Αντισώματα IgG και IgA έναντι Saccharomyces cerevisiae (ASCA): Τι δείχνουν, πότε ζητούνται και πώς ερμηνεύονται

Δημοσίευση: • Τελευταία ενημέρωση:

← Επιστροφή στις Ανοσολογικές Εξετάσεις

Άμεση απάντηση
Τα ASCA IgG και ASCA IgA είναι αντισώματα έναντι του Saccharomyces cerevisiae, ενός ζυμομύκητα που χρησιμοποιείται στη μαγιά αρτοποιίας και ζυθοποιίας. Η εξέταση χρησιμοποιείται κυρίως ως βοηθητικός ορολογικός δείκτης όταν υπάρχει υποψία φλεγμονώδους νόσου του εντέρου και χρειάζεται διάκριση ανάμεσα σε νόσο Crohn και ελκώδη κολίτιδα. Ένα θετικό ASCA, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με αρνητικό pANCA και συμβατά συμπτώματα, αυξάνει την πιθανότητα νόσου Crohn, αλλά δεν βάζει μόνο του διάγνωση. Η τελική αξιολόγηση γίνεται μαζί με ιστορικό, γαστρεντερολογική εξέταση, ενδοσκόπηση, βιοψίες, απεικόνιση και δείκτες φλεγμονής όπως καλπροτεκτίνη κοπράνων, CRP και γενική αίματος.
Ιατρική ασφάλεια: Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση από γαστρεντερολόγο ή τον θεράποντα ιατρό. Τα ASCA δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνα τους για διάγνωση ή αποκλεισμό νόσου Crohn, ελκώδους κολίτιδας ή άλλης πάθησης. Ο εργαστηριακός έλεγχος επιλέγεται ανάλογα με συμπτώματα, ηλικία, ιστορικό, φάρμακα, ενδοσκοπικά ευρήματα και συνολική κλινική εικόνα.

1Τι είναι τα αντισώματα ASCA

Τα ASCA είναι αντισώματα που στρέφονται έναντι αντιγονικών δομών του Saccharomyces cerevisiae. Στην πράξη μετρώνται συνήθως δύο κατηγορίες: ASCA IgG και ASCA IgA. Η εξέταση ανήκει στις ανοσολογικές εξετάσεις αίματος και χρησιμοποιείται κυρίως ως συμπληρωματικό εργαλείο στη διερεύνηση ασθενών με υποψία φλεγμονώδους νόσου του εντέρου.

Η βασική της αξία δεν είναι να «βρει» από μόνη της μία νόσο, αλλά να προσθέσει μία επιπλέον πληροφορία όταν ο γαστρεντερολόγος προσπαθεί να ξεχωρίσει αν η εικόνα μοιάζει περισσότερο με νόσο Crohn, με ελκώδη κολίτιδα ή με άλλη κατάσταση που προκαλεί χρόνια διάρροια, κοιλιακό πόνο, βλέννα, αίμα στα κόπρανα, απώλεια βάρους ή αναιμία.

Ένα θετικό ASCA συναντάται συχνότερα στη νόσο Crohn σε σχέση με την ελκώδη κολίτιδα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε θετικό αποτέλεσμα ισοδυναμεί με Crohn. Αντίστοιχα, ένα αρνητικό ASCA δεν αποκλείει τη νόσο Crohn, γιατί η εξέταση έχει περιορισμένη ευαισθησία. Για αυτό η ερμηνεία γίνεται πάντα σε συνδυασμό με συμπτώματα, ενδοσκόπηση, βιοψίες, απεικονιστικό έλεγχο και άλλους εργαστηριακούς δείκτες.

2Τι είναι το Saccharomyces cerevisiae

Το Saccharomyces cerevisiae είναι ζυμομύκητας, γνωστός κυρίως από τη μαγιά αρτοποιίας και τη ζυθοποιία. Η ύπαρξη αντισωμάτων έναντι του συγκεκριμένου μικροοργανισμού δεν σημαίνει απαραίτητα ενεργή λοίμωξη από ζυμομύκητα. Στα ASCA, το ενδιαφέρον αφορά την ανοσολογική απάντηση του οργανισμού έναντι συγκεκριμένων αντιγονικών δομών, κυρίως σχετιζόμενων με το κυτταρικό τοίχωμα του ζυμομύκητα.

