ΟΔΗΓΟΣ ΦΑΡΜΑΚΟΥ • ΠΡΟΓΕΣΤΕΡΟΝΗ

Utrogestan (Προγεστερόνη): Χρήσεις, Δοσολογία, Εγκυμοσύνη, Παρενέργειες και Τιμή

Συντάκτης & Ιατρική επιμέλεια: — Ιατρός Βιοπαθολόγος
Δημοσίευση: Τελευταία ενημέρωση:

Με μια ματιά

Το Utrogestan περιέχει μικρονισμένη προγεστερόνη. Χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένα σχήματα ορμονικής θεραπείας εμμηνόπαυσης, στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και σε επιλεγμένες μαιευτικές ενδείξεις. Η οδός, η δόση και η διάρκεια δεν είναι κοινές για όλες τις ενδείξεις. Η κολπική και η από του στόματος χρήση απαιτούν έλεγχο του ακριβούς σκευάσματος και των οδηγιών του.[2][3][4]

100 mg × 30 κάψουλες5,82 €[1]
200 mg × 30 κάψουλες8,28 €[1]
Κολπικές 300 mg × 1514,97 €[1]

Ενδεικτικές ελληνικές λιανικές τιμές ανά συσκευασία, όχι κόστος θεραπείας. Η διαθεσιμότητα, η τιμή και η ασφαλιστική συμμετοχή ενδέχεται να διαφέρουν.

Σημαντικό: Μην αλλάζετε αυθαίρετα από του στόματος σε κολπική χορήγηση, ιδιαίτερα κατά την κύηση και την εξωσωματική. Η προγεστερόνη δεν αποτελεί αντισυλληπτικό.[2][3]
Περιεχόμενα άρθρου
  1. Τι είναι το Utrogestan και πώς δρα η προγεστερόνη
  2. Ενδείξεις και διαφορές μεταξύ από του στόματος και κολπικής χορήγησης
  3. Πρακτικές οδηγίες λήψης: υπνηλία, ζάλη και κολπική χρήση
  4. Utrogestan στην εμμηνόπαυση και προστασία ενδομητρίου
  5. Αιμορραγία κατά την ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης
  6. Εξωσωματική γονιμοποίηση και ωχρινική υποστήριξη
  7. Utrogestan στην εγκυμοσύνη: αποβολή και πρόωρος τοκετός
  8. Διαταραχές εμμήνου ρύσεως και εργαστηριακή διερεύνηση
  9. Δοσολογία ανά ένδειξη και φαρμακοτεχνική μορφή
  10. Ξεχασμένη δόση, διακοπή και αλλαγή οδού
  11. Παρενέργειες και πότε χρειάζεται ιατρική βοήθεια
  12. Αντενδείξεις, αλλεργίες και αλληλεπιδράσεις
  13. Εξετάσεις και παρακολούθηση κατά τη θεραπεία
  14. Συχνές ερωτήσεις
  15. Συνοπτικά και χρήσιμοι οδηγοί

Τι είναι το Utrogestan και πώς δρα η προγεστερόνη

Το Utrogestan είναι συνταγογραφούμενο φάρμακο μικρονισμένης προγεστερόνης. Η μικρονισμένη μορφή έχει σχεδιαστεί ώστε η ορμόνη να απορροφάται καλύτερα σε σχέση με τη μη επεξεργασμένη προγεστερόνη.[2]

Υπάρχουν διαφορετικές περιεκτικότητες και διαφορετικά εγκεκριμένα προϊόντα για από του στόματος ή κολπική χρήση. Η ονομασία «Utrogestan» δεν σημαίνει ότι κάθε κάψουλα μπορεί να χρησιμοποιηθεί με οποιονδήποτε τρόπο. Πρέπει να ελέγχεται το συγκεκριμένο προϊόν, η περιεκτικότητα και το φύλλο οδηγιών.

Η προγεστερόνη του Utrogestan είναι χημικά ίδια με την ενδογενή ανθρώπινη προγεστερόνη. Αυτό συχνά περιγράφεται ως «μικρονισμένη» ή «χημικά ταυτόσημη» προγεστερόνη, αλλά οι όροι αυτοί δεν σημαίνουν ότι το φάρμακο είναι χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες ή ότι μπορεί να χρησιμοποιείται χωρίς ιατρική παρακολούθηση. Παραμένει ορμονικό φάρμακο με συγκεκριμένες ενδείξεις, αντενδείξεις και δοσολογικά σχήματα.[3]

Προγεστερόνη και ρόλος στον κύκλο και το ενδομήτριο

Η προγεστερόνη παράγεται φυσιολογικά μετά την ωορρηξία και μετατρέπει το ενδομήτριο σε κατάσταση κατάλληλη για εμφύτευση. Αν δεν υπάρξει κύηση, η πτώση της συμβάλλει στην έναρξη της περιόδου.[3]

Στην ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης αντισταθμίζει τη διεγερτική επίδραση των οιστρογόνων στο ενδομήτριο. Στην εξωσωματική γονιμοποίηση χρησιμοποιείται για ωχρινική υποστήριξη, επειδή η φυσιολογική παραγωγή μπορεί να μην επαρκεί μετά τη διέγερση ή την ωοληψία.

