Ηπατικές Εξετάσεις Αίματος: ALT, AST, γ-GT, ALP & Χολερυθρίνη – Τι Δείχνουν

1 Τι είναι οι ηπατικές εξετάσεις αίματος;

Οι ηπατικές εξετάσεις είναι ομάδα εργαστηριακών μετρήσεων που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση του ήπατος και των χοληφόρων. Συχνά περιλαμβάνουν ALT, AST, γ-GT, ALP και χολερυθρίνη, ενώ ανάλογα με το κλινικό ερώτημα αξιολογούνται επίσης αλβουμίνη και INR.

Ο όρος «ηπατικά ένζυμα» χρησιμοποιείται συχνά για τις ALT, AST, γ-GT και ALP. Ωστόσο, οι εξετάσεις αυτές δεν μετρούν όλες το ίδιο πράγμα. Οι ALT και AST σχετίζονται περισσότερο με κυτταρική βλάβη, ενώ η ALP και η γ-GT είναι ιδιαίτερα χρήσιμες όταν εξετάζεται πιθανή χολόσταση ή νόσος των χοληφόρων.

Η χολερυθρίνη δεν είναι ένζυμο. Είναι προϊόν του μεταβολισμού της αιμοσφαιρίνης που επεξεργάζεται το ήπαρ και αποβάλλεται μέσω της χολής. Η αύξησή της μπορεί επομένως να προσθέσει σημαντική πληροφορία στην ερμηνεία των υπόλοιπων αποτελεσμάτων.

2 ALT και AST μέσα στον ηπατικό έλεγχο

Οι ALT (SGPT) και AST (SGOT) είναι οι δύο βασικές τρανσαμινάσες που μετρώνται στις εξετάσεις αίματος. Η ALT βρίσκεται κυρίως στο ήπαρ και θεωρείται πιο ειδική για ηπατοκυτταρική βλάβη από την AST.

Η AST βρίσκεται επίσης στους μύες και σε άλλους ιστούς. Για αυτό μια μεμονωμένη αύξηση AST δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι το πρόβλημα προέρχεται από το ήπαρ. Μετά από έντονη άσκηση ή μυϊκή βλάβη μπορεί, για παράδειγμα, να αξιολογηθεί και η CK / CPK.

3 γ-GT / GGT: τι είναι και τι δείχνει

Η γ-GT (γάμμα γλουταμυλοτρανσφεράση) είναι ένζυμο που σχετίζεται ιδιαίτερα με το ήπαρ και τα χοληφόρα. Μπορεί να αυξηθεί σε καταστάσεις που επηρεάζουν τη ροή της χολής, μετά από κατανάλωση αλκοόλ, λόγω ορισμένων φαρμάκων ή μαζί με άλλες μεταβολικές και ηπατικές διαταραχές.

Η γ-GT αποκτά ιδιαίτερη αξία όταν αξιολογείται μαζί με την ALP. Όταν είναι αυξημένες και οι δύο, η πιθανότητα η ALP να έχει ηπατική ή χοληφορική προέλευση γίνεται μεγαλύτερη.

Αντίθετα, όταν η ALP είναι αυξημένη αλλά η γ-GT παραμένει φυσιολογική, ο γιατρός εξετάζει περισσότερο και μη ηπατικές αιτίες, όπως οστική προέλευση.

Για αναλυτικότερη ερμηνεία: γ-GT / GGT – πλήρης οδηγός →

4 ALP / αλκαλική φωσφατάση: ήπαρ ή οστά;

Η ALP ή αλκαλική φωσφατάση βρίσκεται κυρίως στα χοληφόρα και στα οστά. Επομένως η αύξησή της δεν σημαίνει αυτόματα ηπατική νόσο.

Όταν η ALP αυξάνεται λόγω ήπατος ή χοληφόρων, συνήθως εξετάζεται αν συνυπάρχει αύξηση γ-GT ή χολερυθρίνης και αν υπάρχουν συμπτώματα όπως ίκτερος, κνησμός ή πόνος.

