Καλλιέργεια Σπέρματος: Τι Δείχνει, Πώς Γίνεται & Ερμηνεία Αποτελεσμάτων

Συντάκτης & Ιατρική επιμέλεια: — Ιατρός Βιοπαθολόγος

Η καλλιέργεια σπέρματος, που συχνά αναφέρεται και ως σπερμοκαλλιέργεια, είναι μικροβιολογική εξέταση του εκσπερματίσματος με στόχο την αναζήτηση μικροοργανισμών που μπορεί να σχετίζονται με λοίμωξη ή φλεγμονή του ανδρικού ουρογεννητικού συστήματος.

Η εξέταση δεν απαντά απλώς στο ερώτημα «υπάρχει ή δεν υπάρχει μικρόβιο». Όταν παρατηρείται ανάπτυξη, αξιολογούνται ποιος μικροοργανισμός απομονώθηκε, σε ποια ποσότητα, αν πρόκειται για καθαρή ή μικτή ανάπτυξη και αν το εύρημα μπορεί να αντιπροσωπεύει πραγματική λοίμωξη ή επιμόλυνση του δείγματος.[1, 2]

Η καλλιέργεια μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο διερεύνησης συμπτωμάτων από το ουρογεννητικό σύστημα, φλεγμονωδών ευρημάτων, ορισμένων λοιμώξεων των επικουρικών γεννητικών αδένων και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, της ανδρικής υπογονιμότητας. Μπορεί επίσης να προσφέρει συμπληρωματικές πληροφορίες σε διερεύνηση προστατίτιδας, χωρίς όμως να αποτελεί από μόνη της διαγνωστική εξέταση για χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα.[2, 3]

Δημοσίευση: 3 Σεπτεμβρίου 2026 • Τελευταία ενημέρωση: 3 Σεπτεμβρίου 2026
Περιεχόμενα
Τι πρέπει να γνωρίζετε από την αρχή

  • Η καλλιέργεια σπέρματος είναι μικροβιολογική εξέταση.
  • Αναζητά μικροοργανισμούς που μπορούν να αναπτυχθούν με τις καλλιεργητικές μεθόδους που χρησιμοποιούνται.
  • Η σωστή συλλογή του δείγματος είναι καθοριστική για να περιοριστεί η επιμόλυνση.
  • Θετική καλλιέργεια δεν σημαίνει αυτόματα ενεργό λοίμωξη.
  • Αρνητική κοινή καλλιέργεια δεν αποκλείει όλους τους μικροοργανισμούς.
  • Για ορισμένα παθογόνα, όπως τα χλαμύδια, χρησιμοποιούνται κυρίως ειδικές μοριακές εξετάσεις NAAT/PCR.
  • Η καλλιέργεια σπέρματος και το σπερμοδιάγραμμα είναι διαφορετικές εξετάσεις.

1
Τι είναι η καλλιέργεια σπέρματος;

Η καλλιέργεια σπέρματος είναι εργαστηριακή εξέταση κατά την οποία το εκσπερμάτισμα εξετάζεται για την παρουσία μικροοργανισμών. Μικρή ποσότητα του δείγματος τοποθετείται σε κατάλληλα θρεπτικά υλικά και επωάζεται σε συγκεκριμένες συνθήκες ώστε, εφόσον υπάρχουν βιώσιμοι καλλιεργήσιμοι μικροοργανισμοί, να μπορέσουν να αναπτυχθούν.

Αν παρατηρηθεί ανάπτυξη, ακολουθεί αξιολόγηση και ταυτοποίηση του μικροοργανισμού. Όπου υπάρχει κλινικά σημαντική βακτηριακή απομόνωση και είναι εργαστηριακά κατάλληλο, μπορεί να ακολουθήσει αντιβιόγραμμα, δηλαδή έλεγχος της ευαισθησίας του βακτηρίου στα αντιβιοτικά.

Το εκσπερμάτισμα αποτελεί σύνθετο βιολογικό υλικό. Εκτός από τα σπερματοζωάρια, περιέχει εκκρίσεις από τον προστάτη, τις σπερματοδόχους κύστεις και άλλους αδένες του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος. Για τον λόγο αυτό μπορεί, σε κατάλληλο κλινικό πλαίσιο, να προσφέρει μικροβιολογικές πληροφορίες σχετικά με το ανδρικό ουρογεννητικό σύστημα.[1, 2]

Η καλλιέργεια σπέρματος όμως δεν είναι εξέταση της ποιότητας των σπερματοζωαρίων. Για παραμέτρους όπως συγκέντρωση, συνολικός αριθμός, κινητικότητα, μορφολογία και ζωτικότητα χρησιμοποιείται το σπερμοδιάγραμμα.[1]

2
Τι ψάχνουμε στην καλλιέργεια σπέρματος;

Το βασικό εργαστηριακό ερώτημα είναι αν στο δείγμα υπάρχει σημαντική ανάπτυξη μικροοργανισμού που μπορεί να σχετίζεται με λοίμωξη του ουρογεννητικού συστήματος.