Στην πρώιμη κύηση η προγεστερόνη υποστηρίζει το ενδομήτριο και περιορίζει τη δραστηριότητα της μήτρας. Ωστόσο, η χορήγηση εξωγενούς προγεστερόνης δεν μπορεί να διορθώσει όλες τις αιτίες αποβολής ή αιμορραγίας, επειδή πολλές σχετίζονται με χρωμοσωμικές ανωμαλίες, ανατομικά προβλήματα ή άλλους παράγοντες.[2]

Ενδείξεις και διαφορές μεταξύ από του στόματος και κολπικής χορήγησης

Η ίδια δραστική ουσία χρησιμοποιείται για τελείως διαφορετικούς στόχους. Στην εμμηνόπαυση ο στόχος είναι η προστασία του ενδομητρίου. Στην εξωσωματική γονιμοποίηση είναι η υποστήριξη της ωχρινικής φάσης και της πρώιμης κύησης. Στις διαταραχές κύκλου μπορεί να χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες ημέρες, ενώ στην κύηση η ένδειξη εξαρτάται από το ιστορικό και το μαιευτικό πρωτόκολλο.[2][4]

Δεν υπάρχει «τυπική δόση Utrogestan» για όλες τις γυναίκες. Η αντιγραφή σχήματος από άλλη ασθενή μπορεί να είναι αναποτελεσματική ή επικίνδυνη.

Από του στόματος και κολπική χορήγηση

ΧαρακτηριστικόΑπό το στόμαΚολπικά
Συχνή χρήσηορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσηςεξωσωματικής γονιμοποίησης και ορισμένες μαιευτικές ενδείξεις
Κύρια ανεπιθύμητη ενέργειαΥπνηλία, ζάλη, κόπωσηΈκκριση, τοπικός ερεθισμός
Αλλαγή οδούΜόνο με ιατρική οδηγία, επειδή η απορρόφηση και η ένδειξη διαφέρουν.

Η από του στόματος και η κολπική οδός οδηγούν σε διαφορετική κατανομή του φαρμάκου. Από το στόμα η προγεστερόνη περνά πρώτα από το ήπαρ, όπου σχηματίζονται μεταβολίτες που σχετίζονται με υπνηλία. Με την κολπική οδό η προγεστερόνη κατανέμεται διαφορετικά και μπορεί να εμφανίζει ιδιαίτερα αυξημένη τοπική διαθεσιμότητα στο ενδομήτριο, χωρίς ανάλογα υψηλές συγκεντρώσεις στο αίμα.[4][5]

Προσοχή στις μορφές: στην ελληνική αγορά αναγράφονται μαλακές κάψουλες 100 και 200 mg, αλλά και ειδικά κολπικά καψάκια 300 mg. Οι ενδείξεις και οι οδηγίες μπορεί να διαφέρουν από προϊόν σε προϊόν ή χώρα σε χώρα. Δεν υποκαθιστά το ένα το άλλο αυτόματα.[1][2][5]

Πρακτικές οδηγίες λήψης: υπνηλία, ζάλη και κολπική χρήση

Η από του στόματος προγεστερόνη μεταβολίζεται στο ήπαρ και παράγει μεταβολίτες με κατασταλτική δράση στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Για αυτό μπορεί να προκαλέσει υπνηλία, ζάλη, αίσθημα αστάθειας ή κόπωση.[3]

Συνήθως λαμβάνεται πριν από τον ύπνο. Αν εμφανιστεί υπνηλία ή ζάλη, δεν πρέπει να οδηγείτε, να χειρίζεστε μηχανήματα ή να κάνετε εργασία που απαιτεί πλήρη εγρήγορση. Το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει την καταστολή.

Η εγκεκριμένη από του στόματος μορφή συνήθως δεν λαμβάνεται μαζί με τροφή, επειδή το φαγητό μπορεί να αυξήσει τη βιοδιαθεσιμότητα και την υπνηλία.[3]

Η υπνηλία μπορεί να εμφανιστεί ακόμη και μετά τις πρώτες δόσεις και σε ορισμένες γυναίκες είναι έντονη. Μπορεί να συνοδεύεται από θολή σκέψη, αστάθεια ή δυσκολία συγκέντρωσης. Για τον λόγο αυτό, η πρώτη από του στόματος δόση είναι προτιμότερο να λαμβάνεται σε στιγμή που δεν απαιτείται οδήγηση ή εργασία υψηλής ευθύνης.

Αν η υπνηλία παραμένει σημαντική, ο γιατρός μπορεί να επανεξετάσει την ώρα λήψης, τη δόση, το συνολικό σχήμα ορμονικής θεραπείας εμμηνόπαυσης ή την οδό χορήγησης. Η λύση δεν είναι η αυθαίρετη διαίρεση της κάψουλας ή η αλλαγή σε κολπική χρήση.

