Gardnerella vaginalis στην κολπική καλλιέργεια: τι σημαίνει, πότε χρειάζεται θεραπεία και πώς ερμηνεύεται

1Τι σημαίνει η Gardnerella vaginalis στην κολπική καλλιέργεια

Η αναγραφή Gardnerella vaginalis σε κολπική καλλιέργεια δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με διάγνωση λοίμωξης ούτε αποτελεί από μόνη της λόγο χορήγησης αντιβιοτικού. Το βακτήριο μπορεί να ανιχνεύεται και σε γυναίκες χωρίς συμπτώματα. Όταν όμως συνυπάρχουν δύσοσμες εκκρίσεις και χαρακτηριστικά ευρήματα από την κολπική χλωρίδα, μπορεί να υποστηρίζει την παρουσία βακτηριακής κολπίδωσης. ^[1][2]

Για τη σωστή ερμηνεία χρειάζονται το ιστορικό, το είδος των συμπτωμάτων, το κολπικό pH, η μικροσκόπηση και η μέθοδος με την οποία προέκυψε το αποτέλεσμα. Ειδικά για τη βακτηριακή κολπίδωση, η απομόνωση της Gardnerella σε καλλιέργεια δεν συνιστάται ως αυτόνομη διαγνωστική δοκιμασία, επειδή στερείται επαρκούς ειδικότητας.

2Τι είναι η Gardnerella vaginalis και πώς σχετίζεται με τη χλωρίδα

Η Gardnerella vaginalis είναι βακτήριο του γένους Gardnerella, το οποίο μπορεί να αποτελεί μέρος του κολπικού μικροβιώματος. Συνδέεται ιδιαίτερα με τη βακτηριακή κολπίδωση, μια πολυμικροβιακή διαταραχή στην οποία συνήθως μειώνονται οι προστατευτικοί λακτοβάκιλλοι και υπεραναπτύσσονται αναερόβιοι και άλλοι σχετιζόμενοι μικροοργανισμοί. Δεν είναι ο μοναδικός μικροοργανισμός που συμμετέχει σε αυτή τη διαδικασία. ^[2]

Οι λακτοβάκιλλοι συμβάλλουν στη διατήρηση του όξινου κολπικού περιβάλλοντος μέσω της παραγωγής γαλακτικού οξέος. Όταν μεταβληθεί η ισορροπία της χλωρίδας, το pH μπορεί να αυξηθεί και να επικρατήσουν βακτήρια όπως τα Gardnerella, Prevotella και άλλα αναερόβια. Επιπλέον, ορισμένα στελέχη Gardnerella συμμετέχουν σε πολυμικροβιακό βιοφίλμ επάνω στο κολπικό επιθήλιο, στοιχείο που μπορεί να συμβάλλει στην εμμονή και την υποτροπή.

Στη σύγχρονη ταξινομία αναγνωρίζονται περισσότερα είδη του γένους Gardnerella. Ορισμένες εξετάσεις αναφέρουν ειδικά G. vaginalis και άλλες ευρύτερα «Gardnerella spp.». Η ακριβής ονομασία εξαρτάται από τη μέθοδο ταυτοποίησης, χωρίς να αλλάζει το βασικό μήνυμα: αξιολογείται ολόκληρη η κλινική και μικροβιολογική εικόνα.

3Τι σημαίνει ο παλαιότερος όρος «αιμόφιλος»

Η ονομασία Haemophilus vaginalis χρησιμοποιήθηκε ιστορικά για τον μικροοργανισμό που σήμερα είναι γνωστός ως Gardnerella vaginalis. Η ταξινομική αναθεώρηση το 1980 οδήγησε στην καθιέρωση του γένους Gardnerella. Επομένως, σε παλαιά συγγράμματα ή προφορικές αναφορές, ο όρος «αιμόφιλος του κόλπου» ενδέχεται να παραπέμπει στον ίδιο μικροοργανισμό. ^[6]

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εργαστηριακή αναφορά με τη λέξη «αιμόφιλος» ταυτίζεται αυτόματα με Gardnerella: το γένος Haemophilus περιλαμβάνει διαφορετικά βακτήρια. Όταν ένα παλαιό αποτέλεσμα ή μια προφορική περιγραφή είναι ασαφή, ζητήστε από το εργαστήριο την ακριβή επιστημονική ταυτοποίηση.