Σε ορισμένα άτομα με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, το ανοσοποιητικό σύστημα εμφανίζει αυξημένη αντίδραση απέναντι σε μικροβιακά ή μυκητιασικά αντιγόνα του εντερικού περιβάλλοντος. Η αντίδραση αυτή δεν εξηγεί μόνη της την αιτία της νόσου, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως δείκτης ανοσολογικού προφίλ. Γι’ αυτό τα ASCA χρησιμοποιούνται ως ορολογικός δείκτης και όχι ως εξέταση που δείχνει αν κάποιος «έχει μύκητα» στο έντερο.

Αυτό είναι σημαντικό για να μην παρερμηνεύεται το αποτέλεσμα. Ένα θετικό ASCA δεν σημαίνει ότι χρειάζεται αντιμυκητιασική θεραπεία, ούτε ότι η μαγιά στη διατροφή είναι υποχρεωτικά η αιτία των συμπτωμάτων. Η εξέταση απαντά σε διαφορετικό ερώτημα: αν υπάρχει ένα ορολογικό μοτίβο που, μαζί με άλλα δεδομένα, μπορεί να υποστηρίξει περισσότερο τη διάγνωση νόσου Crohn.

3Πότε ζητείται η εξέταση ASCA IgG και IgA

Η εξέταση ζητείται συνήθως όταν υπάρχει κλινική υποψία φλεγμονώδους νόσου του εντέρου ή όταν ο γαστρεντερολόγος χρειάζεται περισσότερα στοιχεία για τη διάκριση ανάμεσα σε νόσο Crohn και ελκώδη κολίτιδα. Μπορεί να ζητηθεί σε ασθενείς με χρόνια ή υποτροπιάζουσα διάρροια, κοιλιακό πόνο, απώλεια βάρους, βλέννα ή αίμα στα κόπρανα, σιδηροπενική αναιμία, αυξημένους δείκτες φλεγμονής ή ευρήματα από ενδοσκόπηση που δεν δίνουν απόλυτα καθαρή εικόνα.

Συχνά η ASCA εξέταση δεν ζητείται μόνη της. Μπορεί να ενταχθεί σε ευρύτερο έλεγχο που περιλαμβάνει γενική αίματος, ΤΚΕ, CRP, φερριτίνη, Β12, φυλλικό οξύ, αλβουμίνη, εξετάσεις κοπράνων, καλπροτεκτίνη κοπράνων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, pANCA ή άλλους ορολογικούς δείκτες.

Η εξέταση έχει μεγαλύτερη αξία όταν υπάρχει ήδη σαφές διαγνωστικό ερώτημα. Για παράδειγμα, έχει νόημα όταν τα συμπτώματα και τα ευρήματα δείχνουν πιθανή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, αλλά δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο αν η εικόνα ταιριάζει περισσότερο με Crohn ή ελκώδη κολίτιδα. Δεν αποτελεί εξέταση γενικού check-up και δεν είναι η πρώτη εξέταση για απλό φούσκωμα, περιστασιακή διάρροια ή δυσπεψία χωρίς άλλα στοιχεία.

4ASCA και νόσος Crohn

Η νόσος Crohn είναι χρόνια φλεγμονώδης νόσος του πεπτικού σωλήνα. Μπορεί να προσβάλει οποιοδήποτε τμήμα από το στόμα έως τον πρωκτό, αλλά συχνά αφορά τον τελικό ειλεό, το λεπτό έντερο και το παχύ έντερο. Σε αντίθεση με την ελκώδη κολίτιδα, η φλεγμονή στη Crohn μπορεί να είναι τμηματική και διατοιχωματική, δηλαδή να επηρεάζει βαθύτερα στρώματα του εντερικού τοιχώματος.

Τα ASCA είναι συχνότερα θετικά στη νόσο Crohn σε σχέση με την ελκώδη κολίτιδα. Όταν το ASCA είναι θετικό, ειδικά αν συνυπάρχει κατάλληλη κλινική εικόνα και αρνητικό pANCA, το αποτέλεσμα μπορεί να ενισχύσει την πιθανότητα Crohn. Αυτό όμως δεν αρκεί για τελική διάγνωση. Ο γιατρός χρειάζεται να συνεκτιμήσει ενδοσκοπικά ευρήματα, βιοψίες, απεικόνιση λεπτού εντέρου, εργαστηριακή εικόνα και εξέλιξη των συμπτωμάτων.