Η κολπική κάψουλα τοποθετείται βαθιά στον κόλπο σύμφωνα με το συγκεκριμένο πρωτόκολλο. Είναι συχνό να εμφανίζεται λιπαρή ή λευκωπή έκκριση καθώς διαλύεται το περίβλημα. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η δόση δεν απορροφήθηκε.[4]

Μπορεί να παρουσιαστεί τοπικό κάψιμο, κνησμός ή ερεθισμός. Αν είναι έντονα ή συνοδεύονται από οσμή, πόνο ή παθολογική έκκριση, χρειάζεται έλεγχος για λοίμωξη ή άλλη αιτία.

Μετά την κολπική τοποθέτηση, η κάψουλα δεν χρειάζεται να παραμείνει ορατή ή άθικτη. Η διάλυσή της και η μεταγενέστερη έξοδος μέρους του περιεχομένου είναι αναμενόμενες. Συνήθως μπορεί να χρησιμοποιηθεί λεπτή σερβιέτα, χωρίς κολπικές πλύσεις ή ταμπόν, εκτός αν έχει δοθεί διαφορετική οδηγία.[4]

Σε πρωτόκολλα πολλαπλών ημερήσιων δόσεων είναι χρήσιμο να τηρούνται όσο γίνεται σταθερά χρονικά διαστήματα. Η ακριβής ώρα έχει μεγαλύτερη σημασία στην εξωσωματική γονιμοποίηση από ό,τι σε άλλες χρήσεις, επειδή συνδέεται με τον συγχρονισμό του ενδομητρίου.

Utrogestan στην εμμηνόπαυση και προστασία ενδομητρίου

Στην εμμηνόπαυση το Utrogestan χρησιμοποιείται μαζί με οιστρογόνο σε γυναίκες που έχουν μήτρα. Δεν είναι συνήθως το κύριο φάρμακο για εξάψεις ή νυχτερινές εφιδρώσεις· ο βασικός του ρόλος είναι να προστατεύει το ενδομήτριο από τη συνεχή επίδραση του οιστρογόνου.[3]

Η επιλογή σχήματος εξαρτάται από το αν η γυναίκα βρίσκεται σε περιεμμηνόπαυση ή έχει εγκατεστημένη εμμηνόπαυση, από το είδος και τη δόση οιστρογόνου και από την ανοχή της.

Δείτε και: Εμμηνόπαυση: συμπτώματα, εξετάσεις και θεραπεία.

Η επιλογή μικρονισμένης προγεστερόνης στην ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης γίνεται επειδή προσφέρει ενδομητρική προστασία και έχει διαφορετικό προφίλ από ορισμένα συνθετικά προγεσταγόνα. Παρ’ όλα αυτά, η ασφάλεια του συνολικού σχήματος εξαρτάται από το οιστρογόνο, την οδό χορήγησης, τη δόση, την ηλικία, τον χρόνο από την εμμηνόπαυση και το ατομικό ιστορικό.[10]

Το οιστρογόνο διεγείρει την ανάπτυξη του ενδομητρίου. Σε γυναίκα με μήτρα, η μη επαρκής προσθήκη προγεσταγόνου μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο υπερπλασίας και καρκίνου του ενδομητρίου.[10]

Για αυτό η συμμόρφωση με τον αριθμό ημερών και τη δόση προγεστερόνης είναι ουσιώδης. Η αυθαίρετη μείωση επειδή προκαλεί υπνηλία ή η παράλειψη αρκετών ημερών μπορεί να καταστήσει ανεπαρκή την προστασία.

Αν η γυναίκα δεν έχει μήτρα, συνήθως δεν απαιτείται προγεσταγόνο για ενδομητρική προστασία, εκτός αν υπάρχει ειδικός λόγος που θα κρίνει ο γιατρός.[11]

Γυναίκες που χρησιμοποιούν υψηλότερες δόσεις οιστρογόνου ή έχουν παράγοντες κινδύνου για υπερπλασία ενδομητρίου μπορεί να χρειάζονται διαφορετικό σχήμα. Η προσαρμογή γίνεται από γυναικολόγο και όχι με βάση μόνο το αν εμφανίζεται ή όχι αιμορραγία.

Στο κυκλικό ή διαδοχικό σχήμα η προγεστερόνη λαμβάνεται για συγκεκριμένες ημέρες κάθε κύκλου και συχνά ακολουθεί αιμορραγία απόσυρσης. Χρησιμοποιείται συχνότερα όταν υπάρχει ακόμη περίοδος ή στα πρώτα χρόνια της εμμηνόπαυσης.[11]

Στο συνεχές συνδυασμένο σχήμα λαμβάνεται καθημερινά μαζί με οιστρογόνο, με στόχο να μην υπάρχει τακτική αιμορραγία μετά την περίοδο προσαρμογής. Το ποιο σχήμα είναι κατάλληλο εξαρτάται από ηλικία, χρόνο από την τελευταία περίοδο και ατομικούς παράγοντες.[3]

Παράδειγμα από επίσημο φύλλο οδηγιών για την εμμηνόπαυση (όχι εξατομικευμένη συνταγή):

Σε ορισμένα εγκεκριμένα σχήματα χρησιμοποιούνται 200 mg από το στόμα το βράδυ για 12 ημέρες του κύκλου ή 100 mg για περισσότερες ημέρες. Η επιλογή προσαρμόζεται στη θεραπεία οιστρογόνων και στην κατάσταση του ενδομητρίου.[3][10]

