Πρεδνιζολόνη (Prednisolone): Χρήσεις, Δοσολογία, Παρενέργειες και Σταδιακή Διακοπή

1Τι είναι η πρεδνιζολόνη

Η πρεδνιζολόνη είναι ένα συνθετικό γλυκοκορτικοειδές. Ανήκει δηλαδή στην ίδια ευρύτερη οικογένεια με την κορτιζόλη, μία φυσική ορμόνη που παράγεται από τον φλοιό των επινεφριδίων.

Στην καθημερινή γλώσσα συχνά όλα τα φάρμακα αυτής της κατηγορίας αποκαλούνται «κορτιζόνη». Στην πραγματικότητα όμως υπάρχουν διαφορετικά κορτικοστεροειδή, όπως:

• πρεδνιζολόνη,
• πρεδνιζόνη,
• μεθυλπρεδνιζολόνη,
• δεξαμεθαζόνη,
• υδροκορτιζόνη.

Δεν έχουν όλα την ίδια ισχύ, την ίδια διάρκεια δράσης ή την ίδια αναλογία δόσης.

2Πώς δρα η πρεδνιζολόνη

Η πρεδνιζολόνη επηρεάζει τη λειτουργία πολλών γονιδίων και κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος. Το τελικό αποτέλεσμα είναι η μείωση της παραγωγής και δράσης ουσιών που συμμετέχουν στη φλεγμονή.

Έτσι μπορεί να μειώσει:

• οίδημα και φλεγμονή,
• αλλεργική αντίδραση,
• βρογχική φλεγμονή σε επιλεγμένες παροξύνσεις άσθματος,
• υπερβολική ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος,
• πόνο και δυσκαμψία όταν αυτά προκαλούνται από φλεγμονώδη νόσο.

Η δράση της όμως δεν περιορίζεται στη φλεγμονή. Επηρεάζει επίσης τον μεταβολισμό της γλυκόζης, τα λευκά αιμοσφαίρια, την αρτηριακή πίεση, τα οστά και τον φυσιολογικό άξονα παραγωγής κορτιζόλης.

3Πότε χρησιμοποιείται

Η πρεδνιζολόνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πολλές διαφορετικές καταστάσεις όταν ο γιατρός θεωρεί ότι το όφελος από τη συστηματική κορτιζόνη υπερτερεί των κινδύνων.

Ενδεικτικά μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε:

• σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις,
• παροξύνσεις άσθματος,
• ορισμένα ρευματολογικά και αυτοάνοσα νοσήματα,
• φλεγμονώδεις δερματοπάθειες,
• φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου,
• ορισμένες αιματολογικές παθήσεις,
• ορισμένα νεφρολογικά νοσήματα,
• ειδικές ενδοκρινολογικές καταστάσεις.

Η παρουσία μιας από αυτές τις διαγνώσεις δεν σημαίνει ότι χρειάζεται πάντοτε πρεδνιζολόνη. Η ένδειξη και η διάρκεια της θεραπείας αποφασίζονται εξατομικευμένα.

4Πρεδνιζολόνη στην Ελλάδα και πόσιμο διάλυμα 10 mg/ml

Στην ελληνική αγορά υπάρχουν διαφορετικά σκευάσματα πρεδνιζολόνης σε πόσιμο διάλυμα. Στις καταχωρίσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:

• Cortixide 10 mg/ml,
• Cortizoben 10 mg/ml,
• Predneau 10 mg/ml,
• Prednibest 10 mg/ml,
• Prednisolone/Excess Med 10 mg/ml,
• Prednisolone/Genepharm 10 mg/ml,
• Prednisolone/Pharmazac 10 mg/ml,
• Prenodom 10 mg/ml,
• Premiher 10 mg/ml,
• Sirodrol 10 mg/ml.

Η λίστα είναι ενδεικτική και η πραγματική διαθεσιμότητα ενός συγκεκριμένου προϊόντος μπορεί να μεταβάλλεται.

Με υπουργική απόφαση της 2ας Φεβρουαρίου 2026, η οποία δημοσιεύθηκε από το Υπουργείο Υγείας στις 4 Φεβρουαρίου 2026, το PREDNISOLONE/EXCESS MED ORAL.SOL 10MG/ML συμπεριλήφθηκε σε απόφαση ένταξης φαρμάκων στον Κατάλογο Αποζημιούμενων Φαρμάκων.

