Aricept, Exelon ή Reminyl; Διαφορές Donepezil, Rivastigmine και Galantamine

Δημοσίευση: 17 Αυγούστου 2026 •
Τελευταία ενημέρωση: 17 Αυγούστου 2026

Τα Aricept, Exelon και Reminyl χρησιμοποιούνται στη συμπτωματική θεραπεία της νόσου Alzheimer και ανήκουν στην ίδια ευρύτερη φαρμακολογική ομάδα: τους αναστολείς της χολινεστεράσης. Δεν είναι όμως το ίδιο φάρμακο. Το Aricept περιέχει donepezil, το Exelon rivastigmine και το Reminyl galantamine. Διαφέρουν στον τρόπο χορήγησης, στη συχνότητα λήψης, στον μεταβολισμό, στις αλληλεπιδράσεις, σε ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες και σε πρακτικά χαρακτηριστικά που μπορεί να επηρεάσουν την επιλογή για έναν συγκεκριμένο ασθενή.

Το σημαντικότερο είναι ότι δεν υπάρχει ένα φάρμακο που να είναι καλύτερο για όλους. Σε έναν ασθενή μπορεί να είναι ιδιαίτερα πρακτική η μία λήψη την ημέρα με donepezil. Σε άλλον μπορεί να έχει αξία το διαδερμικό έμπλαστρο rivastigmine. Σε διαφορετικό ασθενή μπορεί να επιλεγεί galantamine με βάση την προηγούμενη ανταπόκριση, την ανοχή, τις άλλες παθήσεις και τα συγχορηγούμενα φάρμακα.

Και τα τρία αυξάνουν τη διαθέσιμη ακετυλοχολίνη στο κεντρικό νευρικό σύστημα, εμποδίζοντας σε διαφορετικό βαθμό τη διάσπασή της. Η ακετυλοχολίνη συμμετέχει σε λειτουργίες όπως η μνήμη, η προσοχή και η επεξεργασία πληροφοριών. Στη νόσο Alzheimer χάνονται σταδιακά νευρώνες και χολινεργικές συνδέσεις, επομένως η ενίσχυση της χολινεργικής νευροδιαβίβασης μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να προσφέρει συμπτωματικό όφελος.

Αυτό το όφελος δεν σημαίνει ότι τα φάρμακα θεραπεύουν την αιτία της Alzheimer. Δεν απομακρύνουν τις πλάκες αμυλοειδούς, δεν εξαλείφουν την παθολογική tau και δεν αναστρέφουν τη νευροεκφύλιση. Ο θεραπευτικός στόχος είναι περισσότερο πρακτικός: να διατηρηθούν για όσο είναι δυνατό η γνωστική λειτουργία, η καθημερινή αυτονομία, η επικοινωνία και η συνολική λειτουργικότητα.

Η ανταπόκριση είναι μεταβλητή. Ένας ασθενής μπορεί να εμφανίσει εμφανή σταθεροποίηση ή μικρή βελτίωση σε ορισμένες λειτουργίες, ενώ άλλος να έχει μικρότερο όφελος ή να αναγκαστεί να διακόψει λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών. Για τον λόγο αυτό η θεραπεία δεν αξιολογείται μόνο από ένα τεστ μνήμης ή από το αν «θυμάται καλύτερα». Εξετάζονται η καθημερινή λειτουργικότητα, η επικοινωνία, η συμπεριφορά, η αυτοεξυπηρέτηση και η εικόνα που περιγράφει ο φροντιστής.

Επειδή ανήκουν στην ίδια θεραπευτική οικογένεια, παρουσιάζουν και κοινές ανεπιθύμητες ενέργειες: ναυτία, έμετο, διάρροια, μειωμένη όρεξη, απώλεια βάρους, ζάλη και σε ευαίσθητους ασθενείς βραδυκαρδία ή συγκοπτικά επεισόδια. Οι διαφορές τους όμως μπορεί να γίνουν σημαντικές όταν πρέπει να επιλεγεί το καταλληλότερο σχήμα για έναν ηλικιωμένο ασθενή με πολυφαρμακία.