Η εργαστηριακή αξιολόγηση περιλαμβάνει περισσότερα στοιχεία από την απλή παρουσία βακτηρίου. Εξετάζονται:

  • ποιος μικροοργανισμός αναπτύχθηκε,
  • αν πρόκειται για έναν κυρίαρχο μικροοργανισμό ή για μικτή χλωρίδα,
  • η ποσότητα ανάπτυξης, όπου μπορεί να εκτιμηθεί,
  • η πιθανότητα το εύρημα να προέρχεται από επιμόλυνση κατά τη συλλογή,
  • η παρουσία συμπτωμάτων ή άλλων φλεγμονωδών ευρημάτων,
  • πρόσφατη ή τρέχουσα λήψη αντιβιοτικών.

Μεταξύ των βακτηρίων που μπορεί να έχουν σημασία στο κατάλληλο κλινικό πλαίσιο περιλαμβάνονται ουροπαθογόνοι μικροοργανισμοί όπως Escherichia coli, είδη Enterococcus, Klebsiella, Proteus και άλλα βακτήρια του ουρογεννητικού συστήματος. Η κλινική σημασία δεν είναι ίδια για κάθε είδος και για κάθε ποσότητα ανάπτυξης.[2, 3]

Mycoplasma και Ureaplasma

Ο έλεγχος για Mycoplasma ή Ureaplasma δεν πρέπει να θεωρείται ότι περιλαμβάνεται αυτόματα σε κάθε κοινή καλλιέργεια σπέρματος. Ανάλογα με το μικροοργανισμό και το εργαστήριο μπορεί να απαιτείται ειδική καλλιέργεια ή μοριακή μέθοδος.

Επομένως, όταν το κλινικό ερώτημα αφορά συγκεκριμένο παθογόνο, πρέπει να αναγράφεται ή να ζητείται η συγκεκριμένη εξέταση και όχι απλώς «καλλιέργεια σπέρματος».

Μύκητες

Η αναζήτηση μυκήτων μπορεί επίσης να απαιτεί κατάλληλο μυκητολογικό πρωτόκολλο. Η κοινή βακτηριολογική καλλιέργεια δεν πρέπει να θεωρείται ότι αποκλείει αυτόματα κάθε πιθανό μυκητιασικό παθογόνο.

Σημαντικό εργαστηριακό σημείο

Δεν υπάρχει μία μοναδική «καλλιέργεια σπέρματος» που να ελέγχει ταυτόχρονα κάθε πιθανό βακτήριο, μύκητα, χλαμύδιο, Mycoplasma, Ureaplasma και γονόκοκκο. Η κατάλληλη μέθοδος εξαρτάται από το παθογόνο που αναζητείται.

3
Πότε μπορεί να ζητηθεί η καλλιέργεια σπέρματος;

Η εξέταση μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχουν συμπτώματα, εργαστηριακά ευρήματα ή κλινική υποψία λοίμωξης ή φλεγμονής του ανδρικού ουρογεννητικού συστήματος. Δεν αποτελεί απαραίτητα εξέταση ρουτίνας σε όλους τους άνδρες.

Μπορεί να ζητηθεί, ανάλογα με την κλινική περίπτωση, όταν υπάρχουν:

  • πόνος ή ενόχληση κατά την εκσπερμάτιση,
  • κάψιμο ή πόνος κατά την ούρηση,
  • ενοχλήματα από την ουρήθρα,
  • πόνος ή αίσθημα βάρους στο περίνεο,
  • κλινική υποψία λοίμωξης των ανδρικών επικουρικών γεννητικών αδένων,
  • υποψία βακτηριακής προστατίτιδας ως μέρος ευρύτερης διερεύνησης,
  • επιδιδυμικά ή άλλα ουρογεννητικά συμπτώματα,
  • αυξημένα λευκοκύτταρα στο εκσπερμάτισμα,
  • αιμοσπερμία σε κατάλληλο κλινικό πλαίσιο,
  • διερεύνηση ανδρικής υπογονιμότητας όταν υπάρχουν ενδείξεις πιθανής λοίμωξης.

Οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες αναφέρουν ότι σε ύποπτες περιπτώσεις ουρογεννητικής λοίμωξης μπορεί να χρησιμοποιηθεί καλλιέργεια σπέρματος ή μοριακή ανάλυση για κοινά ουροπαθογόνα.[2]

Στη διερεύνηση της ανδρικής γονιμότητας, η βασική εργαστηριακή εξέταση είναι το σπερμοδιάγραμμα. Η καλλιέργεια προστίθεται όταν υπάρχει λόγος να αναζητηθεί λοίμωξη ή φλεγμονή και όχι επειδή κάθε διαταραχή του σπερμοδιαγράμματος οφείλεται σε μικροοργανισμό.[1, 2]

4
Καλλιέργεια σπέρματος και υποψία προστατίτιδας

Η σχέση της καλλιέργειας σπέρματος με την προστατίτιδα χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία. Επειδή μέρος του σπερματικού υγρού προέρχεται από τον προστάτη, η μικροβιολογική εξέταση του εκσπερματίσματος μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να προσφέρει συμπληρωματικές πληροφορίες.