Η αποζημίωση ενός φαρμάκου δεν σημαίνει ότι οποιαδήποτε χρήση του καλύπτεται αυτόματα. Η ηλεκτρονική συνταγογράφηση, η συμμετοχή και τυχόν περιορισμοί εξαρτώνται από την ισχύουσα θετική λίστα, τη διάγνωση και τους κανόνες συνταγογράφησης.

5Δοσολογία: γιατί δεν υπάρχει μία «σωστή δόση»

Δεν υπάρχει μία γενική δοσολογία πρεδνιζολόνης που να εφαρμόζεται σε όλες τις παθήσεις.

Η δόση μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με:

• τη διάγνωση,
• τη βαρύτητα της νόσου,
• την ηλικία και το βάρος,
• το αν πρόκειται για οξεία ή χρόνια θεραπεία,
• τις άλλες θεραπείες,
• την ανταπόκριση του ασθενούς.

Για τον λόγο αυτό δεν είναι ασφαλές να χρησιμοποιείται παλιά συνταγή ή δόση άλλου ασθενούς.

Μετατροπή για διάλυμα 10 mg/ml

Ο πίνακας είναι μετατροπή συγκέντρωσης και όχι δοσολογική σύσταση.

6Πώς μετράμε σωστά το πόσιμο διάλυμα

Η σωστή μέτρηση είναι ιδιαίτερα σημαντική στα σκευάσματα υψηλής συγκέντρωσης.

Χρησιμοποιείται η δοσομετρική σύριγγα του φαρμάκου και όχι κουταλάκι κουζίνας.

Πριν από τη χορήγηση πρέπει να επιβεβαιώνονται:

• η εμπορική ονομασία,
• η συγκέντρωση σε mg/ml,
• η συνταγογραφημένη ποσότητα σε mg ή ml,
• οι ειδικές οδηγίες του συγκεκριμένου φύλλου οδηγιών.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται επειδή στην αγορά μπορεί να υπάρχουν τόσο διαλύματα 1 mg/ml όσο και 10 mg/ml. Τα 2 ml ενός προϊόντος 1 mg/ml και τα 2 ml ενός προϊόντος 10 mg/ml αντιστοιχούν σε εντελώς διαφορετική δόση.

7Πρεδνιζολόνη στα παιδιά

Η υγρή μορφή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην παιδιατρική επειδή επιτρέπει ακριβέστερη προσαρμογή της ποσότητας και είναι ευκολότερη στη λήψη από ένα δισκίο.

Η παιδιατρική δόση όμως δεν υπολογίζεται απλώς ως μικρότερο ποσοστό της δόσης ενηλίκου. Ανάλογα με την πάθηση μπορεί να χρησιμοποιείται βάρος, ηλικία ή συγκεκριμένο θεραπευτικό πρωτόκολλο.

Οι γονείς πρέπει να γνωρίζουν ακριβώς:

• πόσα mg έχει συνταγογραφήσει ο παιδίατρος,
• πόσα ml αντιστοιχούν σε αυτή τη δόση,
• πόσες φορές ημερησίως χορηγείται,
• για πόσες ημέρες,
• αν χρειάζεται ή όχι σταδιακή μείωση.

Σε επαναλαμβανόμενες ή παρατεταμένες θεραπείες στα παιδιά χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη, στις λοιμώξεις και στη συνολική έκθεση σε κορτικοστεροειδή.

8Πρεδνιζολόνη και άσθμα

Η από του στόματος πρεδνιζολόνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ορισμένες μέτριες ή σοβαρές παροξύνσεις άσθματος όταν απαιτείται συστηματική αντιφλεγμονώδης θεραπεία.

Δεν αποτελεί όμως καθημερινό φάρμακο ανακούφισης και δεν αντικαθιστά την κατάλληλη εισπνεόμενη θεραπεία ελέγχου του άσθματος.

Η ανάγκη για επαναλαμβανόμενες αγωγές συστηματικής κορτιζόνης αποτελεί λόγο επανεκτίμησης του ελέγχου του άσθματος, της τεχνικής των εισπνεόμενων φαρμάκων και της βασικής θεραπείας.

Στα παιδιά χρησιμοποιούνται ειδικά παιδιατρικά σχήματα και δεν πρέπει να μεταφέρεται αυθαίρετα μια προηγούμενη δόση σε νέα κρίση χωρίς ιατρική οδηγία.

