Lexotanil (Βρωμαζεπάμη): Δοσολογία, Παρενέργειες, Ασφαλής Χρήση & Εξετάσεις Αίματος

1

Τι είναι το Lexotanil

Το Lexotanil είναι φάρμακο με δραστική ουσία τη βρωμαζεπάμη. Ανήκει στις βενζοδιαζεπίνες, δηλαδή σε φάρμακα που δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα και μειώνουν την υπερδιέγερση, την ένταση και το άγχος.

Στην πράξη χρησιμοποιείται κυρίως όταν το άγχος είναι έντονο, σωματοποιείται ή προκαλεί σημαντική δυσκολία στην καθημερινότητα. Μπορεί να δοθεί σε επεισόδια έντονης αγωνίας, υπερέντασης, κρίσεων πανικού ή άγχους που συνοδεύεται από μυϊκή ένταση, ταχυκαρδία, αίσθημα κόμπου στο στομάχι ή δυσκολία ύπνου.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι το Lexotanil δεν είναι “αθώο ηρεμιστικό”. Είναι φάρμακο με πραγματική δράση και πραγματικούς κινδύνους. Μπορεί να βοηθήσει όταν χρησιμοποιείται σωστά, αλλά μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα όταν λαμβάνεται καθημερινά, για μεγάλο διάστημα, χωρίς σαφές πλάνο επανεκτίμησης.

Σε ασθενείς με κόπωση, ταχυκαρδίες, αϋπνία, εσωτερική ανησυχία ή αίσθημα αδυναμίας, δεν πρέπει όλα να αποδίδονται αυτόματα στο άγχος. Μερικές φορές χρειάζεται βασικός αιματολογικός έλεγχος ή στοχευμένες εξετάσεις αίματος, ώστε να αποκλειστούν αναιμία, διαταραχές θυρεοειδούς, έλλειψη Β12, διαταραχές ηλεκτρολυτών ή μεταβολικά προβλήματα.

2

Πώς δρα η βρωμαζεπάμη

Η βρωμαζεπάμη δρα ενισχύοντας τη λειτουργία του GABA, του βασικού ανασταλτικού νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου. Με απλά λόγια, βοηθά το νευρικό σύστημα να “φρενάρει” την υπερδιέγερση. Έτσι μειώνεται η ένταση, η ανησυχία, η υπερβολική εγρήγορση και ο σωματικός συναγερμός που συχνά συνοδεύει το άγχος.

Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί γιατί το Lexotanil μπορεί να δρα σχετικά γρήγορα. Εξηγεί όμως και γιατί μπορεί να προκαλέσει υπνηλία, βραδύτερα αντανακλαστικά, αστάθεια, θολή σκέψη και προβλήματα μνήμης. Το ίδιο “φρένο” που μειώνει το άγχος μπορεί, σε μεγαλύτερη δόση ή σε ευαίσθητα άτομα, να μειώσει υπερβολικά την εγρήγορση.

Η δράση του φαρμάκου επηρεάζεται από τη δόση, την ηλικία, την ηπατική λειτουργία, τη συνύπαρξη άλλων φαρμάκων και την ευαισθησία κάθε ασθενούς. Ένας ηλικιωμένος ή ένας ασθενής που λαμβάνει πολλά φάρμακα μπορεί να εμφανίσει πιο έντονη καταστολή σε δόση που για έναν νεότερο ασθενή φαίνεται χαμηλή.

Επειδή η βρωμαζεπάμη δρα στον εγκέφαλο και όχι σε εργαστηριακό δείκτη, δεν υπάρχει εξέταση αίματος που να δείχνει αν “έπιασε” το Lexotanil. Ο εργαστηριακός έλεγχος έχει άλλη χρησιμότητα: βοηθά να δούμε αν υπάρχουν καταστάσεις που επιβαρύνουν το νευρικό σύστημα, τη συγκέντρωση, την κόπωση ή την καρδιακή αίσθηση παλμών.

3

Πότε χρησιμοποιείται

Το Lexotanil χρησιμοποιείται κυρίως για βραχυχρόνια αντιμετώπιση έντονου άγχους όταν τα συμπτώματα είναι αρκετά ενοχλητικά ή περιοριστικά. Δεν πρέπει να θεωρείται μόνιμη λύση για χρόνιο άγχος, χρόνια αϋπνία ή καθημερινή δυσφορία χωρίς επανεκτίμηση.