Στην οξεία βακτηριακή προστατίτιδα, όμως, βασική μικροβιολογική εξέταση είναι η καλλιέργεια ούρων. Η μάλαξη του προστάτη αποφεύγεται στην οξεία βακτηριακή προστατίτιδα λόγω του κινδύνου επιπλοκών.[3]

Στη χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα, οι δοκιμασίες εντόπισης μικροοργανισμών με δείγματα ούρων πριν και μετά από μάλαξη του προστάτη — το λεγόμενο τεστ δύο δειγμάτων — ή η κλασική δοκιμασία τεσσάρων δειγμάτων Meares–Stamey έχουν μεγαλύτερη διαγνωστική σημασία. Οι κατευθυντήριες οδηγίες της EAU αναφέρουν ότι η καλλιέργεια του εκσπερματίσματος μόνη της έχει περιορισμένη ευαισθησία και δεν συνιστάται ως μοναδική εξέταση ρουτίνας για τη διάγνωση χρόνιας βακτηριακής προστατίτιδας.[3]

Επομένως, σε άνδρα με επίμονο περινεϊκό πόνο, δυσουρία, ενοχλήσεις κατά την εκσπερμάτιση ή υποψία προστατίτιδας, η καλλιέργεια σπέρματος μπορεί να αποτελεί συμπληρωματική εξέταση, αλλά το αποτέλεσμα πρέπει να συνεκτιμάται με το ιστορικό, την κλινική εικόνα και εξετάσεις όπως η καλλιέργεια ούρων ή άλλες ειδικές μικροβιολογικές δοκιμασίες.

Πρακτικά

Μία θετική καλλιέργεια σπέρματος δεν αρκεί για να τεθεί διάγνωση προστατίτιδας, όπως και μία αρνητική καλλιέργεια σπέρματος δεν την αποκλείει.

5
Προετοιμασία και σωστή συλλογή του δείγματος

Η σωστή συλλογή είναι ένα από τα σημαντικότερα στάδια της εξέτασης. Το δέρμα και η τελική μοίρα της ουρήθρας φυσιολογικά φέρουν μικροοργανισμούς. Αν αυτοί περάσουν στο δείγμα κατά τη συλλογή, μπορεί να προκύψει μικτή ανάπτυξη ή απομόνωση βακτηρίων που δεν αντιπροσωπεύουν πραγματική λοίμωξη.

Για αυτό πρέπει να ακολουθούνται σχολαστικά οι οδηγίες του εργαστηρίου.

Βασικά βήματα συλλογής

  1. Χρησιμοποιείται αποστειρωμένο δοχείο κατάλληλο για μικροβιολογική εξέταση.
  2. Πλένονται καλά τα χέρια.
  3. Γίνεται προσεκτική υγιεινή της εξωτερικής γεννητικής περιοχής σύμφωνα με τις οδηγίες του εργαστηρίου.
  4. Το δείγμα συλλέγεται συνήθως με αυνανισμό απευθείας στο αποστειρωμένο δοχείο.
  5. Δεν αγγίζεται το εσωτερικό του δοχείου ή του καπακιού.
  6. Δεν χρησιμοποιούνται σάλιο ή κοινά λιπαντικά, εκτός εάν έχει δοθεί ειδική διαφορετική οδηγία.
  7. Το δοχείο κλείνεται αμέσως και σημειώνεται η ώρα συλλογής.
  8. Το δείγμα προσκομίζεται στο εργαστήριο σύμφωνα με τις συγκεκριμένες οδηγίες μεταφοράς.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες της EAU επισημαίνουν ότι το δείγμα πρέπει να φθάνει στο εργαστήριο την ίδια ημέρα, επειδή ο χρόνος μεταξύ συλλογής και επεξεργασίας μπορεί να επηρεάσει την απομόνωση των μικροοργανισμών.[2]

Χρειάζεται αποχή πριν από την εξέταση;

Δεν πρέπει να εφαρμόζεται αυθαίρετα μία ενιαία οδηγία αποχής για κάθε περίπτωση. Οι απαιτήσεις μπορεί να διαφέρουν όταν ζητείται μόνο μικροβιολογική καλλιέργεια και όταν στο ίδιο δείγμα πρόκειται να πραγματοποιηθεί και σπερμοδιάγραμμα.

Εάν οι δύο εξετάσεις πραγματοποιούνται μαζί, πρέπει να ακολουθούνται οι οδηγίες προετοιμασίας που έχουν δοθεί για την ολοκληρωμένη εξέταση σπέρματος.