Η πρακτική χρησιμότητα της εξέτασης φαίνεται περισσότερο σε περιπτώσεις όπου η διάγνωση δεν είναι καθαρή. Για παράδειγμα, ένας ασθενής μπορεί να έχει κολίτιδα στην κολονοσκόπηση, αλλά τα ευρήματα να μην επιτρέπουν εύκολη διάκριση ανάμεσα σε Crohn colitis και ελκώδη κολίτιδα. Εκεί ένα ορολογικό προφίλ ASCA θετικό και pANCA αρνητικό μπορεί να λειτουργήσει ως βοηθητικό στοιχείο υπέρ Crohn, χωρίς να αντικαθιστά την ιστολογική και ενδοσκοπική κρίση.

5ASCA και ελκώδης κολίτιδα

Η ελκώδης κολίτιδα είναι χρόνια φλεγμονώδης νόσος που περιορίζεται στο παχύ έντερο και αρχίζει συνήθως από το ορθό, με συνεχή κατανομή της φλεγμονής προς τα πάνω. Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν διάρροια, αίμα στα κόπρανα, βλέννα, τεινεσμό, κοιλιακό άλγος και κόπωση.

Σε σχέση με τη νόσο Crohn, τα ASCA είναι λιγότερο συχνά θετικά στην ελκώδη κολίτιδα. Σε ορισμένα διαγνωστικά σχήματα, ο συνδυασμός ASCA αρνητικό και pANCA θετικό θεωρείται πιο συμβατός με ελκώδη κολίτιδα, ενώ ο συνδυασμός ASCA θετικό και pANCA αρνητικό θεωρείται πιο συμβατός με Crohn. Ωστόσο, αυτοί οι συνδυασμοί δεν είναι απόλυτοι και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται μηχανικά.

Υπάρχουν ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα που μπορεί να έχουν θετικό ASCA, όπως υπάρχουν και ασθενείς με νόσο Crohn που έχουν αρνητικό ASCA. Επίσης, υπάρχουν περιπτώσεις αταξινόμητης κολίτιδας, όπου η εικόνα δεν επιτρέπει απόλυτη ταξινόμηση στην αρχή. Γι’ αυτό η εξέταση πρέπει να λειτουργεί ως μέρος μιας συνολικής διαγνωστικής προσέγγισης και όχι ως «διακόπτης» που δίνει μόνος του την απάντηση.

6ASCA IgG και ASCA IgA: ποια είναι η διαφορά

Η εξέταση ASCA μπορεί να περιλαμβάνει δύο διαφορετικές ανοσοσφαιρίνες: IgG και IgA. Η IgG είναι η πιο άφθονη ανοσοσφαιρίνη στον ορό και συχνά σχετίζεται με συστηματική ανοσολογική απάντηση. Η IgA συνδέεται ιδιαίτερα με βλεννογόνους, όπως το αναπνευστικό και το γαστρεντερικό σύστημα. Επειδή οι φλεγμονώδεις νόσοι του εντέρου αφορούν τον εντερικό βλεννογόνο, η μέτρηση IgA μπορεί να έχει πρόσθετη διαγνωστική πληροφορία.

Σε πρακτικό επίπεδο, πολλά εργαστήρια αναφέρουν ξεχωριστά ASCA IgG και ASCA IgA. Μερικές φορές είναι θετικό μόνο το IgG, μερικές φορές μόνο το IgA και μερικές φορές και τα δύο. Όταν και τα δύο είναι θετικά και η κλινική εικόνα είναι συμβατή, η πιθανότητα να πρόκειται για νόσο Crohn μπορεί να ενισχυθεί. Παρόλα αυτά, το αποτέλεσμα δεν ερμηνεύεται με βάση ένα μόνο νούμερο, αλλά με βάση το συνολικό μοτίβο.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΔείκτηςΤι μετράΠρακτική σημασία
ASCA IgGΑντισώματα IgG έναντι Saccharomyces cerevisiaeΣυχνότερα θετικό σε Crohn σε σχέση με ελκώδη κολίτιδα, αλλά όχι διαγνωστικό από μόνο του.
ASCA IgAΑντισώματα IgA έναντι Saccharomyces cerevisiaeΠροσθέτει πληροφορία για ανοσολογική απάντηση σχετιζόμενη με βλεννογόνους.
ASCA IgG + IgAΣυνδυαστική αξιολόγηση των δύο κλάσεωνΠιο χρήσιμο ως προφίλ, ειδικά όταν συνδυάζεται με pANCA, καλπροτεκτίνη, CRP και ενδοσκόπηση.