Συνήθεις λόγοι χορήγησης είναι οι εξής: έντονη αγχώδης συμπτωματολογία, υπερένταση, κρίσεις πανικού, άγχος με σωματικά συμπτώματα, μυϊκή ένταση, δυσκολία ύπνου που σχετίζεται με οξύ στρες και προσωρινή υποστήριξη μέχρι να δράσει άλλη θεραπεία που έχει πιο μακροχρόνιο στόχο.

Η χρήση του πρέπει να είναι ξεκάθαρη: γιατί δίνεται, σε ποια δόση, για πόσο διάστημα, τι θεωρείται επιτυχία και πότε θα γίνει επανεκτίμηση. Όταν δεν υπάρχει σαφές πλάνο, η χρήση μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε καθημερινή συνήθεια.

Σε αρκετούς ασθενείς, συμπτώματα που μοιάζουν με άγχος μπορεί να έχουν σωματικό υπόβαθρο. Γι’ αυτό έχει αξία η σωστή κλινική εκτίμηση και, όταν χρειάζεται, ο έλεγχος με Γενική Αίματος, θυρεοειδικές εξετάσεις, ηλεκτρολύτες, γλυκόζη, HbA1c, Β12 ή δείκτες φλεγμονής.

4

Δοσολογία και τρόπος λήψης

Η δοσολογία του Lexotanil καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό. Εξαρτάται από τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, την ηλικία, το βάρος, τη συνολική κατάσταση υγείας, την ηπατική λειτουργία, τη λήψη άλλων φαρμάκων και το ιστορικό εξάρτησης ή υπνηλίας.

Η βασική αρχή είναι: η μικρότερη αποτελεσματική δόση για το μικρότερο δυνατό διάστημα. Οι βενζοδιαζεπίνες δεν πρέπει να αυξάνονται επειδή “συνήθισε ο οργανισμός”. Αν χρειάζεται μεγαλύτερη δόση για το ίδιο αποτέλεσμα, αυτό μπορεί να σημαίνει ανάπτυξη ανοχής.

Το φάρμακο λαμβάνεται συνήθως με νερό, με ή χωρίς φαγητό. Αν προκαλεί υπνηλία, ο ιατρός μπορεί να προσαρμόσει την ώρα λήψης. Δεν πρέπει να λαμβάνεται πριν από οδήγηση, εργασία με μηχανήματα ή δραστηριότητες που απαιτούν γρήγορα αντανακλαστικά.

Η διάρκεια χρήσης πρέπει να είναι περιορισμένη. Για πολλές περιπτώσεις έντονου άγχους, η θεραπεία με βενζοδιαζεπίνη προορίζεται για λίγες ημέρες ή εβδομάδες, όχι για μήνες χωρίς επαναξιολόγηση. Η απόφαση διακοπής ή μείωσης δεν γίνεται απότομα και δεν γίνεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση.

5

Παρενέργειες

Οι συχνότερες παρενέργειες του Lexotanil σχετίζονται με την κατασταλτική του δράση. Μπορεί να εμφανιστούν υπνηλία, ζάλη, αίσθημα βάρους στο κεφάλι, μειωμένη συγκέντρωση, αργότερη αντίδραση, αστάθεια βάδισης, μυϊκή αδυναμία ή κόπωση.

Σε ορισμένους ασθενείς εμφανίζονται θολή όραση, ξηροστομία, ναυτία, δυσκολία στη μνήμη, σύγχυση ή αίσθημα “μουδιάσματος” συναισθηματικά. Σε ηλικιωμένους, ακόμη και μέτρια καταστολή μπορεί να μεταφραστεί σε πτώση, κάταγμα ή νυχτερινό αποπροσανατολισμό.

Σπανιότερα μπορεί να παρατηρηθεί παράδοξη αντίδραση: αντί για ηρεμία, ο ασθενής εμφανίζει διέγερση, ευερεθιστότητα, επιθετικότητα, ανησυχία ή επιδείνωση αϋπνίας. Αυτό χρειάζεται άμεση επικοινωνία με ιατρό.

Η αναπνευστική καταστολή είναι σοβαρός κίνδυνος κυρίως όταν το Lexotanil συνδυάζεται με αλκοόλ, οπιοειδή, υπνωτικά ή άλλα κατασταλτικά. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε άτομα με υπνική άπνοια, χρόνια αναπνευστική νόσο, μεγάλη ηλικία ή πολυφαρμακία.

6

Εξάρτηση, ανοχή και στέρηση

Ο σημαντικότερος μακροχρόνιος κίνδυνος του Lexotanil είναι η εξάρτηση. Η εξάρτηση δεν σημαίνει απαραίτητα “κατάχρηση”. Μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και σε ασθενείς που το λαμβάνουν όπως τους δόθηκε, ιδιαίτερα όταν η χρήση παρατείνεται.