4Τι εξετάζει η καλλιέργεια κολπικού επιχρίσματος

Η καλλιέργεια κολπικού επιχρίσματος γίνεται με λήψη δείγματος από τον κόλπο, συνήθως με στυλεό. Το δείγμα ενοφθαλμίζεται σε κατάλληλα θρεπτικά υλικά για να αναζητηθούν μικροοργανισμοί που μπορούν να αναπτυχθούν στις συνθήκες της καλλιέργειας. Ανάλογα με το κλινικό ερώτημα, μπορεί να είναι χρήσιμη για μύκητες Candida και συγκεκριμένα βακτήρια, κυρίως όταν η εικόνα είναι άτυπη ή υποτροπιάζουσα.

Η καλλιέργεια δεν είναι ισοδύναμη με τη χρώση Gram, την άμεση μικροσκόπηση, τη βαθμολογία Nugent ή τον στοχευμένο μοριακό έλεγχο. Αυτές οι εξετάσεις απαντούν σε διαφορετικά διαγνωστικά ερωτήματα. Ειδικότερα, η καλλιέργεια Gardnerella δεν προτείνεται για τη διάγνωση βακτηριακής κολπίδωσης, επειδή η παρουσία της δεν διαχωρίζει αξιόπιστα ασθενείς με και χωρίς τη νόσο. ^[1]

Η σωστή εργαστηριακή προσέγγιση μπορεί να συνδυάζει εξέταση νωπού παρασκευάσματος, μέτρηση pH, χρώση Gram, καλλιέργεια για ειδικούς στόχους και μοριακές μεθόδους όπου ενδείκνυνται. Δεν είναι αναγκαίο να γίνονται όλες σε κάθε γυναίκα.

5Πότε χρειάζεται μικροβιολογικός έλεγχος κολπικού επιχρίσματος

Ο μικροβιολογικός έλεγχος κολπικού επιχρίσματος ζητείται όταν υπάρχουν ασυνήθιστες εκκρίσεις, οσμή, κνησμός, ερεθισμός, καύσος ή υποτροπιάζοντα συμπτώματα. Ο γυναικολόγος επιλέγει το κατάλληλο είδος εξέτασης με βάση το πιθανό αίτιο: δεν είναι πάντα η ίδια καλλιέργεια ή η ίδια μέθοδος.

Σε πιθανή βακτηριακή κολπίδωση προτιμώνται κλινικά κριτήρια, pH και μικροσκοπική αξιολόγηση· σε επίμονη πιθανή καντιντίαση μπορεί να χρειάζεται καλλιέργεια ή ειδική ταυτοποίηση Candida. Για υποψία τριχομονάδωσης, χλαμυδίων ή γονόρροιας προτιμώνται κατάλληλες ειδικές μοριακές εξετάσεις και όχι μια απλή γενική κολπική καλλιέργεια. ^[1][7]

Ιδιαίτερη αξία έχει ο στοχευμένος έλεγχος όταν τα συμπτώματα επανέρχονται μετά από αγωγή, όταν συνυπάρχουν περισσότερες από μία πιθανές αιτίες ή όταν υπάρχει κλινική ασυμφωνία μεταξύ εξέτασης και συμπτωμάτων.