7Πώς ερμηνεύεται ένα θετικό ASCA

Ένα θετικό ASCA σημαίνει ότι ανιχνεύθηκαν αντισώματα έναντι του Saccharomyces cerevisiae. Σε ασθενή με συμβατή κλινική εικόνα, το εύρημα μπορεί να υποστηρίξει τη διάγνωση νόσου Crohn, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως χρόνια διάρροια, κοιλιακό άλγος, απώλεια βάρους, αναιμία, αυξημένη καλπροτεκτίνη κοπράνων ή ενδοσκοπικά ευρήματα φλεγμονής.

Το θετικό αποτέλεσμα όμως δεν λέει από μόνο του πού βρίσκεται η νόσος, πόσο εκτεταμένη είναι, πόσο ενεργή είναι ή ποια θεραπεία χρειάζεται. Αυτές οι πληροφορίες προκύπτουν από άλλες εξετάσεις. Η κολονοσκόπηση με βιοψίες, η γαστροσκόπηση όταν χρειάζεται, η μαγνητική εντερογραφία, το υπερηχογράφημα εντέρου ή άλλη απεικόνιση μπορεί να είναι απαραίτητα για να χαρτογραφηθεί σωστά η νόσος.

Σημασία έχει επίσης το πόσο ισχυρά θετικό είναι το αποτέλεσμα και αν είναι θετικό το IgG, το IgA ή και τα δύο. Παρ’ όλα αυτά, τα όρια θετικότητας και οι μονάδες μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με το εργαστήριο και τη μέθοδο. Γι’ αυτό το αποτέλεσμα πρέπει να διαβάζεται με τα όρια αναφοράς του συγκεκριμένου εργαστηρίου και όχι με γενικούς αριθμούς από το διαδίκτυο.

8Τι σημαίνει αρνητικό ASCA

Ένα αρνητικό ASCA σημαίνει ότι δεν ανιχνεύθηκαν τα συγκεκριμένα αντισώματα πάνω από το όριο θετικότητας της μεθόδου. Αυτό μειώνει την πιθανότητα να υπάρχει το συγκεκριμένο ορολογικό προφίλ που συχνά συνδέεται με Crohn, αλλά δεν αποκλείει τη νόσο. Η νόσος Crohn μπορεί να υπάρχει με αρνητικά ASCA, ιδιαίτερα σε ορισμένους φαινότυπους ή σε αρχικά στάδια.

Το αρνητικό αποτέλεσμα είναι πιο χρήσιμο όταν συνδυάζεται με όλη την υπόλοιπη εικόνα. Αν ο ασθενής έχει ήπια συμπτώματα, φυσιολογική καλπροτεκτίνη, φυσιολογική CRP, φυσιολογική γενική αίματος και απουσία άλλων ύποπτων στοιχείων, η πιθανότητα ενεργής οργανικής φλεγμονής μπορεί να είναι χαμηλότερη. Αν όμως υπάρχουν αίμα στα κόπρανα, νυχτερινή διάρροια, απώλεια βάρους, αναιμία ή υψηλή καλπροτεκτίνη, το αρνητικό ASCA δεν πρέπει να καθησυχάζει από μόνο του.

Στην πράξη, ο γαστρεντερολόγος δεν θα σταματήσει τη διερεύνηση μόνο επειδή τα ASCA είναι αρνητικά, όταν η κλινική εικόνα επιμένει. Το πιο σωστό είναι να αντιμετωπίζεται το ASCA ως ένα κομμάτι του παζλ και όχι ως τελικό φίλτρο που αποφασίζει αν θα γίνει ή όχι περαιτέρω έλεγχος.