Ανοχή σημαίνει ότι η ίδια δόση δίνει μικρότερο αποτέλεσμα και ο ασθενής αισθάνεται ότι χρειάζεται μεγαλύτερη δόση. Σωματική εξάρτηση σημαίνει ότι ο οργανισμός έχει προσαρμοστεί στο φάρμακο και αντιδρά όταν αυτό μειωθεί απότομα. Ψυχολογική εξάρτηση σημαίνει ότι ο ασθενής νιώθει πως δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς το φάρμακο, ακόμη και όταν αντικειμενικά η κατάσταση θα μπορούσε να διαχειριστεί διαφορετικά.

Τα συμπτώματα στέρησης μπορεί να περιλαμβάνουν άγχος, εσωτερική ταραχή, αϋπνία, ευερεθιστότητα, τρόμο, ιδρώτα, ταχυκαρδία, πονοκέφαλο, μυϊκή ένταση, δυσφορία, ευαισθησία σε θόρυβο ή φως και σπανιότερα σπασμούς. Ο κίνδυνος αυξάνει όταν η διακοπή γίνεται απότομα, μετά από μεγαλύτερη δόση ή μετά από παρατεταμένη χρήση.

Για αυτό το Lexotanil δεν πρέπει να κόβεται ξαφνικά όταν έχει ληφθεί για εβδομάδες ή μήνες. Η μείωση γίνεται σταδιακά, εξατομικευμένα και με παρακολούθηση. Σε ορισμένους ασθενείς χρειάζεται πιο αργό πρόγραμμα, ειδικά αν υπάρχουν κρίσεις πανικού, ιστορικό εξάρτησης, κατάθλιψη, αϋπνία ή πολυφαρμακία.

7

Αντενδείξεις και ομάδες υψηλού κινδύνου

Το Lexotanil δεν είναι κατάλληλο για όλους. Πρέπει να αποφεύγεται ή να χρησιμοποιείται μόνο με αυστηρή ιατρική κρίση σε άτομα με αλλεργία στη βρωμαζεπάμη ή σε άλλες βενζοδιαζεπίνες, σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια, υπνική άπνοια, σοβαρή ηπατική ανεπάρκεια, μυασθένεια gravis ή ενεργό κατάχρηση αλκοόλ/ουσιών.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ηλικιωμένους, άτομα με ιστορικό πτώσεων, ασθενείς με άνοια ή γνωστική έκπτωση, άτομα με κατάθλιψη, ασθενείς με χρόνια αναπνευστική νόσο και όσους λαμβάνουν πολλά φάρμακα που προκαλούν υπνηλία.

Σε ασθενείς με χρόνια κόπωση, ζάλη, ταχυκαρδίες ή αδυναμία, η έναρξη αγχολυτικού χωρίς βασική διερεύνηση μπορεί να καλύψει συμπτώματα που έχουν άλλη αιτία. Για παράδειγμα, αναιμία, υποθυρεοειδισμός, υπερθυρεοειδισμός, υπογλυκαιμίες, διαταραχές καλίου/μαγνησίου ή έλλειψη Β12 μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη διάθεση, την αντοχή και την αίσθηση άγχους.

8

Αλληλεπιδράσεις με φάρμακα και αλκοόλ

Ο πιο επικίνδυνος συνδυασμός είναι το Lexotanil με αλκοόλ. Και τα δύο καταστέλλουν το κεντρικό νευρικό σύστημα. Μαζί μπορούν να προκαλέσουν έντονη υπνηλία, απώλεια ισορροπίας, ατυχήματα, σύγχυση, απώλεια συνείδησης ή αναπνευστική καταστολή.

Πολύ σοβαρός είναι και ο συνδυασμός με οπιοειδή αναλγητικά, όπως κωδεΐνη, τραμαδόλη, μορφίνη, φεντανύλη ή οξυκωδόνη. Ο συνδυασμός βενζοδιαζεπίνης και οπιοειδών αυξάνει τον κίνδυνο βαριάς καταστολής και αναπνευστικής δυσχέρειας.

Προσοχή χρειάζεται επίσης με υπνωτικά, αντιψυχωσικά, ορισμένα αντικαταθλιπτικά, αντιεπιληπτικά όπως πρεγκαμπαλίνη ή γκαμπαπεντίνη, μυοχαλαρωτικά και κατασταλτικά αντιισταμινικά. Δεν σημαίνει ότι όλοι οι συνδυασμοί απαγορεύονται απόλυτα, αλλά χρειάζονται ιατρική κρίση, χαμηλότερες δόσεις και σαφείς οδηγίες.