6Gardnerella και βακτηριακή κολπίδωση: ποια είναι η σχέση

Η βακτηριακή κολπίδωση είναι δυσβίωση: μεταβολή στη σύνθεση της κολπικής χλωρίδας με σχετική ελάττωση ορισμένων λακτοβακίλλων και αύξηση πολλών βακτηρίων που σχετίζονται με την κατάσταση. Η Gardnerella συχνά συμμετέχει στη διαδικασία, όμως η ανίχνευσή της δεν αρκεί για να τεθεί διάγνωση. ^[1][2]

Σε συμπτωματική γυναίκα, η ανεύρεση Gardnerella αποκτά μεγαλύτερη σημασία όταν συνοδεύεται από λεπτόρρευστο ομοιογενές έκκριμα, χαρακτηριστική οσμή, pH άνω του 4,5, ενδεικτικά επιθηλιακά κύτταρα στη μικροσκόπηση ή βαθμολογία Nugent συμβατή με BV. Αντίθετα, χωρίς αυτά τα στοιχεία, η θετικότητα μπορεί να έχει περιορισμένη διαγνωστική βαρύτητα.

Η βακτηριακή κολπίδωση σχετίζεται με σεξουαλικούς παράγοντες και ανταλλαγή βακτηρίων μεταξύ συντρόφων, αλλά δεν ταυτίζεται με ένα μοναδικό κλασικό σεξουαλικώς μεταδιδόμενο παθογόνο όπως η τριχομονάδα. Αυτή η διάκριση εξηγεί και τη νεότερη συζήτηση για τη θεραπεία του συντρόφου σε περιπτώσεις υποτροπών.

7Ποια συμπτώματα είναι χαρακτηριστικά

Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα που οδηγεί στη σκέψη για βακτηριακή κολπίτιδα είναι η δυσάρεστη οσμή, συχνά περιγραφόμενη ως «ψαρίλα». Η οσμή αυτή μπορεί να είναι διαρκής ή να γίνεται πιο έντονη μετά από σεξουαλική επαφή ή γύρω από την περίοδο. Πολλές γυναίκες περιγράφουν επίσης αυξημένα, πιο υδαρή ή λεπτόρρευστα γκριζόλευκα υγρά, χωρίς απαραίτητα να υπάρχει πολύ έντονος κνησμός.

Αυτό είναι σημαντικό, γιατί διαχωρίζει σε κάποιο βαθμό τη βακτηριακή κολπίτιδα από τη μυκητίαση. Στη Candida, ο κνησμός είναι συχνά πιο έντονος, υπάρχει περισσότερο εξωτερικός ερεθισμός, ενώ το έκκριμα είναι συνήθως πιο πηχτό και λευκό. Στη βακτηριακή κολπίτιδα το κεντρικό σύμπτωμα είναι συνήθως η οσμή και η αλλαγή της φύσης των υγρών, όχι τόσο η έντονη φαγούρα.

Μπορεί επίσης να υπάρχει ήπιο κάψιμο, αίσθημα ενόχλησης ή δυσφορία, αλλά η εικόνα συχνά είναι πιο «χημική» και λιγότερο έντονα φλεγμονώδης από άλλες κολπίτιδες. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν και ασυμπτωματικές γυναίκες. Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος που το αποτέλεσμα της καλλιέργειας δεν πρέπει να αποκόπτεται από το αν πράγματι η γυναίκα έχει παράπονα.

Είναι επίσης σημαντικό ότι τα συμπτώματα δεν είναι πάντα εντελώς «καθαρά». Μια γυναίκα μπορεί να έχει και οσμή και κνησμό, ιδίως αν συνυπάρχει και μυκητίαση ή άλλη αιτία. Γι’ αυτό η συμπτωματολογία είναι πολύ χρήσιμη, αλλά δεν αντικαθιστά ούτε τη μικροσκόπηση ούτε τη συνολική γυναικολογική αξιολόγηση.