9Με ποιες εξετάσεις συνδυάζεται

Τα ASCA συνήθως αξιολογούνται μαζί με εξετάσεις που δείχνουν αν υπάρχει φλεγμονή, αν υπάρχει αναιμία ή δυσαπορρόφηση και αν χρειάζεται έλεγχος για λοίμωξη ή άλλη αιτία. Η καλπροτεκτίνη κοπράνων είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν το ερώτημα είναι αν τα συμπτώματα του εντέρου δείχνουν ενεργή φλεγμονή. Η CRP και η ΤΚΕ είναι μη ειδικοί δείκτες φλεγμονής, ενώ η γενική αίματος μπορεί να δείξει αναιμία, λευκοκυττάρωση ή θρομβοκυττάρωση.

Σε χρόνια διάρροια μπορεί να χρειαστεί καλλιέργεια κοπράνων ή άλλος μικροβιολογικός έλεγχος, ειδικά όταν υπάρχει πυρετός, οξεία έναρξη, ταξιδιωτικό ιστορικό, πρόσφατη αντιβίωση ή υποψία λοίμωξης. Αν υπάρχει υποψία κοιλιοκάκης, ο έλεγχος δεν γίνεται με ASCA αλλά με anti-tTG, EMA και ολική IgA, όπως αναλύεται στους σχετικούς οδηγούς για anti-tTG, EMA και ολική IgA.

↔️ Σύρετε οριζόντια για να δείτε όλες τις στήλες του πίνακα
ΕξέτασηΡόλοςΠότε βοηθά
ASCA IgG / IgAΟρολογικό προφίλ υπέρ Crohn σε κατάλληλο πλαίσιοΌταν χρειάζεται διάκριση Crohn από ελκώδη κολίτιδα.
Καλπροτεκτίνη κοπράνωνΜη επεμβατικός δείκτης εντερικής φλεγμονήςΣε χρόνια διάρροια, υποψία IBD ή παρακολούθηση φλεγμονής.
CRP / ΤΚΕΜη ειδικοί δείκτες συστηματικής φλεγμονήςΌταν χρειάζεται συνολική εκτίμηση φλεγμονώδους δραστηριότητας.
Γενική αίματοςΑναιμία, λευκά, αιμοπετάλιαΣε κόπωση, απώλεια αίματος, χρόνια φλεγμονή ή δυσαπορρόφηση.
Καλλιέργεια κοπράνωνΈλεγχος πιθανής λοίμωξηςΣε οξεία διάρροια, πυρετό, αίμα, ταξίδι ή πρόσφατη αντιβίωση.

10ASCA, καλπροτεκτίνη και CRP: διαφορετικές πληροφορίες

Τα ASCA, η καλπροτεκτίνη και η CRP δεν απαντούν στην ίδια ερώτηση. Τα ASCA δείχνουν αν υπάρχει ένα ορολογικό προφίλ που μπορεί να ταιριάζει περισσότερο με νόσο Crohn. Η καλπροτεκτίνη κοπράνων δείχνει αν υπάρχει ένδειξη φλεγμονής στο έντερο. Η CRP δείχνει συστηματική φλεγμονώδη αντίδραση, αλλά δεν είναι ειδική για το έντερο.

Αυτό σημαίνει ότι ένας ασθενής μπορεί να έχει θετικό ASCA αλλά χαμηλή καλπροτεκτίνη τη στιγμή της εξέτασης, ειδικά αν δεν υπάρχει ενεργή φλεγμονή εκείνη την περίοδο ή αν η νόσος είναι ήπια. Αντίστροφα, μπορεί να υπάρχει αυξημένη καλπροτεκτίνη με αρνητικό ASCA, γιατί η εντερική φλεγμονή μπορεί να οφείλεται σε Crohn χωρίς ASCA θετικότητα, σε ελκώδη κολίτιδα, σε λοιμώδη κολίτιδα ή σε άλλη οργανική αιτία.