Αιμορραγία κατά την ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης

Μικροαιμορραγία ή ακανόνιστη αιμορραγία μπορεί να εμφανιστεί κατά τους πρώτους μήνες έναρξης ή αλλαγής στην ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης. Ωστόσο, κάθε αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση πρέπει να αξιολογείται με βάση τη διάρκειά της, το πότε ξεκίνησε σε σχέση με το σχήμα και τους παράγοντες κινδύνου.[10]

Βαριά αιμορραγία, αιμορραγία που επιμένει μετά την περίοδο προσαρμογής, εμφανίζεται μετά από μήνες αμηνόρροιας ή αρχίζει μετά από μακρό διάστημα σταθερού σχήματος απαιτεί γυναικολογικό έλεγχο. Δεν αρκεί να αυξηθεί ή να διακοπεί το Utrogestan χωρίς διάγνωση.

Η αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση δεν αξιολογείται μόνο με εξετάσεις αίματος. Μπορεί να απαιτηθούν γυναικολογική εξέταση, υπερηχογράφημα και έλεγχος ενδομητρίου.

Η προγεστερόνη μπορεί να μεταβάλει το πρότυπο αιμορραγίας, αλλά δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα η αιτία. Πολύποδες, υπερπλασία, ατροφία, ινομυώματα ή σπανιότερα κακοήθεια πρέπει να αποκλειστούν όταν υπάρχουν ενδείξεις.[11]

Η ανάγκη διερεύνησης καθορίζεται και από τον χρόνο έναρξης της αιμορραγίας, το είδος ορμονικού σχήματος και τους παράγοντες κινδύνου. Η βρετανική οδηγία διαχωρίζει τις πρώιμες ήπιες αιμορραγίες από τις επίμονες, βαριές ή νέες αιμορραγίες που χρήζουν ταχύτερου ελέγχου.[10]

Εξωσωματική γονιμοποίηση και ωχρινική υποστήριξη

Στην εξωσωματική γονιμοποίηση η προγεστερόνη υποστηρίζει το ενδομήτριο μετά την ωοληψία και την εμβρυομεταφορά. Η κολπική οδός χρησιμοποιείται συχνά, αλλά υπάρχουν διαφορετικές περιεκτικότητες και πρωτόκολλα.[4]

Η ώρα έναρξης, ο αριθμός δόσεων και η διάρκεια συνδέονται με το είδος κύκλου, το στάδιο του εμβρύου, τη μεταφορά νωπού ή κατεψυγμένου εμβρύου και τη συνολική ορμονική υποστήριξη.

Η ασθενής πρέπει να ακολουθεί το πρωτόκολλο της μονάδας εξωσωματικής γονιμοποίησης και όχι γενικές οδηγίες από το διαδίκτυο.[5]

Οι μονάδες υποβοηθούμενης αναπαραγωγής μπορεί να χρησιμοποιούν κολπικές κάψουλες, γέλη, ενέσιμη προγεστερόνη ή συνδυασμούς. Τα σχήματα δεν είναι εναλλάξιμα χωρίς ειδική οδηγία.

Μετά από θετικό τεστ κύησης, η προγεστερόνη μπορεί να συνεχιστεί για συγκεκριμένο διάστημα, ανάλογα με το πρωτόκολλο και τον τύπο κύκλου. Η διακοπή γίνεται μόνο όταν το επιβεβαιώσει η μονάδα υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.[5]

Η καθυστέρηση μίας δόσης ή η έξοδος μέρους της κάψουλας δεν σημαίνει αυτόματα αποτυχία της θεραπείας. Η σωστή ενέργεια είναι επικοινωνία με τη μονάδα, όχι διπλασιασμός χωρίς οδηγία.

Η συνέχιση μέχρι συγκεκριμένη εβδομάδα κύησης βασίζεται στο πότε αναλαμβάνει επαρκώς ο πλακούντας την παραγωγή προγεστερόνης και στο είδος του κύκλου. Σε φυσικό κύκλο, κύκλο δωρεάς ωαρίων ή τεχνητό κύκλο η διάρκεια μπορεί να είναι διαφορετική.[9]

Η ασθενής δεν πρέπει να συμπεραίνει από ένα μόνο αποτέλεσμα προγεστερόνης αίματος ότι η αγωγή είναι ανεπαρκής. Η κολπική χορήγηση μπορεί να δημιουργεί υψηλή τοπική συγκέντρωση χωρίς ανάλογη αύξηση της τιμής στο αίμα.

