MTHFR A1298C: Μετάλλαξη, Ομοκυστεΐνη & Ερμηνεία Αποτελέσματος

Δημοσίευση:
30 Σεπτεμβρίου 2026

Η εξέταση MTHFR A1298C είναι μοριακή γενετική εξέταση που ανιχνεύει μία συχνή παραλλαγή του γονιδίου MTHFR. Το αποτέλεσμα αναφέρεται συνήθως ως AA, AC ή CC. Σε αντίθεση με το MTHFR C677T, η A1298C από μόνη της συνήθως δεν συνοδεύεται από σημαντική αύξηση της ομοκυστεΐνης και δεν αποτελεί διάγνωση θρομβοφιλίας.^[1][4]

Η A1298C συχνά εξετάζεται μαζί με την άλλη κοινή παραλλαγή του γονιδίου MTHFR,
MTHFR C677T.
Για τη βιοχημική αξιολόγηση μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί η
ομοκυστεΐνη αίματος,
μαζί με φυλλικό οξύ και βιταμίνη Β12 όταν υπάρχει σχετική ένδειξη.

1
Τι είναι το MTHFR A1298C;

Το MTHFR είναι το γονίδιο που κωδικοποιεί το ένζυμο 5,10-μεθυλενοτετραϋδροφυλλική αναγωγάση. Το ένζυμο συμμετέχει στον μεταβολισμό του φυλλικού οξέος και στο μεταβολικό μονοπάτι που συνδέει το φυλλικό με την ομοκυστεΐνη και τη μεθειονίνη.

Η παραλλαγή A1298C αντιστοιχεί στο rs1801131 και στη σύγχρονη ονοματολογία αναφέρεται ως c.1286A>C (p.Glu429Ala). Πρόκειται για συχνή γενετική παραλλαγή του γονιδίου MTHFR.^[3]

Στην καθημερινή χρήση αναφέρεται συχνά ως «μετάλλαξη A1298C», όμως επιστημονικά είναι ακριβέστερο να χρησιμοποιείται ο όρος πολυμορφισμός ή γενετική παραλλαγή.

Το NCBI ClinVar ταξινομεί την κοινή A1298C ως benign variant, δηλαδή ως παραλλαγή που από μόνη της δεν θεωρείται παθογόνος.^[3]

2
MTHFR, φυλλικό οξύ και ομοκυστεΐνη

Το ένζυμο MTHFR μετατρέπει το 5,10-μεθυλενοτετραϋδροφυλλικό σε 5-μεθυλοτετραϋδροφυλλικό (5-MTHF), μορφή φυλλικού που συμμετέχει στην επαναμεθυλίωση της ομοκυστεΐνης προς μεθειονίνη.

Η A1298C μπορεί να μειώσει σε κάποιο βαθμό τη δραστηριότητα του ενζύμου MTHFR. Η επίδρασή της όμως είναι διαφορετική από εκείνη της
C677T.
Η ομοζυγωτία 1298CC έχει συσχετιστεί με μειωμένη ενζυμική δραστηριότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα υπάρχει υποχρεωτικά διαταραχή των εργαστηριακών δεικτών.^[5]

Στην πράξη, η A1298C από μόνη της έχει μικρότερη και λιγότερο σταθερή επίδραση στην ομοκυστεΐνη σε σχέση με την C677T. Μετα-ανάλυση ειδικά για την A1298C δεν έδειξε σημαντική διαφορά στις συγκεντρώσεις ομοκυστεΐνης μεταξύ των γονοτύπων AA, AC και CC στον πληθυσμό που μελετήθηκε.^[6]

3
Τι ανιχνεύει η εξέταση MTHFR A1298C;

Η εξέταση αναλύει το DNA και προσδιορίζει ποια βάση υπάρχει στη συγκεκριμένη θέση του γονιδίου MTHFR. Δεν μετρά την ποσότητα του ενζύμου ούτε τη συγκέντρωση της ομοκυστεΐνης.