Τι γίνεται αν παίρνω αντιβίωση;

Η πρόσφατη ή τρέχουσα αντιβιοτική θεραπεία μπορεί να καταστείλει την ανάπτυξη βακτηρίων και να επηρεάσει την καλλιέργεια. Για αυτό πρέπει να ενημερώνεται το εργαστήριο σχετικά με το αντιβιοτικό που λαμβάνεται ή έχει ληφθεί πρόσφατα.

Μην διακόπτετε μόνοι σας αντιβιοτική αγωγή.

Η διακοπή ή αλλαγή θεραπείας γίνεται μόνο μετά από οδηγία του θεράποντος ιατρού.

6
Πώς γίνεται η καλλιέργεια στο εργαστήριο;

Η εργαστηριακή διαδικασία περιλαμβάνει διαδοχικά στάδια και εξαρτάται από το είδος της καλλιέργειας και τους μικροοργανισμούς που αναζητούνται.

Ενοφθαλμισμός του δείγματος

Μικρή, κατάλληλη ποσότητα του εκσπερματίσματος τοποθετείται σε επιλεγμένα θρεπτικά υλικά. Τα υλικά και οι συνθήκες επιλέγονται έτσι ώστε να μπορούν να αναπτυχθούν οι μικροοργανισμοί που αποτελούν στόχο της εξέτασης.

Επώαση

Τα καλλιεργητικά υλικά επωάζονται υπό ελεγχόμενες συνθήκες θερμοκρασίας και ατμόσφαιρας. Ο απαραίτητος χρόνος εξαρτάται από το είδος της καλλιέργειας και τον πιθανό μικροοργανισμό.

Έλεγχος ανάπτυξης

Αξιολογείται εάν αναπτύχθηκαν αποικίες, πόσοι διαφορετικοί μικροοργανισμοί υπάρχουν και ποιος είναι ο κυρίαρχος τύπος ανάπτυξης.

Ταυτοποίηση

Όταν υπάρχει σημαντική ανάπτυξη, ο μικροοργανισμός ταυτοποιείται με τις διαθέσιμες εργαστηριακές μεθόδους.

Αντιβιόγραμμα

Σε κλινικά σημαντική απομόνωση κατάλληλου βακτηρίου μπορεί να ακολουθήσει έλεγχος ευαισθησίας στα αντιβιοτικά.

Ο χρόνος έκδοσης του τελικού αποτελέσματος εξαρτάται από το πόσο γρήγορα αναπτύσσεται ο μικροοργανισμός, την ταυτοποίηση που απαιτείται και το αν θα πραγματοποιηθεί αντιβιόγραμμα.

7
Ερμηνεία αποτελεσμάτων καλλιέργειας σπέρματος

Η ερμηνεία του αποτελέσματος είναι ίσως το σημαντικότερο μέρος της εξέτασης. Δεν αρκεί να διαβάσουμε μόνο τη λέξη «θετική» ή «αρνητική».

Για τη σωστή αξιολόγηση λαμβάνονται υπόψη:

  • ο μικροοργανισμός που απομονώθηκε,
  • η ποσότητα ανάπτυξης,
  • αν υπάρχει ένας ή πολλοί μικροοργανισμοί,
  • αν υπάρχουν ουρογεννητικά συμπτώματα,
  • η παρουσία λευκοκυττάρων ή άλλων φλεγμονωδών ευρημάτων,
  • η σωστή ή πιθανώς επιμολυσμένη συλλογή του δείγματος,
  • πρόσφατη λήψη αντιβιοτικού,
  • αποτελέσματα άλλων εξετάσεων, όπως γενική και καλλιέργεια ούρων,
  • το συνολικό κλινικό ιστορικό.

Αρνητική καλλιέργεια

Αρνητικό αποτέλεσμα σημαίνει ότι δεν αναπτύχθηκε κλινικά σημαντικός μικροοργανισμός με τη συγκεκριμένη καλλιεργητική μέθοδο.

Δεν σημαίνει ότι αποκλείστηκε κάθε πιθανή λοίμωξη. Αρνητικό αποτέλεσμα μπορεί να παρατηρηθεί όταν:

  • έχει προηγηθεί αντιβιοτική θεραπεία,
  • υπάρχει μικρό μικροβιακό φορτίο,
  • το παθογόνο δεν αναπτύσσεται στις συνθήκες της κοινής καλλιέργειας,
  • απαιτείται ειδική ή μοριακή εξέταση,
  • το δείγμα δεν συλλέχθηκε ή δεν μεταφέρθηκε υπό κατάλληλες συνθήκες.

Θετική καλλιέργεια

Θετική καλλιέργεια σημαίνει ότι αναπτύχθηκε ένας ή περισσότεροι μικροοργανισμοί. Το εύρημα όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι υπάρχει ενεργή λοίμωξη ούτε ότι πρέπει να δοθεί αντιβιοτικό.