9Πρεδνιζολόνη σε αλλεργίες

Η πρεδνιζολόνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε επιλεγμένες σοβαρές αλλεργικές ή φλεγμονώδεις καταστάσεις, αλλά δεν είναι απαραίτητη για κάθε αλλεργία.

Σε ήπια αλλεργική ρινίτιδα ή απλή κνίδωση συχνά υπάρχουν άλλες θεραπείες με καλύτερη σχέση οφέλους–κινδύνου.

Στην αναφυλαξία η πρεδνιζολόνη δεν αντικαθιστά την αδρεναλίνη. Η αναφυλαξία είναι επείγουσα κατάσταση και η βασική άμεση θεραπεία καθορίζεται από τα πρωτόκολλα αντιμετώπισης αναφυλαξίας.

10Πόσες ημέρες μπορεί να λαμβάνεται

Η διάρκεια μπορεί να κυμαίνεται από λίγες ημέρες σε μία οξεία κατάσταση έως εβδομάδες, μήνες ή περισσότερο σε συγκεκριμένα χρόνια νοσήματα.

Όσο αυξάνονται:

• η ημερήσια δόση,
• η διάρκεια θεραπείας,
• η συνολική έκθεση σε κορτικοστεροειδή,
• οι επαναλαμβανόμενοι κύκλοι θεραπείας,

τόσο αυξάνεται γενικά η πιθανότητα συστηματικών ανεπιθύμητων ενεργειών.

Η αρχή είναι να χρησιμοποιείται, όταν είναι δυνατόν, η χαμηλότερη αποτελεσματική δόση για το μικρότερο απαραίτητο χρονικό διάστημα.

11Γιατί δεν διακόπτεται πάντα απότομα

Η εξωγενής πρεδνιζολόνη μπορεί να μειώσει την παραγωγή ACTH από την υπόφυση και, κατά συνέπεια, τη φυσιολογική παραγωγή κορτιζόλης από τα επινεφρίδια.

Σε παρατεταμένη θεραπεία ο οργανισμός μπορεί να χρειαστεί χρόνο μέχρι να ανακτήσει φυσιολογικά τη λειτουργία του άξονα υποθάλαμος–υπόφυση–επινεφρίδια.

Η απότομη διακοπή σε ασθενή με σημαντική καταστολή μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως:

• έντονη αδυναμία,
• ζάλη ή χαμηλή πίεση,
• ναυτία ή έμετο,
• κοιλιακό πόνο,
• μυαλγίες και αρθραλγίες,
• γενικευμένη κακουχία.

Παράλληλα μπορεί να υποτροπιάσει η νόσος για την οποία είχε αρχικά χορηγηθεί το φάρμακο.

12Σταδιακή μείωση της πρεδνιζολόνης

Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς το ίδιο tapering.

Οι σύγχρονες ενδοκρινολογικές οδηγίες θεωρούν ότι η πιθανότητα κλινικά σημαντικής καταστολής του άξονα αυξάνεται ιδιαίτερα όταν η συστηματική θεραπεία διαρκεί περίπου 3–4 εβδομάδες ή περισσότερο, αν και η ατομική ευαισθησία διαφέρει.

Στη μακροχρόνια θεραπεία η μείωση μπορεί συνήθως να είναι ταχύτερη όταν η δόση βρίσκεται πολύ πάνω από τη φυσιολογική ισοδύναμη έκθεση και να γίνεται πιο αργή καθώς πλησιάζει σε χαμηλές δόσεις.

Περίπου 4–6 mg πρεδνιζολόνης ημερησίως θεωρούνται περιοχή κοντά στη φυσιολογική ημερήσια γλυκοκορτικοειδή ισοδυναμία που χρησιμοποιείται στις σχετικές ενδοκρινολογικές οδηγίες.

Αν η θεραπεία ήταν βραχεία, συχνά δεν απαιτείται σταδιακή μείωση αποκλειστικά για την προστασία του άξονα των επινεφριδίων. Ωστόσο μπορεί να υπάρχει διαφορετικός λόγος σταδιακής μείωσης που σχετίζεται με την ίδια τη νόσο. Επομένως ακολουθείται πάντα το συγκεκριμένο σχήμα του θεράποντος.

13Συχνές παρενέργειες

Οι ανεπιθύμητες ενέργειες εξαρτώνται κυρίως από τη δόση και τη διάρκεια.