Ο πίνακας είναι συγκριτικός και όχι οδηγία επιλογής ή αλλαγής θεραπείας. Η ακριβής μορφή και δοσολογία καθορίζονται από το συγκεκριμένο σκεύασμα και τον θεράποντα ιατρό.

Το Aricept περιέχει donepezil και αποτελεί μία από τις πιο καθιερωμένες συμπτωματικές θεραπείες της Alzheimer. Ένα από τα πρακτικά πλεονεκτήματά του είναι το απλό δοσολογικό σχήμα: η θεραπεία συνήθως ξεκινά με χαμηλότερη δόση μία φορά την ημέρα και, εφόσον είναι καλά ανεκτή, μπορεί να αυξηθεί μετά από περίοδο αξιολόγησης.

Η επίσημη ευρωπαϊκή πληροφορία προϊόντος για το Aricept περιγράφει έναρξη με 5 mg μία φορά ημερησίως, διατήρηση της αρχικής δόσης για τουλάχιστον έναν μήνα και δυνατότητα αύξησης στα 10 mg ημερησίως μετά από κλινική αξιολόγηση. Αυτά τα στοιχεία εξηγούν γιατί η donepezil συχνά θεωρείται πρακτική όταν ζητούμενο είναι ένα απλό σχήμα που μπορεί να παρακολουθεί εύκολα και ο φροντιστής.

Παραδοσιακά λαμβάνεται το βράδυ. Σε ορισμένους ασθενείς όμως μπορεί να εμφανιστούν έντονα όνειρα, εφιάλτες ή αϋπνία. Σε τέτοια περίπτωση ο γιατρός μπορεί να εξετάσει διαφορετική ώρα λήψης. Η αλλαγή ώρας ή δόσης δεν πρέπει να γίνεται αυθαίρετα, ιδιαίτερα όταν ο ασθενής λαμβάνει πολλά φάρμακα.

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συμβατές με την ενίσχυση της χολινεργικής δραστηριότητας: διάρροια, ναυτία, έμετος, κοιλιακές ενοχλήσεις, κόπωση, μυϊκές κράμπες και διαταραχές ύπνου. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασθενείς με ιστορικό βραδυκαρδίας, διαταραχές αγωγιμότητας ή συγκοπτικά επεισόδια.

Για αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τη χρήση, τις ανεπιθύμητες ενέργειες και τις προφυλάξεις δείτε τον πλήρη οδηγό Aricept / donepezil.

Το Exelon περιέχει rivastigmine. Η rivastigmine έχει ένα χαρακτηριστικό που την κάνει πρακτικά διαφορετική από τη donepezil και τη galantamine: εκτός από μορφές από του στόματος, υπάρχει και διαδερμικό έμπλαστρο που εφαρμόζεται στο δέρμα και απελευθερώνει σταδιακά τη δραστική ουσία.

Η δυνατότητα patch είναι σημαντική όταν υπάρχει δυσκολία στην κατάποση, πολύπλοκη καθημερινή φαρμακευτική αγωγή, πρόβλημα συμμόρφωσης ή γαστρεντερική δυσανεξία στις από του στόματος μορφές. Η πιο σταδιακή χορήγηση μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να προσφέρει καλύτερη γαστρεντερική ανοχή. Αυτό δεν σημαίνει ότι το patch είναι χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες ή ότι είναι πάντοτε προτιμότερο.

Η σωστή χρήση του εμπλάστρου είναι κρίσιμη. Το παλιό patch πρέπει να αφαιρείται πριν τοποθετηθεί το νέο, η θέση εφαρμογής να εναλλάσσεται και το δέρμα να ελέγχεται για ερυθρότητα ή έντονη τοπική αντίδραση. Η ακούσια χρήση περισσότερων του ενός patch μπορεί να οδηγήσει σε υπερδοσολογία και σοβαρή χολινεργική τοξικότητα.