Μεγαλύτερη κλινική σημασία έχει συνήθως η ανάπτυξη ενός συμβατού ουροπαθογόνου σε σημαντική συγκέντρωση, όταν ταυτόχρονα υπάρχουν συμπτώματα ή άλλα ευρήματα που υποστηρίζουν λοίμωξη.[2]

Μικτή ανάπτυξη

Όταν αναπτύσσονται πολλοί διαφορετικοί μικροοργανισμοί χωρίς σαφή κυρίαρχο παθογόνο, πρέπει να εξεταστεί η πιθανότητα επιμόλυνσης του δείγματος κατά τη συλλογή.

Σε τέτοια περίπτωση, εάν υπάρχει κλινική υποψία λοίμωξης, μπορεί να είναι προτιμότερη η επανάληψη της εξέτασης με νέα, προσεκτικά συλλεγμένη ποσότητα δείγματος.

Μικρόβιο χωρίς συμπτώματα

Η απομόνωση μικροοργανισμού σε ασυμπτωματικό άνδρα χρειάζεται ιδιαίτερα προσεκτική αξιολόγηση. Δεν πρέπει κάθε εργαστηριακή απομόνωση να μετατρέπεται αυτόματα σε διάγνωση λοίμωξης ή ένδειξη θεραπείας.

Το βασικό μήνυμα

Στην καλλιέργεια σπέρματος αξιολογούμε μαζί το μικρόβιο, την ποσότητα ανάπτυξης, την ποιότητα του δείγματος, τα συμπτώματα και τα υπόλοιπα εργαστηριακά ευρήματα.

8
CFU/mL: τι σημαίνει η ποσότητα ανάπτυξης;

Ο όρος CFU/mL σημαίνει Colony Forming Units per millilitre, δηλαδή μονάδες σχηματισμού αποικιών ανά mL. Χρησιμοποιείται για την ποσοτική περιγραφή βιώσιμων μικροοργανισμών που αναπτύσσονται στην καλλιέργεια.

Οι κατευθυντήριες οδηγίες της EAU αναφέρουν ότι, αφού έχει αποκλειστεί ουρολοίμωξη ή ουρηθρίτιδα, συγκέντρωση ουροπαθογόνου μεγαλύτερη από 103 CFU/mL στο εκσπερμάτισμα μπορεί να είναι ενδεικτική σημαντικής βακτηριοσπερμίας.[2]

Το όριο αυτό δεν είναι «μαγικός αριθμός». Δεν σημαίνει ότι κάθε τιμή πάνω από 103 CFU/mL αποτελεί οπωσδήποτε λοίμωξη ή ότι οποιαδήποτε χαμηλότερη τιμή είναι οπωσδήποτε αδιάφορη.

Η ερμηνεία επηρεάζεται από:

  • το είδος του βακτηρίου,
  • αν η ανάπτυξη είναι καθαρή ή μικτή,
  • την παρουσία ή απουσία συμπτωμάτων,
  • την ποιότητα συλλογής του δείγματος,
  • τα λευκοκύτταρα και άλλα φλεγμονώδη ευρήματα.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα CFU/mL και την εργαστηριακή ερμηνεία της μικροβιακής ανάπτυξης μπορείτε να δείτε και τον οδηγό για την Καλλιέργεια Ούρων.

9
Αντιβιόγραμμα: τι σημαίνουν S, I και R;

Όταν απομονώνεται κλινικά σημαντικό βακτήριο και υπάρχει ένδειξη, μπορεί να πραγματοποιηθεί αντιβιόγραμμα. Η εξέταση δείχνει την εργαστηριακή ευαισθησία του συγκεκριμένου βακτηριακού στελέχους απέναντι σε επιλεγμένα αντιβιοτικά.

Σύμφωνα με τη σύγχρονη ορολογία της EUCAST, τα αποτελέσματα ταξινομούνται σε S, I και R.[7]

  • S – Susceptible, standard dosing regimen — Ευαίσθητο με το συνήθες δοσολογικό σχήμα: υπάρχει υψηλή πιθανότητα θεραπευτικής επιτυχίας όταν χρησιμοποιείται το κατάλληλο συνήθες δοσολογικό σχήμα του συγκεκριμένου αντιβιοτικού.
  • I – Susceptible, increased exposure — Ευαίσθητο με αυξημένη έκθεση: υπάρχει υψηλή πιθανότητα θεραπευτικής επιτυχίας όταν επιτευχθεί μεγαλύτερη έκθεση του μικροοργανισμού στο αντιβιοτικό. Η αυξημένη έκθεση μπορεί να επιτευχθεί μέσω προσαρμογής της δόσης, της συχνότητας ή του τρόπου χορήγησης ή λόγω υψηλής συγκέντρωσης του φαρμάκου στο σημείο της λοίμωξης.
  • R – Resistant — Ανθεκτικό: υπάρχει υψηλή πιθανότητα θεραπευτικής αποτυχίας ακόμη και όταν αυξάνεται η έκθεση στο συγκεκριμένο αντιβιοτικό.
Το I δεν σημαίνει πλέον «ενδιάμεσο»

Στην τρέχουσα ορολογία της EUCAST, τόσο το S όσο και το I είναι κατηγορίες ευαισθησίας. Το I σημαίνει ότι απαιτείται αυξημένη έκθεση στο αντιβιοτικό και δεν πρέπει να εξισώνεται με αντοχή.[7]

Το αντιβιόγραμμα δεν αποτελεί από μόνο του συνταγή θεραπείας. Η επιλογή του αντιβιοτικού εξαρτάται επίσης από το σημείο της λοίμωξης, τη διείσδυση του φαρμάκου στους ιστούς, την ηλικία, τις αλλεργίες, τη νεφρική και ηπατική λειτουργία, άλλες θεραπείες και το συνολικό κλινικό ιστορικό.