Η ευρωπαϊκή οδηγία υποβοηθούμενης αναπαραγωγής συνιστά υποστήριξη της ωχρινικής φάσης μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση. Η κολπική οδός αποτελεί τεκμηριωμένη επιλογή, όμως ο χρόνος έναρξης, η περιεκτικότητα και το σχήμα καθορίζονται από τη μονάδα.[9]

Τι σημαίνει μια μέτρηση προγεστερόνης αίματος; Με κολπική χορήγηση η συγκέντρωση στον ορό δεν αντανακλά πάντα τη συγκέντρωση στην περιοχή του ενδομητρίου. Η τιμή δεν ερμηνεύεται με ενιαίο όριο για όλα τα σκευάσματα και πρωτόκολλα.[4][9]

Utrogestan στην εγκυμοσύνη: αποβολή και πρόωρος τοκετός

Η προγεστερόνη στην εγκυμοσύνη χορηγείται μόνο σε καθορισμένες ενδείξεις. Η ωχρινική υποστήριξη μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση, η πρόληψη πρόωρου τοκετού σε γυναίκες με βραχύ τράχηλο ή ιστορικό και η αντιμετώπιση αιμορραγίας πρώτου τριμήνου με προηγούμενες αποβολές είναι διαφορετικά κλινικά σενάρια.[4]

Η αιμορραγία, ο μονόπλευρος πόνος, η λιποθυμική τάση ή ο έντονος κοιλιακός πόνος στην κύηση απαιτούν άμεση μαιευτική αξιολόγηση. Το Utrogestan δεν αποκλείει εξωμήτριο κύηση και δεν αντικαθιστά υπερηχογράφημα ή β-hCG όταν ενδείκνυνται.

Σε κάθε αιμορραγία πρώτου τριμήνου αξιολογούνται η κλινική κατάσταση, η ομάδα αίματος όπου απαιτείται, η β-hCG και το υπερηχογράφημα. Η έναρξη ή συνέχιση Utrogestan δεν πρέπει να καθυστερεί αυτή τη διαδικασία.[7]

Σε ορισμένες γυναίκες με αιμορραγία στο πρώτο τρίμηνο και ιστορικό προηγούμενων αποβολών μπορεί να χρησιμοποιηθεί κολπική προγεστερόνη με συγκεκριμένο σχήμα. Αυτό δεν σημαίνει ότι προγεστερόνη χρειάζεται σε κάθε αιμορραγία ή σε κάθε προηγούμενη αποβολή.[7]

Για πρόληψη πρόωρου τοκετού μπορεί να χρησιμοποιηθεί κολπική προγεστερόνη σε επιλεγμένες κυήσεις, όπως σε βραχύ τράχηλο ή σχετικό ιστορικό. Η δόση και η διάρκεια είναι διαφορετικές από τα πρωτόκολλα εξωσωματικής γονιμοποίησης.

Στην πρόληψη πρόωρου τοκετού, η απόφαση μπορεί να βασίζεται στο μήκος του τραχήλου με διακολπικό υπερηχογράφημα και στο μαιευτικό ιστορικό. Η θεραπεία συνοδεύεται από παρακολούθηση και δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση για συσπάσεις, ρήξη υμένων ή λοίμωξη.[8]

Πότε υπάρχει τεκμηριωμένο όφελος: Η NICE συνιστά κολπική μικρονισμένη προγεστερόνη σε γυναίκες με υπερηχογραφικά επιβεβαιωμένη ενδομήτρια κύηση, αιμορραγία και προηγούμενη αποβολή. Η σύσταση αφορά συγκεκριμένη δόση και διάρκεια, όχι όλες τις εγκύους. Για πρόληψη πρόωρου τοκετού ισχύουν ξεχωριστά κριτήρια (π.χ. βραχύς τράχηλος).[7][8]

Διαταραχές εμμήνου ρύσεως και εργαστηριακή διερεύνηση

Η προγεστερόνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ορισμένες διαταραχές κύκλου, αμηνόρροια ή ανωορρηκτικούς κύκλους, αλλά πρώτα πρέπει να αποκλειστούν εγκυμοσύνη, θυρεοειδοπάθεια, υπερπρολακτιναιμία, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών και οργανικά αίτια.[2]

Η μέτρηση προγεστερόνης αίματος έχει νόημα μόνο όταν γίνεται στη σωστή χρονική στιγμή σε σχέση με την ωορρηξία. Μία τυχαία τιμή δεν καθορίζει από μόνη της θεραπεία.

Σχετικός οδηγός: Προγεστερόνη: εξέταση, κύκλος, εγκυμοσύνη και εμμηνόπαυση.

Σε ανωορρηκτικούς κύκλους η χορήγηση μπορεί να προκαλέσει αιμορραγία απόσυρσης μετά τη διακοπή. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι αποκαταστάθηκε η ωορρηξία ή ότι αντιμετωπίστηκε η αιτία της αμηνόρροιας.[11]

Η χρονική στιγμή είναι σημαντική. Αν η προγεστερόνη δοθεί πριν από την αναμενόμενη ωορρηξία, μπορεί να επηρεάσει τον κύκλο. Για αυτό τα σχήματα «από την 14η έως την 25η ημέρα» δεν ταιριάζουν σε όλες, ιδιαίτερα όταν οι κύκλοι είναι μακροί ή ακανόνιστοι.