Η εικόνα των εκκρίσεων από μόνη της δεν καθορίζει την αιτία: για παράδειγμα, ο έντονος κνησμός ή η φλεγμονή μπορεί να υποδεικνύουν συνυπάρχουσα καντιντίαση ή άλλη κατάσταση. Η αξιολόγηση χρειάζεται συμπτώματα και αντικειμενικά ευρήματα. ^[1][2]

8Γιατί η καλλιέργεια Gardnerella δεν αρκεί για τη διάγνωση

Η Gardnerella μπορεί να απομονωθεί από γυναίκες με και χωρίς βακτηριακή κολπίδωση. Επειδή λοιπόν η ειδικότητα της καλλιέργειας είναι ανεπαρκής, οι διεθνείς οδηγίες δεν τη συνιστούν ως διαγνωστική μέθοδο για BV. Δεν αρκεί ούτε η αναφορά «άφθονη ανάπτυξη» χωρίς συνολική εκτίμηση της κολπικής χλωρίδας. ^[1]

Η διάγνωση στηρίζεται στα κριτήρια Amsel, στη βαθμολογία Nugent από χρώση Gram ή σε επικυρωμένα πολυπαραμετρικά μοριακά τεστ, κυρίως σε συμπτωματικές γυναίκες. Μια μοριακή δοκιμασία που ανιχνεύει μόνο Gardnerella επίσης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αυτόματα ως πλήρης διάγνωση BV.

Η επιλογή του σωστού τεστ είναι ιδιαίτερα σημαντική σε γυναίκες με επαναλαμβανόμενες ενοχλήσεις. Όταν υπάρχουν πολλά λευκοκύτταρα, πόνος ή έντονος κνησμός, πρέπει να εξετάζονται επιπλέον άλλες λοιμώξεις ή φλεγμονώδεις καταστάσεις.

9Κριτήρια Amsel, pH, μικροσκόπηση και βαθμολογία Nugent

Τα κριτήρια Amsel είναι τέσσερα, και για κλινική διάγνωση απαιτούνται τουλάχιστον τρία: ομοιογενές λεπτόρρευστο έκκριμα, παρουσία χαρακτηριστικών επιθηλιακών κυττάρων με προσκολλημένα βακτήρια (clue cells), κολπικό pH άνω του 4,5 και χαρακτηριστική οσμή αμινών πριν ή μετά την προσθήκη υδροξειδίου καλίου (δοκιμασία οσμής). ^[1]

Η βαθμολογία Nugent αξιολογεί με χρώση Gram τη σχετική παρουσία μορφοτύπων βακτηρίων. Το 0–3 θεωρείται συμβατό με κυριαρχία λακτοβακίλλων, το 4–6 ενδιάμεση χλωρίδα και το 7–10 συμβατό με βακτηριακή κολπίδωση. Η βαθμολογία προκύπτει από το μικροσκοπικό πρότυπο, όχι από μία απλή θετική καλλιέργεια.

Ορισμένες πολυπαραμετρικές μοριακές εξετάσεις ανιχνεύουν συνδυασμούς βακτηρίων που σχετίζονται με BV και συγκεκριμένους λακτοβακίλλους. Είναι χρήσιμες κυρίως σε συμπτωματικές γυναίκες, καθώς η ακρίβειά τους σε ασυμπτωματικές δεν έχει καθοριστεί επαρκώς.

10Πώς ερμηνεύεται σωστά ένα εργαστηριακό αποτέλεσμα

Η σωστή ανάγνωση μιας κολπικής καλλιέργειας δεν είναι απλή ανάγνωση ονομάτων. Χρειάζεται να απαντηθούν τέσσερα βασικά ερωτήματα: ποιο μικρόβιο βρέθηκε, αν ταιριάζει με τα συμπτώματα, αν συνοδεύεται από άλλα ευρήματα και τι έδειξε η υπόλοιπη κλινική αξιολόγηση. Χωρίς αυτά, το αποτέλεσμα μπορεί εύκολα να παρερμηνευθεί.

