Τροφική Αλλεργία: Συμπτώματα, Εξετάσεις IgE, RAST, ALEX και Διαφορά από Δυσανεξία

← Επιστροφή στον οδηγό αλλεργιολογικού ελέγχου

Η τροφική αλλεργία είναι ανοσολογική αντίδραση σε συγκεκριμένη τροφή. Στην κλασική IgE-μεσολαβούμενη τροφική αλλεργία, τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως γρήγορα μετά την κατανάλωση της ύποπτης τροφής, συχνά μέσα σε λίγα λεπτά έως 1–2 ώρες. Μπορεί να εκδηλωθεί με κνίδωση, πρήξιμο χειλιών ή βλεφάρων, βήχα, δύσπνοια, εμετό, κοιλιακό πόνο ή, σε σοβαρές περιπτώσεις, αναφυλαξία.

Η σωστή διάγνωση δεν γίνεται μόνο με μία εξέταση. Ξεκινά από το ιστορικό και στη συνέχεια χρησιμοποιούνται στοχευμένες εξετάσεις όπως ολική IgE, ειδική IgE / RAST, δερματικά prick tests ή πιο αναλυτική μοριακή προσέγγιση όπως ALEX Allergy Xplorer, όταν υπάρχουν πολλά πιθανά τρόφιμα ή χρειάζεται καλύτερη εκτίμηση κινδύνου.

1Τι είναι η τροφική αλλεργία

Η τροφική αλλεργία είναι αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος απέναντι σε πρωτεΐνες τροφών. Ο οργανισμός αναγνωρίζει λανθασμένα μια κατά τα άλλα αβλαβή τροφή ως απειλή και ενεργοποιεί ανοσολογικούς μηχανισμούς. Στην πιο γνωστή μορφή, την IgE-μεσολαβούμενη τροφική αλλεργία, εμπλέκονται ειδικά IgE αντισώματα και η αντίδραση εμφανίζεται συνήθως γρήγορα μετά την έκθεση.

Η τροφική αλλεργία δεν είναι το ίδιο με το «με πειράζει ένα φαγητό». Πολλοί άνθρωποι έχουν φούσκωμα, δυσφορία, διάρροια ή κοιλιακό πόνο μετά από ορισμένες τροφές, όμως αυτά δεν σημαίνουν πάντα αλλεργία. Μπορεί να πρόκειται για δυσανεξία, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, κοιλιοκάκη, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, έλλειψη λακτάσης ή άλλη μη αλλεργική κατάσταση.

Στην πραγματική IgE-μεσολαβούμενη αλλεργία, το μοτίβο είναι συνήθως πιο σαφές: ίδια τροφή, παρόμοια χρονική σχέση, επαναλαμβανόμενα συμπτώματα, συχνά από το δέρμα, το αναπνευστικό ή το γαστρεντερικό. Γι’ αυτό το ιστορικό είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα πριν από οποιαδήποτε εξέταση.

2Αλλεργία, δυσανεξία και ευαισθησία: ποια η διαφορά

Οι όροι τροφική αλλεργία, δυσανεξία και ευαισθησία χρησιμοποιούνται συχνά σαν να είναι ίδιοι, όμως ιατρικά είναι διαφορετικοί. Η τροφική αλλεργία είναι ανοσολογική αντίδραση. Η δυσανεξία συνήθως δεν οφείλεται σε IgE μηχανισμό και μπορεί να σχετίζεται με ένζυμα, απορρόφηση, εντερική λειτουργία ή ερεθιστικότητα του πεπτικού.

Κλασικό παράδειγμα είναι η δυσανεξία στη λακτόζη. Εκεί το πρόβλημα δεν είναι ότι το ανοσοποιητικό αντιδρά αλλεργικά στο γάλα, αλλά ότι ο οργανισμός δυσκολεύεται να διασπάσει τη λακτόζη. Τα συμπτώματα είναι κυρίως φούσκωμα, αέρια, κοιλιακές κράμπες ή διάρροια. Αντίθετα, στην αλλεργία στο γάλα, το ανοσοποιητικό αντιδρά σε πρωτεΐνες του γάλακτος.