Δείτε αναλυτικά: Αντιβιόγραμμα – Εξέταση Ευαισθησίας Αντιβιοτικών.

10
Λευκοκύτταρα στο σπέρμα και φλεγμονή

Η παρουσία αυξημένων λευκοκυττάρων στο εκσπερμάτισμα μπορεί να αποτελεί ένδειξη φλεγμονώδους διεργασίας.

Σύμφωνα με τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται από WHO και EAU, τιμή μεγαλύτερη από 1 × 106 peroxidase-positive λευκοκύτταρα/mL χαρακτηρίζεται ως λευκοκυτταροσπερμία.[1, 2]

Η λευκοκυτταροσπερμία όμως δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη βακτηριακής λοίμωξης. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες επισημαίνουν ότι τα αυξημένα λευκοκύτταρα δείχνουν φλεγμονή, αλλά δεν αποτελούν αξιόπιστο μεμονωμένο δείκτη βακτηριακής ή ιογενούς λοίμωξης.[2]

Έτσι είναι δυνατό να παρατηρηθούν:

  • λευκοκυτταροσπερμία με αρνητική καλλιέργεια,
  • θετική καλλιέργεια χωρίς σημαντική αύξηση λευκοκυττάρων,
  • φλεγμονώδη ευρήματα χωρίς αποδεδειγμένο λοιμώδες αίτιο.

Η παρουσία λευκοκυττάρων επομένως αξιολογείται μαζί με την καλλιέργεια, το σπερμοδιάγραμμα και την κλινική εικόνα.

11
PCR και NAAT: τι είναι και πότε χρειάζονται;

Η συμβατική καλλιέργεια δεν είναι η κατάλληλη μέθοδος για κάθε μικροοργανισμό. Για ορισμένα παθογόνα χρησιμοποιούνται μοριακές εξετάσεις.

Ο όρος NAAT προέρχεται από το Nucleic Acid Amplification Test και στα ελληνικά αποδίδεται ως δοκιμασία ενίσχυσης νουκλεϊκών οξέων. Οι εξετάσεις αυτές ανιχνεύουν συγκεκριμένο γενετικό υλικό — DNA ή RNA — ενός μικροοργανισμού.

Η PCR, από το Polymerase Chain Reaction ή Αλυσιδωτή Αντίδραση Πολυμεράσης, αποτελεί μία από τις τεχνολογίες που ανήκουν στην ευρύτερη οικογένεια των NAAT. Επομένως, κάθε PCR είναι μέθοδος ενίσχυσης νουκλεϊκών οξέων, αλλά δεν χρησιμοποιούν όλες οι NAAT απαραίτητα την κλασική τεχνική PCR.

Για αναλυτική επεξήγηση μπορείτε να δείτε τον οδηγό PCR και NAAT: Τι Δείχνει η Μοριακή Εξέταση.

Χλαμύδια

Για τη Chlamydia trachomatis, τα NAAT αποτελούν τη συνιστώμενη και πιο ευαίσθητη διαγνωστική προσέγγιση για ουρογεννητική λοίμωξη. Στους άνδρες χρησιμοποιείται συνήθως πρώτο τμήμα ούρων ή κατάλληλο ουρηθρικό/γεννητικό δείγμα ανάλογα με τη μέθοδο.[4]

Γονόκοκκος

Για τη Neisseria gonorrhoeae χρησιμοποιούνται επίσης NAAT, οι οποίες παρουσιάζουν υψηλή διαγνωστική ευαισθησία. Η καλλιέργεια παραμένει όμως σημαντική όταν απαιτείται έλεγχος αντιμικροβιακής ευαισθησίας, ιδιαίτερα σε πιθανή αποτυχία θεραπείας.[5]

Αρνητική καλλιέργεια δεν σημαίνει αρνητικός έλεγχος για όλα τα ΣΜΝ

Η κοινή καλλιέργεια σπέρματος δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως γενικό τεστ αποκλεισμού χλαμυδίων, γονόκοκκου ή άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων παθογόνων. Πρέπει να επιλέγεται η κατάλληλη εξέταση για τον συγκεκριμένο μικροοργανισμό.

12
Καλλιέργεια σπέρματος και σπερμοδιάγραμμα: ποια είναι η διαφορά;

Οι δύο εξετάσεις χρησιμοποιούν το ίδιο βιολογικό υλικό, αλλά απαντούν σε διαφορετικό εργαστηριακό ερώτημα.