Αν για παράδειγμα το αποτέλεσμα αναφέρει Gardnerella και η γυναίκα έχει χαρακτηριστική δυσάρεστη οσμή, λεπτόρρευστα γκριζόλευκα υγρά και αυξημένο pH, τότε η κλινική υποψία για βακτηριακή κολπίτιδα είναι ισχυρή. Αν όμως το αποτέλεσμα γράφει Gardnerella αλλά η γυναίκα δεν έχει συμπτώματα ή έχει κυρίως έντονο κνησμό και τυρώδες έκκριμα, τότε η ερμηνεία δεν είναι το ίδιο απλή. Εκεί μπορεί να χρειάζεται πιο προσεκτική διαφοροδιάγνωση.

Ακόμη πιο σημαντικό είναι να δούμε αν υπάρχουν αναφορές για λευκοκύτταρα, μύκητες, μικτή χλωρίδα ή άλλα σχόλια. Η βακτηριακή κολπίτιδα συνήθως δεν είναι η πιο έντονα φλεγμονώδης εικόνα. Αν υπάρχουν πολλά λευκοκύτταρα ή άλλα σημεία φλεγμονής, μπορεί να συνυπάρχει κάτι διαφορετικό ή κάτι επιπλέον.

11Θετική Gardnerella χωρίς συμπτώματα: τι κάνουμε

Εάν μια γυναίκα δεν έχει συμπτώματα αλλά η εξέταση αναφέρει Gardnerella, αυτό μπορεί να αντιπροσωπεύει αποικισμό ή ασυμπτωματική μεταβολή της χλωρίδας. Δεν συνιστά αυτομάτως ανάγκη αντιβιοτικής θεραπείας. Η απόφαση δεν βασίζεται στο όνομα του βακτηρίου αλλά στην τεκμηρίωση BV και στο συνολικό ιστορικό. ^[1]

Η αδικαιολόγητη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες ή να μεταβάλει τη φυσιολογική χλωρίδα χωρίς αποδεδειγμένο κλινικό όφελος. Η διαχείριση είναι διαφορετική όταν υπάρχουν συμπτώματα, συγκεκριμένες γυναικολογικές παρεμβάσεις ή ιδιαιτερότητες της εγκυμοσύνης.

Ειδικά στην εγκυμοσύνη, οι οδηγίες δεν συστήνουν γενικευμένο προληπτικό έλεγχο ασυμπτωματικών εγκύων για BV με σκοπό την πρόληψη πρόωρου τοκετού. Η παρουσία συμπτωμάτων επιβάλλει ξεχωριστή αξιολόγηση.

12Διαφορική διάγνωση: Candida, τριχομονάδα και άλλες αιτίες

Δεν είναι όλα τα κολπικά ενοχλήματα ίδια και δεν σημαίνει κάθε έκκριμα το ίδιο πράγμα. Η σωστή διαφοροδιάγνωση είναι πολύ σημαντική γιατί πολλές γυναίκες αντιμετωπίζουν τα πάντα σαν «μύκητες» ή σαν «μικρόβιο» χωρίς να ξεχωρίζουν τι πραγματικά συμβαίνει. Στην πράξη, τα πιο συχνά σενάρια είναι η βακτηριακή κολπίτιδα, η μυκητίαση, η τριχομονάδα και άλλες φλεγμονώδεις ή μικτές καταστάσεις.

Η Candida συνήθως δίνει πιο έντονο κνησμό, περισσότερο κάψιμο, εξωτερικό ερεθισμό και παχύτερο λευκό έκκριμα. Η Τριχομονάδα μπορεί να δώσει πιο έντονη ενόχληση, καύσο, οσμή και συχνά αφρώδες κιτρινοπράσινο έκκριμα. Η βακτηριακή κολπίτιδα τείνει να δίνει πιο λεπτόρρευστο γκριζόλευκο έκκριμα και χαρακτηριστική ψαρίλα, με λιγότερο έντονο κνησμό σε σχέση με τους μύκητες.