Για τον ασθενή, το σημαντικό είναι να μην συγκρίνει τις εξετάσεις σαν να είναι ανταγωνιστικές. Η κάθε μία δίνει διαφορετική πληροφορία. Η σωστή ερμηνεία είναι συνδυαστική: ιστορικό, συμπτώματα, ευρήματα από εξέταση, εργαστηριακοί δείκτες και, όπου χρειάζεται, ενδοσκόπηση και απεικόνιση. Αυτός είναι ο λόγος που οι οδηγίες για φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου δίνουν ιδιαίτερη σημασία σε συνδυασμένη αξιολόγηση και όχι σε μεμονωμένο αποτέλεσμα.

11Προετοιμασία, δείγμα και πρακτικές οδηγίες

Η εξέταση ASCA γίνεται σε δείγμα αίματος. Συνήθως δεν απαιτείται ειδική προετοιμασία ή νηστεία μόνο για τα ASCA. Παρόλα αυτά, αν την ίδια ημέρα θα γίνουν και άλλες εξετάσεις, όπως βιοχημικός έλεγχος, σίδηρος, φερριτίνη, λιπίδια ή άλλες εξετάσεις που επηρεάζονται από τη λήψη τροφής, μπορεί να δοθούν διαφορετικές οδηγίες.

Ο ασθενής πρέπει να ενημερώνει το εργαστήριο και τον γιατρό για φάρμακα που λαμβάνει, πρόσφατες λοιμώξεις, αντιβιοτικά, ανοσοκατασταλτικά, κορτικοστεροειδή, βιολογικούς παράγοντες ή πρόσφατες ενδοσκοπήσεις. Τα ASCA δεν είναι εξέταση που μεταβάλλεται όπως η γλυκόζη μετά από φαγητό, αλλά η συνολική ερμηνεία του ελέγχου μπορεί να επηρεάζεται από το ιστορικό και τη θεραπεία.

Η μέθοδος μέτρησης είναι συνήθως ανοσοενζυμική ή άλλη ανοσολογική μέθοδος, ανάλογα με το εργαστήριο αναφοράς. Τα αποτελέσματα δίνονται με βάση τα όρια θετικότητας της μεθόδου. Γι’ αυτό δεν πρέπει να συγκρίνεται άμεσα ένα αποτέλεσμα από διαφορετικά εργαστήρια αν έχουν διαφορετικές μονάδες, διαφορετικό kit ή διαφορετικά cut-off.

12Πότε η εξέταση ASCA δεν αρκεί

Η εξέταση ASCA δεν αρκεί όταν υπάρχουν συμπτώματα που υποδηλώνουν πιθανή οργανική νόσο. Αίμα στα κόπρανα, επίμονη διάρροια, νυχτερινές κενώσεις, απώλεια βάρους, πυρετός, αναιμία, αυξημένη CRP, υψηλή καλπροτεκτίνη ή οικογενειακό ιστορικό φλεγμονώδους νόσου του εντέρου χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση, ανεξάρτητα από το αν τα ASCA είναι θετικά ή αρνητικά.

Δεν αρκεί επίσης για να εκτιμηθεί η ενεργότητα της νόσου. Αν ένας ασθενής έχει ήδη διαγνωσμένη νόσο Crohn, η παρακολούθηση δεν βασίζεται συνήθως στο αν το ASCA αλλάζει. Για την παρακολούθηση της ενεργότητας προτιμώνται συμπτώματα, κλινική εξέταση, γενική αίματος, CRP, καλπροτεκτίνη, ενδοσκόπηση, απεικόνιση και ειδικές εξετάσεις ανάλογα με τη θεραπεία.

Τέλος, η εξέταση δεν είναι κατάλληλη για να αποφασίσει μόνη της θεραπεία. Θετικό ASCA δεν σημαίνει έναρξη βιολογικού παράγοντα, κορτιζόνης ή αντιβίωσης. Η θεραπευτική απόφαση βασίζεται στη διάγνωση, την εντόπιση, τη βαρύτητα, τις επιπλοκές, την ηλικία, το ιστορικό, τις συννοσηρότητες και την ανταπόκριση σε προηγούμενες θεραπείες.