Μπορεί να εμφανιστούν:

• αυξημένη όρεξη,
• κατακράτηση υγρών,
• αύξηση βάρους,
• αύξηση σακχάρου,
• αϋπνία,
• νευρικότητα ή αλλαγές διάθεσης,
• δυσπεψία,
• αύξηση αρτηριακής πίεσης,
• ακμή ή αλλαγές του δέρματος.

Μερικές από αυτές μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και σχετικά νωρίς, ενώ άλλες σχετίζονται περισσότερο με παρατεταμένη θεραπεία.

14Σοβαρότερες ανεπιθύμητες ενέργειες

Με μεγαλύτερη ή παρατεταμένη έκθεση μπορεί να αυξηθεί ο κίνδυνος για:

• σοβαρές λοιμώξεις,
• υπεργλυκαιμία ή απορρύθμιση διαβήτη,
• υπέρταση,
• οστεοπόρωση και κατάγματα,
• μυϊκή αδυναμία,
• καταρράκτη ή γλαύκωμα,
• καταστολή των επινεφριδίων,
• διαταραχές διάθεσης ή άλλες ψυχιατρικές εκδηλώσεις,
• λέπτυνση του δέρματος και εύκολους μώλωπες.

Ο πραγματικός κίνδυνος εξαρτάται από τη συνολική έκθεση και το ατομικό ιστορικό.

15Πρεδνιζολόνη και σάκχαρο

Η πρεδνιζολόνη μπορεί να αυξήσει τη γλυκόζη του αίματος επειδή αυξάνει την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ και μειώνει την ευαισθησία των ιστών στην ινσουλίνη.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε άτομα με:

• σακχαρώδη διαβήτη,
• προδιαβήτη,
• παχυσαρκία ή μεταβολικό σύνδρομο,
• ισχυρό οικογενειακό ιστορικό διαβήτη,
• παρατεταμένη θεραπεία με κορτικοστεροειδή.

Η υπεργλυκαιμία από κορτικοστεροειδή μπορεί να είναι πιο έντονη σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας ανάλογα με τον χρόνο λήψης του φαρμάκου, επομένως μία φυσιολογική τιμή γλυκόζης νηστείας δεν αποκλείει πάντοτε σημαντική αύξηση αργότερα.

Ανάλογα με το ιστορικό μπορεί να χρειαστούν μετρήσεις γλυκόζης και, σε πιο μακροχρόνια θεραπεία, HbA1c.

16Πρεδνιζολόνη και λευκά αιμοσφαίρια

Ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαστηριακό σημείο είναι ότι η συστηματική κορτιζόνη μπορεί να αλλάξει τη γενική αίματος.

Μετά τη λήψη πρεδνιζολόνης μπορεί να παρατηρηθούν:

• αύξηση των ουδετερόφιλων,
• αύξηση του συνολικού αριθμού λευκών αιμοσφαιρίων,
• μείωση των λεμφοκυττάρων,
• χαμηλότερα ηωσινόφιλα.

Για αυτό ένα αυξημένο WBC ή αυξημένα ουδετερόφιλα μετά από κορτιζόνη δεν αποδεικνύουν από μόνα τους βακτηριακή λοίμωξη.

Αντίστοιχα, χαμηλά ηωσινόφιλα μετά από συστηματικό κορτικοστεροειδές δεν πρέπει να ερμηνεύονται χωρίς να είναι γνωστό ότι προηγήθηκε η θεραπεία.

Πριν από γενική αίματος είναι χρήσιμο να αναφέρεται στο εργαστήριο ότι λαμβάνεται ή λήφθηκε πρόσφατα πρεδνιζολόνη.

17Πρεδνιζολόνη, κορτιζόλη και επινεφρίδια

Όταν ο οργανισμός λαμβάνει εξωτερικά ισχυρό γλυκοκορτικοειδές, μειώνει σταδιακά τη δική του παραγωγή κορτιζόλης μέσω καταστολής του άξονα υποθάλαμος–υπόφυση–επινεφρίδια.

Η πιθανότητα καταστολής αυξάνεται με μεγαλύτερη διάρκεια και συνολική έκθεση.

Η μέτρηση κορτιζόλης δεν απαιτείται σε κάθε ασθενή που πήρε λίγες ημέρες πρεδνιζολόνη.