Σε φυσικό κύκλο η μέτρηση της προγεστερόνης γίνεται συνήθως περίπου επτά ημέρες πριν από την αναμενόμενη περίοδο, όταν ο σκοπός είναι να τεκμηριωθεί ωορρηξία. Δεν αντιστοιχεί υποχρεωτικά στην 21η ημέρα για γυναίκες με διαφορετική διάρκεια κύκλου. Κατά τη χορήγηση του φαρμάκου η συγκέντρωση αντανακλά και την εξωγενή προγεστερόνη.

Δοσολογία ανά ένδειξη και φαρμακοτεχνική μορφή

Τα επίσημα σχήματα διαφέρουν ανά προϊόν και χώρα. Στην ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης με από του στόματος προγεστερόνη χρησιμοποιούνται κυκλικά ή συνεχόμενα σχήματα. Στην εξωσωματική γονιμοποίηση με κολπική προγεστερόνη μπορεί να υπάρχουν πολλαπλές ημερήσιες δόσεις, ενώ στην πρόληψη πρόωρου τοκετού ή σε επιλεγμένες περιπτώσεις κύησης χρησιμοποιούνται άλλα σχήματα.[2]

Για αυτό ένα άρθρο δεν πρέπει να δίνει έναν γενικό πίνακα «100–200 mg για όλες». Η σωστή δόση προκύπτει από την ένδειξη, την περιεκτικότητα, την οδό και το εγκεκριμένο πρωτόκολλο.

Τι καθορίζει το σχήμα

  • η ένδειξη: ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης, εξωσωματική γονιμοποίηση, κύηση ή διαταραχή κύκλου,
  • η οδός και η περιεκτικότητα της κάψουλας,
  • η παράλληλη δόση οιστρογόνου ή άλλο πρωτόκολλο,
  • η ηλικία, η ύπαρξη μήτρας και το ιστορικό αιμορραγίας,
  • η ανοχή, η υπνηλία και οι τοπικές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Οι αριθμητικές δόσεις πρέπει να προέρχονται από τη συνταγή και το φύλλο οδηγιών του συγκεκριμένου προϊόντος. Η περιγραφή ενδεικτικών σχημάτων στο διαδίκτυο δεν αποτελεί οδηγία για προσωπική χρήση.[3]

Κλινικός σκοπόςΤι διαφέρει
Εμμηνόπαυση με οιστρογόναΗμέρες ανά κύκλο, δόση και προστασία ενδομητρίου
Εξωσωματική γονιμοποίησηΧρονισμός σε σχέση με ωοληψία ή εμβρυομεταφορά
Αιμορραγία αρχόμενης κύησηςΕπιλογή ασθενών βάσει υπερηχογραφήματος και ιστορικού αποβολής
Πρόληψη πρόωρου τοκετούΜήκος τραχήλου, εβδομάδα κύησης, μαιευτικό ιστορικό

Ξεχασμένη δόση, διακοπή και αλλαγή οδού

Αν ξεχαστεί δόση, ακολουθήστε το φύλλο οδηγιών ή επικοινωνήστε με γιατρό/φαρμακοποιό. Μην παίρνετε διπλή δόση χωρίς οδηγία.[6]

Στην εξωσωματική γονιμοποίηση και την κύηση, η απότομη διακοπή ή η αλλαγή ώρας και οδού πρέπει να συζητείται με τη μονάδα ή τον μαιευτήρα. Στην ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης, η διακοπή προγεστερόνης ενώ συνεχίζεται το οιστρογόνο μπορεί να αφήσει το ενδομήτριο χωρίς επαρκή προστασία.[6]

Αν ξεχαστεί δόση σε θεραπεία εμμηνόπαυσης, οι οδηγίες NHS συνιστούν να ληφθεί όταν το αντιληφθείτε, εκτός αν πλησιάζει η επόμενη δόση· δεν λαμβάνονται δύο μαζί. Στην εξωσωματική ή κατά την κύηση προέχει η ειδική οδηγία της μονάδας.[6]

Παρενέργειες και πότε χρειάζεται ιατρική βοήθεια

  • υπνηλία, ζάλη, κόπωση ή αίσθημα αστάθειας, κυρίως από το στόμα,
  • κεφαλαλγία, ναυτία ή κοιλιακή ενόχληση,
  • ευαισθησία μαστών, κατακράτηση υγρών ή φούσκωμα,
  • μεταβολές διάθεσης σε ορισμένες γυναίκες,
  • μικροαιμορραγία ή αλλαγή του προτύπου αιμορραγίας,
  • κολπική έκκριση ή τοπικός ερεθισμός με κολπική χρήση.