9

Lexotanil και οδήγηση

Το Lexotanil μπορεί να μειώσει τα αντανακλαστικά, την κρίση, την προσοχή και τον χρόνο αντίδρασης. Ακόμη και αν ο ασθενής “νιώθει καλά”, μπορεί να αντιδράσει πιο αργά σε απότομο φρενάρισμα, αλλαγή φωτεινού σηματοδότη, πεζό ή εμπόδιο.

Η επίδραση στην οδήγηση είναι μεγαλύτερη στην αρχή της θεραπείας, μετά από αύξηση δόσης, σε συνδυασμό με αλκοόλ ή άλλα κατασταλτικά, σε ηλικιωμένους και σε άτομα που δεν έχουν κοιμηθεί καλά. Μπορεί επίσης να υπάρχει υπόλειμμα υπνηλίας την επόμενη ημέρα, ειδικά αν η λήψη έγινε αργά το βράδυ.

Ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ότι η αίσθηση “δεν με πειράζει” δεν είναι αξιόπιστος δείκτης ασφαλούς οδήγησης. Η καταστολή μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά η αντίδραση σε απρόβλεπτο γεγονός να είναι καθυστερημένη.

10

Lexotanil και ύπνος

Το Lexotanil μπορεί να προκαλέσει υπνηλία και γι’ αυτό ορισμένοι ασθενείς το χρησιμοποιούν ως βοήθημα ύπνου. Όμως η χρήση βενζοδιαζεπινών για χρόνια αϋπνία έχει σημαντικά μειονεκτήματα: ανάπτυξη ανοχής, εξάρτηση, πρωινή νύστα, πτώσεις, διαταραχή μνήμης και δυσκολία διακοπής.

Όταν η αϋπνία οφείλεται σε οξύ στρες, ο ιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει προσωρινά αγχολυτική αγωγή. Αυτό όμως πρέπει να συνοδεύεται από σχέδιο: αξιολόγηση αιτίας, διάρκεια, σταδιακή διακοπή και μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις για τον ύπνο.

Η αϋπνία δεν είναι πάντα καθαρά ψυχολογική. Μπορεί να σχετίζεται με υπερθυρεοειδισμό, νυχτερινή υπογλυκαιμία, σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, χαμηλό σίδηρο, υπνική άπνοια, πόνο, κατάχρηση καφεΐνης, αλκοόλ ή φάρμακα. Σε επίμονη αϋπνία, η λήψη Lexotanil χωρίς διερεύνηση μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή αντιμετώπιση.

Αν υπάρχουν κόπωση, ταχυκαρδίες, τρόμος, απώλεια βάρους, ιδρώτες ή έντονη δυσανεξία στη ζέστη, μπορεί να χρειαστεί έλεγχος θυρεοειδούς, όπως TSH, FT4 και σχετικές εξετάσεις.

11

Lexotanil και κρίσεις πανικού

Στις κρίσεις πανικού, ο ασθενής μπορεί να νιώθει ότι κινδυνεύει άμεσα: ταχυκαρδία, πόνο ή βάρος στο στήθος, δύσπνοια, τρέμουλο, ιδρώτα, μουδιάσματα, ζάλη και φόβο απώλειας ελέγχου. Το Lexotanil μπορεί να μειώσει γρήγορα την ένταση του πανικού, αλλά δεν πρέπει να γίνει η μόνη στρατηγική αντιμετώπισης.

Η κρίση πανικού μπορεί να μοιάζει με καρδιολογικό, ενδοκρινικό ή μεταβολικό πρόβλημα. Για αυτό η πρώτη εμφάνιση έντονων συμπτωμάτων, ειδικά σε μεγαλύτερη ηλικία ή με παράγοντες κινδύνου, χρειάζεται κλινική αξιολόγηση. Δεν είναι ασφαλές να αποδίδεται κάθε ταχυκαρδία ή πόνος στο στήθος στο άγχος.

Σε επαναλαμβανόμενες κρίσεις, ο στόχος είναι να μειωθεί η συχνότητα και ο φόβος των κρίσεων. Αυτό συχνά απαιτεί ψυχοεκπαίδευση, τεχνικές αναπνοής, γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία και, όταν χρειάζεται, φάρμακα με πιο σταθερή μακροχρόνια δράση. Το Lexotanil μπορεί να έχει ρόλο ως προσωρινή βοήθεια, όχι ως μόνιμη βάση.