ΠαράμετροςΚαλλιέργεια σπέρματοςΣπερμοδιάγραμμα
Κύριο ερώτημαΥπάρχει μικροοργανισμός με πιθανή κλινική σημασία;Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του σπέρματος;
ΕξετάζειΜικροβιακή ανάπτυξη και ταυτοποίησηΌγκο, αριθμό, συγκέντρωση, κινητικότητα, μορφολογία και άλλες παραμέτρους
ΑντιβιόγραμμαΜπορεί να ακολουθήσειΌχι
Βασικός ρόλοςΜικροβιολογική διερεύνησηΕργαστηριακή αξιολόγηση ανδρικής αναπαραγωγικής λειτουργίας

Το σπερμοδιάγραμμα μπορεί να αναδείξει διαταραχές του αριθμού, της κινητικότητας ή της μορφολογίας των σπερματοζωαρίων και να καταγράψει φλεγμονώδη ευρήματα, αλλά δεν ταυτοποιεί τον υπεύθυνο μικροοργανισμό.

Αντίστοιχα, η καλλιέργεια μπορεί να απομονώσει μικρόβιο, αλλά δεν μας πληροφορεί επαρκώς για τη συνολική συγκέντρωση, κινητικότητα ή μορφολογία των σπερματοζωαρίων.

Σε επιλεγμένες περιπτώσεις διερεύνησης γονιμότητας μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ο Κατακερματισμός DNA Σπέρματος (DFI), ο οποίος αξιολογεί διαφορετική παράμετρο: την ακεραιότητα του γενετικού υλικού των σπερματοζωαρίων.

13
Σχετικές εργαστηριακές εξετάσεις

Η καλλιέργεια σπέρματος μπορεί, ανάλογα με το κλινικό ερώτημα, να συνδυαστεί ή να συσχετιστεί με άλλες εργαστηριακές εξετάσεις.

Σπερμοδιάγραμμα →

Συγκέντρωση, συνολικός αριθμός, κινητικότητα, μορφολογία, όγκος και άλλες παράμετροι του σπέρματος.

Κατακερματισμός DNA Σπέρματος →

Εξειδικευμένη εξέταση της ακεραιότητας του γενετικού υλικού των σπερματοζωαρίων.

Καλλιέργεια Ούρων →

Αναζήτηση ουροπαθογόνων, ποσοτική ανάπτυξη σε CFU/mL και αντιβιόγραμμα όπου ενδείκνυται.

Αντιβιόγραμμα →

Ερμηνεία της ευαισθησίας ή αντοχής του βακτηρίου στα αντιβιοτικά που ελέγχθηκαν.

PCR & NAAT →

Μοριακές εξετάσεις για την ανίχνευση συγκεκριμένου γενετικού στόχου μικροοργανισμών.

Έλεγχος Γονιμότητας →

Ορμονικές και άλλες εργαστηριακές εξετάσεις που μπορεί να χρησιμοποιούνται στη διερεύνηση γονιμότητας.

Δείτε επίσης τις Μικροβιολογικές Εξετάσεις & Καλλιέργειες και τον πλήρη Κατάλογο Εργαστηριακών Εξετάσεων.