Ένα ακόμη στοιχείο που ξεχωρίζει τη rivastigmine είναι ότι έχει θεραπευτική θέση και στην άνοια που σχετίζεται με ιδιοπαθή νόσο Parkinson, σε εγκεκριμένες μορφές και κατάλληλους ασθενείς. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής με Parkinson και μικρή δυσκολία μνήμης χρειάζεται Exelon. Προϋποθέτει κλινικά τεκμηριωμένο σύνδρομο άνοιας και αξιολόγηση από τον θεράποντα.

Δείτε αναλυτικά τον πλήρη οδηγό Exelon / rivastigmine.

Το Reminyl περιέχει galantamine. Η galantamine είναι εκλεκτικός, ανταγωνιστικός και αναστρέψιμος αναστολέας της ακετυλοχολινεστεράσης. Παράλληλα έχει περιγραφεί ότι ενισχύει τη δράση της ακετυλοχολίνης σε νικοτινικούς υποδοχείς μέσω αλλοστερικού μηχανισμού. Κλινικά όμως το σημαντικό δεν είναι να θεωρήσουμε αυτόν τον πρόσθετο μηχανισμό απόδειξη ότι το Reminyl είναι «ισχυρότερο», αλλά να το αντιμετωπίζουμε ως μία ακόμη τεκμηριωμένη επιλογή της ίδιας θεραπευτικής οικογένειας.

Στις μορφές παρατεταμένης αποδέσμευσης η galantamine χορηγείται συνήθως μία φορά το πρωί, κατά προτίμηση με τροφή. Η θεραπεία μπορεί να ξεκινήσει με 8 mg ημερησίως, να αυξηθεί στα 16 mg μετά από περίοδο τιτλοποίησης και, όταν υπάρχει ένδειξη και καλή ανοχή, να εξεταστούν 24 mg ημερησίως.

Στη galantamine αποκτούν ιδιαίτερη σημασία η νεφρική και ηπατική λειτουργία. Σε σημαντική νεφρική ή ηπατική δυσλειτουργία υπάρχουν ειδικοί περιορισμοί και διαφορετική προσέγγιση στη δοσολογία. Η αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται στο συνολικό ιστορικό και όχι στην απλή διαπίστωση ότι «η κρεατινίνη είναι λίγο αυξημένη».

Η galantamine μεταβολίζεται μεταξύ άλλων μέσω CYP2D6 και CYP3A4. Ισχυροί αναστολείς αυτών των ενζύμων μπορούν να αυξήσουν την έκθεση στο φάρμακο και σε συγκεκριμένα περιστατικά να επηρεάσουν την ανοχή ή τη δοσολογική στρατηγική. Γι’ αυτό έχει σημασία να είναι γνωστή ολόκληρη η λίστα των φαρμάκων και όχι μόνο τα «νευρολογικά».

Περισσότερες πληροφορίες υπάρχουν στον πλήρη οδηγό Reminyl / galantamine.

Η πιο συχνή ερώτηση είναι αν το Aricept, το Exelon ή το Reminyl είναι το «καλύτερο». Οι κατευθυντήριες οδηγίες δεν υποστηρίζουν μια τόσο απλή ιεράρχηση. Και τα τρία θεωρούνται θεραπευτικές επιλογές για κατάλληλους ασθενείς με ήπια έως μέτρια νόσο Alzheimer, και η επιλογή γίνεται με βάση το συνολικό κλινικό πλαίσιο.

Οι διαφορές που έχουν μεγαλύτερη καθημερινή σημασία δεν είναι συνήθως μια μικρή μέση διαφορά σε μια βαθμολογία γνωστικού τεστ, αλλά το αν ο συγκεκριμένος ασθενής ανέχεται και λαμβάνει σωστά το φάρμακο. Ένα θεωρητικά κατάλληλο φάρμακο δεν προσφέρει πρακτικό όφελος αν προκαλεί επίμονους εμέτους, σημαντική απώλεια βάρους ή αν ο ασθενής ξεχνά συστηματικά τις δόσεις του.