Υπάρχουν και μικτές καταστάσεις. Για παράδειγμα, μια γυναίκα μπορεί να έχει ταυτόχρονα δυσβίωση τύπου βακτηριακή κολπίδωση και μυκητίαση, οπότε η εικόνα γίνεται πιο μπερδεμένη. Εκεί, η καλλιέργεια και η μικροσκόπηση έχουν μεγάλη αξία, γιατί η αυτοδιάγνωση συνήθως αποτυγχάνει.

13Τι μπορεί να επηρεάσει το εργαστηριακό αποτέλεσμα

Η πρόσφατη χορήγηση αντιβιοτικών, αντιμυκητιασικών ή ενδοκολπικών σκευασμάτων μπορεί να τροποποιήσει τη μικροβιακή χλωρίδα και συνεπώς τα εργαστηριακά ευρήματα. Οι κολπικές πλύσεις, η σεξουαλική επαφή αμέσως πριν από τη λήψη και η έμμηνος ρύση μπορεί να επηρεάσουν ειδικά το pH, τη μικροσκοπική εικόνα ή την εκτίμηση των εκκρίσεων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε λήψη σε αυτές τις συνθήκες είναι άκυρη. Σημαίνει ότι πρέπει να αναφέρεται στο εργαστήριο ποιο σκεύασμα χρησιμοποιήθηκε, πότε και για ποιο λόγο, ώστε να επιλεγεί ή να προγραμματιστεί σωστά η εξέταση. Αν υπάρχει σοβαρή συμπτωματολογία, δεν πρέπει να καθυστερεί η ιατρική εκτίμηση μόνο για να επιτευχθεί «ιδανική» προετοιμασία.

14Γιατί η βακτηριακή κολπίδωση υποτροπιάζει

Οι υποτροπές της βακτηριακής κολπίδωσης είναι συχνές, ακόμη και μετά από αρχική βελτίωση με κατάλληλη αγωγή. Στην υποτροπή συμβάλλουν η ατελής αποκατάσταση του κολπικού μικροβιώματος, το πολυμικροβιακό βιοφίλμ και σε ορισμένες περιπτώσεις η επαναεισαγωγή σχετιζόμενων βακτηρίων από τον σεξουαλικό σύντροφο. ^[2][4]

Η νεότερη ελεγχόμενη μελέτη του 2025 ενίσχυσε την άποψη ότι η ταυτόχρονη αντιμετώπιση του σταθερού άνδρα συντρόφου μπορεί να μειώνει τις υποτροπές σε επιλεγμένα ζευγάρια. Ο ρόλος αυτός δεν αποκλείει άλλους παράγοντες, όπως κολπικές πλύσεις, νέο σύντροφο, χρήση ορισμένων αντισυλληπτικών μέσων ή επαναλαμβανόμενες ανεπαρκώς τεκμηριωμένες θεραπείες. ^[4][5]

Όταν τα συμπτώματα επανεμφανίζονται, χρειάζεται πρώτα να επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται πράγματι για BV και όχι για Candida, τριχομονάδωση, τραχηλίτιδα ή άλλη αιτία. Κατόπιν αποφασίζεται αν απαιτείται νέα αγωγή, πρόγραμμα καταστολής σε συχνές υποτροπές ή συζήτηση για ταυτόχρονη θεραπεία συντρόφου.

15Πότε χρειάζεται θεραπεία και ποιες είναι οι επιλογές

Η θεραπεία αφορά κυρίως τις γυναίκες με συμπτωματική, κλινικά τεκμηριωμένη βακτηριακή κολπίδωση. Στόχος είναι η υποχώρηση της οσμής και των εκκρίσεων και η αντιμετώπιση της διαταραχής της χλωρίδας. Η Gardnerella που αναγράφεται μεμονωμένα σε μια καλλιέργεια δεν αποτελεί από μόνη της θεραπευτική ένδειξη. ^[1]

Στις καθιερωμένες επιλογές περιλαμβάνονται μετρονιδαζόλη από το στόμα, κολπική γέλη μετρονιδαζόλης ή κολπική κρέμα κλινδαμυκίνης, σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού. Για επανειλημμένες υποτροπές μπορεί να επιλεγεί διαφορετικό ή κατασταλτικό σχήμα και να συζητηθεί η αντιμετώπιση σταθερού συντρόφου. Δεν ενδείκνυνται αυτοσχέδιες αλλαγές δοσολογίας ή συνεχείς εμπειρικές αγωγές.