Δείτε επίσης: ALP / Αλκαλική Φωσφατάση – αναλυτικός οδηγός →

5 Χολερυθρίνη: ολική, άμεση και έμμεση

Η χολερυθρίνη παράγεται από τη φυσιολογική διάσπαση της αιμοσφαιρίνης. Το ήπαρ την επεξεργάζεται και την αποβάλλει μέσω της χολής.

Η μέτρησή της είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν υπάρχει ίκτερος, σκούρα ούρα, ανοιχτόχρωμα κόπρανα, κνησμός ή υποψία προβλήματος στα χοληφόρα.

• Ολική χολερυθρίνη: συνολική συγκέντρωση στο αίμα.
• Άμεση χολερυθρίνη: βοηθά ιδιαίτερα στην αξιολόγηση διαταραχής αποβολής της χολής.
• Έμμεση χολερυθρίνη: μπορεί να αυξηθεί σε διαφορετικές καταστάσεις, όπως αιμόλυση ή σύνδρομο Gilbert, ανάλογα με το ιστορικό.

Χολερυθρίνη – πλήρης οδηγός →

6 Πώς ερμηνεύονται ALT, AST, γ-GT, ALP και χολερυθρίνη μαζί;

Η πιο χρήσιμη προσέγγιση είναι να εξετάζεται το μοτίβο αύξησης. Ο γιατρός συγκρίνει ποιοι δείκτες είναι περισσότερο αυξημένοι και αν η εικόνα είναι κυρίως ηπατοκυτταρική, χολοστατική ή μικτή.

Το μοτίβο αποτελεί κατεύθυνση για περαιτέρω διερεύνηση και όχι τελική διάγνωση. Αξιολογούνται παράλληλα τα συμπτώματα, η διάρκεια της αύξησης, προηγούμενες εξετάσεις και το ιστορικό.

7 Συχνά μοτίβα αποτελεσμάτων – τι μπορεί να σημαίνουν

8 Πότε ζητείται ηπατικός έλεγχος;

Οι ηπατικές εξετάσεις μπορούν να ζητηθούν ως μέρος ενός προληπτικού check-up, για διερεύνηση συμπτωμάτων ή για παρακολούθηση γνωστής κατάστασης ή θεραπείας.

• Προληπτικός εργαστηριακός έλεγχος.
• Ίκτερος ή κιτρίνισμα των ματιών.
• Σκούρα ούρα ή ανοιχτόχρωμα κόπρανα.
• Κόπωση, ναυτία ή μειωμένη όρεξη.
• Πόνος στο δεξί άνω μέρος της κοιλιάς.
• Παχυσαρκία, διαβήτης, δυσλιπιδαιμία ή μεταβολικό σύνδρομο.
• Υποψία λιπώδους ήπατος.
• Κατανάλωση αλκοόλ.
• Παρακολούθηση φαρμάκων που μπορεί να επηρεάζουν το ήπαρ.
• Γνωστή ηπατική ή χολοστατική νόσος.

Για οργανωμένη πλοήγηση σε όλες τις σχετικές εξετάσεις δείτε: Ηπατικός Έλεγχος – εξετάσεις ήπατος και χοληφόρων →

9 Προετοιμασία πριν την αιμοληψία

Για ALT, AST, γ-GT, ALP και χολερυθρίνη δεν απαιτείται πάντα νηστεία. Ωστόσο, αν οι εξετάσεις γίνονται μαζί με σάκχαρο, λιπίδια ή άλλες μετρήσεις, μπορεί να δοθούν διαφορετικές οδηγίες.

• Αλκοόλ: μπορεί να επηρεάσει κυρίως τη γ-GT και σε ορισμένες περιπτώσεις τις τρανσαμινάσες.
• Έντονη άσκηση: μπορεί να αυξήσει κυρίως AST και CK.
• Φάρμακα: δεν διακόπτονται χωρίς ιατρική οδηγία.
• Συμπληρώματα: αναφέρετε φυτικά ή άλλα σκευάσματα που λαμβάνετε.
• Πρόσφατη λοίμωξη: μπορεί να έχει σημασία στην ερμηνεία.