Η επιλογή μπορεί επομένως να επηρεαστεί από το προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών, την ευκολία χορήγησης, τη δυνατότητα φροντιστή να επιβλέπει την αγωγή, τις συννοσηρότητες, τις αλληλεπιδράσεις και το αν υπάρχει νόσος Parkinson. Είναι επίσης δυνατό ένας ασθενής να μην ανέχεται ένα μέλος της κατηγορίας αλλά να ανέχεται καλύτερα ένα άλλο.

Η ευκολία χορήγησης έχει μεγαλύτερη σημασία στην άνοια από ό,τι σε πολλές άλλες παθήσεις. Ο ίδιος ο ασθενής μπορεί να ξεχνά αν πήρε το φάρμακο, να διπλασιάζει κατά λάθος δόσεις ή να δυσκολεύεται να καταπιεί δισκία. Συχνά επομένως ο φροντιστής αποτελεί ουσιαστικό μέρος της ασφαλούς θεραπείας.

Η donepezil έχει το πλεονέκτημα μιας απλής από του στόματος λήψης μία φορά την ημέρα. Η galantamine παρατεταμένης αποδέσμευσης μπορεί επίσης να χορηγείται μία φορά την ημέρα. Η rivastigmine από του στόματος μπορεί να απαιτεί συχνότερη χορήγηση, αλλά το patch μετατρέπει το σχήμα σε μία εφαρμογή ημερησίως.

Το patch δεν είναι αυτόματα ευκολότερο σε κάθε σπίτι. Απαιτεί συστηματικό έλεγχο ότι αφαιρέθηκε το προηγούμενο, σωστή εναλλαγή θέσεων εφαρμογής και επιτήρηση του δέρματος. Σε ασθενή που ζει μόνος του και δεν μπορεί να διαχειριστεί το patch, το θεωρητικό πλεονέκτημα μπορεί να χαθεί. Αντίθετα, σε οργανωμένη φροντίδα μπορεί να είναι εξαιρετικά πρακτική λύση.

Οι γαστρεντερικές ανεπιθύμητες ενέργειες αποτελούν κοινό πρόβλημα και στα τρία φάρμακα. Η αύξηση της χολινεργικής δραστηριότητας μπορεί να προκαλέσει ναυτία, έμετο, διάρροια, κοιλιακές ενοχλήσεις και μειωμένη όρεξη. Συνήθως είναι πιο έντονες κατά την έναρξη ή μετά από αύξηση δόσης.

Σε έναν ηλικιωμένο ασθενή δεν πρέπει να θεωρούνται αμελητέες. Επαναλαμβανόμενοι έμετοι μπορούν να προκαλέσουν αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών, ενώ η μειωμένη όρεξη μπορεί να επιταχύνει απώλεια βάρους, μυϊκής μάζας και λειτουργικότητας. Για αυτό το βάρος αποτελεί απλό αλλά πολύ χρήσιμο σημείο παρακολούθησης.

Το Exelon patch μπορεί να αποτελεί επιλογή όταν το κύριο πρόβλημα με την από του στόματος rivastigmine είναι η γαστρεντερική ανοχή. Δεν είναι όμως σωστό να γενικεύεται ότι «το Exelon δεν πειράζει το στομάχι». Συστηματικές χολινεργικές ανεπιθύμητες ενέργειες εξακολουθούν να είναι δυνατές και με τη διαδερμική μορφή.

Νέα, σημαντική απώλεια βάρους, επίμονος έμετος, αδυναμία ή αφυδάτωση χρειάζονται αξιολόγηση και όχι απλώς συνέχιση της ίδιας θεραπείας επειδή «είναι συνηθισμένη παρενέργεια».

Οι αναστολείς χολινεστεράσης μπορούν να αυξήσουν τον παρασυμπαθητικό τόνο και να επιβραδύνουν τον καρδιακό ρυθμό. Το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ασθενείς με ήδη χαμηλές σφύξεις, σύνδρομο νοσούντος φλεβοκόμβου, κολποκοιλιακό αποκλεισμό ή ιστορικό ανεξήγητης συγκοπής.