Αν οι κρίσεις συνοδεύονται από επίμονες ταχυκαρδίες ή αίσθημα παλμών, μπορεί να έχει νόημα εργαστηριακή διερεύνηση με ηλεκτρολύτες, TSH, γενική αίματος και άλλες εξετάσεις, όπως περιγράφεται και στον οδηγό για ταχυκαρδίες και αίσθημα παλμών.

12

Εξετάσεις αίματος πριν ή κατά τη χρήση

Δεν υπάρχει μία “υποχρεωτική εξέταση Lexotanil” για όλους. Σε υγιή άτομα που λαμβάνουν περιστασιακά και βραχυχρόνια βρωμαζεπάμη, συχνά δεν απαιτείται ειδικός εργαστηριακός έλεγχος μόνο για το φάρμακο. Όμως οι εξετάσεις αίματος είναι πολύ χρήσιμες όταν τα συμπτώματα είναι άτυπα, επίμονα ή μοιάζουν με άγχος ενώ μπορεί να έχουν σωματική αιτία.

Ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να απαντήσει σε πρακτικά ερωτήματα: υπάρχει αναιμία που προκαλεί κόπωση και ταχυκαρδία; υπάρχει θυρεοειδική διαταραχή που μοιάζει με άγχος; υπάρχει χαμηλή Β12 που επηρεάζει νευρολογικά συμπτώματα; υπάρχουν διαταραχές ηλεκτρολυτών που προκαλούν αδυναμία, κράμπες ή αίσθημα παλμών; υπάρχει διαταραχή σακχάρου που προκαλεί ιδρώτα, τρέμουλο ή ανησυχία;

Οι βασικές εξετάσεις που συζητούνται συχνά είναι Γενική Αίματος, γλυκόζη, HbA1c, ηλεκτρολύτες, ουρία, κρεατινίνη/eGFR, ηπατικά ένζυμα, TSH/FT4, βιταμίνη Β12, φερριτίνη/σίδηρος και δείκτες φλεγμονής όταν υπάρχει ένδειξη. Η επιλογή δεν γίνεται μηχανικά, αλλά με βάση ηλικία, συμπτώματα, φάρμακα και ιστορικό.

Για σωστή αιμοληψία, ειδικά όταν συνδυάζονται σάκχαρο, λιπίδια, ορμόνες ή φάρμακα, δείτε και τον οδηγό για προετοιμασία εξετάσεων αίματος.

13

Ποιες παθήσεις μιμούνται άγχος

Η διάγνωση “άγχος” δεν πρέπει να μπαίνει αυτόματα σε κάθε ασθενή με ταχυκαρδία, κόπωση, τρέμουλο ή αϋπνία. Πολλές οργανικές καταστάσεις μπορούν να μιμηθούν ή να επιδεινώσουν αγχώδη συμπτώματα.

Η αναιμία μπορεί να προκαλέσει εύκολη κόπωση, δύσπνοια στην προσπάθεια και αίσθημα παλμών. Ο υπερθυρεοειδισμός μπορεί να προκαλέσει νευρικότητα, ταχυκαρδία, τρόμο, απώλεια βάρους και δυσανεξία στη ζέστη. Η υπογλυκαιμία μπορεί να προκαλέσει ιδρώτα, τρέμουλο, πείνα, ανησυχία και αδυναμία. Η έλλειψη Β12 μπορεί να προκαλέσει μουδιάσματα, αστάθεια, κόπωση και νευρολογικά συμπτώματα.

Οι ηλεκτρολυτικές διαταραχές, όπως χαμηλό κάλιο ή μαγνήσιο, μπορεί να συνδέονται με μυϊκή αδυναμία, κράμπες ή αίσθημα παλμών. Η φλεγμονή ή λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει κακουχία και ταχυκαρδία. Η σωστή κλινική εκτίμηση αποφασίζει ποια από αυτά είναι πιθανό να ισχύουν στον συγκεκριμένο ασθενή.

Γι’ αυτό, σε επίμονα ή άτυπα συμπτώματα, οι εξετάσεις δεν είναι “τυπική διαδικασία”, αλλά εργαλείο για να μη χαθεί σημαντική διάγνωση. Ιδιαίτερα χρήσιμοι μπορεί να είναι οι οδηγοί για αναιμία και εξετάσεις αίματος, δείκτες φλεγμονής και σάκχαρο αίματος.