Η διάκριση είναι σημαντική επειδή οδηγεί σε διαφορετικές εξετάσεις και διαφορετική αντιμετώπιση. Για αλλεργία χρησιμοποιούμε IgE, ειδική IgE, RAST, prick test ή ALEX. Για δυσανεξίες μπορεί να χρειάζονται άλλες εξετάσεις ή διατροφική προσέγγιση. Για τροφικές ευαισθησίες IgG/IgG4 μπορείτε να δείτε και τον οδηγό FOX / FoodXplorer, με σαφή διάκριση από την IgE αλλεργία.

3Ποια συμπτώματα δείχνουν πιθανή τροφική αλλεργία

Τα συμπτώματα τροφικής αλλεργίας μπορεί να εμφανιστούν από διαφορετικά συστήματα. Από το δέρμα μπορεί να υπάρχει κνίδωση, κοκκινίλες, φαγούρα ή αγγειοοίδημα, δηλαδή πρήξιμο στα χείλη, στα βλέφαρα, στο πρόσωπο ή στη γλώσσα. Από το αναπνευστικό μπορεί να εμφανιστεί βήχας, συριγμός, δυσκολία στην αναπνοή, σφίξιμο στον λαιμό ή βράγχος φωνής.

Από το γαστρεντερικό μπορεί να εμφανιστεί ναυτία, εμετός, κοιλιακός πόνος ή διάρροια, κυρίως όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται γρήγορα μετά την τροφή και συνδυάζονται με δερματικά ή αναπνευστικά σημεία. Σε ορισμένες αντιδράσεις μπορεί να υπάρχει ζάλη, αδυναμία, λιποθυμική τάση ή πτώση πίεσης, που υποδηλώνουν πιο σοβαρή συστηματική αντίδραση.

Ο χρόνος έχει μεγάλη σημασία. Όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται μέσα σε λίγα λεπτά έως 1–2 ώρες μετά από την ίδια τροφή, η υποψία IgE-μεσολαβούμενης τροφικής αλλεργίας είναι ισχυρότερη. Όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται πολλές ώρες ή ημέρες αργότερα, κυρίως ως φούσκωμα ή δυσφορία, η αλλεργία δεν είναι η μόνη ή η πιο πιθανή εξήγηση.

4Πότε μια αντίδραση χρειάζεται άμεση προσοχή

Ορισμένες τροφικές αντιδράσεις είναι ήπιες, όμως άλλες μπορεί να εξελιχθούν γρήγορα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν μετά από τροφή εμφανιστεί δύσπνοια, συριγμός, πρήξιμο στη γλώσσα ή στον λαιμό, βράγχος φωνής, έντονη ζάλη, λιποθυμική τάση, γενικευμένη κνίδωση με αδυναμία ή συνδυασμός συμπτωμάτων από περισσότερα από ένα συστήματα.

Σε τέτοια εικόνα δεν αρκεί αντιισταμινικό και δεν πρέπει να γίνεται αναμονή στο σπίτι. Χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση. Σε ασθενείς με γνωστή σοβαρή αλλεργία, ο αλλεργιολόγος μπορεί να έχει δώσει συγκεκριμένο σχέδιο αντιμετώπισης και οδηγίες για αυτοενέσιμη αδρεναλίνη. Αυτό αφορά εξατομικευμένη απόφαση και δεν καθορίζεται μόνο από εργαστηριακές τιμές.

Μετά από ύποπτη αναφυλαξία, η τρυπτάση μπορεί να βοηθήσει στην εργαστηριακή τεκμηρίωση ενεργοποίησης μαστοκυττάρων, όταν ληφθεί στο σωστό χρονικό παράθυρο. Η IgE και η ειδική IgE δείχνουν ευαισθητοποίηση, αλλά δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι συνέβη αναφυλαξία.

5Ποιες τροφές προκαλούν συχνότερα αλλεργία

Οι συχνότερες τροφές που σχετίζονται με τροφική αλλεργία περιλαμβάνουν γάλα, αυγό, φυστίκι, ξηρούς καρπούς, σιτάρι, σόγια, ψάρια, οστρακοειδή και σουσάμι. Η συχνότητα και η σημασία κάθε τροφής διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, τη χώρα, τις διατροφικές συνήθειες και το ιστορικό του ασθενούς.