Η προσοχή αυξάνεται όταν συγχορηγούνται φάρμακα που επίσης μειώνουν τις σφύξεις, όπως ορισμένοι β-αναστολείς ή άλλα καρδιολογικά φάρμακα. Το ίδιο ισχύει όταν υπάρχουν παράγοντες που ευνοούν αρρυθμίες, όπως σοβαρές διαταραχές καλίου ή μαγνησίου ή συγχορήγηση φαρμάκων που επηρεάζουν το QT.

Δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής που ξεκινά Aricept, Exelon ή Reminyl χρειάζεται υποχρεωτικά το ίδιο πρωτόκολλο καρδιολογικών εξετάσεων. Όταν όμως υπάρχει σχετικό ιστορικό, βραδυκαρδία, ανεξήγητη πτώση, λιποθυμία, αίσθημα παλμών ή πολλαπλά φάρμακα που επηρεάζουν την καρδιά, ο θεράπων μπορεί να κρίνει απαραίτητο ηλεκτροκαρδιογράφημα ή περαιτέρω έλεγχο.

Η πολυφαρμακία είναι εξαιρετικά συχνή στην ηλικιακή ομάδα στην οποία χρησιμοποιούνται αυτά τα φάρμακα. Ένας ασθενής μπορεί να λαμβάνει ταυτόχρονα αντιυπερτασικά, β-αναστολέα, αντικαταθλιπτικό, αντιπηκτικό, φάρμακο για προστάτη, υπνωτικό και αρκετά μη συνταγογραφούμενα σκευάσματα.

Η donepezil μεταβολίζεται μεταξύ άλλων μέσω CYP3A4 και CYP2D6. Η galantamine επίσης επηρεάζεται από CYP2D6 και CYP3A4. Ισχυροί αναστολείς ή επαγωγείς αυτών των ενζύμων μπορούν να αλλάξουν την έκθεση στα φάρμακα. Η rivastigmine εξαρτάται λιγότερο από αυτούς τους μεταβολικούς δρόμους, γεγονός που μπορεί να έχει πρακτική αξία σε ορισμένες περιπτώσεις πολυφαρμακίας, χωρίς να σημαίνει ότι στερείται αλληλεπιδράσεων.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης τα αντιχολινεργικά φάρμακα. Ένα φάρμακο που μειώνει τη χολινεργική δραστηριότητα μπορεί φαρμακολογικά να αντιστρατεύεται τον στόχο ενός αναστολέα χολινεστεράσης και ταυτόχρονα να επιδεινώνει σύγχυση, δυσκοιλιότητα, κατακράτηση ούρων ή ξηροστομία.

Στην πράξη, πριν από οποιαδήποτε αλλαγή αγωγής είναι χρήσιμο να υπάρχει μία ολοκληρωμένη λίστα με όλα τα φάρμακα: συνταγογραφούμενα, μη συνταγογραφούμενα, φυτικά προϊόντα, συμπληρώματα και φάρμακα που λαμβάνονται μόνο περιστασιακά.

Η ηλικία από μόνη της δεν αρκεί για να αποφασίσουμε ότι ένα φάρμακο είναι ακατάλληλο. Έχει μεγαλύτερη αξία να γνωρίζουμε την πραγματική νεφρική και ηπατική λειτουργία, το σωματικό βάρος, τη συνολική ευπάθεια και τα άλλα φάρμακα.

Για τη donepezil, η νεφρική δυσλειτουργία συνήθως δεν απαιτεί το ίδιο είδος δοσολογικής προσαρμογής που συναντάμε σε άλλα φάρμακα, ενώ σε ηπατική δυσλειτουργία η αύξηση της δόσης χρειάζεται μεγαλύτερη εξατομίκευση. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας ασθενής με χρόνια νεφρική νόσο δεν χρειάζεται γενικότερη αξιολόγηση: η νεφρική νόσος επηρεάζει πολλά άλλα φάρμακα και τη συνολική ευπάθεια.