14

Ηπατική και νεφρική λειτουργία

Η βρωμαζεπάμη, όπως πολλά φάρμακα, επηρεάζεται από τη συνολική λειτουργία του οργανισμού. Σε άτομα χωρίς ιστορικό ηπατικής ή νεφρικής νόσου, δεν σημαίνει ότι απαιτείται συνεχής εργαστηριακή παρακολούθηση μόνο επειδή χρησιμοποιήθηκε βραχυχρόνια Lexotanil. Όμως σε ασθενείς με πολυφαρμακία, χρόνια νοσήματα, ηλικία ή ιστορικό αλκοόλ, ο εργαστηριακός έλεγχος είναι συχνά χρήσιμος.

Ο ηπατικός έλεγχος συνήθως περιλαμβάνει ALT, AST, γ-GT, ALP και χολερυθρίνη, ανάλογα με το ιστορικό. Οι τρανσαμινάσες βοηθούν να εκτιμηθεί αν υπάρχει ηπατική κυτταρική βλάβη ή άλλη ηπατική επιβάρυνση. Για αναλυτική ερμηνεία δείτε τους οδηγούς για τρανσαμινάσες AST και ALT και AST (SGOT).

Ο νεφρικός έλεγχος, με ουρία, κρεατινίνη και eGFR, έχει σημασία κυρίως για τη συνολική φαρμακευτική ασφάλεια, τη διαχείριση ηλεκτρολυτών και την αξιολόγηση ηλικιωμένων ή ασθενών με υπέρταση, διαβήτη ή αφυδάτωση. Ο συνδυασμός νεφρικής λειτουργίας με ηλεκτρολύτες είναι πρακτικά πιο χρήσιμος από μία μεμονωμένη τιμή.

Σε ασθενείς που λαμβάνουν πολλά φάρμακα, η ερμηνεία των εργαστηριακών εξετάσεων πρέπει να συνδέεται με την πραγματική κλινική εικόνα: υπνηλία, πτώσεις, σύγχυση, αδυναμία, πίεση, ενυδάτωση και πρόσφατες αλλαγές αγωγής.

15

Ηλεκτρολύτες, Β12, θυρεοειδής και σάκχαρο

Οι ηλεκτρολύτες, η βιταμίνη Β12, ο θυρεοειδής και το σάκχαρο έχουν ιδιαίτερη σημασία όταν ο ασθενής αναφέρει συμπτώματα που μοιάζουν με άγχος αλλά μπορεί να έχουν μεταβολική ή ορμονική βάση.

Το μαγνήσιο και το κάλιο σχετίζονται με τη μυϊκή λειτουργία και την ηλεκτρική σταθερότητα της καρδιάς. Διαταραχές μπορεί να συνοδεύονται από κράμπες, αδυναμία, αίσθημα παλμών ή γενική καταβολή. Δείτε περισσότερα στον οδηγό για μαγνήσιο αίματος.

Η βιταμίνη Β12 είναι απαραίτητη για την αιμοποίηση και τη νευρική λειτουργία. Έλλειψη μπορεί να εμφανιστεί με αναιμία, μουδιάσματα, αστάθεια, κάψιμο στα άκρα, κόπωση ή διαταραχές συγκέντρωσης. Σε τέτοια εικόνα, η Β12 δεν πρέπει να αγνοείται, ειδικά σε άτομα με γαστρεντερικά προβλήματα, χορτοφαγική διατροφή, χρόνια χρήση μετφορμίνης ή αναστολέων οξέος στομάχου.

Ο θυρεοειδής μπορεί να επηρεάσει διάθεση, καρδιακό ρυθμό, ύπνο, βάρος και αντοχή. Η TSH είναι συνήθως εξέταση πρώτης γραμμής, αλλά συχνά ερμηνεύεται μαζί με FT4 και, όταν χρειάζεται, αντισώματα. Για ειδικότερη ανάγνωση δείτε τον οδηγό για εξετάσεις υποθυρεοειδισμού.

Η γλυκόζη και η HbA1c βοηθούν να εκτιμηθεί αν υπάρχουν διαταραχές σακχάρου που επηρεάζουν ενέργεια, ιδρώτα, τρέμουλο, πείνα, κόπωση ή αίσθημα αστάθειας. Η HbA1c δίνει εικόνα των τελευταίων εβδομάδων και συμπληρώνει τη γλυκόζη νηστείας.