Στα παιδιά, γάλα και αυγό είναι από τα πιο συχνά αίτια, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η αλλεργία μπορεί να υποχωρήσει με την ηλικία. Αντίθετα, αλλεργίες σε φυστίκι, ξηρούς καρπούς, ψάρια ή οστρακοειδή συχνά χρειάζονται πιο προσεκτική παρακολούθηση. Στους ενήλικες, συχνές είναι οι αντιδράσεις σε οστρακοειδή, ψάρια, ξηρούς καρπούς, φρούτα ή τρόφιμα που σχετίζονται με σύνδρομο γύρης-τροφής.

6Πώς γίνεται η διάγνωση στην πράξη

Η διάγνωση ξεκινά με λεπτομερές ιστορικό. Ο γιατρός χρειάζεται να ξέρει ποια τροφή καταναλώθηκε, πόση ποσότητα, σε ποια μορφή, πόσο γρήγορα εμφανίστηκαν τα συμπτώματα, πόσο διήρκεσαν, αν επαναλήφθηκαν σε άλλη έκθεση και αν υπήρχαν συνυπάρχοντες παράγοντες όπως άσκηση, λοίμωξη, αλκοόλ ή φάρμακα.

Μετά το ιστορικό επιλέγονται εξετάσεις. Αν υπάρχει ένα συγκεκριμένο ύποπτο τρόφιμο, μπορεί να ζητηθεί στοχευμένη ειδική IgE ή δερματικό prick test. Αν υπάρχουν πολλά πιθανά τρόφιμα, πολλαπλές αντιδράσεις ή ανάγκη για μοριακή ανάλυση, μπορεί να επιλεγεί ευρύτερη εξέταση όπως ALEX Allergy Xplorer.

Σε αμφίβολες περιπτώσεις, ο αλλεργιολόγος μπορεί να συζητήσει ελεγχόμενη δοκιμασία πρόκλησης με τροφή σε κατάλληλο ιατρικό περιβάλλον. Αυτό δεν είναι δοκιμή που γίνεται στο σπίτι, ειδικά όταν υπάρχει ιστορικό σοβαρής αντίδρασης.

7IgE και RAST: τι δείχνουν και τι δεν δείχνουν

Η ειδική IgE ή RAST ανιχνεύει αν υπάρχουν IgE αντισώματα έναντι συγκεκριμένης τροφής ή αλλεργιογόνου. Για παράδειγμα, μπορεί να ελεγχθεί ειδική IgE για γάλα, αυγό, φυστίκι, σιτάρι, γαρίδα ή άλλο τρόφιμο. Η εξέταση είναι χρήσιμη όταν υπάρχει σαφές ιστορικό και το ερώτημα είναι στοχευμένο.

Η ολική IgE είναι πιο γενικός δείκτης. Μπορεί να δείξει ατοπική τάση, αλλά δεν αποδεικνύει ποια τροφή προκαλεί συμπτώματα. Ένας ασθενής μπορεί να έχει υψηλή ολική IgE χωρίς συγκεκριμένη τροφική αλλεργία, ενώ άλλος μπορεί να έχει φυσιολογική ή όχι ιδιαίτερα αυξημένη ολική IgE και παρ’ όλα αυτά να έχει ειδική IgE σε συγκεκριμένο τρόφιμο.

Το σημαντικότερο είναι ότι η ειδική IgE δείχνει ευαισθητοποίηση, όχι πάντα κλινική αλλεργία. Αν κάποιος έχει θετική IgE σε μια τροφή αλλά την τρώει συχνά χωρίς κανένα σύμπτωμα, δεν πρέπει να την κόψει μόνο επειδή το αποτέλεσμα είναι θετικό.

8ALEX Allergy Xplorer και μοριακή διάγνωση τροφικής αλλεργίας

Η ALEX Allergy Xplorer είναι multiplex εξέταση IgE που εξετάζει ταυτόχρονα πολλά αλλεργιογόνα και μοριακά components. Στις τροφικές αλλεργίες, η μοριακή πληροφορία μπορεί να βοηθήσει να ξεχωρίσουμε πρωτογενή τροφική αλλεργία από διασταυρούμενη ευαισθητοποίηση.

Αυτό είναι σημαντικό σε τρόφιμα όπως φυστίκι, φουντούκι, καρύδι, ροδάκινο, μήλο, σόγια, σιτάρι, γάλα, αυγό, ψάρια και οστρακοειδή. Διαφορετικά components μπορεί να έχουν διαφορετική κλινική σημασία. Ορισμένα συνδέονται με πιο σταθερές πρωτεΐνες και πιθανότητα συστηματικής αντίδρασης, ενώ άλλα με ηπιότερα συμπτώματα, συχνά στο πλαίσιο διασταύρωσης με γύρεις.