13Διαφορική διάγνωση: τι άλλο μπορεί να μοιάζει

Τα συμπτώματα που οδηγούν σε έλεγχο ASCA δεν είναι ειδικά. Χρόνια διάρροια, κοιλιακό άλγος και φούσκωμα μπορεί να εμφανιστούν σε πολλές καταστάσεις. Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί να προκαλεί έντονα συμπτώματα χωρίς ενεργή φλεγμονή. Η κοιλιοκάκη μπορεί να προκαλεί διάρροια, αναιμία, απώλεια βάρους ή δυσαπορρόφηση και χρειάζεται ειδικό ορολογικό έλεγχο, όχι ASCA. Οι λοιμώξεις του εντέρου μπορεί να μιμούνται φλεγμονώδη νόσο, ιδίως όταν υπάρχει οξεία διάρροια, πυρετός ή αίμα.

Άλλες πιθανές αιτίες περιλαμβάνουν δυσανεξία στη λακτόζη, δυσαπορρόφηση χολικών οξέων, φάρμακα, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, μικροσκοπική κολίτιδα, θυρεοειδικές διαταραχές, παγκρεατική ανεπάρκεια και σπανιότερα νεοπλασματικές ή αγγειακές παθήσεις. Η σωστή διάγνωση δεν προκύπτει από μία εξέταση, αλλά από στοχευμένη προσέγγιση.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ξεκινά ο έλεγχος από το πραγματικό κλινικό ερώτημα. Αν το ερώτημα είναι «υπάρχει φλεγμονή στο έντερο;», η καλπροτεκτίνη μπορεί να είναι πιο άμεσος δείκτης. Αν το ερώτημα είναι «μοιάζει περισσότερο με Crohn ή ελκώδη κολίτιδα;», τότε τα ASCA μπορούν να προσθέσουν χρήσιμη πληροφορία. Αν το ερώτημα είναι «μήπως είναι κοιλιοκάκη;», τότε χρειάζεται anti-tTG, EMA και ολική IgA.

14Συχνές ερωτήσεις για τα ASCA

Τα θετικά ASCA σημαίνουν σίγουρα νόσο Crohn;

Όχι, τα θετικά ASCA αυξάνουν την πιθανότητα Crohn σε κατάλληλο κλινικό πλαίσιο, αλλά δεν θέτουν μόνα τους διάγνωση.

Αν τα ASCA είναι αρνητικά αποκλείεται η νόσος Crohn;

Όχι, η νόσος Crohn μπορεί να υπάρχει και με αρνητικά ASCA, γι’ αυτό η αξιολόγηση βασίζεται στη συνολική εικόνα.

Χρειάζεται νηστεία για ASCA IgG και IgA;

Συνήθως όχι μόνο για τα ASCA, αλλά μπορεί να ζητηθεί νηστεία αν την ίδια ημέρα γίνονται και άλλες εξετάσεις.

Τα ASCA δείχνουν αλλεργία στη μαγιά;

Όχι, τα ASCA δεν είναι εξέταση τροφικής αλλεργίας στη μαγιά και δεν ερμηνεύονται ως λόγος αποφυγής μαγιάς χωρίς ιατρική οδηγία.

Πρέπει να επαναλαμβάνονται τα ASCA για παρακολούθηση;

Συνήθως δεν είναι η βασική εξέταση παρακολούθησης ενεργότητας, όπου προτιμώνται δείκτες όπως καλπροτεκτίνη, CRP και κλινική αξιολόγηση.

15Πώς να μπει στον κατάλογο εξετάσεων

Για πρακτική αναζήτηση στον κατάλογο, η εξέταση μπορεί να εμφανίζεται με κύρια ονομασία:

Αντισώματα IgG και IgA έναντι Saccharomyces cerevisiae (ASCA)

Επειδή πολλοί ασθενείς και γιατροί τη γνωρίζουν ως ASCA, είναι χρήσιμο να υπάρχει και εύκολη εύρεση με τις παραλλαγές:

  • ASCA
  • ASCA IgG
  • ASCA IgA
  • Anti-Saccharomyces cerevisiae antibodies
  • Αντισώματα έναντι Saccharomyces cerevisiae
  • Saccharomyces cerevisiae IgG/IgA

Στον κατάλογο εξετάσεων, μπορεί να μπει στην κατηγορία Ανοσολογικές Εξετάσεις και να συνδεθεί θεματικά με τους οδηγούς για καλπροτεκτίνη κοπράνων, CRP, ευερέθιστο έντερο και κοιλιοκάκη, επειδή αυτά είναι συχνά διαγνωστικά ερωτήματα σε ασθενείς με χρόνια εντερικά συμπτώματα.