16

Lexotanil σε ηλικιωμένους, κύηση και θηλασμό

Στους ηλικιωμένους, οι βενζοδιαζεπίνες θέλουν ιδιαίτερη προσοχή. Η ίδια δόση μπορεί να προκαλέσει εντονότερη υπνηλία, αστάθεια, σύγχυση ή πτώσεις. Η πτώση σε μεγάλη ηλικία δεν είναι μικρό συμβάν: μπορεί να οδηγήσει σε κάταγμα, νοσηλεία και απώλεια αυτονομίας.

Σε ασθενείς με γνωστική έκπτωση ή άνοια, η καταστολή μπορεί να επιδεινώσει τον αποπροσανατολισμό. Σε άτομα που σηκώνονται τη νύχτα για τουαλέτα, η λήψη αγχολυτικού ή υπνωτικού αυξάνει τον κίνδυνο πτώσης. Για αυτό η απόφαση πρέπει να είναι εξατομικευμένη και συχνά να προτιμώνται μη φαρμακευτικές λύσεις ή διαφορετικά φάρμακα.

Στην κύηση, η χρήση βενζοδιαζεπινών γενικά αποφεύγεται εκτός αν ο θεράπων ιατρός κρίνει ότι το όφελος υπερτερεί του κινδύνου. Στον θηλασμό επίσης χρειάζεται προσοχή, επειδή μπορεί να υπάρχει καταστολή στο βρέφος. Η απόφαση λαμβάνεται από τον ιατρό με βάση τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, τις εναλλακτικές και το συνολικό ιστορικό.

Σε γυναίκες με έντονο άγχος, αϋπνία, ταχυκαρδίες ή κόπωση μετά τον τοκετό, δεν πρέπει να παραλείπεται η αξιολόγηση για αναιμία, θυρεοειδική δυσλειτουργία, σιδηροπενία ή άλλες αιτίες. Ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμος όταν τα συμπτώματα επιμένουν.

17

Lexotanil vs Xanax, Tavor και Atarax

Πολλοί ασθενείς συγκρίνουν το Lexotanil με Xanax, Tavor ή Atarax. Η σύγκριση όμως δεν πρέπει να γίνεται με όρους “πιο δυνατό” ή “πιο ελαφρύ” μόνο. Σημασία έχουν η ταχύτητα δράσης, η διάρκεια, ο κίνδυνος εξάρτησης, η υπνηλία, η ηλικία του ασθενούς, οι συννοσηρότητες και ο σκοπός της αγωγής.

Το Xanax περιέχει αλπραζολάμη και συχνά θεωρείται πιο γρήγορο σε οξεία αγχώδη έξαρση, αλλά έχει επίσης σημαντικό κίνδυνο εξάρτησης και συμπτωμάτων διακοπής. Το Tavor περιέχει λοραζεπάμη και είναι επίσης βενζοδιαζεπίνη με αγχολυτική/κατασταλτική δράση. Το Atarax περιέχει υδροξυζίνη, δεν είναι βενζοδιαζεπίνη και δεν έχει τον ίδιο μηχανισμό εξάρτησης, αλλά μπορεί να προκαλέσει έντονη υπνηλία και αντιχολινεργικές παρενέργειες σε ορισμένους ασθενείς.

Δεν υπάρχει “καλύτερο” φάρμακο για όλους. Υπάρχει το κατάλληλο φάρμακο για τον συγκεκριμένο ασθενή, τη συγκεκριμένη διάρκεια και τον συγκεκριμένο κίνδυνο.

18

Συχνά λάθη

Το πιο συχνό λάθος είναι η καθημερινή χρήση χωρίς επανεκτίμηση. Ο ασθενής ξεκινά το Lexotanil για μία δύσκολη περίοδο και συνεχίζει επειδή φοβάται ότι χωρίς αυτό δεν θα τα καταφέρει. Έτσι δημιουργείται σταδιακά εξάρτηση.

Δεύτερο συχνό λάθος είναι η χρήση για ύπνο κάθε βράδυ. Η αϋπνία βελτιώνεται προσωρινά, αλλά στη συνέχεια ο ύπνος εξαρτάται από το φάρμακο και η διακοπή γίνεται δυσκολότερη.

Τρίτο λάθος είναι ο συνδυασμός με αλκοόλ. Ακόμη και μικρή ποσότητα αλκοόλ μπορεί να ενισχύσει την καταστολή. Το ίδιο ισχύει για άλλα κατασταλτικά φάρμακα.

Τέταρτο λάθος είναι η απότομη διακοπή μετά από εβδομάδες ή μήνες χρήσης. Ο ασθενής μπορεί να εμφανίσει rebound άγχος, αϋπνία, τρόμο, ταχυκαρδία και έντονη δυσφορία, με αποτέλεσμα να ξαναπάρει το φάρμακο και να εγκλωβιστεί σε κύκλο.