Η ALEX δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως «λίστα απαγορεύσεων». Είναι εργαλείο ερμηνείας. Η αξία της βρίσκεται στο ότι δίνει πιο αναλυτικό προφίλ όταν το ιστορικό είναι σύνθετο, όταν υπάρχουν πολλές θετικότητες ή όταν ο αλλεργιολόγος χρειάζεται καλύτερη εκτίμηση κινδύνου.

9Prick test και εξετάσεις αίματος: πότε προτιμάται τι

Τα δερματικά prick tests είναι χρήσιμα επειδή δίνουν γρήγορη εικόνα ευαισθητοποίησης. Γίνονται με μικρή επαφή αλλεργιογόνου στο δέρμα και ανάγνωση της αντίδρασης μετά από σύντομο χρονικό διάστημα. Είναι συχνά πρακτικά όταν το ερώτημα είναι σαφές και ο ασθενής μπορεί να διακόψει αντιισταμινικά, εφόσον του το ζητήσει ο αλλεργιολόγος.

Οι εξετάσεις αίματος, όπως ειδική IgE, RAST ή ALEX, έχουν πλεονέκτημα όταν ο ασθενής λαμβάνει αντιισταμινικά που δεν μπορεί εύκολα να διακόψει, έχει εκτεταμένο έκζεμα, δερμογραφισμό ή χρειάζεται ευρύτερο μοριακό έλεγχο. Για το πρακτικό θέμα της αγωγής πριν από εξετάσεις, δείτε τον οδηγό Αντιισταμινικά και Εξετάσεις Αλλεργίας.

Η επιλογή δεν είναι «ποιο τεστ είναι πάντα καλύτερο», αλλά ποιο τεστ απαντά στο συγκεκριμένο ερώτημα. Σε πολλές περιπτώσεις, οι εξετάσεις είναι συμπληρωματικές και η τελική αξιολόγηση γίνεται με βάση το σύνολο των στοιχείων.

10Γιατί θετικό αποτέλεσμα δεν σημαίνει πάντα αλλεργία

Ένα από τα πιο συχνά λάθη είναι η ερμηνεία κάθε θετικού αποτελέσματος ως απαγόρευση. Η θετική ειδική IgE σημαίνει ότι το ανοσοποιητικό έχει αναγνωρίσει ένα αλλεργιογόνο. Δεν σημαίνει πάντα ότι ο ασθενής θα εμφανίσει συμπτώματα όταν φάει την τροφή.

Αυτό συμβαίνει επειδή οι εξετάσεις ανιχνεύουν ευαισθητοποίηση, ενώ η αλλεργία είναι κλινική κατάσταση. Για να μιλήσουμε για τροφική αλλεργία χρειάζεται συμβατό ιστορικό. Αν δεν υπάρχουν συμπτώματα, ειδικά όταν η τροφή καταναλώνεται κανονικά, το θετικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι εργαστηριακό εύρημα χωρίς πρακτική σημασία.

Η υπερδιάγνωση μπορεί να βλάψει. Περιττοί αποκλεισμοί τροφών μπορεί να οδηγήσουν σε διατροφικές ελλείψεις, κοινωνικό περιορισμό, φόβο γύρω από το φαγητό και δυσκολία στην καθημερινότητα. Στα παιδιά, οι αχρείαστοι περιορισμοί χρειάζονται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή.

11IgG food panels και τεστ δυσανεξίας: τι πρέπει να ξέρετε

Τα IgG ή IgG4 food panels δεν είναι εξετάσεις διάγνωσης τροφικής αλλεργίας. Η παρουσία IgG έναντι τροφών μπορεί να αντανακλά έκθεση ή ανοχή και όχι παθολογική αντίδραση. Γι’ αυτό δεν πρέπει να συγχέονται με τις IgE εξετάσεις που χρησιμοποιούνται για αλλεργιολογικό έλεγχο.