14
Συχνές ερωτήσεις για την καλλιέργεια σπέρματος

Τι δείχνει η καλλιέργεια σπέρματος;
Δείχνει εάν στο εκσπερμάτισμα αναπτύσσονται μικροοργανισμοί με τις καλλιεργητικές μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν. Όταν υπάρχει σημαντική βακτηριακή ανάπτυξη, μπορεί να γίνει ταυτοποίηση και, όπου ενδείκνυται, αντιβιόγραμμα.
Η καλλιέργεια σπέρματος γίνεται σε υποψία προστατίτιδας;
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά δεν αποτελεί από μόνη της εξέταση διάγνωσης χρόνιας βακτηριακής προστατίτιδας. Στην οξεία βακτηριακή προστατίτιδα έχει ιδιαίτερη σημασία η καλλιέργεια ούρων, ενώ στη χρόνια μορφή χρησιμοποιούνται κυρίως ειδικές δοκιμασίες εντόπισης μικροοργανισμών.[3]
Τι σημαίνει θετική καλλιέργεια;
Σημαίνει ότι αναπτύχθηκε ένας ή περισσότεροι μικροοργανισμοί. Δεν σημαίνει αυτομάτως ενεργό λοίμωξη. Πρέπει να αξιολογηθούν το είδος και η ποσότητα του μικροοργανισμού, τα συμπτώματα, τα λευκοκύτταρα και η πιθανότητα επιμόλυνσης.
Τι σημαίνει αρνητική καλλιέργεια;
Σημαίνει ότι δεν αναπτύχθηκε κλινικά σημαντικός μικροοργανισμός με τη συγκεκριμένη μέθοδο. Δεν αποκλείει όλα τα πιθανά παθογόνα, ιδιαίτερα όταν απαιτείται ειδική καλλιέργεια ή μοριακός έλεγχος.
Η καλλιέργεια σπέρματος δείχνει χλαμύδια;
Η κοινή καλλιέργεια δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως εξέταση αποκλεισμού για Chlamydia trachomatis. Για τη διάγνωση ουρογεννητικής λοίμωξης χρησιμοποιούνται κυρίως μοριακές εξετάσεις NAAT/PCR.[4]
Τι είναι η NAAT;
NAAT σημαίνει Nucleic Acid Amplification Test, δηλαδή δοκιμασία ενίσχυσης νουκλεϊκών οξέων. Είναι μοριακή εξέταση που ανιχνεύει συγκεκριμένο DNA ή RNA μικροοργανισμού. Η PCR αποτελεί μία από τις τεχνολογίες NAAT.
Η καλλιέργεια ελέγχει Mycoplasma και Ureaplasma;
Όχι απαραίτητα. Ανάλογα με το παθογόνο μπορεί να χρειάζεται ειδική καλλιεργητική ή μοριακή μέθοδος. Το εργαστήριο πρέπει να γνωρίζει τι ακριβώς ζητείται.
Χρειάζεται αποχή πριν από την καλλιέργεια;
Οι οδηγίες εξαρτώνται από το εργαστηριακό πρωτόκολλο και από το αν μαζί με την καλλιέργεια πραγματοποιείται και σπερμοδιάγραμμα. Ακολουθήστε τις συγκεκριμένες οδηγίες του εργαστηρίου.
Μπορώ να κάνω την εξέταση ενώ παίρνω αντιβίωση;
Η αντιβιοτική αγωγή μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη των μικροοργανισμών. Ενημερώστε το εργαστήριο και τον θεράποντα ιατρό. Μην διακόπτετε την αγωγή χωρίς ιατρική οδηγία.
Τι σημαίνει μικτή ανάπτυξη;
Η ανάπτυξη πολλών διαφορετικών μικροοργανισμών μπορεί να δημιουργεί υποψία επιμόλυνσης κατά τη συλλογή. Αν η κλινική υποψία παραμένει, μπορεί να απαιτηθεί επανάληψη με νέο, σωστά συλλεγμένο δείγμα.
Τι σημαίνουν αυξημένα λευκοκύτταρα;
Υποδηλώνουν φλεγμονώδη δραστηριότητα αλλά δεν αποδεικνύουν από μόνα τους βακτηριακή λοίμωξη. Τιμή πάνω από 1 × 106 peroxidase-positive λευκοκύτταρα/mL χρησιμοποιείται ως όριο λευκοκυτταροσπερμίας.[1, 2]
Καλλιέργεια σπέρματος και σπερμοδιάγραμμα είναι το ίδιο;
Όχι. Η καλλιέργεια αναζητά μικροοργανισμούς, ενώ το σπερμοδιάγραμμα εξετάζει παραμέτρους όπως συγκέντρωση, αριθμό, κινητικότητα και μορφολογία των σπερματοζωαρίων.
Αν βρεθεί μικρόβιο χρειάζεται πάντα αντιβίωση;
Όχι. Η θεραπευτική απόφαση εξαρτάται από το μικρόβιο, την ποσότητα ανάπτυξης, τα συμπτώματα, την πιθανότητα επιμόλυνσης και τη συνολική κλινική εικόνα. Το αντιβιόγραμμα παρέχει εργαστηριακή πληροφορία αλλά δεν αποτελεί από μόνο του συνταγή θεραπείας.
Ιατρική σημείωση

Η καλλιέργεια σπέρματος αποτελεί μέρος της εργαστηριακής διερεύνησης και δεν πρέπει να ερμηνεύεται απομονωμένα. Η διάγνωση λοίμωξης και η απόφαση για θεραπεία βασίζονται στο αποτέλεσμα σε συνδυασμό με το ιστορικό, τα συμπτώματα και τις υπόλοιπες κλινικές ή εργαστηριακές πληροφορίες.

Βιβλιογραφία & επιστημονικές πηγές
  1. World Health Organization. WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen, 6th edition. Geneva: WHO; 2021.
    WHO →
  2. European Association of Urology. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health – Male Infertility: Male Accessory Gland Infections and Infertility.
    EAU →
  3. European Association of Urology. EAU Guidelines on Urological Infections – Bacterial Prostatitis.
    EAU →
  4. Centers for Disease Control and Prevention. Chlamydial Infections – STI Treatment Guidelines.
    CDC →
  5. Centers for Disease Control and Prevention. Gonococcal Infections Among Adolescents and Adults – STI Treatment Guidelines.
    CDC →
  6. World Health Organization. Laboratory and Point-of-Care Diagnostic Testing for Sexually Transmitted Infections, Including HIV. Geneva: WHO.
    WHO →
  7. European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing. EUCAST Definitions of S, I and R.
    EUCAST →
Μικροβιολογικό Λαμία
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.