Η θεραπευτική επιλογή εξατομικεύεται όταν υπάρχει εγκυμοσύνη, αλλεργία, συγχορήγηση άλλων φαρμάκων ή υποψία μικτής λοίμωξης. Το κολπικό αντιβιόγραμμα της Gardnerella δεν αποτελεί τυπικό κριτήριο για την επιλογή θεραπείας της BV, επειδή η κατάσταση είναι πολυμικροβιακή.

16Gardnerella και βακτηριακή κολπίδωση στην εγκυμοσύνη

Η συμπτωματική βακτηριακή κολπίδωση στην κύηση χρειάζεται αξιολόγηση και θεραπεία, επειδή έχει συσχετιστεί με πρόωρη ρήξη υμένων, πρόωρο τοκετό και ορισμένες άλλες επιπλοκές. Η θεραπεία καθορίζεται από τον μαιευτήρα-γυναικολόγο και υπάρχουν κατάλληλες επιλογές κατά την εγκυμοσύνη. ^[1]

Αντίθετα, η ανεύρεση Gardnerella χωρίς συμπτώματα δεν σημαίνει ότι απαιτείται αυτομάτως αντιβιοτικό. Οι οδηγίες CDC δεν συνιστούν καθολικό προσυμπτωματικό έλεγχο για BV σε ασυμπτωματικές εγκύους με σκοπό την πρόληψη πρόωρου τοκετού, επειδή δεν έχει τεκμηριωθεί σταθερό όφελος. Αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη εξατομικευμένης εκτίμησης όταν υπάρχει ιδιαίτερο μαιευτικό ιστορικό.

Σε εγκυμοσύνη με δύσοσμες εκκρίσεις, πόνο, αιμορραγία, πυρετό ή διαρροή υγρών απαιτείται άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα, καθώς τα συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν και διαφορετική κατάσταση που δεν εξηγείται από τη Gardnerella.

17Χρειάζεται θεραπεία ο σύντροφος; Οι νεότερες οδηγίες

Οι παλαιότερες οδηγίες, όπως αυτές του CDC του 2021, δεν συνιστούσαν θεραπεία του άνδρα συντρόφου ως πρακτική ρουτίνας, επειδή οι τότε μελέτες δεν είχαν δείξει σαφές όφελος. Αυτό όμως άλλαξε με τα νεότερα δεδομένα. ^[1][3]

Σε τυχαιοποιημένη μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο New England Journal of Medicine, σε ζευγάρια με σταθερή σχέση, η υποτροπή μέσα σε 12 εβδομάδες εμφανίστηκε στο 35% όταν αντιμετωπίστηκαν ταυτόχρονα και οι δύο σύντροφοι, έναντι 63% όταν θεραπεύτηκε μόνο η γυναίκα. Η αγωγή του άνδρα στη μελέτη περιλάμβανε συνδυασμό από του στόματος και τοπικής αντιβιοτικής θεραπείας, όχι μόνο ένα αντιβιοτικό χάπι. ^[4]

Τον Οκτώβριο του 2025 η ACOG επικαιροποίησε τη σύστασή της: σε ενήλικες με υποτροπιάζουσα συμπτωματική BV μπορεί να εξετάζεται ταυτόχρονη θεραπεία του άνδρα συντρόφου, κατόπιν ιατρικής συζήτησης. Για το πρώτο επεισόδιο και για συντρόφους του ίδιου φύλου, οι αποφάσεις χρειάζονται εξατομίκευση, καθώς τα δεδομένα δεν είναι ισοδύναμα. ^[3][5]

Η απόφαση δεν λαμβάνεται με βάση μια μεμονωμένη καλλιέργεια Gardnerella και δεν σημαίνει ότι κάθε σύντροφος πρέπει να πάρει θεραπεία χωρίς ιατρική αξιολόγηση. Σημαίνει ότι, ιδίως στις επίμονες υποτροπές, η θεραπεία του σταθερού συντρόφου αποτελεί πλέον τεκμηριωμένη επιλογή προς συζήτηση.