Ένας ασθενής μπορεί να έχει IgG σε πολλές τροφές που καταναλώνει συχνά. Αν αυτά τα αποτελέσματα ερμηνευτούν ως «αλλεργίες», μπορεί να οδηγήσουν σε τεράστιες λίστες αποκλεισμού χωρίς πραγματική ιατρική βάση. Αυτό είναι ιδιαίτερα προβληματικό σε παιδιά, εγκύους, άτομα με χαμηλό βάρος ή ασθενείς με ήδη περιορισμένη διατροφή.

Αν το ερώτημα είναι άμεση αλλεργική αντίδραση, οι κατάλληλες εξετάσεις είναι IgE-based. Αν το ερώτημα είναι φούσκωμα, δυσπεψία, ευερέθιστο έντερο ή χρόνια γαστρεντερικά συμπτώματα, χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση και όχι αυτόματη ερμηνεία ως αλλεργία.

12Φυστίκι και ξηροί καρποί

Το φυστίκι και οι ξηροί καρποί είναι από τις πιο σημαντικές ομάδες τροφών στην αλλεργιολογία, επειδή μπορούν να προκαλέσουν από ήπια συμπτώματα έως σοβαρές αντιδράσεις. Η διάγνωση δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο όνομα της τροφής. Σημασία έχει ποια πρωτεΐνη αναγνωρίζει η IgE, ποιο ήταν το ιστορικό και αν υπάρχουν παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο.

Η μοριακή ανάλυση μπορεί να βοηθήσει να διακριθεί αν η θετικότητα σχετίζεται με σταθερές πρωτεΐνες αποθήκευσης ή με διασταυρούμενη αντίδραση λόγω γύρεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι η εξέταση από μόνη της προβλέπει με απόλυτη ακρίβεια κάθε αντίδραση, αλλά δίνει στον αλλεργιολόγο πιο χρήσιμη πληροφορία από ένα απλό θετικό εκχύλισμα.

Πρακτικά, δεν πρέπει να αποκλείονται όλοι οι ξηροί καρποί αυτόματα χωρίς αξιολόγηση. Η απόφαση εξαρτάται από το είδος της αντίδρασης, τα αποτελέσματα, την ηλικία, το άσθμα, το επίπεδο κινδύνου και την ιατρική καθοδήγηση.

13Γάλα, αυγό και σιτάρι στα παιδιά

Στα παιδιά, οι αλλεργίες σε γάλα και αυγό είναι συχνές αιτίες αλλεργιολογικής διερεύνησης. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν γρήγορα μετά την κατανάλωση, με κνίδωση, εμετό, πρήξιμο, βήχα ή άλλα σημεία. Σε άλλα παιδιά, η εικόνα μπορεί να είναι πιο σύνθετη και να χρειάζεται διαχωρισμός από μη IgE μηχανισμούς ή άλλες παιδιατρικές καταστάσεις.

Η ειδική IgE και η μοριακή ανάλυση μπορούν να βοηθήσουν στην εκτίμηση, αλλά η επανεισαγωγή τροφών δεν πρέπει να γίνεται χωρίς οδηγία. Ιδιαίτερα σε παιδιά με προηγούμενη σοβαρή αντίδραση, οποιαδήποτε δοκιμή πρέπει να συζητείται με αλλεργιολόγο.

Στο σιτάρι, τα πράγματα είναι ακόμη πιο σύνθετα, επειδή συμπτώματα μετά από προϊόντα σιταριού μπορεί να οφείλονται σε αλλεργία, κοιλιοκάκη, μη κοιλιοκακική ευαισθησία, FODMAPs ή ευερέθιστο έντερο. Η IgE απαντά μόνο στο αλλεργιολογικό κομμάτι και δεν αντικαθιστά τον γαστρεντερολογικό έλεγχο όταν αυτός χρειάζεται.

14Ψάρια, θαλασσινά και διασταυρούμενες αντιδράσεις

Οι αλλεργίες σε ψάρια και θαλασσινά μπορεί να εμφανιστούν σε παιδιά ή ενήλικες και μερικές φορές επιμένουν. Στα ψάρια, σημαντικό ρόλο μπορεί να έχουν πρωτεΐνες όπως οι parvalbumins. Στα οστρακοειδή, συχνά αναφέρεται η tropomyosin, η οποία μπορεί να σχετίζεται και με διασταυρούμενες αντιδράσεις.