Τα τρία πιθανά αποτελέσματα είναι:

4
AA, AC και CC: πώς ερμηνεύεται το αποτέλεσμα;

MTHFR 1298 AA

Ο γονότυπος AA σημαίνει ότι δεν ανιχνεύεται το αλληλόμορφο C της συγκεκριμένης παραλλαγής. Δεν αποκλείει άλλες γενετικές ή επίκτητες αιτίες αυξημένης ομοκυστεΐνης.

MTHFR 1298 AC – ετεροζυγωτία

Ο γονότυπος AC σημαίνει ότι υπάρχει ένα αλληλόμορφο A και ένα C. Πρόκειται για συχνό εύρημα στον γενικό πληθυσμό και από μόνο του δεν αποτελεί διάγνωση νόσου.

Η ετεροζυγωτία A1298C συνήθως δεν προκαλεί κλινικά σημαντική αύξηση της ομοκυστεΐνης.

MTHFR 1298 CC – ομοζυγωτία

Στον γονότυπο CC υπάρχουν δύο αντίγραφα του αλληλομόρφου C. Πρώιμες λειτουργικές μελέτες έδειξαν μειωμένη δραστηριότητα του ενζύμου MTHFR σε σύγκριση με τον συνήθη γονότυπο.^[5]

Η μείωση αυτή όμως δεν σημαίνει ότι θα υπάρχει απαραίτητα αυξημένη ομοκυστεΐνη ή κλινική νόσος. Η A1298C έχει ασθενέστερη σχέση με την υπερομοκυστεϊναιμία από την C677T.^[4][6]

5
MTHFR A1298C και ομοκυστεΐνη

Η σχέση της A1298C με την ομοκυστεΐνη είναι πιο περιορισμένη από εκείνη της C677T.

Το NCBI Medical Genetics Summary αναφέρει ότι η A1298C από μόνη της συνήθως δεν προκαλεί αυξημένα επίπεδα ομοκυστεΐνης σε ετεροζυγώτες ή ομοζυγώτες.^[4]

Επιπλέον, μετα-ανάλυση που εξέτασε ειδικά την A1298C δεν βρήκε στατιστικά σημαντική διαφορά στις συγκεντρώσεις ομοκυστεΐνης μεταξύ των γονοτύπων AA, AC και CC στη μελετηθείσα ομάδα.^[6]

Αν η
ομοκυστεΐνη
είναι αυξημένη, πρέπει να αξιολογούνται και άλλες συχνές αιτίες, όπως:

• ανεπάρκεια φυλλικού οξέος,
• ανεπάρκεια βιταμίνης Β12,
• μειωμένη νεφρική λειτουργία,
• διατροφικοί παράγοντες,
• ηλικία και
• ορισμένα φάρμακα.

6
Συνδυασμός MTHFR A1298C και C677T

Οι δύο συχνές παραλλαγές A1298C και C677T μπορεί να εξετάζονται μαζί. Ένα άτομο μπορεί, για παράδειγμα, να είναι ετεροζυγώτης για μία ή και για τις δύο παραλλαγές.

Η λειτουργική βιβλιογραφία έχει δείξει ότι η συνδυασμένη ετεροζυγωτία για C677T και A1298C μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερη μείωση της ενζυμικής δραστηριότητας σε σχέση με μία μόνο ετεροζυγωτία.^[5]

Αυτό όμως δεν μετατρέπει τον συνδυασμό σε διάγνωση θρομβοφιλίας ούτε επιτρέπει την πρόβλεψη της ομοκυστεΐνης χωρίς εργαστηριακή μέτρηση.

7
Με ποιες εξετάσεις αξιολογείται μαζί;

Η παρουσία A1298C από μόνη της συνήθως δεν απαιτεί εκτεταμένο εργαστηριακό έλεγχο. Όταν όμως υπάρχει αυξημένη ομοκυστεΐνη ή άλλο σχετικό κλινικό εύρημα, μπορεί να αξιολογηθεί μαζί με:

Εάν στη γενική αίματος υπάρχει αυξημένο MCV, μπορεί να είναι χρήσιμη η περαιτέρω αξιολόγηση σύμφωνα με τον οδηγό
MCV υψηλό: μακροκυττάρωση και πιθανά αίτια.