Η συχνότητα εξαρτάται από την οδό, τη δόση και το συνολικό ορμονικό σχήμα.[2]

Η αύξηση βάρους που αποδίδεται στο Utrogestan είναι συχνά κατακράτηση υγρών ή φούσκωμα και όχι απαραίτητα αύξηση λιπώδους ιστού. Επίμονη ή σημαντική μεταβολή βάρους χρειάζεται ευρύτερη αξιολόγηση.[3]

Ζητήστε άμεσα βοήθεια για δύσπνοια, πόνο στο στήθος, οίδημα ή πόνο στο ένα πόδι, σοβαρή αλλεργική αντίδραση, λιποθυμία, νευρολογικά συμπτώματα, ίκτερο ή πολύ έντονη αιμορραγία.[3][12]

Στην εγκυμοσύνη, έντονος πόνος, μεγάλη αιμορραγία, πόνος στον ώμο, λιποθυμία ή πυρετός απαιτούν άμεση μαιευτική εκτίμηση.[4]

Αντενδείξεις, αλλεργίες και αλληλεπιδράσεις

Το Utrogestan δεν είναι κατάλληλο για όλες. Απαιτείται αξιολόγηση σε ανεξήγητη κολπική αιμορραγία, σοβαρή ηπατική νόσο, γνωστό ή ύποπτο ορμονοεξαρτώμενο καρκίνο, ιστορικό θρομβοεμβολής ή αλλεργία στα συστατικά του προϊόντος.[2]

Ορισμένες κάψουλες περιέχουν έλαιο ή λεκιθίνη που μπορεί να σχετίζονται με αλλεργιογόνα. Ελέγχετε το συγκεκριμένο φύλλο οδηγιών.

Αντιεπιληπτικά, ριφαμπικίνη, ορισμένα αντιμυκητιασικά, φυτικά σκευάσματα και άλλα φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν τον μεταβολισμό. Αναφέρετε όλα τα φάρμακα και συμπληρώματα.[3]

Η παρουσία ιστορικού ημικρανίας, υπέρτασης, διαβήτη, κατάθλιψης, επιληψίας ή νεφρικής νόσου δεν σημαίνει πάντα απόλυτη αντένδειξη, αλλά απαιτεί εξατομίκευση και παρακολούθηση. Στην ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης αξιολογείται το συνολικό σχήμα και όχι μόνο η προγεστερόνη.

Τα συμπτώματα σοβαρής ηπατικής δυσλειτουργίας, όπως ίκτερος, σκουρόχρωμα ούρα ή έντονος κνησμός, χρειάζονται άμεση επικοινωνία με γιατρό.

Αλλεργία σε αραχίδες ή σόγια: ορισμένες ελληνικές μαλακές κάψουλες περιέχουν αραχιδέλαιο και λεκιθίνη σόγιας. Ελέγξτε το ακριβές προϊόν και ενημερώστε τον γιατρό πριν από οποιαδήποτε χρήση· σε γνωστή αλλεργία απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.[2][3]

Εξετάσεις και παρακολούθηση κατά τη θεραπεία

Η παρακολούθηση εξαρτάται από την ένδειξη. Στην ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης αξιολογούνται αιμορραγίες, συμπτώματα, αρτηριακή πίεση και προληπτικός έλεγχος. Υπερηχογράφημα ή βιοψία ενδομητρίου δεν γίνονται σε κάθε επίσκεψη, αλλά όταν υπάρχει ένδειξη.[2]

Στην εξωσωματική γονιμοποίηση και κύηση μπορεί να απαιτούνται β-hCG και υπερηχογράφημα. Η προγεστερόνη αίματος δεν είναι πάντα απαραίτητη και η ερμηνεία της εξαρτάται από το πρωτόκολλο.

Στις διαταραχές κύκλου μπορεί να ζητηθούν TSH, προλακτίνη, FSH/LH, οιστραδιόλη ή άλλες εξετάσεις ανάλογα με την εικόνα.[9]

Σε γυναίκες που λαμβάνουν ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης, η μέτρηση προγεστερόνης αίματος δεν χρησιμοποιείται συνήθως για να αποδειχθεί ότι το ενδομήτριο προστατεύεται. Η προστασία αξιολογείται από το σωστό σχήμα, τη συμμόρφωση και την κλινική εικόνα.

Στην εξωσωματική γονιμοποίηση, η ανάγκη μέτρησης προγεστερόνης εξαρτάται από το πρωτόκολλο της μονάδας. Οι τιμές πρέπει να ερμηνεύονται σε σχέση με την οδό χορήγησης και τον χρόνο της τελευταίας δόσης.

Δεν απαιτείται γενικά περιοδικός προσδιορισμός προγεστερόνης αίματος σε κάθε γυναίκα που λαμβάνει Utrogestan. Ο εργαστηριακός έλεγχος επιλέγεται βάσει ένδειξης: β-χοριακή γοναδοτροπίνη και υπερηχογράφημα στην αρχόμενη κύηση, ορμονικός έλεγχος σε διαταραχές κύκλου, και αξιολόγηση παθολογικής αιμορραγίας κατά την εμμηνόπαυση.[7][9][10]