Σε ασθενείς όμως που έχουν λάβει παρατεταμένη συστηματική θεραπεία και βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση του tapering, ο γιατρός μπορεί σε επιλεγμένες περιπτώσεις να χρησιμοποιήσει πρωινή κορτιζόλη για την αξιολόγηση της ανάκαμψης του άξονα.

Η εξέταση πρέπει να προγραμματίζεται και να ερμηνεύεται γνωρίζοντας το ακριβές κορτικοστεροειδές, τη δόση, την ώρα της τελευταίας λήψης και το στάδιο του tapering.

18Εξετάσεις αίματος που μπορεί να χρειαστούν

Σε μία σύντομη αγωγή λίγων ημερών σε υγιή ασθενή συνήθως δεν απαιτείται πλήρης εργαστηριακή παρακολούθηση μόνο και μόνο επειδή χορηγήθηκε πρεδνιζολόνη.

Σε μεγαλύτερες δόσεις, παρατεταμένη αγωγή ή άτομα με σχετικό ιστορικό, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει:

Σε μακροχρόνια θεραπεία μπορεί επίσης να χρειαστεί εκτίμηση οστικής υγείας και κινδύνου οστεοπόρωσης.

Δείτε επίσης: Φάρμακα που Επηρεάζουν τις Εξετάσεις Αίματος.

19Λοιμώξεις, εμβόλια και ανοσοκαταστολή

Τα συστηματικά κορτικοστεροειδή καταστέλλουν σε διαφορετικό βαθμό την ανοσολογική απάντηση, κυρίως όταν χρησιμοποιούνται σε μεγαλύτερες δόσεις ή για παρατεταμένο διάστημα.

Μπορεί:

• να αυξήσουν την ευαισθησία σε ορισμένες λοιμώξεις,
• να επιδεινώσουν μια ήδη υπάρχουσα λοίμωξη,
• να μειώσουν ορισμένα κλασικά σημεία φλεγμονής,
• να επηρεάσουν τον προγραμματισμό συγκεκριμένων εμβολίων όταν υπάρχει σημαντική ανοσοκαταστολή.

Ο γιατρός πρέπει να γνωρίζει αν υπάρχει πυρετός, ενεργή λοίμωξη, πρόσφατη έκθεση σε μεταδοτικό νόσημα ή προγραμματισμένος εμβολιασμός.

Η πρεδνιζολόνη δεν είναι αντιβιοτικό και δεν θεραπεύει μία βακτηριακή λοίμωξη από μόνη της.

20Πρεδνιζολόνη vs Medrol: ποια είναι η διαφορά;

Το Medrol περιέχει μεθυλπρεδνιζολόνη. Η πρεδνιζολόνη και η μεθυλπρεδνιζολόνη είναι συγγενικά αλλά διαφορετικά συστηματικά γλυκοκορτικοειδή.

Επομένως 5 mg πρεδνιζολόνης αντιστοιχούν περίπου σε 4 mg μεθυλπρεδνιζολόνης ως προς την αντιφλεγμονώδη ισχύ.

Αυτό είναι φαρμακολογική ισοδυναμία και όχι οδηγία για αυτόματη αντικατάσταση του ενός φαρμάκου με το άλλο.

Για αναλυτικό οδηγό δείτε: Medrol (Μεθυλπρεδνιζολόνη): Δοσολογία, Παρενέργειες και Εξετάσεις Αίματος.

21Πότε χρειάζεται άμεση επικοινωνία με γιατρό

Χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση αν κατά τη διάρκεια ή μετά τη θεραπεία εμφανιστούν:

• δυσκολία στην αναπνοή ή σοβαρή αλλεργική αντίδραση,
• έντονη αδυναμία ή λιποθυμική τάση μετά από απότομη διακοπή,
• επίμονος υψηλός πυρετός ή σοβαρή λοίμωξη,
• πολύ υψηλές τιμές σακχάρου με συμπτώματα,
• σοβαρές αλλαγές συμπεριφοράς ή ψυχικής κατάστασης,
• έντονος κοιλιακός πόνος,
• μαύρα κόπρανα ή εμφανής γαστρεντερική αιμορραγία,
• νέα σημαντική διαταραχή όρασης.

Σε άτομο που έχει λάβει μακροχρόνια κορτιζόνη, σοβαρή οξεία νόσος, τραυματισμός ή χειρουργείο μπορεί επίσης να απαιτούν ειδική διαχείριση λόγω πιθανής καταστολής των επινεφριδίων.

22Συχνές ερωτήσεις για την πρεδνιζολόνη