Πέμπτο λάθος είναι να αποδίδονται όλα τα συμπτώματα στο άγχος χωρίς έλεγχο. Όταν υπάρχει επίμονη κόπωση, απώλεια βάρους, αίσθημα παλμών, αναιμία, μουδιάσματα ή ανεξήγητη αδυναμία, χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και ενδεχομένως εξετάσεις.

19

Πώς γίνεται ασφαλέστερη διακοπή

Η διακοπή του Lexotanil πρέπει να γίνεται με σχέδιο. Όσο μεγαλύτερη ήταν η διάρκεια χρήσης και όσο υψηλότερη η δόση, τόσο πιο προσεκτική πρέπει να είναι η μείωση. Δεν υπάρχει ένα πρόγραμμα που ταιριάζει σε όλους.

Ο ιατρός αξιολογεί τη δόση, τη διάρκεια, το ιστορικό πανικού ή αϋπνίας, την ηλικία, τα άλλα φάρμακα και την ψυχολογική κατάσταση. Σε ορισμένους ασθενείς η μείωση μπορεί να γίνει σχετικά γρήγορα. Σε άλλους χρειάζεται αργότερη προσέγγιση, με σταθεροποίηση σε κάθε βήμα.

Κατά τη μείωση μπορεί να εμφανιστεί παροδική αύξηση άγχους ή αϋπνίας. Αυτό δεν σημαίνει πάντα ότι “χρειάζεται για πάντα” το φάρμακο. Μπορεί να είναι σύμπτωμα προσαρμογής. Η διαχείριση περιλαμβάνει υποστήριξη ύπνου, τεχνικές άγχους, ψυχοθεραπευτική παρέμβαση και αντιμετώπιση υποκείμενων αιτιών.

Αν κατά τη διακοπή εμφανιστούν έντονη σύγχυση, σπασμοί, σοβαρή ταχυκαρδία, λιποθυμία ή αδυναμία επικοινωνίας, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια. Η ασφαλής διακοπή δεν είναι θέμα “θέλησης”, αλλά σωστού ιατρικού σχεδιασμού.

20

Συχνές ερωτήσεις

21

Τι να θυμάστε

Το Lexotanil είναι αγχολυτικό φάρμακο με πραγματική χρησιμότητα, αλλά και πραγματικούς κινδύνους. Μπορεί να βοηθήσει σε έντονο άγχος ή κρίση, όμως δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν καθημερινή μακροχρόνια λύση χωρίς επανεκτίμηση.

Η μεγαλύτερη ασφάλεια επιτυγχάνεται όταν υπάρχει σαφής στόχος, μικρότερη αποτελεσματική δόση, σύντομη διάρκεια, αποφυγή αλκοόλ και άλλων κατασταλτικών, προσοχή στην οδήγηση και σταδιακή διακοπή όταν χρειάζεται.

Οι εξετάσεις αίματος δεν αντικαθιστούν την ψυχιατρική ή ιατρική αξιολόγηση, αλλά συχνά βοηθούν να μην αποδοθούν όλα στο άγχος. Αναιμία, θυρεοειδής, Β12, σάκχαρο, ηλεκτρολύτες, φλεγμονή, ηπατική και νεφρική λειτουργία μπορούν να επηρεάσουν συμπτώματα που μοιάζουν με άγχος ή κόπωση.

Η σωστή αντιμετώπιση είναι συνδυαστική: ασφαλής χρήση φαρμάκου όταν χρειάζεται, αξιολόγηση υποκείμενων αιτιών, εργαστηριακός έλεγχος όταν υπάρχει ένδειξη, μη φαρμακευτικές τεχνικές και στενή συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό.

22

Κλείστε Ραντεβού & Βιβλιογραφία

Ερμηνεία αποτελεσμάτων από ιατρό στο εργαστήριό μας. Μπορείτε να προγραμματίσετε εξέταση ή να δείτε τον πλήρη κατάλογο διαθέσιμων εξετάσεων.

Βιβλιογραφία

Επιστημονική επιμέλεια άρθρου

Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος

Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος Απόφοιτος Ιατρικής Σχολής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Υπεύθυνος ιατρικής επιμέλειας περιεχομένου

Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας Έσλιν 19, Λαμία 35100

Επικοινωνία με το εργαστήριο

Σταθερό: +30 22310 66841

Κινητό: +30 6972 860905

Κλήση WhatsApp Viber Messenger

Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30