Στη galantamine η νεφρική και ηπατική λειτουργία έχουν πιο άμεση δοσολογική σημασία. Σε σοβαρή νεφρική ή ηπατική δυσλειτουργία μπορεί να υπάρχουν περιορισμοί ή αντένδειξη, ενώ σε μέτρια ηπατική δυσλειτουργία προβλέπεται πιο προσεκτική τιτλοποίηση.

Η rivastigmine επίσης χρειάζεται εξατομικευμένη τιτλοποίηση σε ευάλωτους ασθενείς, ιδίως όταν υπάρχει χαμηλό σωματικό βάρος ή αυξημένη έκθεση στο φάρμακο. Το σημαντικό μήνυμα είναι ότι οι εξετάσεις δεν γίνονται για να βρούμε «επίπεδα Exelon» ή «επίπεδα Aricept», αλλά για να αξιολογήσουμε με ασφάλεια τον ασθενή ως σύνολο.

Η άνοια δεν είναι συνώνυμη με Alzheimer. Μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορες νευροεκφυλιστικές και αγγειακές καταστάσεις. Η νόσος Parkinson είναι μία από τις καταστάσεις στις οποίες ορισμένοι ασθενείς αναπτύσσουν σημαντική γνωστική έκπτωση και άνοια κατά την πορεία της νόσου.

Εδώ η rivastigmine αποκτά ιδιαίτερη θέση, επειδή έχει εγκεκριμένη χρήση και για συμπτωματική θεραπεία ήπιας έως μέτριας άνοιας που σχετίζεται με ιδιοπαθή νόσο Parkinson, σε κατάλληλες εγκεκριμένες μορφές. Η ένδειξη αυτή αποτελεί πραγματική διαφοροποίηση από Aricept και Reminyl και όχι απλώς θέμα προσωπικής προτίμησης.

Ωστόσο η διάγνωση πρέπει να είναι σωστή. Η βραδύτητα σκέψης, η κατάθλιψη, οι διαταραχές ύπνου, οι ψευδαισθήσεις, η επίδραση φαρμάκων και η ορθοστατική υπόταση μπορούν να επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργία ενός ασθενούς με Parkinson χωρίς να σημαίνουν πάντοτε ότι υπάρχει άνοια. Η θεραπεία επομένως ακολουθεί εξειδικευμένη νευρολογική αξιολόγηση.

Η αλλαγή από έναν αναστολέα χολινεστεράσης σε άλλον μπορεί να εξεταστεί όταν υπάρχει μη αποδεκτή δυσανεξία, δυσκολία στη χορήγηση ή όταν ο θεράπων κρίνει ότι δεν υπάρχει επαρκές κλινικό όφελος παρά τη σωστή χρήση και την κατάλληλη διάρκεια θεραπείας.

Παράδειγμα αποτελεί ο ασθενής που εμφανίζει επίμονη ναυτία με από του στόματος αγωγή και στον οποίο εξετάζεται η δυνατότητα rivastigmine patch. Άλλο παράδειγμα είναι ασθενής στον οποίο η ώρα λήψης ή οι διαταραχές ύπνου με donepezil δημιουργούν πρακτικά προβλήματα. Σε διαφορετική περίπτωση μπορεί να υπάρχει αλληλεπίδραση ή συνοδό νόσημα που αλλάζει τη σχέση οφέλους και κινδύνου.

Η αλλαγή δεν πρέπει να γίνεται ως αυτοσχέδιο «δοκιμάζω το άλλο χάπι». Χρειάζεται σχέδιο για το πότε διακόπτεται το προηγούμενο, πότε αρχίζει το νέο, με ποια αρχική δόση και πώς θα γίνει η τιτλοποίηση. Η ακατάλληλη επικάλυψη δύο φαρμάκων της ίδιας κατηγορίας μπορεί να αυξήσει χολινεργικές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Επίσης, η σταδιακή επιδείνωση της Alzheimer δεν σημαίνει αυτόματα ότι το φάρμακο «σταμάτησε να δουλεύει». Η νόσος είναι προοδευτική. Η εκτίμηση του πραγματικού οφέλους απαιτεί σύγκριση με τη συνολική πορεία, τη λειτουργικότητα και την εικόνα πριν από τη θεραπεία.

