, ιονισμένου ασβεστίου.
14
Διατροφή & Συμπληρώματα
Η επαρκής πρόσληψη ασβεστίου επιτυγχάνεται κατά προτεραιότητα μέσω ισορροπημένης διατροφής.
Τα συμπληρώματα χρησιμοποιούνται μόνο όταν υπάρχει τεκμηριωμένη ανάγκη
και μετά από ιατρική σύσταση.
Ανθρακικό ασβέστιο:
λαμβάνεται με το φαγητό, χρειάζεται γαστρικό οξύ.
Κιτρικό ασβέστιο:
απορροφάται και χωρίς φαγητό,
προτιμάται σε ηλικιωμένους ή χρήστες PPIs.
Δόση:
συνήθως 500–1000 mg/ημέρα,
κατανεμημένη σε 2 δόσεις για καλύτερη απορρόφηση.
Συνδυασμός με βιταμίνη D:
απαραίτητος για αποτελεσματική απορρόφηση.
Κλινική σύσταση:
Η αλόγιστη λήψη συμπληρωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε υπερασβεστιαιμία ή νεφρολιθίαση.
Προτιμάται πάντα η εξατομίκευση με βάση
ασβέστιο, PTH, βιταμίνη D και νεφρική λειτουργία.
15
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Πότε πρέπει να ελέγχω το ασβέστιο;
Σε συμπτώματα, οστεοπόρωση, νεφρική νόσο, διαταραχές PTH ή κατά τη λήψη συμπληρωμάτων.
Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση;
Όχι για το ολικό ασβέστιο· για ιονισμένο προτιμάται σταθερή ώρα και άμεση επεξεργασία δείγματος.
Ποια τιμή είναι πιο αξιόπιστη, ολικό ή ιονισμένο;
Το ιονισμένο ασβέστιο αντικατοπτρίζει καλύτερα τη βιολογική δράση, ειδικά σε διαταραχές λευκωματίνης ή pH.
Γιατί διορθώνουμε το ασβέστιο για τη λευκωματίνη;
Η χαμηλή λευκωματίνη κάνει το ολικό Ca να φαίνεται ψευδώς χαμηλό, χωρίς πραγματική βιολογική έλλειψη.
Μπορώ να παίρνω ασβέστιο καθημερινά;
Μόνο αν υπάρχει ένδειξη· προτιμάται η πρόσληψη από διατροφή και η ιατρική καθοδήγηση για συμπληρώματα.
Η βιταμίνη D είναι πάντα απαραίτητη;
Ναι, χωρίς επαρκή βιταμίνη D η απορρόφηση ασβεστίου είναι ανεπαρκής και αυξάνεται η PTH.
Πότε να ζητήσω άμεσα ιατρική εκτίμηση;
Σε κράμπες/τετανία, αρρυθμίες, σύγχυση, έντονη δίψα ή πολυουρία, ειδικά αν λαμβάνονται συμπληρώματα.
16
Κλείστε Ραντεβού
Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας.
Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.
Κλείστε εύκολα εξέταση Ασβεστίου ή δείτε τον πλήρη κατάλογο:
Από το 2004 προσφέρουμε διαγνωστικές υπηρεσίες υψηλού επιπέδου με εξελιγμένο ιατρικό εξοπλισμό
και αφοσιωμένο προσωπικό. Δέσμευσή μας είναι η αξιοπιστία, η άμεση και ανθρώπινη φροντίδα σε κάθε ασθενή.