10 Φυσιολογικές τιμές ALT, AST, γ-GT, ALP και χολερυθρίνης

Τα όρια αναφοράς διαφέρουν μεταξύ εργαστηρίων, μεθόδων, ηλικιών και σε ορισμένες εξετάσεις ανάλογα με το φύλο. Για αυτό το αποτέλεσμα πρέπει να συγκρίνεται πρώτα με το εύρος αναφοράς που αναγράφεται στο συγκεκριμένο εργαστηριακό αποτέλεσμα.

*Οι τιμές είναι ενδεικτικές και δεν αντικαθιστούν τα όρια αναφοράς του εργαστηρίου που πραγματοποίησε την εξέταση.

11 Συχνές αιτίες παθολογικών ηπατικών εξετάσεων

Η αύξηση ενός ή περισσότερων ηπατικών δεικτών δεν ισοδυναμεί με μία συγκεκριμένη πάθηση. Οι πιθανές αιτίες εξαρτώνται από το μοτίβο των αποτελεσμάτων.

• Λιπώδες ήπαρ / μεταβολική επιβάρυνση.
• Κατανάλωση αλκοόλ.
• Ιογενείς ηπατίτιδες.
• Φάρμακα και συμπληρώματα.
• Χολόσταση ή παθήσεις των χοληφόρων.
• Χολόλιθοι σε κατάλληλο κλινικό πλαίσιο.
• Μυϊκή βλάβη ή έντονη άσκηση, ιδιαίτερα όταν επηρεάζεται η AST.
• Αυτοάνοσα ή μεταβολικά νοσήματα σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

12 Τι εξετάσεις μπορεί να ακολουθήσουν;

Τα επόμενα βήματα εξαρτώνται από το είδος και τη διάρκεια της διαταραχής. Δεν χρειάζονται όλες οι παρακάτω εξετάσεις σε κάθε περίπτωση.

• Επανάληψη ALT, AST, γ-GT, ALP και χολερυθρίνης.
• Άμεση και έμμεση χολερυθρίνη.
• Αλβουμίνη και INR / χρόνος προθρομβίνης.
• CK / CPK όταν εξετάζεται πιθανή μυϊκή προέλευση AST.
• Υπερηχογράφημα ήπατος και χοληφόρων όταν υπάρχει ένδειξη.
• Έλεγχος για ηπατίτιδες ανάλογα με το ιστορικό.
• Σάκχαρο, HbA1c και λιπίδια σε μεταβολική επιβάρυνση.
• Περαιτέρω ανοσολογικός ή μεταβολικός έλεγχος όταν η διαταραχή επιμένει ή παραμένει ανεξήγητη.

Σε ήπιες μεταβολές χωρίς ανησυχητικά συμπτώματα μπορεί να προταθεί επανέλεγχος. Αντίθετα, σημαντικές ή επίμονες διαταραχές μπορεί να χρειάζονται ταχύτερη και πιο αναλυτική διερεύνηση.

13 Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση;

Μια μικρή μεταβολή στις ηπατικές εξετάσεις δεν αποτελεί από μόνη της επείγον περιστατικό. Υπάρχουν όμως συμπτώματα και εργαστηριακά ευρήματα που απαιτούν ταχύτερη αξιολόγηση.

• Έντονος ή γρήγορα εμφανιζόμενος ίκτερος.
• Σκούρα ούρα μαζί με πολύ ανοιχτόχρωμα κόπρανα.
• Έντονος πόνος στο δεξί άνω μέρος της κοιλιάς, ιδιαίτερα με πυρετό.
• Επίμονοι έμετοι ή έντονη κακουχία.
• Σύγχυση ή ασυνήθιστη υπνηλία.
• Διαταραχή INR ή αιμορραγική διάθεση.
• Υποψία υπερδοσολογίας παρακεταμόλης ή άλλης τοξικής έκθεσης.
• Σημαντική επιδείνωση πολλών ηπατικών δεικτών ταυτόχρονα.

14 Συχνές ερωτήσεις για τις ηπατικές εξετάσεις

Βιβλιογραφία

Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Η ερμηνεία εργαστηριακών αποτελεσμάτων πρέπει να γίνεται με βάση το ιστορικό, την κλινική εικόνα, τα όρια αναφοράς του εργαστηρίου και τις υπόλοιπες εξετάσεις.