Η παρακολούθηση της θεραπείας δεν είναι μία εξέταση αίματος. Είναι κυρίως κλινική και λειτουργική. Ο γιατρός αξιολογεί αν ο ασθενής διατηρεί καλύτερα την καθημερινή του λειτουργία, αν υπάρχουν μεταβολές στη μνήμη και τον προσανατολισμό, αν έχει αλλάξει η συμπεριφορά και αν η θεραπεία παραμένει ανεκτή.

Ο φροντιστής συχνά παρατηρεί μεταβολές που δεν είναι εμφανείς σε μια σύντομη επίσκεψη: περισσότερη δυσκολία στο ντύσιμο, λανθασμένη διαχείριση χρημάτων, νυχτερινή ανησυχία, απώλεια όρεξης ή συχνότερες πτώσεις. Η καταγραφή αυτών των αλλαγών είναι συχνά περισσότερο χρήσιμη από μια αόριστη περιγραφή ότι «τον τελευταίο καιρό είναι χειρότερα».

Δεν υπάρχει καθιερωμένη εξέταση αίματος ρουτίνας που να μετρά «επίπεδα donepezil», «επίπεδα rivastigmine» ή «επίπεδα galantamine» για καθημερινή ρύθμιση της θεραπείας. Η παρακολούθηση βασίζεται κυρίως στην κλινική ανταπόκριση, στην ανοχή και στα χαρακτηριστικά του ασθενούς.

Εργαστηριακές εξετάσεις μπορεί όμως να είναι πολύ σημαντικές για δύο διαφορετικούς λόγους. Ο πρώτος είναι η ασφάλεια και η συνολική κατάσταση: κρεατινίνη και eGFR όταν πρέπει να γνωρίζουμε τη νεφρική λειτουργία, ηπατικά ένζυμα όταν υπάρχει σχετικό ιστορικό ή φάρμακο, ηλεκτρολύτες σε αφυδάτωση ή θεραπεία που μπορεί να τους επηρεάζει και γενική αίματος όταν υπάρχει αναιμία, αδυναμία ή άλλο σχετικό σύμπτωμα.

Ο δεύτερος λόγος είναι η ίδια η διαφορική διάγνωση της γνωστικής έκπτωσης. Η βιταμίνη Β12, το φυλλικό οξύ και ο θυρεοειδής δεν παρακολουθούν τη δράση του Aricept. Ελέγχονται επειδή ανεπάρκεια Β12, διαταραχές θυρεοειδούς, αναιμία και άλλες μεταβολικές καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν γνωστικά συμπτώματα.

Όταν υπάρχει συγκεκριμένο διαγνωστικό ερώτημα Alzheimer, οι σύγχρονοι βιοδείκτες όπως p-Tau217 και δείκτες β-αμυλοειδούς έχουν διαφορετικό ρόλο: βοηθούν στη βιολογική διερεύνηση της νόσου και όχι στη μέτρηση της συγκέντρωσης του φαρμάκου.

Σχετικοί οδηγοί: Βιταμίνη Β12,
Φυλλικό οξύ,
TSH και θυρεοειδής και
εξέταση ApoE.

Το Ebixa δεν είναι τέταρτος αναστολέας χολινεστεράσης. Περιέχει memantine και δρα με διαφορετικό μηχανισμό, κυρίως ως ανταγωνιστής υποδοχέων NMDA του γλουταμινεργικού συστήματος. Για αυτό δεν πρέπει να συγκρίνεται με Aricept, Exelon και Reminyl σαν να πρόκειται απλώς για τέσσερα διαφορετικά brands του ίδιου φαρμάκου.