16Τι να θυμάστε

Τα ASCA IgG και IgA είναι χρήσιμα αντισώματα όταν υπάρχει συγκεκριμένο γαστρεντερολογικό ερώτημα. Δεν είναι εξέταση γενικού ελέγχου, δεν δείχνουν τροφική αλλεργία στη μαγιά και δεν αποδεικνύουν από μόνα τους νόσο Crohn. Η αξία τους βρίσκεται στη συνδυαστική ερμηνεία με ιστορικό, συμπτώματα, ενδοσκόπηση, βιοψίες, καλπροτεκτίνη, CRP και άλλες εξετάσεις.

Θετικό ASCA μπορεί να υποστηρίξει περισσότερο τη νόσο Crohn, ειδικά όταν ταιριάζει η υπόλοιπη εικόνα. Αρνητικό ASCA δεν αποκλείει Crohn. Η ενεργότητα της νόσου δεν παρακολουθείται κυρίως με ASCA, αλλά με συμπτώματα, κλινική αξιολόγηση, δείκτες φλεγμονής, εξετάσεις κοπράνων, ενδοσκοπικό και απεικονιστικό έλεγχο όπου χρειάζεται.

Ο σωστός τρόπος χρήσης της εξέτασης είναι στοχευμένος: να απαντά σε ένα συγκεκριμένο ερώτημα μέσα σε ολοκληρωμένο διαγνωστικό πλάνο. Έτσι αποφεύγονται τόσο η υπερδιάγνωση από ένα θετικό αποτέλεσμα όσο και ο εφησυχασμός από ένα αρνητικό αποτέλεσμα όταν τα συμπτώματα παραμένουν ύποπτα.

17Κλείστε Ραντεβού και Βιβλιογραφία

ΜΙΚΡΟΒΙΟΛΟΓΙΚΟ ΛΑΜΙΑ

Εξετάσεις αίματος και εργαστηριακή παρακολούθηση

Για ανοσολογικές εξετάσεις, δείκτες φλεγμονής και έλεγχο χρόνιων γαστρεντερικών συμπτωμάτων, η σωστή επιλογή εξετάσεων γίνεται με βάση το ιστορικό, τα συμπτώματα και την ιατρική καθοδήγηση.

Τηλ. 22310 66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30 • Έσλιν 19, Λαμία

Βιβλιογραφία

Mayo Clinic Laboratories. Saccharomyces cerevisiae Antibody, IgG, Serum.
https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/overview/610003
Mayo Clinic Laboratories. Saccharomyces cerevisiae Antibody, IgA, Serum.
https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/overview/610002
Mayo Clinic Laboratories. Inflammatory Bowel Disease Serology Panel, Serum.
https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/overview/610004
ARUP Laboratories. Saccharomyces cerevisiae Antibodies, IgG and IgA.
https://ltd.aruplab.com/Tests/Pub/0050564
University of Washington Laboratory Test Guide. Saccharomyces Cerevisiae Antibodies.
https://testguide.labmed.uw.edu/view/332
American Gastroenterological Association. Clinical Practice Guideline on Biomarkers for Inflammatory Bowel Disease.
https://www.gastrojournal.org/article/S0016-5085(22)01391-9/fulltext
Ανοσολογικές Εξετάσεις – Μικροβιολογικό Λαμία
https://mikrobiologikolamia.gr/anosologikes-exetaseis/
Ιατρική και εργαστηριακή επιμέλεια:
Δρ. Παντελής Αναγνωστόπουλος, Ιατρός Μικροβιολόγος – Βιοπαθολόγος
Η επιμέλεια εστιάζει στην εργαστηριακή αξιολόγηση, στην προετοιμασία για εξετάσεις, στην ερμηνεία αποτελεσμάτων και στη σύνδεση των ανοσολογικών εξετάσεων με δείκτες φλεγμονής, εξετάσεις αίματος, ούρων, κοπράνων και καλλιέργειες.
Μικροβιολογικό Εργαστήριο Λαμίας, Έσλιν 19, Λαμία 35100
📞 +30-22310-66841 • Δευτέρα–Παρασκευή 07:00–13:30