Η ερμηνεία των αποτελεσμάτων θέλει προσοχή, γιατί θετικότητα σε γαρίδα ή άλλο οστρακοειδές μπορεί να συνδέεται με ευρύτερη ευαισθητοποίηση και όχι πάντα με σαφή κλινική αντίδραση σε κάθε θαλασσινό. Το ιστορικό παραμένει καθοριστικό: ποια τροφή καταναλώθηκε, πώς μαγειρεύτηκε, πόση ποσότητα, πόσο γρήγορα εμφανίστηκαν τα συμπτώματα και αν υπήρχε ταυτόχρονη λοίμωξη, άσκηση ή αλκοόλ.

Σε ασθενείς με σοβαρή αντίδραση σε ψάρια ή θαλασσινά, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται προσεκτικά και όχι με δοκιμές στο σπίτι.

15Σύνδρομο γύρης-τροφής και στοματική αλλεργία

Το σύνδρομο γύρης-τροφής εμφανίζεται σε άτομα με αλλεργία σε γύρεις, όταν ορισμένες φυτικές τροφές έχουν παρόμοιες πρωτεΐνες με τις γύρεις. Τυπικά συμπτώματα είναι φαγούρα ή κάψιμο στο στόμα, στα χείλη, στον ουρανίσκο ή στον λαιμό μετά από ωμά φρούτα, λαχανικά ή ξηρούς καρπούς.

Συχνά, τα συμπτώματα είναι ήπια και το μαγείρεμα της τροφής τα μειώνει, επειδή ορισμένες πρωτεΐνες είναι θερμοευαίσθητες. Όμως αυτό δεν ισχύει για όλες τις τροφές και όλα τα components. Γι’ αυτό η μοριακή διάγνωση μπορεί να βοηθήσει να διακριθεί ένα ήπιο διασταυρούμενο προφίλ από μια πιο σημαντική πρωτογενή τροφική αλλεργία.

Η αλλεργική ρινίτιδα και οι γύρεις συνδέονται συχνά με τέτοια συμπτώματα. Για αναλυτικό οδηγό γύρω από ρινικά συμπτώματα και εξετάσεις δείτε το άρθρο Αλλεργική Ρινίτιδα: Συμπτώματα, Θεραπεία και Εξετάσεις.

16Τροφική αλλεργία και χρόνια κνίδωση

Πολλοί ασθενείς με κνίδωση αναρωτιούνται αν φταίει κάποια τροφή. Στην οξεία κνίδωση, ειδικά όταν εμφανίζεται γρήγορα μετά από συγκεκριμένη τροφή και επαναλαμβάνεται με την ίδια έκθεση, η τροφική αλλεργία είναι πιθανή. Στη χρόνια κνίδωση, όμως, δηλαδή όταν τα συμπτώματα επιμένουν ή επανέρχονται για περισσότερο από 6 εβδομάδες, η τροφική αλλεργία δεν είναι η συχνότερη εξήγηση.

Η χρόνια κνίδωση συχνά δεν έχει ένα απλό εξωτερικό αίτιο και δεν λύνεται με τυχαίους αποκλεισμούς πολλών τροφών. Η υπερβολική αναζήτηση τροφικής αλλεργίας μπορεί να οδηγήσει σε περιττό άγχος και περιορισμούς χωρίς πραγματικό όφελος. Για το θέμα αυτό υπάρχει ξεχωριστός οδηγός: Χρόνια Κνίδωση και Αντιισταμινικά.

Ο αλλεργιολογικός έλεγχος έχει νόημα όταν το ιστορικό δείχνει συγκεκριμένο τρόφιμο, γρήγορη έναρξη συμπτωμάτων και επαναληψιμότητα. Χωρίς τέτοιο μοτίβο, η προσέγγιση πρέπει να είναι πιο στοχευμένη.

17Τροφική αλλεργία στα παιδιά

Στα παιδιά, η τροφική αλλεργία χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή επειδή επηρεάζει όχι μόνο την ασφάλεια αλλά και τη διατροφή, την ανάπτυξη και την καθημερινότητα της οικογένειας. Γάλα, αυγό, φυστίκι, ξηροί καρποί, σιτάρι και ψάρια είναι συχνά θέματα αξιολόγησης.

Το ιστορικό των γονέων είναι πολύτιμο. Χρειάζεται να καταγράφεται τι ακριβώς έφαγε το παιδί, πόση ποσότητα, σε πόσο χρόνο εμφανίστηκαν τα συμπτώματα, αν υπήρχε άσκηση ή λοίμωξη, αν χρειάστηκε φάρμακο και αν η αντίδραση επαναλήφθηκε. Φωτογραφίες από εξάνθημα ή πρήξιμο μπορούν επίσης να βοηθήσουν τον γιατρό.