8
MTHFR A1298C και θρομβοφιλία

Η A1298C μπορεί να εμφανίζεται σε παλαιότερα ή εκτεταμένα γενετικά panel θρομβοφιλίας. Ωστόσο, οι σύγχρονες κατευθυντήριες οδηγίες δεν θεωρούν τις κοινές παραλλαγές MTHFR, συμπεριλαμβανομένης της A1298C, καθιερωμένους ανεξάρτητους παράγοντες κληρονομικής θρομβοφιλίας.

Η British Society for Haematology αναφέρει ότι γενετικές παραλλαγές όπως οι MTHFR, για τις οποίες δεν υπάρχει κλινικά σημαντική και σταθερή σχέση με θρόμβωση, δεν πρέπει να περιλαμβάνονται στον συνήθη έλεγχο θρομβοφιλίας.^[2]

Όταν υπάρχει πραγματικό ιστορικό θρόμβωσης, η επιλογή των εξετάσεων γίνεται βάσει του κλινικού ιστορικού και των καθιερωμένων αιτίων κληρονομικής ή επίκτητης θρομβοφιλίας. Για το σύνολο των σχετικών εξετάσεων δείτε τον οδηγό:
Έλεγχος Θρομβοφιλίας: εξετάσεις και ερμηνεία αποτελεσμάτων.

9
Δείγμα, προετοιμασία και μέθοδος

Τι δείγμα χρειάζεται;

Η εξέταση πραγματοποιείται συνήθως σε δείγμα φλεβικού αίματος από το οποίο απομονώνεται DNA. Ανάλογα με τη μέθοδο του εργαστηρίου μπορεί να χρησιμοποιηθεί και άλλο κατάλληλο βιολογικό υλικό.

Χρειάζεται νηστεία;

Για το ίδιο το MTHFR A1298C δεν απαιτείται νηστεία. Πρόκειται για γενετική εξέταση και η λήψη τροφής δεν μεταβάλλει τον γονότυπο.

Αν μαζί πραγματοποιούνται άλλες εξετάσεις, όπως ομοκυστεΐνη ή βιοχημικός έλεγχος, ακολουθούνται οι αντίστοιχες οδηγίες προετοιμασίας.

Με ποια μέθοδο γίνεται;

Η ανίχνευση μπορεί να πραγματοποιηθεί με επικυρωμένες μοριακές μεθόδους, όπως PCR ή Real-Time PCR, ανάλογα με το σύστημα του εργαστηρίου.

Χρειάζεται επανάληψη;

Συνήθως όχι. Ο γονότυπος παραμένει σταθερός σε όλη τη ζωή. Εφόσον υπάρχει σαφές και αξιόπιστο αποτέλεσμα, η εξέταση δεν χρειάζεται περιοδική επανάληψη.

10
Πότε έχει νόημα να ζητηθεί η εξέταση MTHFR A1298C;

Η MTHFR A1298C δεν αποτελεί εξέταση γενικού προληπτικού ελέγχου και δεν συνιστάται ως εξέταση ρουτίνας για θρομβοφιλία.^[2]

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχει συγκεκριμένο γενετικό ή μεταβολικό ερώτημα, ιδιαίτερα όταν ο ιατρός επιθυμεί να γνωρίζει το συνολικό προφίλ των κοινών παραλλαγών MTHFR.

Ενδεικτικά μπορεί να ζητηθεί:

• στο πλαίσιο συνδυασμένου ελέγχου MTHFR C677T και A1298C,
• για την ερμηνεία ήδη γνωστού αποτελέσματος μοριακού ελέγχου,
• στο πλαίσιο διερεύνησης διαταραχής του μεταβολισμού του φυλλικού ή της ομοκυστεΐνης, όταν υπάρχει συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη,
• ως μέρος εξειδικευμένου μοριακού ελέγχου και όχι ως αυτόνομος δείκτης κινδύνου.

11
Συχνές ερωτήσεις

Το περιεχόμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Η ερμηνεία γενετικών και βιοχημικών εξετάσεων γίνεται σε συνδυασμό με το ιστορικό, τα υπόλοιπα εργαστηριακά ευρήματα και την ιατρική αξιολόγηση.