Η memantine έχει διαφορετική θέση στη θεραπευτική στρατηγική και σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πιο προχωρημένα στάδια ή σε συνδυασμό με έναν αναστολέα χολινεστεράσης, ανάλογα με το στάδιο, την ανοχή και την κλινική οδηγία. Η απόφαση αυτή δεν σημαίνει ότι ο ασθενής «απέτυχε» στο Aricept ή ότι η memantine είναι γενικά ισχυρότερη.

Στη memantine η νεφρική λειτουργία έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία για τη δοσολογία. Δείτε τον πλήρη οδηγό Ebixa / memantine.

Η επιλογή μπορεί να οργανωθεί γύρω από μερικά πρακτικά ερωτήματα χωρίς να μετατρέπεται σε μηχανικό αλγόριθμο συνταγογράφησης.

Η τελική απόφαση παραμένει εξατομικευμένη. Η παρουσία ενός χαρακτηριστικού δεν σημαίνει ότι ένα συγκεκριμένο φάρμακο είναι υποχρεωτικά σωστό ή λάθος. Ο θεράπων συνδυάζει διάγνωση, στάδιο νόσου, ιστορικό, ανεπιθύμητες ενέργειες, άλλα φάρμακα και δυνατότητα ασφαλούς καθημερινής χορήγησης.

Τα Aricept, Exelon και Reminyl έχουν περισσότερα κοινά από όσα υποδηλώνουν τα διαφορετικά εμπορικά ονόματα. Και τα τρία στοχεύουν στη χολινεργική νευροδιαβίβαση και χρησιμοποιούνται ως συμπτωματικές θεραπείες της νόσου Alzheimer. Κανένα δεν θεραπεύει την υποκείμενη νευροεκφυλιστική διεργασία και κανένα δεν αποτελεί καθολικά καλύτερη επιλογή.

Το Aricept / donepezil ξεχωρίζει κυρίως για το απλό once-daily σχήμα. Το Exelon / rivastigmine προσφέρει τη σημαντική πρακτική επιλογή του διαδερμικού patch και έχει ιδιαίτερη θέση στην άνοια της νόσου Parkinson. Το Reminyl / galantamine αποτελεί επίσης τεκμηριωμένη επιλογή, με παρατεταμένη μορφή μία φορά την ημέρα και συγκεκριμένες παραμέτρους που αφορούν νεφρική/ηπατική λειτουργία και αλληλεπιδράσεις.

Στην πραγματική κλινική πράξη, το ερώτημα δεν είναι «ποιο από τα τρία είναι δυνατότερο;», αλλά ποιο μπορεί να προσφέρει το καλύτερο καθαρό όφελος στον συγκεκριμένο άνθρωπο. Αυτό περιλαμβάνει όχι μόνο τη μνήμη, αλλά και τη λειτουργικότητα, την όρεξη, το βάρος, τις σφύξεις, τις πτώσεις, την ποιότητα ζωής και τη δυνατότητα του ασθενούς και του φροντιστή να διαχειριστούν σωστά την αγωγή.

Συχνές ερωτήσεις

Επιστημονική τεκμηρίωση

1. NICE. Dementia: assessment, management and support for people living with dementia and their carers – recommendations for donepezil, galantamine and rivastigmine.
2. NICE Technology Appraisal TA217. Donepezil, galantamine, rivastigmine and memantine for the treatment of Alzheimer’s disease.
3. European Medicines Agency. Exelon – rivastigmine, European Public Assessment Report and Product Information.
4. ARICEPT – Summary of Product Characteristics: donepezil hydrochloride.
5. Galantamine prolonged-release capsules – Summary of Product Characteristics.

Το περιεχόμενο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά τη διάγνωση, τη συνταγογράφηση ή την εξατομικευμένη οδηγία του θεράποντος ιατρού. Μην αλλάζετε ή διακόπτετε θεραπεία για Alzheimer χωρίς ιατρική καθοδήγηση.