18Προετοιμασία πριν από τη λήψη κολπικού επιχρίσματος

Η σωστή προετοιμασία πριν από την κολπική καλλιέργεια είναι ιδιαίτερα σημαντική, γιατί ένα δείγμα που λαμβάνεται σε ακατάλληλες συνθήκες μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερο χρήσιμο ή παραπλανητικό αποτέλεσμα. Γενικά, πριν από τη λήψη καλό είναι να αποφεύγονται οι κολπικές πλύσεις, τα ενδοκολπικά αντισηπτικά, τα ωάρια και οι τοπικές κρέμες, εκτός αν υπάρχει διαφορετική σαφής οδηγία από τον γιατρό.

Συχνά συστήνεται επίσης αποχή από σεξουαλική επαφή λίγο πριν από την εξέταση, καθώς και αποφυγή λήψης σε χρονική στιγμή με έντονη αιμορραγία, όταν αυτό δεν είναι ιατρικά αναγκαίο. Εάν η γυναίκα έχει ήδη λάβει αντιβίωση, έχει χρησιμοποιήσει αντιμυκητιασικά ή έχει δοκιμάσει διάφορα σκευάσματα από μόνη της, πρέπει να το αναφέρει πάντοτε. Αυτή η πληροφορία μπορεί να εξηγήσει πολλά στην ερμηνεία του αποτελέσματος.

19Συχνά λάθη στην ερμηνεία και στην αυτοθεραπεία

Το πρώτο συχνό λάθος είναι η αυτόματη ταύτιση μιας θετικής καλλιέργειας Gardnerella με τεκμηριωμένη BV. Το δεύτερο είναι να αποδίδονται όλα τα κολπικά συμπτώματα στο ίδιο αίτιο, χωρίς να αξιολογείται πιθανή Candida, τριχομονάδωση, τραχηλίτιδα ή μη λοιμώδης κατάσταση. Το τρίτο είναι η έναρξη αντιβιοτικών ή αντιμυκητιασικών χωρίς κατάλληλη διάγνωση. ^[1][7]

Παραπλανητικό μπορεί να είναι και το συμπέρασμα ότι ένα υψηλό pH αποδεικνύει μόνο του BV ή ότι ένα μοριακό τεστ που ανιχνεύει αποκλειστικά Gardnerella διαγιγνώσκει πλήρως την κατάσταση. Η σωστή ερμηνεία εξαρτάται από τον συνδυασμό ευρημάτων και από τη συγκεκριμένη μέθοδο.

Σε επίμονα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια είναι λάθος να επαναλαμβάνεται μηχανικά η ίδια θεραπεία χωρίς επανεκτίμηση. Η πορεία, οι σεξουαλικοί παράγοντες, ο ενδεχόμενος ρόλος σταθερού συντρόφου και οι εναλλακτικές διαγνώσεις αποτελούν πλέον βασικά στοιχεία της συζήτησης.

20Συχνές ερωτήσεις

Οι απαντήσεις βασίζονται στις συστάσεις και τη σύγχρονη βιβλιογραφία. ^[1][3][4]

21Τι να θυμάστε

22Σχετικοί οδηγοί και επιστημονική βιβλιογραφία

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την κατάλληλη λήψη δείγματος, τη διαφορική διάγνωση και την ερμηνεία των εξετάσεων, μπορείτε να συμβουλευτείτε τους παρακάτω οδηγούς.