Τα παιδιά δεν πρέπει να μπαίνουν σε εκτεταμένες δίαιτες αποκλεισμού χωρίς σαφή διάγνωση. Η διατροφική ποικιλία είναι σημαντική και οι αποφάσεις πρέπει να βασίζονται σε ιστορικό, εξετάσεις και αλλεργιολογική εκτίμηση.

18Τροφική αλλεργία στους ενήλικες

Η τροφική αλλεργία δεν αφορά μόνο τα παιδιά. Μπορεί να εμφανιστεί ή να αναγνωριστεί και στην ενήλικη ζωή. Σε ενήλικες, συχνά ερωτήματα αφορούν θαλασσινά, ψάρια, ξηρούς καρπούς, φρούτα, λαχανικά, αλκοολούχα ποτά ως cofactor ή αντιδράσεις που εμφανίζονται μόνο σε συγκεκριμένες συνθήκες.

Σε ορισμένους ενήλικες, η αντίδραση εμφανίζεται μόνο όταν συνυπάρχει άσκηση, λήψη μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών, αλκοόλ, λοίμωξη ή μεγάλη ποσότητα τροφής. Αυτοί οι παράγοντες μπορούν να δυσκολέψουν τη διάγνωση, επειδή η ίδια τροφή μπορεί να είναι ανεκτή σε μία ημέρα και να προκαλέσει συμπτώματα σε άλλη.

Για αυτό, το ημερολόγιο τροφής και συμπτωμάτων είναι χρήσιμο. Δεν αντικαθιστά τις εξετάσεις, αλλά βοηθά να εντοπιστεί μοτίβο και να αποφευχθούν τυχαίοι αποκλεισμοί.

19Πώς να προετοιμαστείτε για εξετάσεις

Για εξετάσεις αίματος όπως IgE, ειδική IgE, RAST ή ALEX, συνήθως δεν απαιτείται νηστεία. Επίσης, τα αντιισταμινικά συνήθως δεν επηρεάζουν τις εξετάσεις αίματος για IgE. Αυτό διαφέρει από τα δερματικά prick tests, όπου τα αντιισταμινικά μπορεί να χρειαστεί να διακοπούν για συγκεκριμένο διάστημα, μόνο με οδηγία του γιατρού.

Πριν από την εξέταση, είναι χρήσιμο να έχετε καταγράψει τις ύποπτες τροφές, τον χρόνο εμφάνισης συμπτωμάτων, τα φάρμακα που πήρατε, αν υπήρξε επίσκεψη σε νοσοκομείο, αν υπήρχαν φωτογραφίες δερματικών εκδηλώσεων και αν η αντίδραση επαναλήφθηκε.

Μην κάνετε εσκεμμένη δοκιμή ύποπτης τροφής πριν από την εξέταση, ειδικά αν υπήρξε σοβαρή αντίδραση. Η ασφάλεια προηγείται της διαγνωστικής περιέργειας.

20Συχνές ερωτήσεις

21Τι να θυμάστε

• Η τροφική αλλεργία είναι ανοσολογική αντίδραση, όχι απλή δυσπεψία ή φούσκωμα.
• Η IgE-μεσολαβούμενη τροφική αλλεργία εμφανίζεται συνήθως γρήγορα μετά την τροφή.
• Η ολική IgE δεν αρκεί για διάγνωση τροφικής αλλεργίας.
• Η ειδική IgE / RAST δείχνει ευαισθητοποίηση, όχι πάντα κλινική αλλεργία.
• Η ALEX Allergy Xplorer είναι χρήσιμη όταν χρειάζεται ευρύτερη ή μοριακή ανάλυση.
• Τα IgG/IgG4 food panels δεν διαγιγνώσκουν τροφική αλλεργία.
• Μην αποκλείετε τρόφιμα μόνο επειδή βγήκαν θετικά χωρίς αντίστοιχα συμπτώματα.
• Μετά από σοβαρή αντίδραση, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται από αλλεργιολόγο.

22Κλείστε ραντεβού και βιβλιογραφία

Βιβλιογραφία / Ενδεικτικές πηγές