Συχνές ερωτήσεις

Είναι το ίδιο από το στόμα και κολπικά;
Όχι. Η απορρόφηση, οι ενδείξεις και οι παρενέργειες διαφέρουν. Η οδός αλλάζει μόνο με ιατρική οδηγία.
Γιατί με νυστάζει;
Η από του στόματος προγεστερόνη παράγει κατασταλτικούς μεταβολίτες. Συνήθως λαμβάνεται πριν από τον ύπνο και απαιτεί αποφυγή οδήγησης όταν υπάρχει υπνηλία.
Μπορώ να πάρω την κάψουλα κολπικά για να αποφύγω τη ζάλη;
Όχι χωρίς οδηγία. Δεν είναι όλες οι μορφές και όλες οι ενδείξεις ισοδύναμες.
Χρειάζεται κάθε γυναίκα που λαμβάνει ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης Utrogestan;
Συνήθως χρειάζεται προγεσταγόνο όταν υπάρχει μήτρα και χορηγείται συστηματικό οιστρογόνο. Μετά από υστερεκτομή συνήθως όχι, εκτός ειδικών περιπτώσεων.
Είναι φυσιολογική η αιμορραγία στην ορμονική θεραπεία εμμηνόπαυσης;
Μπορεί να εμφανιστεί στους πρώτους μήνες ή ως αναμενόμενη αιμορραγία απόσυρσης σε κυκλικό σχήμα. Η επίμονη, βαριά ή νέα αιμορραγία χρειάζεται έλεγχο.
Μπορώ να το διακόψω μετά από θετικό τεστ κύησης στην εξωσωματική;
Μόνο όταν το συστήσει η μονάδα εξωσωματική γονιμοποίηση. Η διάρκεια διαφέρει ανά πρωτόκολλο.
Η κολπική έκκριση σημαίνει ότι δεν απορροφήθηκε;
Όχι απαραίτητα. Μέρος του περιβλήματος ή του ελαιώδους υλικού μπορεί να εξέλθει αφού έχει απορροφηθεί η δραστική ουσία.
Τι κάνω αν ξεχάσω δόση;
Ακολουθήστε το φύλλο οδηγιών ή καλέστε τον γιατρό. Μην διπλασιάζετε αυθαίρετα.

Συνοπτικά και χρήσιμοι οδηγοί

Συμπέρασμα: το Utrogestan είναι χρήσιμο όταν χορηγείται στη σωστή γυναίκα, για σαφή ένδειξη, με κατάλληλη μορφή και διάρκεια. Η ίδια δραστική ουσία έχει διαφορετικό στόχο στη θεραπεία εμμηνόπαυσης, στην υποβοηθούμενη αναπαραγωγή και στην κύηση.[2][9]

Βιβλιογραφία – Επιστημονικές πηγές (12)
  1. Γαληνός. Utrogestan: σκευάσματα και λιανικές τιμές Ελλάδας. https://www.galinos.gr/web/drugs/main/drugs/utrogestran
  2. Ελληνική περίληψη χαρακτηριστικών προϊόντος. Utrogestan 100/200 mg, μαλακά καψάκια. https://farmako.net/el/reports/spcs/show?spcid=UTROGESTAN-soft-capsules-100mg-per-cap-code-2221403015
  3. Utrogestan 100 mg Capsules. Επίσημη περίληψη χαρακτηριστικών προϊόντος Ηνωμένου Βασιλείου. https://www.medicines.org.uk/emc/product/352/smpc
  4. Utrogestan Vaginal 200 mg Capsules. Επίσημη περίληψη χαρακτηριστικών προϊόντος. https://www.medicines.org.uk/emc/product/3244/smpc
  5. Utrogestan Vaginal 300 mg Capsules. Επίσημη περίληψη χαρακτηριστικών προϊόντος. https://www.medicines.org.uk/emc/product/15913/smpc
  6. NHS. Οδηγίες λήψης μικρονισμένης προγεστερόνης στο πλαίσιο της εμμηνόπαυσης. https://www.nhs.uk/medicines/hormone-replacement-therapy-hrt/utrogestan-micronised-progesterone/how-and-when-to-take-utrogestan/
  7. NICE NG126 (ενημέρωση 2026). Εξωμήτρια κύηση και αποβολή: αντιμετώπιση επαπειλούμενης αποβολής. https://www.nice.org.uk/guidance/ng126/chapter/management-of-miscarriage
  8. NICE NG25. Πρόωρος τοκετός: ενδείξεις προληπτικής κολπικής προγεστερόνης. https://www.nice.org.uk/guidance/ng25/chapter/Recommendations
  9. ESHRE (2025). Κατευθυντήρια οδηγία ωοθηκικής διέγερσης για εξωσωματική γονιμοποίηση, ωχρινική υποστήριξη. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13061131/
  10. British Menopause Society (αναθεώρηση 2026). Διαχείριση μη προγραμματισμένης αιμορραγίας κατά την ορμονική θεραπεία. https://thebms.org.uk/publications/bms-guidelines/management-of-unscheduled-bleeding-on-hormone-replacement-therapy-hrt/
  11. NICE NG23. Εμμηνόπαυση: διάγνωση και αντιμετώπιση. https://www.nice.org.uk/guidance/ng23/chapter/recommendations
  12. NHS. Utrogestan – βασικές οδηγίες και ασφάλεια. https://www.nhs.uk/medicines/hormone-replacement-therapy-hrt/utrogestan-micronised-progesterone/about-utrogestan/
Μικροβιολογικό Λαμία
Επισκόπηση απορρήτου

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για τη σωστή λειτουργία της και, εφόσον δώσετε συγκατάθεση, για την ανάλυση επισκεψιμότητας. Μπορείτε να αλλάξετε τις επιλογές σας οποιαδήποτε στιγμή από τις ρυθμίσεις cookies.